దక్ష యజ్ఞ నాశనం: శివుని ప్రతీకారం

Daksha's Yajna Destroyed: Shiva's Retribution

bhagavatam Kandadai Ramanujacharya

సతీ మరణానికి దక్షుని అవమానానికి ప్రతీకారంగా శివుని సేన యజ్ఞాన్ని ధ్వంసం చేసింది. ప్రభువు ఎప్పుడూ నవ్వుతూ ఉంటారు - ఎందుకంటే లక్ష్మీ ఎప్పుడూ ఆయన వెంట ఉంటుందని వివరించబడింది. విష్ణువు శివుని కోపం నుండి దేవతలను రక్షించాడు. ధర్మం ఉల్లంఘించినప్పుడు మహాత్ములు కూడా సంహారంలో నిమిత్తమవుతారని గొప్ప విరోధాభాసం చర్చించబడింది.

Shiva's retribution for Daksha's insult and Sati's death is described - his army destroys the yajna and the assembled gods flee. The session contemplates why the Lord is always smiling - because Lakshmi is always present with Him. Vishnu intervenes to protect the gods from Shiva's wrath. The session explores the profound paradox: great souls like Shiva can become instruments of destruction when dharma is violated.

← Prev Next →
Daksha's Yajna Destroyed: Shiva's Retribution Kandadai Ramanujacharya bhagavatam

కావలసినటువంటి పనులన్నీ పూర్తి చేసి శంకరుడు చెప్పినట్టుగా అగుణ మహా రుత్మికులు మహానుభావులు పాప శోనిక

అగణయ్య తనువా స్వామినియో ఆనాడు అంటే జ్ఞానం చేసుకుంటున్నాడు భయ అవే తత్వ తత్వము తెలియక ఎలా చూడు కానీ నీవు పరమాత్మ యొక్క అౌత్ అనే విషయాన్ని తెలియని నేను సపాయం చెప్పు. నా దురు చింత కలిగి కాదు ఎవరు సుడిపాద రోజు నిన్ను నిన్ను లెక్కించకుండా ఆక్షేపించాను అవమానించాను అలాంటి నన్ను అరువాక్ పతంతం నరకంలో పడుకున్న వాడిని అర్హత్వ మరింత దేని వల్ల మహానుభావు నిందించడం వల్ల ఏం జరుగుతుంది నరకంలో పడతారు కదా ఉత్తములను యోగ్యులను నిండించడం వలన నరకం పడుకున్నటువంటి నన్ను సృష్టియా ఆర్ద్రయా స్వ భగవాన్ స్వకృతేన సృష్టియేత్ చల్లని చూపుతో భగవాను అంటాం కదా చల్లని చూపుతో ఆర్ద్రయా దృష్టియా నీవు చల్లని చూపుతో కాపాడేవు ఇంతకీ ఏమంటామంటే నీలాంటి వాడికి నీకు సంతోషం కలిగించే పనులు మేమే చేయగలమయ్యా మరి ఏమర్థం నీవు చేసిన దానితోటి నువ్వు సంతోషం క్షమాపణ చెప్పి బ్రహ్మ యొక్క అనుమతి కూడా తీసుకొని కర్మ సంతానయ మాసా సోపాధ్యాయ స్విగాధి ఉపాధ్యాయులు రుత్వికులు అందరూ కలిసి ఆగిపోయినటువంటి యజ్ఞాన్ని మళ్ళీ కొనసాగింపచేశారు వైష్ణవం యజ్ఞ సంతత్యై త్రికపాలం ద్విజోత్తమా అని చెప్పారు కదా ఇప్పుడు త్రికపాలమైనటువంటి యజ్ఞం చేస్తున్నారు అదేమిటి వైష్ణవం చేసి దాంట్లో వేయ ఇది కలిపి అది ఏమంటాం పురోడాచం అంటాం అంటే పురహా దాస్యపే ఇది పురోడాచః బదులు ఇచ్చేటువంటిది అలాంటి దాన్ని వీర సంసర్గ శుద్ధయే అధ్వర్యుణ ఆత్మ విజ యజమాన విజాంపతే విశుద్ధయా సత్యో తథా ప్రాదురభూత్ హరిభి ఇది అధ్వర్యు పరిశుద్ధమైన తోటి అన్ని దిక్కులను ప్రకాశింపచేస్తూ ముత్తౌ తేజ ఉపాధితః తార్క్షేణ స్తోత్రవాజిన అందరి కందులు కందులకు చీకట్టు కందుల తేజస్సు ఎవరికేం ఉండదు అలా వచ్చాడు ఎలా వచ్చాడయ్యా అంటే స్తోత్రవాజిన తార్క్షేణ గరుష్మంతునితో వచ్చాడు ఎలాంటి గరుష్మంతుడు స్తోత్రవాజి స్తోత్ర ఆ ప్రశాక్షం ప్రసరించడానికి అకుర్ణ వాయు అందరి కళ్ళు మెరుగుట్లు పరిపి చిక్కుడుతుంది. ఉపానీత తార్క్షేన స్తోత్ర వాచినా శ్యామః హిరణ్య రతనః అర్క కిరీత చూస్తే ఎవరు భవా చదివినాడు పరమాత్మ ఇక్కడ వచ్చిన కానీ వ్యాసుడు ఊరుకోడు పోతన ఊరుకోడు కానీ ఒక రెండు మూడు శ్లోకాలు చెప్పకుంటే అది తీయదు స్వామి స్తోత్రం చేయాలి కదా ఈ భగ్విన్ వాడు పరమాత్మ అందుకే ధరిద్ర వాడు అర్ధ కిరీట దుష్టః సూర్యుని క్రాంతిని తలదన్నేటువంటి కిరీటముతో శోభించేటువంటి వాడు నీలాలక భ్రమర మండిత కుండరాస్యః నల్లని అలకలు ముంగురు అనేటువంటి సుమ్మెదల చేత అలంకరించబడిన కుండలములు కన ముఖముతో శోభించేవాడు నీలాలక భ్రమర మండిత కుండరాస్యః కంబు భుజయిరివా కర్ణికారః ఎలా ఉన్నాడు కంబు అంటే శంఖము అబ్జ పద్మము చక్రము చరము ధనస్సు గద షడ్గము చర్మము ఇది మొత్తం ఎనిమిది అంటే పాగి ఎంత చెబుతున్నావ్ ఇప్పుడు అష్టభుజం ఇలాంటి వ్యగ్రైహి హిరణ్మయ భుజయి యవెన్ హిరణ్మయమే హిరణ్య స్మత్రుహు హిరణ్య నకః అహనంతాత్ సర్వమేవ హిరణ్యమపు నిశ్రుతి పరమాత్మ అంటే హిరణ్యమే అలాంటి హిరణ్యం అయినటువంటి భుజములతోటి పరమాత్మ అభిభర్వించాడు ఎలాగంటే కర్ణికారైవా పద్మం అన్నాం కదా యజ్ఞశాల పద్మం అయితే ఇది పద్మం యొక్క పుప్పడి కర్ణికార మధ్యన ఉంటుంది అలా అభిభర్వించాడు మొత్తం పద్మం అదే కదండీ అదే పరమాత్మ

వైజ్ఞానికి శోభా అన్నమాట కరణికారః వక్షతి అధిష్టేత వధువు వరమాల ఉదారః సారోకలయ రమయోస్య విశ్వం పరమాత్మ వచ్చాడు అంటే సగల

ఎందుకలా అంటే ఎప్పుడూ చిరునవ్వులు చిందిస్తున్నాడు. ఎందుకు వచ్చిన ఆ నవ్వు ఏమిటి కారణం అంటే ఆయన వర్షస్థలంలో అమ్మవారు ఉన్నారు. వర్షతి అది. స్థిరిత వధువు వనమారా వినునై ఒక స్థలంలో అమ్మవారు విడిచేసి ఉంది అమ్మవారికి ప్రాకారమా అమ్మవారి అంతఃపురానికి ప్రాకారమా అన్నట్టుగా వనమారా ఉంది కాంపుడు వారు ఉండొద్దండి మీరు అంతఃపురానికి ఏడికి అమ్మవారు అంటే వనమారా ప్రాకారం ఉంటది అలా వనమారి ఉదారహా సావగోక కలయా దయకు సరిపోయేటువంటి ఔదార్య చిరునవ్వుతో ప్రగాధించేటువంటి కలతో సమయం ప్రపంచాన్ని ఆనందింపచేస్తూ పార్శ్వ భ్రమద్విజన చామర రాజహంసః శ్వేతాతప తశనోపరి ప్రజ్యమానః అతను పార్శ్వ భ్రమద్విజన చామర రాజహంసః రెండు పక్కల రెండు రాజమాతలు ఉన్నాయి, ఏం చేస్తున్నాయి? రెక్కలను ఉబ్బుతున్నాయి అంటే రెక్కలని. చామరాలతో వీస్తున్నటువంటి రాజహంసలు రెండు పక్కల రెక్కల చామరములతో వీస్తున్న హంసలు రెండు పక్కల ఉండి రాజహంసః శ్వేతాతపత్ర శచినోపరి రత్యమానః అట్లన్నీ గొడుగు కావాలి కదా పైన నెత్తిన చంద్రుడు ఉన్నాడట శ్వేతాతపత్ర అనేటువంటి చంద్రుడితో ప్రకాశించింది అంటే ఇప్పుడు ఎవ్వడియే చంద్రశేష ఎవ్వడియే ఇంకేం ఉంది అక్క ఒకడే అని చెప్పడానికి శ్వేతాత భోజనోపని గజ్యమానః త ఉపాగతమాలస్య సర్వేసుర గణాదయః ఇలా వేషి చేసినటువంటి ఆ పరమాత్ముని చూచినటువంటి దేవతలందరూ ప్రణేముహు సహస ఉత్తాయ బ్రహ్మేంద్ర త్రియక్ష నాయకా అందరూ వెంటనే గతగోళంగా భయపడుతూ లేచి ప్రణేముహు నమస్తే ఎవరండీ బ్రహ్మ ఇంద్ర త్రియక్ష నాయకా అంటే బ్రహ్మ ఇంద్రుడు రుద్రుడు సరే దేవుగారు కలిసి సర్వే ప్రణయం అందరూ నమస్కరించారు. తత్తేజసా సరుచః సన్నజి స్వాహా తసాధ్వసా ఆ పరమ యొక్క తేజస్సు తోటి తమ కాంచ అంతా ఎక్కడో పొడుగబోయింది. అంతేకాదు సన్న జిఫ్వా మాట్లాడతామంటే ఎవరి నుంచి మాట కూడా రావటం లేదు సన్న జిఫ్వా సతాత్ సతాత్. సొత్తులు పాటు పడుతున్నారు. మూర్థనా శృతాంజలి పుటాః ఉపతత్తుహు అఘోక్షజం రెండు చేతులు జోడించి ఆ రెండు చేతులను శిరస్సు యందు ఇలా ఉంచి.

అతన్ని ఉపతత్తుహు సమీపించారు, సేవించారు. ఉపతత్తుహు అధోక్షజం అబ్జర్వా గృత్తయో యస్య ఇత్వాత్మభువాదయః యథావతి గృణంతిస్మ కృతానుగ్రహ విగ్రహం వీళ్ళంతా అరువా వృత్తయ యత్య మహితు ఆత్మభువాదయః బ్రహ్మ రుద్రేంద్రాదులు ఎవరి అనుగ్రహంతో తరువాత పుట్టిన వారు అలాగే వారి పుత్తురు కూడా వీర అనుగ్రహాం తోడే తరువాత మొలకెచ్చినవి కదా చూస్తూ వారి వారి బుద్ధికి తోచిన రీతిలో స్వామిని అందరూ అందరూ సొంతరం చేశారు స్వామిని. ఒక శ్లోకం చెప్తారు ఒక చెప్పడు ఒక శ్లోకం భాగవతం ఉంది అందుకే చెప్తారు ముదా కుత విద్యహం దక్ష కృహీతారసణ సాధనోత్తమం యజ్ఞేశ్వరం విశ్వసృజాం పరం మొదలు ఎవరు చేయాలి మరి అందరూ ఎంత గొప్పోడైనా మొదలు యజమాని చేయాలి కదా వచ్చింది ఎవరు యజ్ఞానికి దక్షుడు యజ్ఞానికి ఆ విద్యను ఎవరు ఇవ్వాలి ఆయన ఇవ్వాలి అతను ఆ విద్యను ఇచ్చి అయ్యా విద్యను ఇచ్చి మాట్లాడే తర్వాత ఇంకోడు మాట్లాడాడు ఎవరినా సమాధానం అజమనయ్యము పూజ పూజా పాత్ర ఇవన్నీ అర్పించి తరువాత యజ్ఞేశ్వరం విశ్వద్రుజాం పరం గురుము సకల ప్రజాపతులకు బ్రహ్మలందరికీ బ్రహ్మయ్య కదండీ ఉత్తమవేణుడు స్వామిని ఈ శరుణ్ణి సునంద నందాది అరుగైహి వృత్తం ఒక్కరు రాలేదు, సునందుడు నందుడు జయుడు విజయుడు చెండుడు ప్రజ నందుడు అతని పారదులు అంటే శక్తూరి గారు ఏమంటాం అంగరక్షకుల బాడీ గారి ఏమంటాం కదా చుట్టూ ఉంటారు బాగా చూడాలి ఇలాంటి. గద్దర్ని ముదా గురుడాని ప్రవేది ప్రయత కుతాంజలి ఈ గదులు జోడించి అతను వినయం తోటి మొదలు దక్కుడు మొదలు స్వామిని స్తోత్రం చేస్తున్నాడు దక్కుడు చెప్తున్నాడు శుద్ధం స్వధామ్ని ఉబలకాజిల బుధ్యవస్తం చిన్ మార్గ త్రం ఏకం అభయం ప్రతిసిద్య మాయం తిష్టంతైవ పురుషః త్వముపేచ్య తస్యామాస్తి భవన్ అపరిశుద్ధైవ ఆత్మ తంత్రః తాను జాగుని కాబట్టి తన పని ఏమిటి? సృష్టి కదా? మరి సృష్టి చేయునటువంటి తాను ఈ సృష్టిని వాస్తవంగా ఎవరు చేస్తున్నారు? ఇంకెవరం నిమిత్త మాత్రమయ్యా నువ్వు చెప్పడానికి శుద్ధము సధామిని ఉపరకాచిల బుద్ధి వ్యవస్థం తిన్మాత్రం ఇతను పరిశుద్ధుడు అంటే తత్వం కానీ రజస్సు కానీ తమస్సు కానీ.

ఏ గుణములు ఏ జోకములు ఏ కర్మషములు అంటని వాడు పరిశుద్ధుడు స్వధామ్ని ఉపరత అఖిల బుత్యవక్తం అతని దగ్గర అతనిలో కానీ అతని లోకంలో కానీ ఎవరి బుద్ధి ఎవరి జ్ఞానము ఎవరి శక్తి పని చేయవు అగత్ర భాగ్య. నత పాతి భాస్కరః కదా గురుడు కానీ చంద్రుడు కానీ ఇతరులు ఎవరు అగ్ని కానీ ఎవ్వరూ రారు ఎవ్వరూ ప్రకాశించరు తవేవ భాంతం అనుభాతి సర్వే అతని కాంతిని తగ్గిన వాళ్ళు అనుసరిస్తారు తప్ప అంటే అతని కాంతితో వీరంతా ప్రకాశిస్తారు తప్ప అతన్ని ప్రకాశింప చేసే వారు ఎవరు? లేరు. సూర్యుడు ఇంత వెలుగు ఉన్నది ఎక్కడిది వెలుగు? ఆయన ఇచ్చారు. సూర్యునికి వేడు ఎవరు ఇచ్చారు? అతను ఇచ్చారు. చంద్రుడికి వెన్నెల ఎవరు ఇచ్చారు? అతను ఇచ్చారు. వాయువుకి రీచే పని ఎవరిది అతని ఇచ్చాడు. రీషాత్మాత్ వాతః భవతి రీషా ఉదేతి సూర్యః. కాబట్టి అన్ని బుద్ధులు అన్ని శక్తులు అన్ని ప్రభావాలు అతనిలో ఉపరతం. తగ్గిపోయాయి అంటే. ఏం ప్రకాశించవు ఇలా చిన్న మైది అటుగానే చిన్న మాత్రం ఏకం అభయం అతను చిన్న మాత్రుడు అంటే కేవలం జ్ఞాన స్వరూపుడు అలాగే ఏకం ఏకమేవ అద్వితీయం బ్రహ్మ అలాగే అభయం నిజకే నిలయనే అభయం ప్రతి రామ్ విందదే అంటుంది వేదం. చదువు అభయం అంటే అక్కడే. పరమాత్మ దగ్గర తప్ప మనకు అభయం ఎక్కడా లేదు ఏదో కొన్నాడు అబ్బా అన్ని కష్టాలు తీయాయండి ఇక హాయిగా ఉండొచ్చు. అనే సమయానికి 60 70 ఏళ్ళు వస్తాయి. వెంబడి నేను ఉన్నానని ఆమె వస్తుంది. ఇక మరి ఇక అభయం ఎక్కడిది అయితే వ్యాధులో లేకుంటే జర అయ్యో అన్నీ మనం చెప్తున్నాం అభయం అన్నీ పుట్టి ఏ పురాయండి ఇప్పుడే కొడతలేదు హాయిగా అనుభవిద్దామంటే ముద్ద ద్వారా వచ్చిందండి అంటే చూడదామంటే కళ్ళు లేవు విందామంటే చెవులు లేవు తిందామంటే పాళ్ళు లేవు ఏం చేయాలండి ఇప్పుడు అప్పుడే అప్పుడు అన్నీ ఉన్నాయి కానీ ఏం లేవండి ఎప్పుడు ఏం లేదు అప్పుడు కాదు ఇప్పుడు కాదు ఉండడం అంటే ఏమిటి రెండు ఒకే ఉన్నట్టు కదా అనుభవించే సాధనము ఉండాలి అనుభవించబడేవి ఉండాలి రెండు కలిసి ఉన్నప్పుడే అన్నీ ఉన్నట్టు లెక్క స్వామి దగ్గర అన్నీ ఉంటాయి. కొడత ఏం లేదు కదా. నిత్యం ఆనంద స్వరుపం స్వామి. అక్కడ ఇంకో మాట తెలుసా అక్కడికి పోయినాక ఇంకేమో కావాలని అనిపించదు. అంటే అసంతృప్తి అసంతృప్తే పెద్ద లోటు. పెద్ద రోగం అది అసలు. తృప్తి ఉన్ననాడు సాధనాలు సాధ్యాలతో పనిలేదు. తృప్తి లేదు అనుకోండి ఎందుకున్నాయో ఇప్పుడు నువ్వే అంటున్నావ్ ఇంత కాలం ఏం లేదండి అయ్యో అవి తినాలి ఇవి తినాలి అవి తినాలి అనుకున్నాను. ఏం దొరకలేదు, ఇప్పుడు అన్నీ వచ్చాయని తిందామంటే పండ్లు లేవండి అంటాడు. పండ్లు కాదు కదా, గుచ్చి లేదు నీకు మొదలు అంటే ఎందుకు?

ఈ మనిషి ఉండి తినడానికి కాదు, తాగడానికి కాదు, చూడడానికి కాదు. మరి ఏం చేయాలంటే రెండిటికి కూడా బుద్ధి ఉంది అని చెప్తున్నా. ఆలోచించడానికి అది ఉందా? అవును కదా అది ఉంటే జ్ఞాపకం చేసుకో. అంటే ఒక జ్ఞానం ఉంటుంది అని జ్ఞాపకం చేసుకుంటే అది నీకు ఉంటే అన్నీ ఉన్నది. అది లేదనుకోండి ఏది లేదు. కాబట్టి నిరంతరం కొరత ఉంటుంది, ఎప్పుడూ కొరత ఉంటుంది. అన్ని కొరతలు అయిపోయాయి, అసలు కొరత వచ్చేస్తుంది. కాళ్ళు అరువు చేయవు, చెదురు అరువు చేయవు, కళ్ళు కనపడవు, చోళ్ళు వినపడవు, నోడు లేదు, పండ్లు చదివిన ఎవరవు. ఇలాంటి వాక్యంలో ఇప్పుడు ఏం చేస్తావ్ ఏం చేయలేవ్. మరి అప్పుడేం చేశావ్ అప్పుడేం చేయలేవ్. నువ్వు ఎప్పుడు ఏం చేయలేవు, వాడు ఒక్కడే చేస్తాడు. కాబట్టి అలాంటి ఆ పరమాత్మ యందు మనస్సు ఉంచాలి. చిన్మాత్రం ఏకం అభయం. నిరుత్య నిలయనే అభయం ప్రతిష్టాం విందకే అని మరే చెప్తుంది అలాంటి అభయం అలాంటి వాడు మాయాం ప్రతిష్టిత్య మాయను పరమాత్మ వివేచిస్తాడు ఆగు అంటే ఆగిపోతుంది పరమాత్మ సంకల్పం తోటి మాయను జీవించి తిష్టంతయైవ పురుషత్వముపేత్య మాయను అడ్డకుండా ఉన్న నీవు ఆ మాయతోటే జగత్తును సృష్టిస్తావు. ఆ మాయతోటి నీవే జీవుడిగా జగత్తులో చేరుతావు. జగత్తు ఎవరు నువ్వే, మరి జీవుడు ఎవరు నువ్వే? మాయతోటే జగత్తు, మాయతోటే జీవుడు అంటే నీవే జీవుడిగా బహుశా ప్రజాయయ అన్నాం కదా నామరూపి. నీవే ఆచారవాణి నేనే ఇన్ని రూపాలు ఇస్తాను అంటే నీవే. నీవు జీవుడిగా పుట్టి ఉపేచ్ఛ పద్యమాస్తే భవాన్. ఆ ప్రకృతిలో ఆ మాయలో నీవే ఉంటావు. ఓ ఇంకే మరి నువ్వు ఉన్నావు మాయలో నేను ఉన్నాను ఇద్దరం సమానమే అనుకుంటున్నావా? అంటే అబ్బే స్వామి అబ్బా గారు అట్లా కాదండి కొంచెం కొంచెం. చాలా జరగ ఉంది అభర్జుత్ సై

Having completed all the necessary works - as Shankara said - the great ones, the aguna-maha-rutmikas (those of great nature beyond attributes) - the great ones cleared the sins... The discourse begins describing the post-Daksha-yajna events: Vishnu's intervention and the restoration of order following the catastrophic destruction of Daksha's yajna by Virabhadra.

'Aganayya tanuva svaminiyoo - on that day' - meaning - jnana was being imparted - 'fear - those very tattvas - without knowing the tattva - how do you look? But you (Paramatma's) other...' - The discourse addresses those who do not yet understand the tattva of Paramatma's true nature - how can they truly see Him? The answer: only through the grace of a sadguru.

'Vaijnaniki shobha anna mata - karanika-karah vakshati adhishthet vadhuvu varamala udarah sarokala ramayosya vishvam - Paramatma came - that means sagala...' - 'The bride placing the garland on the groom - the Lord, the magnanimous one who illumines the universe - Paramatma has arrived.' The imagery of Paramatma's arrival as a cosmic wedding where the devotee garllands the Lord.

Why is that? Because he is always smiling. Why that smile - what is the reason? Because in his presence - the mother (Lakshmi) is present. The Lord always smiles because Lakshmi, His eternal consort, is always present with Him. This describes Vishnu's characteristic gentle smile (smita) - a sign of His ever-auspicious nature.

'Atanittu upatattuh samipancharad' - they approached (Vishnu), they served. 'Upatattuh adhoksajam' - 'abjarva grittayo yasya itvat-mabhuvadayah yathavati grinaanti sma kritaanu...' - Having approached Adhokshaja (Vishnu - one who transcends the senses) - those headed by Brahma, who had recognized His true nature, praised Him as He deserves.

'Those to whom - what qualities, what jokes, what karmashas do not attach - the pure one - svadhamni uparat akhila-butyavaktam - in him, with him, or in his realm - nothing unmanifest...' - This describes Vishnu's absolute purity: to Whom no guna, no action, and no binding karma attaches. He remains ever pure, ever liberated, the very ground of liberation.

This person (the human being) is not here to eat, not to drink, not to watch. Then - what must be done? There are two kinds of buddhi - that is what is being said. The two buddis: the outward-going buddhi that seeks enjoyment through the senses, and the inward-turning buddhi that seeks the atma. The human birth is meant for the latter.