జల్ జాగ్యాః స్వచానాంతాః భావాః దేహస్యనాత్మః తనానివ చంద్రస్య కారేన అవ్యక్త వర్తనః చంద్రుడే చెప్తాడు అంటే ఆయనే కరిగిపోతున్నాడు. పెరిగిపోతుంది అంటావా? కొన్నాళ్ళు బాగా పెరుగుతాడు, కొన్నాళ్ళు బాగా తరుగుతాడు. కానీ ఆయన తరుగుతాడా? చెదుడు తరుగుతాడా? రోజు కళలు తగ్గుతాయి. పెరిగేది ఏమిటి? కళలు. ఎత్తు తగ్గులు కలదిగే కానీ తనకు కాదు, అలాంటి చంద్రుడిని చూసి విసర్గాధ్యా స్మశానాంత గర్భాసనము నుండి స్మశానం వరకు ఉండేటువంటి అవసరన్నీ ఎవరికి శరీరానికే కానీ. ఆత్మకు కళల తరుగుదల పెరుగుదల కళలకే కానీ తనకు కాదన్నట్టుగా పుట్టుక నుండి మరణం వరకు ఉన్న దశలన్నీ దేహానికే కానీ ఆత్మకు కావని చెబుతుంది చంద్రుడు చెప్తాడు. కారేన కేధవేగేన భూతాన ప్రభాప్యేవు నిత్యావపి నగ్ని స్థితే ఆత్మనః అగ్ని జగాస్థితం. అగ్ని యొక్క కాంతి జ్వాల పెరుగుతూ తరుగుతూ ఉంటుంది. అగ్ని మాత్రం అలాగే ఉంటుంది. అలాగే కానేన యోధ విహీన భూతానాం ప్రభవవ్యయో మహా వేగం ఉన్నటువంటి కాలంతో ప్రాణులు పుడుతున్నాయి పుట్టిన ప్రాణులు పోతున్నాయి, మెరడిస్తున్నాయి. నిత్యావపిన దృశ్చితి అందులో ఉండేటువంటి జీవుడు నిత్యుడైనా కానీ కనపడడు. పుట్టుక ఉంది, మరణం ఉంది. దృశ్చితి ఆత్మనః అగ్నేహ యశాత్మికం. ఇలా గుణైహి గుణానుపాదత్తే యధాకాలం విమిచ్చతి. నతేరుద్యతే యోగి గోభిని గాయివ గోపతిహి. సూర్యుడు ఉన్నాడు. ఏం చేస్తాడు? తన కిరణములతోటి అంతట అన్నీ వ్యాపించి ఉంటాడు, అంతట వ్యాపించి ఉంటాడు. గుణైహి గుణానుపాదస్తే తన కిరణములతో నీరును తీసుకుంటాడు. మడి తర తర వీరును వదిలి పెడతారు. గుణాలను స్వీకరిస్తారు, గుణాలను విడిచి పెడతారు. ఉపాదస్తే యథాకాలం విముంచతి. ఒక కాలంలో తీసుకుంటాడు, ఇంకో కాలంలో విడిచి పెడతాడు.

ఇప్పుడు తీసుకున్నాను అప్పుడు విడిచిపెట్టి అనేటువంటి సంయోగ వియోగాలతో ఎలాంటి సంబంధం ఆయనకు ఉండదు. విగొంచెది నతే విద్యతే యోగి గోభిర్ గాయివ గోపతిహి తన కిరణాలతోటి తనకు ప్రవేశ నిష్కాసములోకి ఎలాంటి సంబంధం ఉండదో యోగి కూడా తత్వాది గుణములతో ఎలాంటి సంబంధం ఉండదు ప్రవేశిస్తాడు. తీసుకుంటాడు విడిచిపెడతాడు. కొంచెం ఆలోచించండి. మనం కూడా ఆయా సమయాలలో ఆయా పదార్థాలను స్వీకరిస్తున్నాం. కదా ఆహారాలు తీసుకుంటున్నాం కదా నీరు కానీ అన్నం కానీ మరోటి కానీ మరోటి కానీ తీసుకుంటున్నాం ఎలా తీసుకున్నామో అలా మరో కాలంలో వాటిని విడిచిపెడుతున్నాం మరి ఇంక మనమేమిటి ఎక్కడికి నమ్మకారం? తీసుకున్న వాడిని దాచుకుంటే నాది కానీ తీసుకుంటున్నావా వదిలిపెడుతున్నావా మళ్ళీ? ఇంకా నీవెక్కడ? దేవే అన్నం తింటున్నాం తర్వాత విడిచి పెడుతున్నాం నీరు తాగుతున్నాం తర్వాత విడిచి పెడుతున్నాం ధనం తీసుకుంటున్నాం తర్వాత విడిచి పెడుతున్నాం ఇల్లు కడుతున్నాం విడిచి పెడుతున్నాం మరి నేనే నాదే ఆశకారం ఎలా వస్తుందండి అదే మరి చెప్పేది అదే సమస్య కదా ఇన్ని అవుతున్నప్పుడు ఇక్కడ ఎక్కడ సంబంధం నీకు ఉన్నది? కొంచెం దాచుకో ఉంటుంది. కాబట్టి నీవు సమయానుగుణంగా తీసుకునే వాడివి, సమయానుగుణంగా విడిచిపెట్టే వాడివని మనకు సూర్యుడు బోధిస్తున్నాడు. తీసుకునే వాటితో విడిచిపెట్టే వాటితో మనకు ఎలాంటి సంబంధము లేదు అని సూర్య భగవానుడు బోధిస్తున్నాడు. బుధ్యతే స్వేన భేదేన వ్యక్తిస్తైవ తద్గతః అలచ్యతే స్థూలమతి మతిభి ఆత్మ అవస్థితః అర్చవతు. సూర్యుడే మనకు బుద్ధి వేసేన వ్యక్తి సైవ సభ్యతః సూర్యుడు ఆకాశంలో ఉన్నాడు అంటున్నాం. అదే సూర్యుడు నీటి మొహంలో కనబడుతున్నాడు అంటున్నాం. అద్దంలో ఉన్నాడు అంటున్నాం. కదా? ఆకాశంలో ఇంత పెద్దగా ఉన్నాడు, అద్దంలో ఇంత చిన్నగా ఉన్నాడు. ఈ పెద్ద చిన్న సూర్యునికేనా? వాడు తగ్గాడా? వాడు పెరిగాడా?

మనం దేంట్లో చూస్తున్నామో అది చిన్నది, ఇంత చిన్న అద్దంలో సూర్యుడు ఇంతే కనబడతాడు, ఇంత పెద్ద అద్దంలో అంతా కనబడతాడు, చూపేది అద్దమా సూర్యుడా? చూపేది సూర్యుడే, కనిపించేది కనిపించజేసేది సూర్యుడే, కానీ ఆకారం తగ్గినట్టుగా కనిపించజేసేది అర్థం. బంధం వాటికి తప్ప ఆయనకు లేదు. అలాగే సుఖము, దుఃఖము, అవమానము, మానము, కోపము, తాపము, శత్రుత్వము, మైత్రి శరీరానికే తప్ప ఆత్మకు కదా. ఈ సంగతి సూర్య భగవానుడు బోధిస్తున్నారు. లక్ష్యతే స్థూలపతిపి ఆత్మాచ అవస్థితః అర్కవతు ఆత్మ సూర్యుడి లాగానే ఉంటుంది. నాతి స్నేహ ప్రసంగోవా కర్తవ్యః క్వాపికేనచిత్ ఎక్కడ కానీ దేనితో కానీ ఎక్కువ స్నేహాన్ని చేయకూడదు. ఎక్కువ సంబంధాన్ని ప్రీతిని పెంచుకోకూడదు అని కురువని విండేరు సంతాపం కపోత యువ దీనధీహి. పరపాటన ఎక్కువ సంబంధం ఎక్కువ స్నేహం చేసుకుంటే అనవసరంగా బాధ పడపరిచి వస్తుంది అని ఒక అపోత అని చెప్పిందట పావురం. ఏం చెప్పింది పావురం అంటే ఒక పావురముల జంట. ఆవురము తన భార్య తోటి తన పిల్లలతోటి ఓ చెట్టు మీద గూడు కట్టుకొని ఉంది. చాలా కాలం హాయిగా చెయ్యి ఆ స్నేహ గుణిత హృదయం గృహ ధర్మిణౌ దృష్టిం దృష్టి అంగ సంగేన బుద్ధిం బుధ్య భవందతు చూపును చూపు తోటి. శరీరం శరీరం తోటి బంధాన్ని బంధం తోటి ప్రేమను ప్రేమ తోటి కదా ఇది అవ్వదు బాగా కలిపి చెయ్యి ఆసన అతన స్నాన వాత అర్క కీడ అసనాదికం. తినటము, తిరగటము, తాగటము, పడుకోవటము, లేవటము, చూడటము ఇలాంటి అన్ని సంబంధాలతో ఏది ఏది కోరితే దాన్ని ఆడపావురం నాకు ఫలానా కావాలి అని పోయి తీసుకొస్తుంది. ఫలానా దూరం మనం ఉందాం ఇది ఇక్కడి నుంచి మారిద్దాం కొత్త ఇల్లు కావాలి కట్టేస్తుంది. నీళ్లు కావాలి తాగాలి పోయి జరువేహరించి వస్తాడు. ఇలా కోరినవన్నీ కోరిన రీతిలో అన్నీ ప్రసాదిస్తూ పరస్పరం బాగా కరిచి చాలా కాలం ఉన్నారు. కొన్నాళ్ళకు ఈ పావురం అండాని గుడ్లు పెట్టించింది. తరువాత

పిల్లలు కూడా వచ్చేసారు. ఆ పిల్లలతో కలిసి వీళ్ళందరూ కోమలాంగ తనూరు ఆ సుకుమారంగా చిన్న చిన్న రెక్కలు, చిన్న చిన్న కాళ్ళు, చిన్న చిన్న మూతులు అలా చూడటానికి ఎంతో ముద్దుగా ఉండి ప్రేమను మరికాస్త పెంచాయి. ఆ చిన్న పావురాలు కూతలు మొద్దె పెడితే అబ్బా ఎంత బాగా కూస్తుందండి మనం అంటాం కదా పాప అమ్మ అందండి అట్ట అన్నదండి అక్క అన్నది ఎంత బుద్ధి వస్తున్నాయో చూడండి ఇలా పిల్లల పాపల ఆటల పాటల మాటల వినోదాలతో మురిసిపోతూ సంతానాన్ని పెంచుకుంటూ పుత్ర వాత్సల్యాన్ని పెంచుకుంటూ వాటి మాటలను వినుకుంటూ ముద్దు మాటలతోటి ఆనందించుకుంటూ ఇలా కాలం గడిపారు. ఇలా స్నేహం బాగా పెరిగిన తర్వాత కొన్నాళ్లకు ఏకదా జగ్మతుస్తాసాం అన్న అర్ధం ఒకసారి ఆ పావుర పిల్లలకు ఆహారం తేవటానికి ఈ తల్లిదండ్రులు బయటికి పోతారు కదా ఎలాగో బయటికి పోయారు. అలా దిగినప్పుడు అలా బయటికి పోయి తక్కానని తస్మిను అర్ధినౌ చేర తుస్థిరం అరణ్యంలో ఏదైనా ఆహారం దొరకాలి కదా తిరుగుతూ ఉన్నారు సరిగ్గా ఆ సమయంలో ఇదంతా బాగా చూడండి ఒక వేటగాడు ఉంటాడే వాడు వల తీసుకొని వచ్చి అక్కడికి వచ్చేసి వల వేసి ఆ వలలో ఈ పిల్లలను పట్టేసాడు. కపోతస్య కపోతీచ బ్రజా పోషే సదోత్సుకౌ గతౌ పోషణమాదాయ స్వనీడ ఉపజన్మతు ఆహారం తీసుకొని మళ్ళీ ఆ రెండు పావురాలు తమ గూడు దగ్గరికి వచ్చాయి. ఏం జరిగింది? తన పిల్లలందరినీ ఈ వేటగాడు వలలో పట్టుకున్నాడని దుఃఖంతో ఆడపావురము అమాంతం పరిగెత్తింది ఆ వలలోకి తాను కూడా పోయింది. అసగు స్నేహ గుణిత దీన చిత్తాయ మాయయ స్వయంచా బధ్యత ఆడపావురము తల్లి కూడా. పిల్లల కోసం వెళ్ళి ఇది కూడా ఆ వలలో చిక్కుంది. ఇది చిక్కేసింది అది చిక్కుంది. ఇలా పిల్లలను భార్యను ఇద్దరు లేక ముగపావురం. చాలా కష్టపడుతూ వాళ్ళు అయ్యో నా దౌరాత్మ్యం నా దుర్బుద్ధి ఉందే ఇలా అయిపోయింది, భార్య పోయింది పిల్లలు పోయారు ఇప్పుడు నేను ఏం చేయాలి నేను ఎలా బ్రతకాలి? ఎవరూ లేనటువంటి ఈ ఇంట్లో నేను ఎలా భార్య పిల్లలు లేకుండా ఉండాలి అని చాలా బాధపడుతూ మృత్యుల. గ్రస్తాన్ విశేషతః స్వయం చతుపణః శిక్షుహు కస్యన్నపి అబుధః అపతతు ఆలోచన ఉండకుండా తం లుబ్ధ్వా లబ్ధా లుబ్ధ చక్రూరః కపోతం గృహమేజనం కపోదగాన్ కపోతించ సిద్ధార్థః ప్రేయౌ కుటుంబం.

వీళ్ళందరూ లేనప్పుడు నాకు మాత్రం ఎందుకని తాను కూడా అదే వరలో పడిపోయింది. ఇలా పెద్ద బావురాలు, చిన్న బావురాలు మొత్తం బత్తులను తీసుకొని ఆ వేటగాడు వెళ్ళిపోయాడు. మరి ప్రేమ ఏంటి ప్రేమ? ఎక్కడికి పోయింది వమకారం? ఏం చేద్దాం? కాబట్టి ఏవం కుటుంబ్యాశాంతాత్మా ద్వంద్వారామః పతత్రివతు. నా వాళ్ళు నేను భార్య పిల్లలు ఇల్లు సంసారం నన్ను బాగా ప్రేమిస్తున్నారు నా ఇంత ప్రేమ నాది కదా? బయట దొంగ జరిగితే గములు తాలు ఎప్పటిదాకా అసలు మనస్సు బయట పడేదాకా ఒకటే ప్రేమ అది కాస్త బయట పడితే అప్పుడు కూడా ఒకటే ప్రేమ కదా ఆపద వచ్చేదాకే అందరూ ప్రేమ ఉండవా అది. అది వచ్చేస్తే ఏం చదవండు? అదే చదవండు. కాబట్టి ఇలాంటి పావుర జీవితాన్ని జాగ్రత్తగా గమనిస్తే. స్నేహము, ప్రేమ, బంధము, ఆసక్తి అనేటువంటివి మనను పతనం చేసేవిగా తెలుసుకో. పుష్ణను కుటుంబం కృపణః సానుబంధః అవతిలతి నా కుటుంబం నా కుటుంబం అని త్యగ ప్రేమతో పోషించేవాడు కుటుంబంతో కలిసి వాడు కూడా. బాధలు పడతాడు, కష్టపడతాడు, యప్రాప్తి మానుజం లోకం, ముక్తి ద్వారము పావృతం, గృహే తగవతు సక్తః తన్మారూఢాచ్యుతం విదు. కాబట్టి ఇలాంటి మానవ లోకాన్ని మానవ జన్మను పొంది కూడా అంటే మోక్ష వెళ్ళడానికి కావలసిన ద్వారం తెరిచి ఉండేది ఒక్క మానవుడికే కదా. అలాంటి మానవ జన్మ పొంది కూడా పశుపక్షుల్లాగా స్నేహ అనురాగాలకు బద్ధుడై పతనం కావటం కంటే శుభితం యుగుప్షితం అనేది ఇంకోటి లేదు అని మనకు కపోతము చెబుతూ ఉంది అన్నమాట. సుఖమైంద్రియకము రాజన్ స్వర్గే నరక ఏవచ దేహినాం వ్యథా దుఃఖః తస్మాన్నో జ్ఞేచ్ఛేత తదుబుధః మనకు ఏ ఏ ఇంద్రియముల వల్ల కలిగేటువంటి సుఖము దుఃఖము ఉందే స్వర్గే నరక ఏవిచా? స్వర్గంలో కావచ్చు నరకంలో కావచ్చు. అక్కడైనా ఇక్కడైనా మన శరీరానికి మన ఇంద్రియముల ద్వారా కలిగేటువంటిది లేదా దుఃఖం.

దుఃఖం కానీ సుఖం కానీ ఇంద్రియం వల్ల దేహానికే కలుగుతుంది. ఆత్మ కలుగుతుందా? ఏమీ లేదు. అది తెలుసుకున్నవాడు అలాంటి దేహాన్ని తనకే సంబంధం లేదు. అది ఏడుస్తుందో, ముత్తుకుంటుందో, చలో, వేడో, మెత్తగానో, గట్టిగానో ఇవన్నీ ఎవరికీ? దేహానికి తనకే సంబంధం లేదు. తనకు సంబంధం లేని దేహాన్ని పట్టుకొని తాను ఏడుస్తే ఎలాగని. అందుకే బుద్ధులైన వారు పండితులైన వారు ఈ విషయాన్ని తెలుసుకోవాలి. గ్రాతం సమృక్తం విరసం మహాంతం స్లోకమేవ యద్రృత్యేవ అపతితం గ్రసేతుం హయగరః అక్రియః కొద్దిగా లభించినా, పెద్దగా లభించినా, ఎక్కువ లభించినా, లడ్డూలు లభించినా, గడ్డి లభించినా. ఇదేమి దొరకొచ్చు, లడ్డూ దొరకొచ్చు, కోవా దొరకొచ్చు, ఉత్త గడ్డే దొరకొచ్చు, ఏమి దొరకకపోవచ్చు, కొంచెం దొరకని, ఎక్కువ దొరకని. ఎప్పుడు ఏది దొరుకుతుందో దొరికిన దానితో దొరికినంతతో తృప్తి పడాలి కానీ దొరకని దాని కోసం పరితపించకూడదని కొండ చిలువ నేర్పినది. అది కదలదు అక్కడే ఉంటుంది. ఉన్న చోటు నుంచి పోదు. ఆ ఉన్న చోటికి ఏది వస్తుందో దాన్ని తింటుంది. ఒకే రోజు నాలుగు ఏముగులు వచ్చాయి తాగును తింటుంది. నాలుగు రోజులు ఏది రాలేదు అలాగే పడుతుంది. ఎంత దొరికితే, ఎప్పుడు దొరికితే, ఎలా దొరికితే దానితో తృప్తి పొందటం నేర్చుకోవాలి కానీ దొరకని దాని కోసం ప్రయత్నించి. పరితపించ వద్దని అజగరం కొండచిలువ నేర్చినది. చెయ్యితాహని పూరీని నిరాహారహానుపత్రమః ఏమి దొరకకుంటే చాలా రోజులు ఆహారం లేకుండానే ఉండాలి. ఇది నోబనమేది గ్రాస మహాగిరి బదిష్టకు ఏం దొరకలేదు. కొండ తిరుగులాగా ఆ వృత్సాన్ని తిరుగుకుంటూ ఉంటుంది. దొరికింది. ఓజస్తవో బలయుతం బిభ్రద్దేహమ కర్మకం శయానా విదరిద్రస్య నిహేత. ఇంద్రియ ఇంద్రియవానపి ఉన్నా లేకున్నా ఓజస్సు కానీ సహస్సు బలం దేహ కర్మ ఇవన్నీ ఉన్నంతవరకు చేద్దాం. లేదు మానేస్తాం.

ఏదో నైన్ ఇది చేస్తాం చేయకపోతే ఇంత బాగా పోషించినా ఇంత బాగా పెట్టినా అవి కావాలి ఇవి కావాలి అవి ఇవి అన్ని తిని నేను బాగా బలంగా దృఢంగా ఉంటాను అని ఏవేవో తిన్నా మరి శరీరం ఎప్పుడు బలంగా ఉంటుందా? మరి ఇది కూడా బాగా తిన్నావు కదా? ఏమైంది తిన్నదంతా? పనికి రాదు. ఎలాగో పనికి రానప్పుడు అంత ప్రేమ దాని మీద ఎందుకు? నీకు ఏ సమయంలో ఎంత లభించిందో దాంతో అందులో నీకు ఎంత చిక్కిందో... దాంతో నువ్వు ఎంత చేయగలవో అదేంటి? అయ్యో నాటక లేక పనినే. లడ్డూలు తినేవాడు కానీ, గంజి తాగినవాడు కానీ చేసే పని సమానమే. అనుభవించేటువంటి సుఖం సమానమే. పడే బాధ సమానమే. మరి ఎందుకు ఎక్కువ? దేనికి బాధ? ఇలా. మునిహి ప్రసన్న గంభీరః దుర్విగాత్యః దురత్యయః ప్రసన్న గంభీరుడై ఎందులోనూ మునుగక దేనిని నీ దాటక అనంత పారః అక్షోభ్య సీమితోదైవార్ణవః సముద్రం లాగా ఉండాలి ముని. సముద్రంలో కొన్ని వందల వెయ్యిల నదుల జలాలు వచ్చి పడతాయి. కదా? జలం అంతా వచ్చేస్తుంది. పై నుంచి వర్షం వచ్చేస్తుంది. అడుగు నుంచి ఊడజలం వచ్చేస్తుంది. సముద్రానికి ఏం పేరు తెలుగులో? మున్నీరు అంటారు. కదా? మున్నేరు, మూడు నీళ్ళు. మూడేమిటి? పైన నదీ జలం, పైన వర్ష జలం, అడుగున ఊట జలం. మరి ఇంత నీరు వచ్చినా అది ఉప్పొగుతుందా? నేను ఒక ఆరు నెల నీళ్లు రాదు, ఉదయం వెనక్కి పోతుందా? ఇంకా నీళ్లు రాకుండా తగ్గదు, నీళ్లు బాగా వస్తే పెరగదు, ఎప్పుడూ ఒకే తిరుగు ఉంది. మనం కూడా కష్టం వచ్చినా సుఖం వచ్చినా ఒకే తీరు ఉండు. సంపదలు రాని, ఆపదలు రాని, అసలు రాకపోని ఓ ఆరు నెలలు ఏది రావు ఉందాం. ఆ నెలలు బాగా వచ్చినాయి తీసుకోండి. అయ్యో వచ్చాయని గద్దులేకు, అయ్యో పోయాయని బాధపడకు. ఎవరు చెప్తారు ఇది? సముద్రం చెప్పింది. త్రిమిదోదైవారణవః సమృద్ధకామః హీనోవా నారాయణ పరోముని.

బాగా ఉండని ఏమీ లేకపో నిరంతరం పరమాత్మ యందు మనస్సు ఉంచి ముని ఉండాలి. నోత్సర్పేత న సుక్షేత సరిధ్విరివ సాగరః. పెరగను వద్దు. ఏం దిపును వద్దు. నదులతో సముద్రం లాగా దృష్ట్వా స్త్రీయం దేవమాయాం తద్భావై అజితేంద్రియః ప్రలోపితః తతత్యంధే తమస్యఘ్న ఉపసంగవతు. పరమాత్మ చేత సృష్టించిన పెద్ద దేవమాయ ఎవరు? స్త్రీ అన్నారు. స్త్రీ యొక్క రూప, సౌందర్య, విభ్రమ, విలాసాలను చూసి పొరపాటున మోహం పొందావంటే నీ బ్రతుకు మిడత బ్రతుకవుతుంది. బిడత మంటను చూసి ఆహా బాగా ప్రకాశిస్తుంది. చాలా ఎర్రగా, చాలా తెల్లగా, చాలా పచ్చగా ఉంది. దీన్ని బాగా మనం తిందాం. పోయి ఆ మంటలో పడుతుంది. ఏమవుతుంది? గూడిదె అవుతుంది. మన పని అది ఏమో. ఇలా కన్నులు ఉన్నాయి అలా బాహువులు ఉన్నాయి ఇలా గది ఇలా ఉంది అలా చిరిదం ఉంది అందం ఇలా ఉంది కన్నులు ఇలా ఉన్నాయి కాళ్ళు ఇలా ఉన్నాయి కాట్లు ఇలా ఉన్నాయి ఓ తిరుమతి ఇలా ఉంది ఆమె రంభ ఆమె ఊరు వచ్చి తెగ మురిస్తే నీవు అగ్నిలో పడి మళ్ళీ లేవవు భస్మం అవుతావు నాయనా మిడతను చూసి నేర్చుకో. తమసినోత్సర్పేత రసుశ్యేత సరద్భెరివ సాగరః. పతత్యంతే తమస్యగ్నౌపతంగవత్ నిప్పులో మిడత లాగా ఉండాలి. యోషితో హిరణ్యాభరణాంబరాది ద్రవ్యేషు మాయారచితేషు మూఢా. ప్రలోభితాత్మ ఉపభోగ వృత్యా పతంగవన్నచ్ఛతి నష్టవృత్తిని. రకరకాల మంటలు పెడితే మంటలు ఎన్ని రకాలుగా ఉంటే మిడత అంతా. మురిచిపోయి అందులో పడుతుంది. అలాగే స్త్రీ హిరణ్య అంబర ఆభరణాది బుద్ధి నగలు ధరించి మంచి మంచి వస్త్రాలు మంచి మంచి ఆభరణాలు బంగారం. ఇవన్నీ ఎంత అనంకర అబ్బా ఎంత బాగుంది ఎంత సౌందర్యం ఎంత సౌందర్యం ఎక్కడ ఈ సౌందర్యం రాస్తే పూస్తే వస్తాయి అది గట్ట తీస్తే జీరోనే ఉండదు అందులో అగ్నిహోత్రం లాంటిదే అలాంటి అగ్నిలో బిడత పడ్డట్టుగా ఈ స్త్రీ వ్యామోహంలో పురుషుడు పడి నశిస్తున్నాడు. శ్లోకం శ్లోకం గులసేతి గ్రాసం దేహో వర్తేత యావతా. శరీరం

బతకడానికి కావలసిన ఆహారాన్ని ఒకేసారి ఇంత కాకుండా కొంచెం కొంచెం తీసుకుంటే బతుకుతావురా అన్నాడు. ఎలాగయ్యా అంటే చెప్తున్నాను మనకు దేహోవర్మాదు కరీం ముని తేనెటీగ ఏం చేస్తుంది ఒకసారే మొత్తం తీసుకోదు. ఆ పూలో అది చింత, ఈ పూలో అది చింత, ఆ పూలో ఇంత తీసుకుంటుంది. అక్కడ పెట్టేసుకుంటుంది. బతుకుతుంది. ఒకేసారి మతం తీసుకోవాలంటే చస్తుంది. మనం కూడా బతకాలంటే తేనె టీగల వర్ధన నేర్చుకో. ఇగో తీసుకో బతుకుతావ్. ఇంత తిన్నావు చెప్పాను కదా రోజు కొంచెం కొంచెం తిని ఎక్కువ రోజులు బతుకుతావా? ఒకే రోజు ఎక్కువ తిని తక్కువ రోజులు అవుతావ్ ఏం కోరుతావ్? ఏది ఇస్తాడు నీకు? 16 ముద్దలు తినాలి చెప్తాడు శాస్త్రకారుడు. షోడశ కవలాని అదదీత గృహస్థః అంటాడు. 16 ముద్దలు, ముద్దలు అంటే ఇంత కాదు. కుక్కుటా అన్నం వద్దు అంటాడు. కుక్కుటా అన్నం ఉంటుంది చూడండి, అంత ముద్దలు 16 తినాలి. అలా తిను హాయిగా ఆరోగ్యంగా ఉంటారు. 16 ముద్దలు రోజు తినుకుంటూ ఉంటే నూరేళ్ళు పగులుతావు. అబ్బా బాగా టేస్ట్ బాగా ఉందని ప్రభువా అన్న 50 ముద్దలు వస్తున్నాం అనుకో 50 ముద్దలు 30 ఏళ్ళకు చాలు. నీకు నీ కోటా అయిపోయింది, రేషన్ అయిపోయింది, నువ్వు పో ఇంకెందుకు? నీకు ఎన్ని మెదుకులు నీకు ప్రాప్త ఉన్నవి అన్ని రాసి పెట్టే ఆల్రెడీ. ఆ కోటా నువ్వు తీసుకున్నావు పో ఇక ఇంకెందుకు ఏదో కోటా అది నెలకు మనకు నాలుగో నాలుగు బస్తాలు ఒక 10 కిలో ఏదో ఇస్తాడు ఒక 15 కిలో నెలకి ఇస్తాడు. అది ఏం లేదు నేను రాడు వాడు. ఒకసారి నాకు భయంగా ఒక బత్త కావాలి అని నువ్వు ఆ దగ్గర రా. పది బత్తలు కావాలి ఆయనకి పోగలువు బొమ్మ అంటారు. అంటే మన మొత్తం బతుకులో మనకి ఎన్ని బియ్యం గుంజలు మన దాంట్లో రాసి ఉన్నాయో తొందరగా తినేసామనుకోండి నీ కోట అయిపోయిందని రాదు ఇక నువ్వు పోవలసింది అంటాడు. ఈ విషయాన్ని మనం తేనె తీగతో నేర్చుకోవాలి. మధుకరి అంటారు దీన్ని అందుకే మనకు మాధుకరి వృత్తి అంటారు. విచారణ ఏమంటాం మాధుకరి వృత్తి. అది కాదు మాలా కాదు న్యాయంగా మా పుట్టారి అది. ప్రతి ఇంటికి వెళ్లి అమ్మ అని అడుగుతాం. వారో ముద్ద వార ముద్ద పెడతారు. సాస్త్రం కదా వండుకున్న వాడే ఒక కూర అడుక్కున్న వాడికి అరవై కూర. చూడండి దాంట్లో ఉంది ఇదే మాకు కరి మనం ఉంటే ఒక చెట్టు ఉంటది వారికి ఇన్ని చెట్టులు ఉంటాయి వాళ్ళకి కాబట్టి ఇంత ఇంతే తీసుకో బాగా హాయిగా బతుకు ఇంత తిన్నావు మొదలైపోతావు అని మనకు తేనెటీగ బోధించింది

అనుభ్యత్య మహత్భ్యత్య శాస్త్రేభ్యః కుశలోనరః సర్వతః సారమధ్యాతాత్ పుట్పేధైవ సత్పదః. సుమేధ ఏం చెప్తుంది? చిన్న పువ్వు నుంచి తీసుకుంటుంది సారం. పెద్ద పువ్వు నుంచి తీసుకుంటుంది. ఈ పూ చిన్నది, ఈ మకరందం నాని నాని సుమ్మేరా? దాన్ని తీసుకుంటుంది. పెద్ద పూ ఉంటే దాన్ని తీసుకుంటుంది. మంచి మకరందాన్ని తీసుకుంటుంది, పెద్ద మకరందాన్ని తీసుకుంటుంది. వద్దు అనదు, ఆశపడదు, నిరాశపడదు. పండితుడు కూడా అన్ని శాస్త్రాల నుండి సారం తీసుకోవాలి. పెద్ద శాస్త్రం కావచ్చు, చిన్న శాస్త్రం కావచ్చు, వ్యజమము కావచ్చు, వ్యాకరణము, తర్కము, నాయక్యము, మీమాంసా జ్యోతిషం. సర్వతః సారమద్యాత్ పుష్పేభ్యైవ షట్పదః సారమును అన్నిటి నుంచి తీసుకోవాలి. అనుభ్యత్య మహద్భ్యత్య శాస్త్రేభ్యః కుశలోనరః సర్వత సారమ ఆదద్యాత్ పుష్పేభ్యైవ షట్పదః. తుమ్మెదలాగా మనం అయ్యో ఇది పనికిరాదు ఇది చిన్న పెద్ద అనుకోవద్దు అందులోని సారం తీసుకోవాలి. ఆ శాస్త్రము చదవాలి ఈ శాస్త్రం చదవాలి ఆ నీతిని ఈ నీతిని. రెండు చేసుకోవాలి మనకు ఏది న్యాయంగా పనికొస్తుందో దాన్ని ఆదాయం చేయాలి. యా తుమ్మెద లాగా చేయాలి సాయంతనం స్వస్తనం వ నసుజన నీత భిక్షువతు పాణిపాత్రోదర మాత్రః మక్షికేవ న సంగ్రహి. మచ్చిక ఉందే ఈగ. అది ఏం చేస్తుంది? తీసుకున్న వస్తువును నిర్వహ చేసుకుంటుందా? ఎప్పటిది అప్పుడే తినేస్తుంది. అలాగా ఇవాళ వండుకొని మిగిలితే ఫ్రిడ్జ్ లో పెట్టుకొని మళ్ళీ తెదారుగా మళ్ళీ దాన్ని విడిచేసుకొని పొద్దటిదో మాపటిదో నిన్నటిదో కూడబెట్టి కూచి దాచి తినకూడదు. యాటయామం గట రసం పూతి పరియుషితం చేయత్ ఉచ్చిష్టమపి చామేధ్యం భోజనం కామ పత్రియం కదా అది ఎవరు చెప్పారు? మచ్చి కత్తి ఇది చేసింది. అది ఎప్పుడు దాచుకోదు. తినేస్తుంది వెళ్ళిపోదు. ఎంత నీకు కావాలో అంత తినేస్తుంది.

ఇవాళ తిన్నాం రేపటి కాలాలు దాచుకుందాం. ఈ దాచుకోవడం అనే రోగం మొదలైంది అనుకోండి దానితోటే ద్వేషము, దానితోటే వైరము, దానితోటే హింస. దాచుకోలేదు వినుచెందుకు? నీతి రాలే బుద్ధి ఎంత పుడుతుంది? దాచుకుంటేనే పుడుతుంది. దొరికినప్పుడు తిన్నాం, దొరకనప్పుడు పడుకున్నాం. చెప్పేది ఎక్కడి? నేనే. కాబట్టి ఈ మనకు మక్షిక ఈ విషయాన్ని తేలుపుతుంది. మక్షికాయువ సంగ్రుణ్ణన్ సహతేన వినశ్చతి ఇంకో మక్షిక ఉంది. తేనె టీగ. అదేం చేస్తుంది? ప్రతి పువ్వు నుంచి తీసుకొని వచ్చి తేనెను దాచి పెడుతుంది. ఏమవుతుంది? ఎవడో ఒక మాట పెట్టి వాటిని ఎడగ కొట్టి దాన్ని తీసుకుంటాడు. అదిగా చేసి దాన్ని సబ్బేసి తీసుకుంటాం. అంటే ఏమర్దం అనండి? మామూలు ఈగనేమో దాతదు. దొరికిన దాన్ని తింటుంది. మనం దానికి అందడం మనం దానికి చీమకు, ఈగకు మన ఆహారం పెడతాం. అదే దోమ వస్తే చంపుతాం. చంపుతాం. దీని తీగా వస్తే వెళ్ళగొట్టి మనం తీసుకుంటాం. దాచికొని దాచి మనం నిల్వ చేస్తే మనమే చస్తాం. ఉన్నదాన్ని తింటే మనం బతుకుతాం. నిలువ చేయొద్దు అని ఎప్పటికప్పుడు తినమని ఈగ చెప్పింది, నిలువ చేస్తే తస్తావని ఈయన చెప్పింది. వీళ్ళంతా గురువులే. మనం జాగ్రత్తగా ఆరోగ్యం చదివిస్తే అందుకే మచ్షికేవ వినస్యతి దాత దాచి పెడితే తేనెటీగ లాగా నీవు కూడా మరణిస్తావు. పదాభివతీన్ భిక్షో నసురుసేత్ దారవీమపి సుచన్ కరీవ బధ్యేత కరిణ్య అంగసంగతః ఏనుగును పట్టాలనుకున్నవాడు ఏం చేస్తాడు? ఆయుధాలతో పట్టడు. ఓ పెద్ద గోతి తొవ్వి. దాని మీద ఆపరము పెట్టేసి దాని మీద ఒక ఆడ ఏనుగు బొమ్మను పెట్టేస్తాడు. దాన్ని తాగుదామనే ప్రేమతో వచ్చేది గోతిలో పడుతుంది. కదా ఆ ప్రేమ లేదనుకోండి పడదు. కాబట్టి అర్థమైంది కదా మనము కూడా గోతిలో పడడానికి కారణం ఏంటి? స్త్రీ సంబంధ అభికాంక్ష.

దాన్ని పొరపాలన కూడా కోరకుంటే మనకు బంధం లేదు అని మొగ ఈనుగు మనకు చెప్తుంది. నాదిగ క్షేత్రియం ప్రాజ్ఞః కర్హిచితు మృత్యుమాత్మనః తనకు మృత్యువుగా ఉండేటువంటి స్త్రీ సంబంధాన్ని బుద్ధిమంతుడు అడయాన కానీ పొరపాటున కూడా కోరకూడదు. బలాధికై సహన్యేత గజైహి అన్య గజోయత ఎందుకయ్యా అంటే పొరపాటున ఒకే అడయాని ఉందనుకోండి. దాన్ని పొందుదామని ఓ నాలుగు ఏనుగులు వచ్చాయి అనుకోండి ఏంటి పరిస్థితి? ఈ నాలుగిటిలో ఏది బలీయమో అది బలహీనులను చంపి తాను పొందుతుంది. ఇప్పుడు ఆ చనిపోయిన ఏనుగుల యొక్క చావుకి ఏమిటి కారణం? స్త్రీ సమానం ఈ కోరికే. కాబట్టి ఈ సంసారం కూడా బలాధితులతో బలహీనులు చంపబడతారు స్త్రీ కామన వలన అని ఏనుగు మనకు బోధిస్తుంది. అందుకే నదియేయన్ నవభోగ్యంచ లుబ్ధ జైహి యద్దుక్క సంచితం దదపి త్వచ్చాన్యః మధుదేవ అర్ధవిన్ మధు మనము ఒకరికి ఇవ్వకూడదు ఒకరిచ్చింది తీసుకోకూడదు. అంటే అదేయం భవభోగ్యంచ లుబ్ధైర్యతు దుఃఖ సంచితం లోపిలు ఉంటారే పిసినారు అంటాం మనం. ఆ పిసినారులు తాము ఒకరికి ఇవ్వరు ఒకరి నుంచి తాము తీసుకోరు. రెండూ చేయరు లుప్త సంచితాన్ని మనం ఇవ్వకూడదు తీసుకోకూడదు భుంగ్తదపి పత్యాన్యః మధుయేవ అర్భవిన్ ఒకరు కూడబెట్టిన దాన్ని ఇంకోళ్ళు బలవంతంగా అనుభవిస్తారు. అప్పుడు దాచిపెట్టిన వారికి అస్సలు ఉండదు. అంటే దాన్ని రిపీట్ చేస్తున్నాడు. తేనెటీగ యొక్క స్వరూపం ఉందే మనకు తుమ్మెన తల్లిగా అంటున్నామే ఇది తాను తినకుండా భద్రంగా తీసుకొని వచ్చి దాచిపెట్టినటువంటి తేనెను. ఇతరులు రాకున్నట్టుగా లోభి దాచి పెడితే తనకు అందకుండా ఇతరుల అనుభవానికి అది పనికొస్తుంది తనకు దుఃఖం. వినిచిపోతుందని ఈ మధుహ చెప్తాడు. మా గ్రామ్య గీతం న సృణ్యాత్ యతిహి వనచర పటిసు సంగీతంలో పొరపాటున కూడా అది కూడా గ్రామ్య గీతం.

అంటే శాస్త్రీయ సంగీతం కాదు. ఏమంటారు ధ్యానపదం ఇది అంటారు కదా ధ్యానపదం లాంటివి. ఇది అన్న డబ్బాయి పాడలు ఉంటాయి చూడండి. ఆ ఇప్పుడు ఇప్పుడు మన పాట ఇప్పుడు సినిమా పాడలు అనొచ్చు. పాత ఏమో పల్లె పదాలు ఇలాంటివి ఉంటాయి. ఇప్పుడు సినిమా పాటలు ఉన్నాయి కానీ ఒక్క ఒక్క అట్ల పదం అయితే ఉంటుంది. ఎంత రేపు ఒకటే రాళ్ళు వడగడ అలా ఉంటాయి. గడగడ గడగడ గడగడ గడగడ అక్కడ కూడా వినొస్తుంది అది. వినియోగించ పర్సనం చేస్తాడు. అలాంటి పాటలను పొరపాటున కూడా వినవద్దు అంటున్నాడు. యతి. అడవిలో ఉండేటువంటి ఎద్దులు పొరపాటున పిల్ల పదాలు వినాలని కోరుకుంటే లేడి పిల్లలాగా నటిస్తాడు. తెలుసు కదా లేడీని వేటాడేవాడు బాణాలతో ఆయుధాలతో కొట్టడు. రకరకాల సంగీత వాద్య పదార్థాలను తీసుకొచ్చి అడవిలో పది మంది కూర్చొని ఒక చక్కని సంగీత కచేరి చేస్తాడు. ఈ గానంలోని మాధుర్యాన్ని వినటానికి లేళ్లన్నీ గుంపులు గుంపులుగా వచ్చి కూర్చుంటాయి. చాలా ఇష్టం సంగీతం లేళ్లకు. అలా వింటూ వింటుంటే అవి పూర్తిగా మహిమరచిపోయిన సమయానికి ఈ గానాన్ని ఆపేసి ఒక్కసారే పెద్ద డోర్ డౌడౌడవా అని కొట్టేస్తారు. ఆ భయంకర ధ్వని విని గుండె భయ చస్తాయి. మొత్తం తీసుకొని పోతారు. సంగీతం పిల్ల సంగీతం మీద పల్లె సంగీతం అనుకో పల్లె సంగీతం మీద ప్రేమ పడితే మనం కూడా లేడీ లాగా నశిస్తామని లేడీ మనకు చెప్పింది. ఇచ్చేత హరినాథ్ బద్ధాన్ మృగయోః గీత మోహితాత్ దృత్యవాదిస్త్ర గీతాని ద్యుషన్ గ్రామ్యాని యోషితాన్ ఆసాంతి వజన గోవస్యః దృశ్య శృంగో మృగీ సుతః పొరపాటున పాటలే వినకూడదు. దానికి తోడు ఆట అసలు చూడకూడదు. అందులో అమ్మాయిలాడితే ఇంకా చూడకూడదు. ఆడవారి నృత్యాన్ని, గానాన్ని పొరపాటున కూడా ఆసక్తితో వినకు. వింటే ఏమవుతావ్? వృష్యశృంగుడిలాగా సంసారంలో పడతావ్. అబ్బో వాడికి ఆడవారు మగవారు అంటే కూడా తెలియదు. పరమమాయకులు కాదు. వేశ్యలు వచ్చి వాడికి లడ్డూలు ఇచ్చి ఇవి మా ఆశ్రమంలో అని ఫలాలు రా అంటే నమ్మాడు. ఆ పండు చాలా తీయగా ఉన్నాయి. నాన్నగారు వస్తే నాన్నగారు నాన్నగారు పెద్ద రుషులు వచ్చారండి వాళ్ళు నాకంటే చాలా గొప్ప వాళ్ళండి మీకంటే గొప్ప వాళ్ళండి ఎవరురా గురువుగారు నాన్నగారు నాన్నగారు నాకు ఒకటే కొమ్ము తిన్న ఎత్తిలో వాళ్ళకు రెండు కొమ్ములు ఉన్నాయి వర్షస్థలంలో పెద్ద రుషులు వాళ్ళకు.

అది తెలవదు వాదంట నాట్యం చూశారు గానం విన్నాడు వాళ్ళ వెంట వెళ్ళాడు సంగతి తెలుసు కదా అందుకే నృత్య గాన వసులు పొరపాటున కూడా కాకూడదు. విహ్వయాది ప్రమాదిన్యాజనః రసవిమోహితః మృత్యుముచ్చతి యతద్బుద్ధిహి మీనస్తు బరితైర్యతః నాలుక రుచికి ఆశ పడితే శాపలాగా సస్తావు. చేప ఏం చేస్తున్నాది? ఏమంటాం? ఎలా అంటాం? చేప పడడానికి ఏదో గాల వేస్తారు. కొచ్చ సూది లాంటి దానికి చేపకు బాగా ఇష్టమైనటువంటి ఓ మాంస ఖండాన్ని దానికి అటించి గుచ్చి ఇదొకటి వదిలిపెడతారు. దాన్ని తిందామని చాలా వచ్చి దాన్ని పట్టుకుంటుంది, దానికి తాను పుట్టుకుంటుంది. ఆ తిన్నారనే కోరికే లేదనుకోండి. కదా? ఇక గితం సర్వం గితే రసే ఒక్క నాలుకను గెలిస్తే అన్నీ గెలవచ్చు. మనం నిండా ముంచేది ఏది నాలుక అని శాప చెబుతూ ఉంది. ఇంద్రియాని జయంత్యాదు నిరాహారాహ మనీషిణః. ఆహారం పొజినటువంటి బుద్ధిమంతుడే ఇంద్రియములను గెలుస్తారు. వర్జయిత్వాదు రసనం తన్నిరన్నస్య వర్ధతే. రసనం వర్జయిత్వ. ఒక నాలుకను వదిలి పెడితేనే వాడు పెరుగుతాడు. నిరన్నత్య వర్ధతే అన్నం లేని ఆహారం లేని వాడికే జ్ఞానం పెరుగుతుంది. నిరన్నస్య వర్ధతే తావత్ చితేంద్రియో నస్యాత్ విజితే విజితాన్యేంద్రియః కుమాన్ ఇది అదే ఒక శ్లోకం ఇప్పుడు వస్తుంది. తావన్ నిరేంద్రియో నస్యాత్ విజితాన్యేంద్రియః కుమాన్ తక్కిన ఎన్ని ఇంద్రియాలను గెలిచిన వాడు ఇంద్రియములను గెలిచిన వాడు కాదు. ఎప్పుడు అవుతాడు నజేత్ నజేత్ రసనం యావత్ నాలుకను గెలికేంత వరకు వాడు ఇతర ఇంద్రియములను గెలిచిన వాడు కాదు ఇతం సర్వం. జితే రతే అని చెప్పారు చూడండి అది వాట వస్తున్నది జితం సర్వం జితే రతే ఒక్క నాలుకని గెలిస్తే అన్నిటిని గెలవచ్చు అని ఎవరు చెప్పారు మత్స్యం మీనం చెప్పింది.

పింగలా నామ వేత్యాతీత్ విదేహ నగరేపుడా ఒక వేత్య ఉంది. ఆమె పేరు పింగల. ఎక్కడ ఉంటుంది? విదేహ నగరంలో ఉంటుంది. ఈ మహానుభావులాడు తన శరీరాన్ని చక్కగా అలంకరించుకొని సాయంకాలం కాగానే తన ఇంటి ద్వారం ముందు వచ్చి నిలబడుతుంది ఎవరైనా విడుదలు లభిస్తే తీసుకొని పోదామని. ఎలాంటి విడుదలు కావాలి మామూలు వాడు కాదు. బాగా బాగా ధనవంతులు కావాలి. ఓ లక్షో కోటో ఇచ్చేవాడు కావాలి. అలాంటి వాడు దొరకాలని అభూత కారే బహిర్ద్వారి విభ్రతి రూపముత్తమం. దాడిలో వచ్చేటువంటి వారందరినీ చూస్తుంది. వారు ఎంత ఎంత ఇవ్వగలరో విచారిస్తూ ఉంటుంది. అబ్బే వీళ్ళంతా చిన్నవాళ్ళు సరిపోరు నాకు తగినవాళ్ళు కాదు అని ఈయన పంపేస్తుంది. ఇంకా పెద్దవాడు వస్తాడేమో, ఇంకా పెద్దవాడు వస్తాడేమో, ఇంకా పెద్దవాడు వస్తాడేమో అనేటువంటి ఆశతోటి నిద్ర కూడా మానుకొని ఆ ద్వారం ముందరే తెల్లవారులో అలాగే నిలబడింది. విరిగ చెత్తి ప్రవేశి లోపలికి వస్తూ ఉంది బయటికి పోతుంది లోపలికి వస్తూ ఉంది బయటికి పోతుంది. ఇలా విక్తాజ తోటి నోరు ఎండిపోయింది మొఖం వారిపోయింది ఉన్న అలంకారం ఎట్ట పంట. చెడిపోయింది ఏది మనకు పని కాలేదు నిర్వేద పరమో జజ్ఞే చింతా హేతువు సుఖావహ అప్పుడు ఆమెకు ఒక విరక్తి కలిగింది. అదికి అప్పుడు నిర్వేదాశపాశానాం పురుషస్య యథాప్యసిహి ఆశే అన్నిటికీ వ్యవహారకరం ఎలా పెళ్ళిలో ఖడ్గం ఉంటే ఎలా ఖాళీ చేస్తుందో ఆశే ఉంటే మన పని కూడా అలాగే ప్రవక్త అవుతుంది. నా త్యంగజాత నిర్వేదః దేహ బంధం విఘాతతి యథా విజ్ఞాన రహితః మనుజహం మతాన్ నిర్భాసం. విజ్ఞానం లేని వాడు ఆశను వదలనట్టుగా శరీరానికి ఆశ వస్తే ఆశ పోదు. మనస్సు కడగదరా. కదా విరేక్షి కలగాలి ఇలా అనుకొని అహోమే మోహ విధతిం పశ్యత అభిజితాత్మనః మనస్సును గెలవని నా మోహాన్ని చూడండి యా కాంత దాసతః కామం కామయే యేన బాలచ కాంతా దసత

లేని ప్రియుని కోసం తెల్లవారు ఎదురు చూశాను. వస్తారు వస్తారు తన్ని ఎంత మోహం నాది. అసలు నా దగ్గర ఉన్న వారిని చూసుకోలేదు. ప్రియుడు ఎక్కడో ఉన్నాడని చూస్తున్నాను. కానీ పరమ రమణీయుడు అడగకుండానే అన్నీ ఇచ్చేవాడు, చివరికి తనను కూడా ఇచ్చేవాడు నా హృదయంలోనే ఉన్నాడు. అంతర్యామిగా ఉన్న ఆ ప్రియుడిని చూడక బయట ఎవడో ప్రియుడు ఉన్నాడని తెల్లవారు సమయాన్ని వ్యర్థం చేయించాను ఎప్పుడు చూడండి సంతం సమీపే రమణం రతిప్రదం విత్తప్రదం నిత్యమిమం విహాయా ధనమిస్తాడు సుఖమిస్తాడు సంతోషాన్ని ఇస్తాడు ఆనందింప చేస్తాడు దగ్గరే ఉన్నాడు అలాంటి ఈ ప్రియుణ్ణి వదిలిపెట్టి అకామదం దుఃఖ భవ భయాది శోక మోహప్రదం. అగిన దాన్ని దేనిని ఇవ్వడు దుఃఖాన్ని మోహాన్ని భయాన్ని శోకాన్ని మాత్రం ఇచ్చేటువంటి తుచ్ఛమైన బయట ఉన్నటువంటి ఈ పులి నుండి కోసం అజ్ఞానంతో అహోమయ ఆత్మ పరితాపితో వృధా నేను వృధాగా మనస్సును బాధ పెట్టాను సాంకేత్య వృత్య అతి విగరికే వార్తయా సూచేవారు విన్నవారు వినిపించుకునేటువంటి ఈ వేశ్యావృత్తితో ఆత్మను పాడు చేశాను మనస్సును. సయనాత్ నరాత్ యార్తతృష అనుశోచయేతు స్త్రీ వ్యాభవం ఉన్నటువంటి మానవుడి తోటి డబ్బును సంపాదించాలని బాధపడుతున్నాను. క్రీతేన ఇత్తం. ప్రతి మహాత్మన ఇచ్ఛతి డబ్బుతో కొనబడి సంతోషాన్ని సుఖాన్ని వాణించి నేనేం పొందుతున్నాను దుఃఖాన్నే కదా ఇలా అని సదాక్షి నిర్మిత వంశ వంశ సూణం త్వచ రోమన సైత్ పినద్ధం అప్పుడు తెలుసుండట. ఇంత ఆలోచిస్తే ఏమైపడిందంటే వెదురు బొంగు ఉందే ఆ వెదురు బొంగులో ఎన్ని రకాల దొగడ బండి బొంగులు ఉంటాయి తినేవి అదంతా. అర కూడా చేసుకుందాం అర కూడా ఉన్నవాళ్ళు దాన్ని పగలగొట్టి అందులో ఉన్న బొంగుల్లో తేనె కలుపుకొని తినేస్తాం అజవానిక ఆహారం నీటి చేతిలో కడగలు అన్నమాట బెదులు ముద్దులు కదా ఆ బొంగులో లోపట మనం ముట్టమే బొంగులు అంటాం అవి ఉంటాయి వాటిని. చేతిలో కలుపుకొని తినేస్తారు. అన్ని తింటే మనలాంటి వాళ్ళు అన్ని తింటే మళ్ళా మూడు రోజులు ఆకలి కాదు మనకు. వాళ్ళు రోజు తినేస్తారు వాళ్ళు.

అందులోనే పుడతాయి, అందులోనే అవి నశిస్తాయి, మళ్ళీ బయటికి రావు ఎవడైనా తీసుకొని తింటే తప్ప. అంతే అదే అలాగే పొరపాటున ఒక బొంగు ఇంకో బొంగుతో రాసుకుంటే ఏం పుడుతుంది? అగ్ని పుట్టి రెండూ కారిపోతాయి. ఒక శరీరం ఇంకో శరీరంతో రాసుకుంటే ఏం పుడుతుంది? అగ్ని పుడుతుంది ఇద్దరిని అగ్ని చేస్తుంది. ఏ అగ్ని? కామాగ్ని. క్రోధాగ్ని, లోభాగ్ని. కదా నిరంతరం నాశానికి కారణమే తప్ప. రాతి లేదు, సంతోషం లేదు, ఐశ్వర్యం లేదు అది చెప్తున్నాను నాకు. యధా ఎలాంటిది అంటే యధా అస్తిభిని నిర్మిత వంశ్య వంశ్యం న్యాయంగా ఇది ఎదురు పొంగే కదా. ఇందులో ఏమున్నాయండి? బాగా చూస్తే ఎముకలు. ఇంత మాముతము, పై చర్మము, గోమములు, నసములు అలాగే రక్తము, శరణ్ నవద్వారం. అగారమే తొమ్మిది రంఖాలు ఉన్నటువంటి ఒక ఇల్లు. ఇందులో ఎముకలు ఉన్నాయి, ఇక్కడ నెత్తురు ఉంది, ఇక్కడ చర్మం ఉంది. ఇలాంటి దాని మీద సూళం త్వచారోమ నకై తినద్దం చరణ్ నవద్వారం అగారమేతతు విణుమూత్ర పూర్ణం మధుపైతి కాన్యా మలమూత్ర అయినటువంటి శరీరాన్ని బుద్ధిమంతులు ఎవరైనా కానీ ఆశ్రయించాలా సేవించాలా అలాంటి వారు తప్ప ఎవరు చేస్తారు? విదేహానాం పురియ యస్మిన్ అస్మిన్ అహమే చైవ మూఢదీహి ఇంత పెద్ద విదేహ నగరంలో నేను ఒక్కదాన్నే మూర్ఖురాలను. యాన్య నిత్యతి అసత్యత్మాత్ ఆత్మదాతు కామం అచ్యుతాత్. తనను ఇచ్చేటువంటి భగవంతుడిని వదిలిపెట్టి ఇంకొకటి ప్రాకృత మానవుడిని కోరేదాన్ని నేను ఒక్కదాన్నే. ఇంకెవరు విదేహ నగరంలో లేరు అని. సుహుత్పేదతమహానాథా ఆత్మాఛాయం శరీరినాం పరమాత్మ లేదా ఆత్మ ఈ శరీరకి మిత్రుడు, ప్రియుడు, నాథుడు ఆత్మ ఇతనే అలాంటి సంవిక్రియాత్మనైవాహం రమే అనేనా అలాంటి ఆత్మ నమ్మేసి ఈ మీరితో ఈ శరీరాన్ని నేను రమింప చేయాలా క్రియత్ ప్రియంతే వేయను కామాయే కామదామరా మనకు రకరకాలైనటువంటి కోరికలు ప్రార్థించేటువంటి కోరికలు నిజంగా ప్రీతినిస్తాయా? ఎంత ప్రీతిని ఇస్తాయి ఆద్యంతవంతః భార్యాయా దేవావాకార విందుతాః దేవతలు ఎవరిని ఇస్తారు భార్యని ఇస్తారు కదా పోనీ భర్తని ఇస్తారు భర్త కానీ భార్య కానీ ఎంత కాలం ఉంటారు

ఆద్యంతవంతు మొదలు ఉంది చివర ఉంది వీళ్ళకే కాదు వాళ్లకు ఉంది ఇచ్చే వాళ్ళకు దేవతలకు కదు వాళ్ళు ఆద్యంతవంతులే వీళ్ళు ఆద్యంతవంతులు. ఆద్యంతా ఉన్నవారు ఇచ్చేది ఆద్యంతా ఉన్నవారినే. పొందేవారు కూడా ఉన్నవారే. మరి అలాంటి వారికి ఏం ప్రీతి అండి? అది ఎక్కడ ఆనందము? నువ్వు నమ్మే భగవాన్ ప్రీతః విష్ణుక్తేనాత్ కర్మణ. పరమాత్మ నేను ఎప్పుడో ఏదో కొంచెం పుణ్యం చేసుకొని ఉంటాను అందుకే స్వామి నా విషయంలో ప్రీతి పొంది నిర్వేదోయం దురాచాయాః జన్మే జాత సుఖావః ఆనందం కలిగించేటువంటి వైరాగ్యం నాకు కలిగింది. మైవంస్యుహు మందభాగ్యాయాః స్వేచాః నిర్వేద హేదవః. ఇలాంటి కష్టాలు మళ్ళీ నాకు కలగకూడదు, రాకూడదు, ఏనారు బంధం నిర్హృత్య పురుషః క్షమమృత్యతి. ఇలాంటి అనుబంధాన్ని విడిచిపెట్టిన వాడే. ఆచరణను కోరికలను విడిచిపెట్టిన వాడే శాంతిని పొందుతాడు. తేన ఉపకృతమాదాయ శిరసాగ్రామ్య సంగతా యద్వా గురాచా శరణం బ్రజామి తమధీశ్వరం. దురాశ ఉన్నవాళ్ళు పడేటువంటి బాధలను అర్థమైపోయింది కాబట్టి వాటిని మొత్తాన్ని విడిపెట్టి నేను ఆ పరమాత్మను శరణు వేడుతున్నాను. సంతుష్టా సదదత్యై యతతు యధాలాభేన జీవతి. దొరికినప్పుడు దొరికిన దానితో సంతోషం చెంది బతికేటువంటి నేను బతుకుతూ ఇకముందు నేను ఎప్పుడు పరమాత్మ ఎంత ఇస్తే ఎంత నాకు లభిస్తే దానితోటే నేను సంతోషిస్తాను విహరామి అమునైవాహమాత్మ రమణేనవై ఈ రమణుడు. ఏర మనడు అంతర్యామిగా ఉన్నటువంటి పరమాత్మతో రమిస్తాను తప్ప నేను పరమాత్మ ఇచ్చిన సంతోషిస్తాను తప్ప ఈ తుచ్ఛమైనటువంటి బయటికి వారు ఇచ్చే వాటిని నేను కోరను. సంసారకు ఉపవతితం దేహి ముష్టి క్షణం గ్రస్తం కారాసిన ఆత్మానం సంసార విషయంలో పడి విషయాలతోటి నేను ఇంద్రియాలన్నీ దొంగిలించబడితే కారాసిన గ్రస్తం కార సత్వంతో మింగబడి ఆత్మానం కోన్యస్త్రాత్మధీశ్వర

ఇలాంటి ఆత్మను పరమాత్మ తప్ప ఎవరండీ కాపాడేవారు? ఇంద్రియాలతో మోసగించబడి సంసార రూపంలో పడినటువంటి పడి కారతత్వంతో మింగబడిన ఈ ఆత్మను పరమాత్మ తప్ప ఎవరు? కాపాడుతారు ఆత్మైవ శాస్త్రనో గోక్త నిర్విద్యత యదాచిలాత్ ప్రపంచం నుండి విరక్తి పొందినప్పుడే ఆత్మను కాపాడేది ఆత్మ అదే అనురక్తాన్ని పొందితే ఆత్మను ముంచేది కూడా ఆత్మ ప్రమత్తః ఇదం పశ్యేత్ గ్రస్తం కాలాహిన జగతు కొంచెం తెలివి కలిగి ఈ సగల జగత్తు కాలసర్పం తోటి మ్రింగబడిందని తెలుసుకోవాలి. అలా తెలుసుకున్నవాడు ఎలాంటి బంధాన్ని, మోహాన్ని, కష్టాన్ని పొందడు. క్రస్తం కాలాసిన జగత్తు ఏవం దౌచిత మతి దురాశాం కాంత తర్చయాం ఈ విధంగా నిర్ణయించుకొని. ప్రియుని మీది కోరికతో ఉన్నటువంటి దురాశను చిత్వా తెంచి పారేసి ఉపశమం ఆస్తాయా శాంతిని పొంది చెయ్యాం ఉపవిదేశా అయ్య పడుకుందాం. ఇంత పడింది హాయిగా. ఆశ ఉన్నంత సేపు నిద్ర పడట్లేదు అది పోయింది హాయిగా నిద్రపోయింది. అప్పుడు నిద్రపోయి ఒక చక్కని శ్లోకాన్ని గానం చేసి ఏమిటి ఆశాకి పరమం దుఃఖం నైరాశ్యం పరమం సుఖం. ధ్యానే కాదు మనందరం రోజు ధ్యానం చేసుకోవున్నటువంటి శ్లోకం. ఏమిటి? దుఃఖం అంటే ఏమిటి? ఆశ అది పరమం దుఃఖం. ఆశే పరమ దుఃఖము. నైరాశ్యం. పరవంశం నాకు ఏదీ వద్దు అన్న వారికి ఏదూ ఉంది అంతా రాజే హాయా అనడం యదా సంచిత్య కాంతాశాం సుఖం సుఖ్వాప పింగలా ప్రియుడి మీద ఆశ పడినటువంటి పింగళ హాయిగా నిద్రపోయింది. ఆశ ఉన్నంత కాలం గవరికి బయటికి పోతుంది. వేది సుఖం నైరాస్యం పరమ సుఖం అని మనకు పింగళ నేర్పినది అంటున్నాడు. పరిగ్రహ హి దుఃఖాయ యద్యత్ ప్రియతమం లూనాం. మనకు బాగా నచ్చినది మనకు బాగా ఇష్టమైనదని మనం చెప్పుకొని

అది మన దగ్గర లేకుంటే మనం కోరుకొని ఎదుటి వారి నుండి తీసుకుంటాం. ప్రపంచంలో ఇంతకంటే దుఃఖాన్ని ఇచ్చేది మనకు లేదు. పరిగ్రహాన్ని మించినటువంటి దుఃఖప్రదం ఇంకోటి లేదు, అనంతం సుఖమాప్నోతి తద్విద్వాన్ యస్తు అకించనః. ఏమీ లేనివాడు దేనిని కోరని వారు పొందినంత సుఖాన్ని ప్రతిదాన్ని కోరేవాడు. ఇతరుల వల్ల స్వీకరించేవాడు పొందలేరు. సామిషం కురదం జగును బలనాయే నిరామిషా సదామిటం పరిత్యజ్య ససుఖం సమవిందతా. ఒక ఒక పక్షి పుర్ర రవ్వలో చిన్న పక్షి చెప్తున్నారు. ఆ పక్షి ఏం చేసింది? ఎక్కడి నుంచో ఓ చిన్న మాంస ఖండాన్ని తన నోటితో పట్టుకొని వచ్చింది. అది తిందామని ఏలో ప్రాంతంలో కూర్చుంది. దీని నోటిలోని మాంస గండాన్ని వేరే పట్టణ చూశాడు. పరిగెత్తుకొని వచ్చాడు. అయ్యో ఇది వస్తుంది ఆయన దొరకదేమో అని తీసుకుని పారిపోయింది. పారిపోతే వెంట పడ్డాయి. పొడిచి పొడిచి చంపుతున్నాయి. దొరకకుండా అది ఎక్కడో ఏకాంతకు పోతే రాదని అది పరిగెత్తుతున్నది వెంట పడి పొడుస్తున్నాయి. పట్లతో పొడుకులు తింటుంది కానీ దాన్ని వదిలిపెట్టలేదు. నోట్లో ఉన్నంతవరకు పొడుస్తూనే ఉన్నాయి. చివరికి బాగా తట్టుకోలేక దాన్ని ఆధారపడిపోయింది. ఆ మాంస గండ. అవన్నీ దాని వెంట పోయాయి చెయ్యి వదిలిపోయాయి. మనం కూడా ఇంత ముక్కనో ఇంత ముక్కనో పట్టుకున్నాం అనుకోండి నలుగురికి నలుగురికి చూపించి ఆది మారాధి నుండి తీసుకునే దాకా వాళ్ళు మనను పొడిచి పొడిచి పంపుతారు. మనం ముందు దాన్ని వదిలిపెట్టామనుకోండి వాళ్ళు వదిలిపెట్టారు. అందుకే ఈ పరిగ్రహమే దుఃఖాన్ని కలిగిస్తుందని కురద పచ్చి మనకు చెప్పింది. నమే మానవ మాన ఉత్సాహ నచింతాగేహ పుత్రినాం ఆత్మ క్రీడ ఆత్మ రతిహి విజరామేహ బాల వత్తు కాబట్టి నాకు మానము లేదు అవమానము లేదు.

చింత లేదు ఏం చింత గేహ పుట్టినా ఇల్లు ఉంటే ఒక పాత ఇల్లెందుకు భార్య పోషణ కదా భార్య ఇల్లు సంతానము వారి పోషణ ఇవేవి నాకు లేదు. ఇవి లేవు కాబట్టి మానం లేదు అవమానం లేదు. భార్య పిల్లలు ఉంటే అయ్యో ఈ మాత్రం పెళ్ళా పిల్లలు పోలించలేదు ఆ వీడియో మన అండి అంటాడు. ఒక్కడే ఉంటే ఎవడే ఉంటాడు. కాబట్టి గృహధార అపత్య చింత లేని నాకు మానము లేదు అవమానము లేదు. ఆత్మ క్రీడః ఆత్మ రతి పరమాత్మతో ఆనందిస్తున్నాను. పరమాత్మ యందే కోరిక కలిగి ఉన్నాను. విచరామి చిన్న పిల్లవాని లాగా చెబుతున్నాను. పిల్లవానికి ఏం బాధ అండి? అవాన ఏమన్నాడు కొట్టినా కానీ వాళ్ళకి అది పోతే మళ్ళా వచ్చి కొడుకు తింటాడు. నన్ను వీడు కొట్టాడే అనుకుంటున్నాడా ప్రతి పిల్లవాడు? నన్ను గజ్జిలించాలి అంటాడా? మళ్ళీ వచ్చి అతనినే కావాలంటాడు. మనోళ్ళలో లేవు ఆశ లేదు. అక్కడ తీరింది చాలు తీరలేదు అంతే. అలా బాలుడిలాగా ఉండాలని నాకు తెలిసింది ద్వావేవ చింతా ముక్తౌ పరమానంద ఆప్తుతౌ ప్రపంచంలో. ఏ చింత లేకుండా పరమానందాన్ని పొందగల వాళ్ళు ఇద్దరే ఏ విముగ్ధః జనః బాలః యో గుణేభ్యః పరంజతః ఏ మాత్రం జ్ఞానం లేని బాలుడు లేదా పరిపూర్ణ జ్ఞానమును పొంది ప్రకృతిని తాగినవాడు. వీరిద్దరే ప్రపంచంలో ఆనందాన్ని పొందగలవాళ్ళు. కొచ్చితు కుమారీత్వాత్మానం రుణానాన్ గృహమాగతాన్ స్వయంతానరహయామాసా క్వాపియాతేషు బంధుషు ఓ పల్లెటూరు ఉంది. ఆ పల్లెటూరులో ఓ అమ్మాయి ఉంది. సుక్త వయస్సుకి వచ్చింది వివాహం చేయాలి. సంబంధం చూశారు, అబ్బాయి వచ్చి రేపో ఇరుండు రోజు చూస్తాడని చెప్పారు. సరే మూడు రోజులు గడిచాయి, ఇంక వాళ్ళు రాలేదు. ఇంట్లో ఉన్న తల్లి తండ్రి ఇద్దరు పెద్దోళ్ళు ఉంటారు కదా, ఏదో ఆహారం సంపాదించుకుందామని సంపాదించుకుందాం అని పోయారు. వాళ్ళు పోయినప్పుడు వీళ్ళు వచ్చారు. చూడండి. మరి వచ్చినటువంటి బంధువులకు ఏం చేయాలి? ఏదో వంట చేసి పెట్టాలి, ఏదో చిల్ల చేసి పెట్టాలి. చూస్తే ఇంట్లో బియ్యం లేవు.

అడువిడి చూస్తే ధాన్యం కనబడింది. దాన్ని దంతాలి. వాళ్ళ కుటుంబం చెప్పి ఏదో కాదో పాల వేయలో ఇచ్చినట్టు ఉంది ఇచ్చి ఇప్పుడే వంట చేస్తానండి అని చెప్పి ఆ ధాన్యం తీసుకొని వెనక పెరట్లో బ్రోలు ఉంటుంది కదా ఆ రోలు దగ్గర పోయి ధాన్యం అందులో వేయించి దంతుతున్నారు. దద్దుతుంటే చేతికి కానీ ఇక్కడ దాకా గాలు అంటాం కగరాదు అంటాం కదా అవి ఉండే పాత రోజుల్లో బంగారాలు ఉండేది. ఇత్తడి ఉండే బాగా ఉండేది ఇక్కడ దాకా ఉన్నాయి. దద్దుతుంటే గల్లు గల్లు అని చప్పుడు వస్తుంది. చూచింది. అమ్మో ఈ తప్పుడు వాడి తినొస్తే మమ్మల్ని చూసి ఇప్పుడు ధాన్యం తాగుతున్నారు వీళ్ళకి ఏం లేదంటుంది ఇలాంటి అమ్మాయి మనకెందుకు ఎక్కడికి పోతున్నారో అని. ఓ రెండు గాజులు తీసి పక్కన పెట్టి దంచుతుంది. అది ఉన్నాయి రెండు తీసింది. మళ్ళీ సప్పుడు వచ్చింది. ఇంకో రెండు తీసింది సప్పుడు వచ్చింది. ఇంకో రెండు తీసింది సప్పుడు వచ్చింది. ఇంకో రెండు తీసింది సప్పుడు వచ్చింది. అంటే ఇంకా రెండు జీవి రెండు జీవి రెండు ఉన్నాయి. ఇలా ఉందా అని అందులో ఒకటి ఇంకొకటి తీయండి. ఒక్కొక్కటే ఉంది. తప్పులు లేదు. ఏమన్నా ఉంది? కూడా ఏమైనా తప్పుడు ఎప్పుడు చేస్తాం ఇంకోళ్ళతో కలిసి నేనే చేస్తాం ఏకాంతంగా ఉంటే అని ఆ అమ్మాయి పిలిచింది. ఇలా సా దుగుప్సితం మత్వా మహతీ వృళితాతతః ప్రభంజ ఏకైక సహ శంఖాన్ ద్వౌ ద్వౌ పాణ్యో రఘోదయతు తత్రా ప్రియేకం నిరభితతు ఏకస్మాత్ నాభవధ్వనియే ఒక దాని నుంచి ధ్వని కలగలేదు. అప్పుడు అది చూసి నేను ఈ విషయం నేర్చుకున్నాను లోకాననుచరాన్ నేతాన్ లోకతత్వ వివీక్షయ వాదే బహునాన్ కలహః భవేతు వార్తాద్వయోరతి భయోనితి ఉమరి కలహం ఇద్దరితో ఉంటే ముచ్చట్లు వస్తాయి. ఒక్కళ్ళు ఉంటే ఏం బాధ లేదు. కానీ నేను ఆ అమ్మాయితో నేర్చుకున్నాను. ఏకైవ జలే తస్మాత్ కుమార్యైవ సంచరణం కన్యచేతి కండనం లాగా ఒక్కరు సంచరించాలి కానీ ఇద్దరంటే అది తిరిగడదాం బాబు అన్నారనుకోండి ఇద్దరు ముడుగుతారు తిరిగే నదిలో ఏమీ ఉండదు.

మనః ఏకత్ర సంయుజ్య ఇతస్వాసః జితాసనః ప్రాణాయామం తోటి ఆసన విజయం తోటి మనస్సును ఒకే చోట నిలుపాలి. వైరాగ్యాభ్యాస యోగేన గ్రీయమానం అతంద్రితః. విరాజ్ఞంతోటి, అభ్యాసంతోటి మనస్సును కేవలం పాడు లేకుండా జాగ్రత్తగా పరమాత్మ యందు ఒంటిగా ఉండి లగ్నం చేయాలి. ఇద్దరం కలిసి తపస్సు చేస్తాము అనుకుంటే మన పని ఏమైతుంది? విశ్వామిత్రుడిలాగా అవుతుంది. అది కాదు అది కాదు మరి ఎస్ నేను మనః లబ్ధ పదం యదేతతో తనే చనేరి ముంచతి కర్మ రేణువున్. పరమాత్మ యందు మనస్సును లగ్నం చేస్తే మెల్లమెల్లగా కర్మ బంధాలను విడిచి పెడతాం సత్వేన వృద్ధి రజస్తమశ్చ విధూయ నిర్వారం ఉపేతి అనిందనం. తత్వం తోటి తత్వాన్ని బాగా పెంచి తజస్తమాలను నశింపచేయాలి. తక్కెనవేమీ లేవు కాబట్టి ఈ తత్వం కూడా తగ్గిపోతుంది. కట్టెలు లేని అగ్ని సదర్పుతానం సదారినట్టుగా పెంచేవి పక్కన ఏం లేనప్పుడు పెంచేస్తు సదార్ధం. మనస్సు కూడా అలా చల్లారుతుంది. సదైవమాత్మానం అవ ఆత్మని అవరుద్ధ చేత ఇలా ఆత్మ యందు మనస్సును నిర్జించి నవేద కించితు బసితి అంతరంబా. వెలుపలి ఏముంది? లోపల ఉన్న విషయాన్ని ఏ మాత్రం తెలుసుకోకూడదు. యధేషుకారః నృపతిం వ్రజంతం ఇషౌగతాత్మ నజర్శ పార్శ్వే. దానికి ఒక ఉదాహరణ ఏంటంటే ఓ బాణం చేసేవాడు ఉన్నాడు. ఇగో ఒక బాణం చేస్తాడు కదా వాడు బాణం చేసుకుంటూ పోతాడు ఆ దారిలో దుకాణం పెట్టుకున్నాడు కొలిగి పెట్టాడు అందులో కొట్టాడు దానికి సరిగ్గా ఆ తీర్క్షణ రావాలి కదా బాగా కొత్తగా రావాలి ఆచారం బాగా వస్తుందా లేదా అని దాన్ని జాగ్రత్తగా సరేగంగా మనసు పెట్టి. దాన్ని తయారు చేస్తున్నారు. అక్కడి నుంచే రాజు గారు పోతున్నారు. అందరూ లేచారు అది కాదు అది కాదు అందరూ లేచారు. ఆ వీళ్ళు లేవాళ్ళు వాళ్ళు తెలవదు రాజు గారు అని చెప్పారు. వెళ్ళిపోయారు వెళ్ళిపోయారు. వెళ్ళిపోయాక చూస్తే ఏంది ఎలా ఉన్నావ్ రాజు గారు అయ్యో నాకు తెలవదండి నేను దీన్నే చేస్తున్నాను అన్నారు. ఏమద్దాం? మనస్సు ఏకాగ్రంగా ఉంటే మన చుట్టుపక్కల ఎన్ని ఉన్నా మనం వాటిని చూడం, వాటికి మనం ఉత్తం కాము. ఆ ఏకాగ్రత లేనినాడు ప్రతిదాన్ని చూస్తాం అన్నిటికీ మనం వచమవుతాం. యదేశుక విపతిం ప్రజంతం ఇశౌగతాత్మ నాదర్శ పార్శ్వే పక్కనుంచి పోతున్న రాజును కూడా.

భారం యందు మనస్సు ఉన్నవాడు చూడలేదు. ఏకాచార్య నికేతస్యాత్ అప్రమత్తః గుహాశయా ఒకే గురువును మనస్సులో పెట్టుకొని సమాధానం లేకుండా అరణ్యంలో కానీ ఏకాంతంలో కానీ ఉండి అలక్ష్యమానః ఆచారైహి మునిహి ఏకః అల్పభాషణః మౌనం వహించాలి వీరుంటే శెడ కాకుంటే. వీరు దంతా తక్కువ మాట్లాడాలి. అల్ప పార్థనా గృహారంభ అతి దుఃఖాయ సంసారము ఇల్లు. అది మొదలు పెట్టే వరకు ఏమైతుంది? అతి దుఃఖాయ మొత్తం దుఃఖం అధ్రువారంభానికి విఫలత్యాత్ అధ్రువాత్మనః మనోనిశ్చయం లేని వారికి ప్రతి ప్రయత్నము వ్యర్థమవుతుంది. సర్పః పరకు తన్ భీష్మ ప్రవిష్య సుఖమేగతే తనకు తాను ఇల్లు కట్టుకునే ప్రయత్నం చేయటం కష్టమయ్యా. ఒకరు కట్టిన ఇంట్లో పోయి ఉండు హాయిగా ఉండొచ్చు అంటున్నాడు. ఎలా కట్టావా పామండి చీమలు పెట్టిన పుట్టలో తాను పోయి ఉండి హాయిగా ఉంటుంది కదా తాను పుట్ట కట్టుకుంటుంది కాబట్టి మనమే ఇల్లు కట్టుకోవాలంటే కష్టము ఎవరు కట్టిన ఇల్లును ఆక్రమించుకుంటే హాయిగా ఉంటుంది కదా అంటే అర్థం ఏమిటంటే భగవంతుడి భగవంతుడు ఇచ్చిన దానితోనే తృష్టి పొందు నేనుగా ఒకదాన్ని ఏర్పాటు చేసుకోవాలి అనుకుంటే దుఃఖాన్ని కలిగేది అంతే కానీ మంది ఇల్లు కట్టి ఆక్రమించమని విపరీత కాదు. అలా చెప్పుకోకండి అంటారు. విఫలస్యాభిర్వాత్మనః సర్ప పరకృతం వేద్మ ప్రవిష్య సుఖమేదతే ఏకో నారాయణో దేవః పూర్వ సుష్టం స్వమాయయ ఒక పరమాత్మ ఒక్కడే. సంహృత్య కారకాయ కల్పాంత యవీశ్వరః ఇదివరకు తా వచ్చినటువంటి జగత్తును మళ్ళీ తానే ప్రణయకారంలో సంహరిస్తాడు ఏకయేవ అభితి జీవభోతు ఆత్మాధారః అలాంటి పరమాత్మ ఒక్కడే ఏకమేవ అభితి జీయం బ్రహ్మ రెండో. లేడు ఒక్కడే పరమాత్మ అతనే ఆధారము అతనే అన్నిటికీ ఆశ్రయము కాలేన ఆత్మానుభావేన తన ప్రభావమైనటువంటి కాలముతో సామ్యల్లీతా సుశక్తితో అన్ని శక్తులు అన్ని భూతములు

ఏక ఐక్యాత్మ్యాన్ని పొందినప్పుడు సత్వాదితు ఆదిపురుషః ప్రధాన పురుషేశ్వరః పరమాత్మ ప్రధాన పురుషుడు సత్వాదులన్నీ సమానంగా ఒకటిగా అయినప్పుడు పరావరాణాం పరమహాస్తే ఐవల్య సంనిభా పరముల కంటే అపరముల కంటే తానే పరముడు అతను ఒక్కడు మాత్రమే ఉంటాడు కేవల అనుభవానంద సందోహ. పరమాత్మ అంటే కేవలం ఎలా ఉంటాడు కేవలం అనుభవానంద సందోహం ఇంకోటే ఉండదు అనుభవానందం తప్ప మరేది మనకు కనపడదు. నిరుపాధికః ఏ ఉపాధి ఉండదు. మనకు ఆనందం కావాలంటే ఇంకో వస్తువు కావాలి. కదా? మన ఏదో ఒక ఇంద్రియానికి నచ్చిన దాన్ని ఆ ఇంద్రియానికి అందిస్తేనే మనకు ఆనందం. కదా? నోటికో, కంటికో, ముక్కుకో, చెవుకో, ఒంటికో కావలసిన దాన్ని అందిస్తే ఆనందం. అవేమీ లేకుంటే ఇంద్రియాలే లేవు. శరీరమే లేదు, మనస్సు లేదు, బుద్ధి లేదు. ఇంకా ఆనందం దేనికి? అదే ఆత్మానం. పక్కదానితో సంబంధం ఉంటే కలిగేది నశ్వరం. పోతుంది, ఉండదు. అంటే వస్తూ పోతుంది. అవేమీ లేవు. నిత్యం కాదు అది ఆత్మానందము కేవల అనుభవానంత సందోహము ఉపాధి దేనిది కేవల ఆత్మానుభావేన స్వమాయాం త్రిగుణాత్మకాం తన ఆత్మానుభావం తోటి త్రిగుణాత్మకమైనటువంటి తన మాయను సంతోహయన్ అంటే ప్రకృతిని. ప్రకృతిని క్షోభింపచేస్తూ సృష్టిస్తాడు. దాన్నే సూత్రం అతనే బ్రహ్మ అంటాం. ఇలా తామావు త్రిగుణ వ్యక్తిం సుజంతిం విస్తతోముఖ దాన్నే ప్రకృతి అంటారు. మూడు గుణాలతో కలిసి ఉంటుంది. అది విశ్వతోముఖము యష్మిని క్రోధమిదం విశ్వం యేన సంసరతే కుమాని. ఈ సకల ప్రపంచము దాని యందే కూర్చబడి ఉంటుంది. అలాంటి జగుతితోటే పురుషుడు సంసరిస్తాడు అంటే సంసారంలో ప్రవర్తిస్తాడు. యదోర్ణనాభి హృదయాదూర్ణాం సంజత్య వక్త్రతాతయా విరుత్య భూయస్తాం రసత్యేవం మహేశ్వరః. అర్థం కావాలంటే తాలపురుగు తాలిపురుగు తన నోటి నుంచి దారాన్ని తీసి తన చుట్టూ గూడు కడుతుంది. చూసేవారికి అయ్యో పాపం ఈ పురుగు దీంట్లో ఇరుక్కొని పోయిందే ఎలా బయటికి వస్తుందో పాపం చస్తుందో ఏమో అని బాధపడతాం. కానీ అదే పురుగు మళ్ళీ తాను సృష్టించినటువంటి ఆధారాన్ని తన నోటితోటి తానే తిని మళ్ళీ బయటికి వస్తుంది.

తానే సృష్టిస్తుంది, తానే గ్రహిస్తుంది. ఇలాగే పరమాత్మ. ప్రపంచాన్ని తానే సృష్టిస్తాడు. మళ్ళీ తానే దాన్ని మింగేస్తాడు, జటిస్తాడు, సంహరిస్తాడు. ప్రదత్యేవం మహేశ్వరః యత్ర యత్ర మనోదేయి ధారయేత్ సకలంతియా దేశి జీవుడు తన మనస్సును తన బుద్ధితో యత్ర యత్ర లఖులం చేస్తాడో స్నేహా దుద్వేషా దుభయాత్ గ్వాతి యాతి తత్తత్ స్వరూపతా స్నేహంతో కానీ, భయంతో కానీ, వివేతంతో కానీ మనస్సును ఎక్కడెక్కడ లగ్నం చేస్తాడో దాని రూపాన్ని వీడు పొందుతాడు. చెప్పాను కదా. భార్యను బాగా ప్రేమించేటువంటి భర్త నెక్స్ట్ జన్మలో స్త్రీగా పుడుతాడు. భర్తను బాగా ప్రేమించినటువంటి భార్య పురుషుడిగా పుడుతాడు. ఇల్లు అంటే చాలా ప్రేమ అంటే వీని నెక్స్ట్ జన్మ వీనికి ఇల్లే. అవుతాడు. అబ్బా నాకు ఫలానా వస్తువు తాలా ఇష్టం అన్నాడు అంటే వారు అలాగే పుడతారు. ఎవరో స్నేహమే కాదు నాకు వాడంటే భయం అండి అంటే వాడు అలాగే పుడతాడు. పురాణ గారు ఉన్నారు అమ్మో వాడిని నాకు భయం అండి వాడిని చదువుకుంటావు నెక్స్ట్ జన్మ నువ్వే రాసుకోవాలి. మళ్ళీ మన జన్మ వస్తాది యా ఆ ఆ అది అలాంటి జన్మే ఆ చుట్టు తిరిగే జన్మే. మన జన్మ అయ్యా. ఏం లాభం అండి? ఇది ఎట్లా ఉందంటే పండేనా అని అడుగుతున్నారు. నవిరి తింటే పండే అయితే పండే ఎందుకు పొద్దుపోక? ఎందుకు ఆ మానవుడు? దానితోటి తిరిగేది ఎందుకడి పొద్దుపోక? మోహంలో పడి మళ్ళా ఇంకో జన్మ వచ్చి మామ జన్మ ఎందుకు ఏం చేసుకోవడానికి? పులుపు కాకుండా ఒకటే ఆ లాభం ఏం లాభం అంటే ఒకటే. దానికంటే పురిగే నయం తొందరగా పోతుంది. ఆ మళ్ళీ తింపమాలి కదా. మనం స్నేహంతో కానీ, మోహంతో కానీ, భయంతో కానీ మనము దేన్ని గురించి ఆలోచిస్తామో ఆ రూపాన్నే పొందుతాము. మళ్ళీ అందులో ఇంకో స్నేహం ఇంకో మోహం మళ్ళీ ఆ రూపం. ఇది మన యొక్క ప్రవృత్తి అంటే స్నేహాత్ మోహాత్ ద్వేషాత్ భయం వాపి యాత్ తత్ త రూపతాం ఎలాగయ్యా అంటే కీతభేర్పుతం జాయన్ కుడియంతేన ప్రవేశిత ఉదాహరణ చెప్తున్నాడు ఓ తుమ్మిడ ఉంటుంది. ఆ దుమ్మెద ఒక పురుగును తీసుకొని ఒక గోడలో రంధ్రంలోకి దాన్ని పడేసుకుంది. బయటికి రాకుండా ఈ పురుగు దాని చుట్టూ తిరుగుతుంది. ఆ రంధ్రం చుట్టూ.

అది బయటికి రానియ్యరు. ఇది ఇది ఉంది కాబట్టి అది బయటికి రాదు. అక్కడ బతకలేదు. నిరంతరం బయట ఉన్న ఈ రూపాన్ని చూస్తూ చూస్తూ చూస్తూ కొన్నాళ్ళకు ఆ పురుగు కూడా తొమ్మిది అయిపోతుంది. ఇదే ఆకారం పొందుతుంది అది బయటికి వస్తుంది. మనం ఇలా దేన్ని నిరంతరం ధ్యానం చేస్తామో మనకు ఆ రూపమే లభిస్తుంది. భయం కావచ్చు, మోహం కావచ్చు, స్నేహం కావచ్చు. కాబట్టి జన్మాంతరము, సంసారము, మళ్ళీ బాధలు ఇవన్నీ కలిగేవి దేనితోటి? ధ్యానంతోటి. ప్రకృతిని ధ్యానిస్తే సంసారము, పరమాత్మను ధ్యానిస్తే. అందుకే దేని జాని జాని ఆ రూపం వస్తుంది వాణి జాని జాని ఆ రూపం వస్తుంది కదా. అలా ఆలోచించాలి. మళ్ళీ మనం మంచిగానే పుడతాం కదా కాబట్టి మీ శారియం బాగా ప్రేమిస్తాను అని ఆలోచిస్తే ఏమవుతుంది అది. అదే అదే కాదు అనుకునే వాళ్ళే ఉంటాను చాలా రోజులు. లేదు మళ్ళీ పుడతాం కదా, సరే మా అమ్మాయిని బాగా ప్రేమిస్తాం సరే నేను అమ్మాయిగా పుడతాను అని అంటే ఏం జ్ఞానం కాదు మళ్ళీ పుట్టిగా లేని జ్ఞానం కాదు. అంటే నేను పుట్టాలి. అంటే నేను పుట్టాను అనుకున్నటువంటి వారు జ్ఞానులు కాదు, ధర్మం వద్దు నాకు. పరమాత్మ రూపాన్ని పొందాలి అందరూ ఎంత ఆశించి చూశారా మనం మందిగా పుడతాం కదా అందుకే నేను పుట్టాను అప్పుడే అయిపోవచ్చు అన్నమాట ఓ బాబోయ్ అప్పుడే అప్పుడే కావాలి అప్పుడే కావాలి ఇదే బాగుంది ఇన్ని బాధలు పడుతూ మళ్ళీ మనిషి కావాలనుకుంటే పరమాత్మ మాయ ఎంత బలియ బలియ అని చూడు దుష్టాత్మం అన్నమాట తత్సామ్యత ఏవం గురుభ్యః ఏతేభ్య నాయనా ఈ విధంగా నేను ఈ 24 గురువులతోటి ఏషామే దిక్షితామతి నాకు ఇలాంటి బుద్ధి బోధించబడింది. స్వాత్మోపశిక్షితాం బుద్ధిం తృణమే వదతః తరువాత నేను జాగ్రత్తగా వీటితోటి నా శరీరం తోటి నేను నేర్చుకున్న విద్యను చెప్తాను విను నాయనా అంటున్నారు. దేహః గురుర్మమ విరక్తి వివేక హేతుహు విభ్రస్మ తత్వ నిధనం సతత ఆర్తి ఉదర్కం. నా శరీరాన్ని నేను జాగ్రత్తగా చూస్తే ఈ శరీరమే నాకు విరక్తిని వివేకాన్ని కలిగిస్తుంది.

ఎలా సత్వ నిధనం సతత ఆర్తి ఉదర్శం సత్వాన్ని పోగొట్టుకొని రజస్తమస్సులతో ప్రవర్తిస్తే నిరంతరం ఈ శరీరం మనకు బాధనే కలిగిస్తుంది దుఃఖాన్ని కలిగిస్తుంది. దుఃఖాన్ని, శోకాన్ని, భయాన్ని, స్నేహాన్ని, ఆపదలన్నీ ఈ శరీరం కలిగిస్తుంది. అదే రజస్వమస్సులు మానేసి సత్వాన్ని తీసుకోండి. ఆ రోజు ఇచ్చారు ఆనందం. దేహ దుఃఖం ఎవరికి కాబట్టి తత్వాన్య అనేన విమృచామి యదా కదాపి కాబట్టి ఈ శరీరాన్ని జాగ్రత్తగా పరిశీలిస్తూ దీనితో వచ్చేటువంటి ఆయా తత్వములను బాగా విమర్శిస్తున్నాను. పారక్షమిత్యవతితః విచరామి అసంగః. శరీరాన్ని గట్టిగా పట్టుకొని బాగా బాగా విచారించి ఆలోచించి ఆలోచించి చూస్తే నాకు కూడా అర్థమైపోయింది. ఏమది ఈ శరీరం నాది కాదు ఇంకోటి. దానికి ఎన్ని బాధలు ఎందుకు ఉన్నాయి? ఆ రేషికే జాగ్రత్తగా కాపాడుకోవాలి. ఎవరి శరీరం? వాడి ఇచ్చారు వాడి తోము. ఎవడి సొమ్మో వాడు జాగ్రత్తగా చూసుకుంటాడు. కదా? మనం ఉన్నది అదే ఇంట్లో. ఓనరు వాడు. అప్పటి నుంచి రిపేర్ చేస్తుంటాడు కానీ. మనకి ఇజం లేకుండా ఎలా పడతాడో రిపేర్ చేస్తాడు. అలాగే ఉండి ఎలా పడతాడో రిపేర్ చేసుకుంటాడు. ఒక శరీర మీద నాకెందుకండి బోధ? అబ్బో ఇది నాది కాదు, ఇది పారక్యము. ఈ శరీరము ఇతరులది అని తెలిసిపోయింది. అవతితః అధ్యారామి అందుకే నాది కానప్పుడు నాకెందుకు బాధ? వాడికి ఏ కోరిక లేదు, హాయిగా తిరుగుతున్నాడు. వాడు ఆక్రమిస్తాడా? ఇగో పోనీయ్. ఉద్దుతాడు ఉంటాడు, పోరా అని చెప్పి పోతాడు. నాది కాదు కదా. ఓనరు వచ్చి పోమంటే పోవాలి. ఉండునా అంటే ఉండాలి. మీరు బాగు చేస్తారంటే మాకు జరగాలి. నేను అట్లనే ఉంటా బాగు చేయనయ్యా ఇక్కడ ఉండి ఉండాలి పోవాలి. అంతే. ఇంకేమి నచ్చింది ఇంకేమి నచ్చింది? అందుకే ఇది నాది కాదని తెలుసుకున్నానండి, నాకు ఆసక్తి లేదు. విక్షరామి అసంగః జాయ ఆత్మజ అర్ధ పశుభృత్య గృహ ఆప్త వర్గాన్ పుష్ణాతి యత్ ప్రియతి శ్రేయాది తన్వన్.

ఆలోచించండి భార్య, పుత్రులు, పశువులు, మృత్యులు, గృహములు, మిత్రులు, ఆప్తులు. వీరందరినీ కష్టపడి పోషిస్తున్నారు కదా? కదా? ఎవరికోసం? నాకు ఆనందం అండి. నా భార్య సంతోషిస్తే నాకు ఆనందం. నా పుత్రుడు ఆనందంగా ఉంటే నాకు సంతోషం. నేను మంచి ఇల్లు కట్టుకుంటే నాకు సంతోషం. నాలా భోజనం పెట్టాక నాకు సంతోషం. కదా? ఇవన్నీ ఎవరి కోసం? శరీరానికి కోసం. అదే ఉండదు వాళ్ళని నేను వదిలిపెడతాను. దేని సంతోషం కోసం, దేని తృప్తి కోసం ఇవన్నీ నీవు పోషిస్తుంటావో స్వాంతే సకృత్ శ్రమవరుద్ధ ధనః సదేహః సృష్టివా. అత్య బీజం అవర్ తీరది. చివరి కాది నీలమే ఇంత శ్రమను అంత పాపాన్ని నీకు మూటగట్టి తనెళ్ళి పెట్టింది. మరి దాంతోటి ఇంకోటి లేదు. మళ్ళీ సేమ్ ఓకే. కొనదపి జననం కొనదపి మరణం. పునరపి జననీ జఠరే కాబట్టి స్వాంతే సకృతు శ్రమవరుద్ధ ధనః సదేహః సృష్టివాస్య బీజం అవతీదతి వృష్ట ధర్మా వేసేస్తుంది శరీరం. ఇంకో శరీరానికి బీజం వేసి తాను వెళ్ళిపోతుంది. ఎలాగయ్యా అంటే వృక్ష ధర్మం. చెట్టు బాగా పెరుగుతుంది. నాలుగు బీజాలు పడేసి చెట్టు పోతుంది. అలా దానితోటి ఇంకో నాలుగు బీజాలు. మళ్ళా చెట్టు మళ్ళీ. కదా ఈ దేహం ఏం చేస్తుంది ఇంకో దేహాన్ని ఆ దేహం ఇంకో దేహాన్ని ఆ దేహం ఇంకో దేహం ఏడిచే దేహం ఏడిచే దేహాన్ని శుద్ధి చేస్తుంది కదా మరి వీడికి లేని సంతోషం వారికి కలుగుతుంది ఎవరికీ లేదు కాబట్టి జిహ్వా ఏకతః ఉపకర్షతి కరిహి పరుష లోకంలో ఏం చేస్తారు నాలుక ఏయ్ కావాలి పడేయ్ మంచిది కావాలి మంచిది కావాలని ఇహ్వా లాగేస్తుంది. శిశ్నః అన్యతరః త్వకు ఉదరం శ్రవణం కుత చెవు ఏమంటుంది మంచి పాద కావాలంటుంది. కన్ను మంచి రూపం కావాలంటుంది. ముక్కు మంచి వాసనగా ఉంటుంది. శరీరం చర్మం మంచి స్పర్శగా ఉంటుంది. శవర దృక్కు కోచ కర్మ శక్తి కాళ్ళు పరిగెత్తుతా ఉంటాయి. చేతులు లాగుతా ఉంటాయి.

పొరపాటున ఇవన్నీ ఒకేసారి చేయమంటే నీ గతి ఏమిటి చెప్పు. ఎలాగంటే బహ్వ్యః సపత్న్య యువ దేహపతిం. పొరపాటున నలుగురైదుగురిని ఒక్కరే పెళ్లి చేసుకుంటే వారంతా నా ఇంటికి రా అంటే నా ఇంటికి రమ్మని గృహభగ్ని ఎలా లాగి ఇబ్బంది పెడతారో ఇవన్నీ సవతులు. ఈ దేహాన్ని లాగేస్తున్నాయి. నాకు రూపాన్ని చూపు, నాకు శబ్దాన్ని వినిపించు, నాకు వాసన చూపు, నాకు రుచి చూపు, నాకు వెళ్లే దారి చూపు. ఇలా గోల చేస్తే ఇదంతా సఖా సుఖము. అంటున్నాడు భక్తి ఆహా తపత్ని ఇవ దేహకటిం లునంతి పోసి పారిస్తారు. చేలి చేస్తారు. స్వపురాణ వివిధాని అజయ ఆత్మశక్తియా పరమాత్మ తన శక్తి అయినటువంటి మాయతోటి అనేక పురాణం అంటే శరీరాలను ఏర్పరిచి వృక్ష శరీరిలో కచున్ కాగా దౌంశ మత్స్యాలు చెట్లను, పాములను, పశువులను, పశులను, పురుగులను, మత్స్యములను తైస్తైహి అతుష్ట హుదయః ఆయా దేహాలంతా. తృప్తిని కలిగించకుంటే పురుషం విధాయ చివరికి మానవ శరీరాన్ని ఏర్పాటు చేసి బ్రహ్మ అవలోగ విషణం ముదమా ఆ ఇది బాగుంది. ఈ శరీరం బాగుంది. ఈ మానవ దేహం బాగుండే పరమాత్మను పొందడానికి అవకాశం ఒక్క ఈ మానవ దేహంలోనే ఉన్నదని బ్రహ్మ సంతోషించాడు. మరి దాన్ని పొంది కూడా మోర్శం పొందలేదు అనుకోండి వాడికైతే ఏం కావాలి. బ్రహ్మానంద ఏమవుతుంది? అర్థం కాదు. అందుకే లబ్ధ్వా బుధుల్లో నిజం బహు సంభవాంతే ఈ మానవ జన్మ బహు సంభవాంతే ఎన్నో జన్మల తర్వాత ఎప్పుడో దొరుకుతుంది. మానుష్యం అర్ధదం అనిత్యమతీహ నిత్యం కాకుండా ఇది అర్ధదం ప్రయోజనాన్ని కలిగిస్తుంది ఏ ప్రయోజనం మోక్షం

మోత్సమిచ్చే శరీరం ఒకటి ఒక్క మానవ చర్మే. ధీరః తూర్ణం యతేత నపతేత్ అనుమృత్యుయావతు అలాంటి దేహాన్ని పొందితే. ముక్తి కోసం ప్రయత్నం చేయాలి తప్ప ఆ దేహంతో కూడా మళ్ళీ పతనం కాకూడదు, పడిపోకూడదు. నిశ్రేయతాయ విషయః కలు సర్వ సత్యాత్. మానవ దేహంలో మోక్షాన్ని సంపాదించడానికి మార్గాలు అన్ని వైపులా సిద్ధంగా ఉంటాయి. మనమే వాటిని చూడము, తియ్యము అన్ని వైపులా ఉంటాయి. ఒక్క మానవ దేహానికి. పశుపక్ష్యాదులకు అవకాశం లేదు. ఇంత చక్కని బుద్ధిని ప్రసాదించినటువంటి మానవ దేహాన్ని పొంది కూడా మళ్ళీ ఇంకోసారి మనిషిగా పుడతామా అని అనుకుంటే ఏమవుతాదన్నమాట? మళ్ళీ పుట్టకుండా ఉండే ప్రయత్నం చేయటానికే మానవ దేహం గమనించాలి. పునర్జన్మ లేకుండా ప్రయత్నించాలి తప్ప మళ్ళీ సంసారంలో పడటానికి ప్రయత్నిస్తే వ్యర్థము. ఏవం సంజాత వైరాగ్యః విజ్ఞాన లోక ఆత్మని విచరాని మహిమేతాం. నాయనా ఇలా నాకు వైరాగ్యం కలిగి నేను. విజ్ఞానాన్ని పొంది ఒంటరిగా ప్రపంచమంతా తిరుగుతున్నాను ముక్తసంఘ అనంకు అనహంకుతి నస్యేకస్మాద్ గురు జ్ఞానం సుస్థిరం శ్యాతు సుపుష్కలం ఒక్క గురువు నుండే పరిపూర్ణ జ్ఞానం ఎవ్వరికీ రాదు. వచ్చిన పుష్కళంగా రాదు. బ్రహ్మ అద్వితీయం వై గీయతే బహుదర్శిభిహి. బ్రహ్మ అద్వితీయమని ఒక్క గురువు చెప్పడు. చాలామంది వృద్ధి చేస్తారు. కాబట్టి ఎక్కువ మంది గురువులను ఆచరిస్తే రకరకాల ధర్మాలను స్వరూపాలను తెలిసి పరమాత్మ రూపం బాగా అర్థమయ్యి పరమాత్మ పొందుతాం. పరిపూర్ణ జ్ఞానం పొందడానికి. ఒకరికంటే ఎక్కువ మంది గురువులే కావాలి. మనకేం చెప్పారు భగవత్ రామానేంద్ర గారు? ఆయన కండరు గురువులు ఐదుగురు. అనండి అబద్ధం కాదు వారికే ఐదుగురు గురువులు కాబట్టి ఒక్క గురువు నుండి అంత జ్ఞానం పొందలేవు నాయనా గురువుల నలుగురిని ఆశ్రయించి స్వరూపం తెలుసుకొని విముక్తిని పొందు అంటున్నాడు.

ఇత్యుక్త్వాస యదుం విప్రః తమామంత్రియ గభీరసీహి ఇలా అతన్ని ఆమంత్రించి ఆజ్ఞను పొంది ఆ విప్రుడు వందితః అభ్యర్థితః రాజ్ఞ ఏవో పీతః యధాగతం నమస్కారం చేయబడి ప్రీతిని పొంది వచ్చిన దారిలోనే వెళ్ళారు. అవదూత వచః కృత్వ పూర్వేషాం నష్ట పూర్వజః సర్వసంఘ వినిర్ముక్తః సమసిత్తో భమూవై ప్రకారంగా అవదూత యొక్క వాక్యాన్ని విని పూర్వేటాన్నః పూర్వజః యజువు సర్వసంఘ విజర్ముక్తః అన్ని సంఘముల నుండి విముక్తిని పొంది సమచిత్తుడయ్యాడు అన్నమాట మనకు. ఎన్నో అధ్యాయం అయింది? తొమ్మిదో అధ్యాయం అయిపోయింది. ఎన్నో అధ్యాయం. దముందా గదముందా అమో సారే దో సహాపత్య అంటే ఆరైన్ ఇయ్యని బనే స్వస్తి ప్రజాస్య పరిపాలయంతాం శ్యాయేన మార్గేన మహీం మహీశాః గోబ్రాహ్మణే చైతుభమస్తు నిత్యం స్లోతాః సమంతాః సుఖినో భవంతు అస్మదు గురుభ్యో నమః

The moon teaches us: "Jaljagyah svachanantah bhavah dehasyanatmah" - the changes we see are changes of the body, not of the Self. The moon appears to wax and wane - its phases increase and decrease. But does the moon itself diminish? No - only its visible phases (kalas) change. The moon remains complete. Similarly, the Self is unchanging; only the body undergoes transformations. This is the lesson the moon teaches the wise.

The yogi, like the sun drawing in and releasing its rays through the seasons, has no real connection with the cycles of union and separation - "vigocha te na te vidyate yogi gobhir gapatihi" - just as the sun is not bound by the rays it sends forth and withdraws, so the yogi who has realized the truth is not bound by the qualities (gunas) he enters and exits. He moves through them, takes from them, releases them - all without attachment.

The sun (as a mirror) teaches us: a small mirror shows only a small reflection of the sun; a large mirror shows a larger one. But is it the mirror showing the sun, or the sun showing itself? It is the sun that reveals itself - it is the sun that makes itself visible. The mirror is merely the medium. Similarly, in different bodies and minds of varying capacities, the Lord appears differently - but the One who illuminates is always the same Supreme Self.

The pigeon story: A pair of pigeons built their nest, had young ones, and the chicks grew up - small wings, small feet, small beaks - looking so endearing and stirring even more love. When the little ones began to call, how beautifully they cooed! The pigeon parents were completely overwhelmed with affection. This story of the pigeon is used to illustrate how attachment to family deepens through the natural charm of loved ones, leading eventually to bondage.

When the hunter came, he captured the baby pigeons. Then the mother pigeon, thinking "when all my loved ones are gone, why should I alone remain?" fell into the same trap. And the father pigeon also followed. Thus the hunter took them all and departed. Where did that love go? Where did the attachment go? What could be done? This is the lesson: "Evam kutumbyashantatma dvandharamas patatritu" - the one who lives enslaved by family bonds, attached to dualities, falls like the bird.

The verse teaches: suffering and pleasure arise in the body through the senses - they do not arise in the Atman. One who knows this truth sees no connection between himself and the body. The body may shiver, ache, feel cold or heat, softness or hardness - all these belong to the body, not to him. To weep over a body to which one has no real connection - what a tragedy. This is the python's (ajagara) teaching: lie still, do not seek - what comes, eat; what doesn't, wait.

The elephant story: No matter how well you feed the body, how carefully you nourish it - it may still collapse suddenly. The body demands this food and that food, claiming it will make it strong and healthy. But when the body fails, what use was all that effort? The elephant is trapped by a she-elephant (desire) even when it is powerful and free. Similarly, even a strong man can be trapped by desire. Therefore, excessive attachment to the body and its cravings is foolishness.

The sage says: keep the mind fixed on the Supreme without wavering - "nottsarpeta na suksheta" - neither expand into excitement nor contract into dullness, like the ocean that receives all rivers yet remains exactly as it is. "Drishtvah striyam devamayang" - seeing woman as a divine maya (illusion), one whose senses are not controlled - "pralobhitah tatatyandhah tamasyagha" - is drawn into blind darkness. This is the ocean's teaching: receive all without being disturbed.

The honeybee teaches: do not gather everything at once - take a little here, a little there. The bee goes to one flower, takes a little nectar, moves to another, takes a little more. It stores what it needs and lives. It does not drain any single flower. If you take too much at once from one place, trouble follows. The sage should similarly sustain his life by gathering just a little from many sources, never burdening anyone or depleting anything.

The bee's second lesson from the verse: "Anubrithyah mahabhritah shastrebhyah kushalonara sarvatas saramadyatat" - a wise person, like a bee that takes only the essence from flowers - small ones and large ones alike - should extract only the essence from all scriptures and wise teachings. Just as the bee does not discriminate between large and small flowers but takes the best nectar from each, the intelligent person takes the best wisdom from all sources.

The bee's third lesson: Storing things leads to greed, and greed leads to enmity, conflict, and violence. If you store nothing - eat what you find today, rest when you find nothing - who would steal from you? Where would the impulse to deceive arise? Only when you hoard does conflict arise. The bee teaches: take only what you need in the moment. "Dhakshe kartum" - do not stockpile. That which is hoarded attracts trouble and creates the seed of future conflict.

The elephant's final teaching: "Nadighakshitriyan prajnah karhichitu mrityumatmanah" - the wise man should never, even by mistake, seek out what will be his death. What does the male elephant teach? The male elephant, no matter how powerful, is caught when it approaches the female elephant. A hunter uses a tame she-elephant as a decoy to trap a wild bull elephant. Similarly, sensual attraction is the snare that destroys even the mightiest of beings.

The deer's lesson comes through music (gana). The speaker says this is not classical music - it is like devotional songs, folk songs. The deer is lured by music and falls into a trap. He is so captivated by the melody that he does not notice the hunter. Similarly, a person who becomes intoxicated by sensory pleasures - beautiful sounds, songs - loses all awareness and becomes vulnerable. The deer teaches: beware of becoming so absorbed in pleasant sounds that you lose all vigilance.

The fish (matsya) teaches about the tongue and desire for taste: "Vihvyadhi praminidyajano rasavimohitah mrityumricchhati" - one who is deluded by taste dies like a fish. The fish is caught by bait - by the desire for a tasty morsel. It sees the hook but swallows the bait anyway. So too, anyone captivated by the tongue's craving for taste will be caught and destroyed. Control of the palate (jihva) is among the most critical of all sense controls.

Pingala: There was a courtesan named Pingala in the city of Videha. She would dress herself up beautifully and stand at her doorway each evening, hoping to attract a wealthy patron. Each evening she would wait - "someone good will come, someone wealthy will come." Night after night she waited and was disappointed. This is a teaching about misplaced desire and the exhaustion that follows fruitless longing for the wrong kind of fulfillment.

Pingala reflects: "I waited through the night for a lover who never came. How much was my delusion! I did not attend to those who were truly near me. I was looking for a lover somewhere out there. But the supremely beautiful One who gives everything without being asked, who gives even Himself - that beloved dwells in my own heart as the Antaryami (inner Self). I ignored that Inner Lover and looked for some stranger outside - what a fool I have been!"

The arrow-maker (sharaka) story: He was so absorbed in straightening his arrow that when a royal procession passed by with elephants, chariots, and the king himself - he did not even look up. His mind was entirely on his work. This teaches one-pointed concentration. "Ishu sandanam" - straightening the arrow - represents the practice of fixing the mind on a single point. The craftsman's total absorption in his task is a model for meditation.

The verse says: "Adyantavantah" - those who have a beginning and an end - whether the givers (devas) or the receivers - are all impermanent. What is given by impermanent beings to impermanent beings, and received by impermanent beings - how can there be lasting joy in that? "Vishnum preetah" - only the Lord Vishnu, pleased by devotion done as offering to Him, gives that which is truly permanent. All other gifts have beginnings and ends - only His grace is eternal.

The verse says: "Atmaiva shasrano goktah nirvadyata yadachilat" - when one becomes truly dispassionate toward the world, the Atman itself becomes one's protector. But when one is attached, the very same Atman becomes one's destroyer. This is the paradox: the Self either liberates or binds - depending entirely on whether the mind is turned away from the world or toward it. The Pingala story illustrates: only when she renounced her craving did she find true peace.

The greatest cause of suffering is accepting things from others - "parigrahani" - collecting, hoarding, receiving. "Anantam sukhamapnoti tad vidvan yastu akinchanah" - one who is free from possessiveness, who wants nothing, obtains infinite happiness. Whereas one who always craves and accepts from others obtains only endless sorrow. Desirelessness is the source of supreme joy. The more you crave and collect, the more misery you accumulate.

The verse continues the avadhuta's teaching: "Chitta leshtu gehe putra" - do not worry about house, wife, children, or cattle. I have none of these. Because I have none of these, I have neither honor nor dishonor. Those with family face the humiliation of "even after all your effort, you could not provide properly." But one who has nothing - who can insult him? No one. Therefore, freedom from domestic attachment is freedom from the constant cycle of pride and shame.

The verse says: "Atmanam anandam karanam" - what is the source of happiness within the Self? King Nimi asks: while the whole world suffers, while people cry and struggle and are swept away - how is it that you alone remain so peaceful and joyful? "Broohi sparsha vihinasya" - explain to us who are untouched by that inner happiness what the cause of your inner bliss is.

The avadhuta says: "From these - from the earth, air, sky, water, fire, moon, sun, pigeon, python, ocean, moth, bee, elephant - and also from the honeygatherer, the deer, the fish, Pingala the courtesan, the osprey, the child, the maiden, the arrow-maker, the serpent, the spider (the wasp) - from all these teachers I received wisdom, and with that wisdom I now wander the world free from all craving."

The verse on the spider: a spider spins its web from within itself, lives in it, and dissolves it back within itself - it never goes outside for its material. Similarly the Lord: He creates this universe from within Himself (from His own maya), sustains it, and withdraws it back into Himself. "Pradatyevam maheshvarah" - this is how the great Lord operates. The spider teaches the self-sufficiency and self-containment of the Divine in the act of creation.

The wasp-and-caterpillar (bhringi) teaching: a wasp captures a caterpillar, seals it in its chamber, and continuously hovers nearby making its buzzing sound. The caterpillar, in fear and constant contemplation of the wasp, eventually transforms and takes the form of the wasp itself. This illustrates the principle: whatever we constantly meditate upon - whether from fear, love, or devotion - we eventually become. "Bhayad api mam dhyayan" - even those who meditate on Me out of fear attain Me.

The verse says: "Satva nidhana satata ardhi udarsham" - when sattva is lost and one operates under rajas and tamas, this body continuously causes pain and suffering. This body under the influence of rajas and tamas brings sorrow, grief, fear, attachment, and all calamities. But when you let go of rajas and tamas and embrace sattva - that day it brings joy. The quality of life is determined entirely by which guna predominates in our activities.

The verses continues on the caterpillar teaching: the caterpillar is sealed inside by the wasp. It cannot come out. Kept sealed inside, it continuously sees only the form of the wasp from the narrow opening. After some time, that caterpillar itself takes on the shape of the wasp and comes out transformed. Similarly - whatever we constantly meditate upon in our mind becomes our reality. If we meditate on the Lord, we attain the Lord's nature.

The body is the cause of all suffering when ruled by rajas and tamas: sorrow, grief, fear, attachment, and all afflictions arise from this body in that condition. But the same body, when offered to the Lord and used in sattva - brings joy and liberation. Think carefully: wife, sons, cattle, home, friends, relatives - you labor to maintain all of them. For whose joy? "For my happiness," everyone says. But all of this - is it truly a source of lasting happiness?

The verse says: "Bahvyah sapatnya yuva dehapatin" - if a man accidentally married several wives at once, and each one pulls him in a different direction - "my house, my house" - what chaos would result! Similarly, the five sense organs are like five quarrelsome co-wives, each demanding the body's attention simultaneously. "Show me your form, let me hear your sound, give me your taste" - all pulling the body in different directions, causing endless restlessness.

The verse says: "Mokshamicche shariram" - the human body is the one vehicle capable of attaining liberation. "Dhirah turnam yateta napated anu mrityuyavatu" - having obtained such a body, the wise person should immediately strive for liberation and should not fall again. "Nishreiataya visayah kalu sarva satyat" - in the human body, paths to moksha are available on all sides. It is we who choose not to take them.

The final verses: "Ityuktva sa yadum viprah tamamantriya gabhirasihi" - having spoken thus, the brahmin (Avadhuta) took leave of Yadu with profound equanimity - "vandita abhyarthita rajnah" - honored and praised by the king - "evopitah yathagantum" - went as he had come. Following the Avadhuta's teachings, King Nimi - "Avaduta vacahkritva" - taking those words to heart, became fully liberated, free from all associations, with an equanimous mind.

The verse says: "Ityuktva sa yadum viprah" - after saying all this the brahmin departed. "Avaduta vacah kritva purvesham nashta purvajah" - taking the Avadhuta's words seriously, as his ancestors had not before him, King Nimi "sarvasanga vinirmuktah samasittho bhamuuvai" - became completely free from all worldly associations and attained perfect equanimity. Thus concludes the Avadhutha-Yadu Samvada - the dialogue between the wandering sage and King Yadu.