మూడు చేతన స్థితులు: జాగ్రత్ స్వప్న అతీతం

Three States of Consciousness: Beyond Waking and Dream

bhagavatam Kandadai Ramanujacharya

మూడు చైతన్య స్థితులు - జాగ్రత్, స్వప్న, సుషుప్తి - విశ్లేషించి తురీయం ద్వారా అతిక్రమించబడ్డాయి. జాగ్రత్ స్థితి వ్యక్తి స్వప్నం అసత్యమని అంటాడు - కానీ జాగ్రత్ స్వప్న రెండింటిలో ఉన్నవాడు ఎవరు? ఆ సాక్షి చైతన్యం తురీయం. మాండూక్య ఉపనిషత్తు చట్టకట్టు భాగవత భక్తి దృష్టితో అన్వయించబడింది: లక్ష్యం తురీయం బుద్ధిగా తెలుసుకోవడం మాత్రమే కాదు - అందులో నిరంతరం నిలవడం (తురీయాతీత).

The three states of consciousness - waking (jagrat), dreaming (svapna), and deep sleep (sushupti) - are analyzed and transcended through the teaching of turiya (the fourth). The session explains: the waker thinks the dream was unreal; but who is the one who was present in both waking and dream? That witness-consciousness is turiya. The Mandukya Upanishad's framework is applied through the Bhagavatam's devotional lens: the goal is not just to understand turiya intellectually but to abide in it continuously (turiyatita).

← Prev Next →
Three States of Consciousness: Beyond Waking and Dream Kandadai Ramanujacharya bhagavatam

అలా అంటే నైవర్ణ దేహస్య హౌద ది దృశ్య దృశ్యయోహో అనాస్వత్వ త్రయేసు కశ్చిత్యాదు పర మరి ఇంతకి ఎవరికయ్యా? అడుగుతున్నాడు ఆత్మకు లేదు అంటున్నావ్ శరీరదానికి లేదు అంటున్నావ్ దానికి ఉంటుందా దీనికి ఉంటుందా ఎవరికి ఉంటుంది సంసారం అంటే స్వామి చెప్తున్నాడు యావతు దేహేంద్రియ ప్రాణైహి ఆత్మానస్తన్నికర్షణం ఆత్మ దేహ ఇంద్రియ ప్రాణములకు దగ్గరగా ఉన్నంత కాలము సంసారః పరవా సంసారము ఫలమును కలిగిస్తుంది తావత్ అపార్థోపి అవివేకినః వివేకము లేని వాని అపార్థము కూడా సంసారాన్ని కలిగిస్తుంది అవివేకినః అర్ధే అవిద్యమారేపి సంస్కృతిహి అనివర్తతే అర్థం లేకున్నా వస్తువు లేకున్నా సంసారం మాత్రం తొలగదు తొలగిపోదు. ధ్యాయతా విజయానస్య స్వప్నే అనర్థాగము. వస్తువు ఇక్కడ లేకున్నా ఇక్కడ ఉంటుంది. మనసులో ఉంటుందండి. మనం దాని రోజు స్నానం చేస్తున్నాం ఇక్కడ లేకపోవడం ఏంటి? ధ్యానం విషయాలను ధ్యానం చేస్తున్న వాడికి ఇది తప్పదు. ఎలా? స్వప్నే అనర్థాగము యధా. స్వప్నంలో అనర్థం వచ్చినట్టుగా. ఇలా యదా అప్రతిబుద్ధస్య ప్రస్వాపః భక్వ నర్ధ కృతో మేలుక రాని వారికి నిద్ర పోవుట అన్ని అనర్థాలను కలిగిస్తుంది. సాయి ప్రతిబుద్ధస్య. అదే మెరుకుంటే ఏం లేదు. కలలు లేవు బాధలు లేవు. ప్రతిబుద్ధస్య నవై మోహాయ కపులు నిద్రపోయిన వారికే మోహం తప్ప కలలు తప్ప మెరుకున్న వారికి ఎలాంటివి లేవు. శోక హర్ష భయ క్రోధ లోభ మోహ స్పుహాదయః అహంకారస్య దృశ్యంతే జన్మ మృత్యుశ్చ నాత్మః అర్థమైందా? శోకము, హర్షము, భయము, క్రోధము, లోభము, మోహము, స్పృహ జన్మ మృత్యువు ఇవన్నీ దేనికి? అహంకారస్య దృశ్యంతే. ఇవన్నీ అహంకారానికే కానీ ఆత్మకు కాదు. దేహేంద్రియ ప్రాణ మనోభిమానః జీవః అంతరాత్మ గుణ కర్మ మూర్తి.

ఈ అంతరాత్మ ఉందే అది గుణ కర్మ మూర్తి గుణములతోటి కర్మలతోటి ఆకారం ఏర్పరచుకున్నదై సూత్రం మాన్ ఇతి గురుదేవ విరాణే సూత్రం అంటాం దాన్నే మహాతత్వం అంటాం. అని చాలా గొప్పగా గానము చేయబడి సంసార ఆధావతి కాలతంత్రః. వీడు కాలతంత్రుడై సంసారంలో పరిగెత్తుతుంటాడు. అమూలమేతతు బహురూప రూపితం న్యాయంగా దీనికి ఏ మూలము లేదు కానీ ఎన్నో రూపాలు దీనికి చుట్టూ చేరుతుంటాయి. మనోవచ ప్రాణ శరీర కర్మ ఏంటి అది మనస్తని వచిత్తని ప్రాణమని శరీరమని కర్మ అని ఇలా అనేక రూపాలతో ఏర్పడి జ్ఞానాసిన ఉపాసనయా స్థితేన స్థిత్వా ముని అయినవాడు జ్ఞాన ఖడ్గం తోటి ఉపాసన తోటి ఈ బంధాన్ని ఛేదించి మునిహి గాము విచర్తి భూమండలంలో సంచరిస్తుంటాడు అతృష్ణః ఎలాంటి ఆశ లేకుండా గాం విచరతి అకృష్ణః జ్ఞానం వివేకః నిగమః తపః ప్రత్యక్షం ఐతిహ్యం అధ అనుమానం ఆద్యంతయోరస్య దేవ కేవలం కాలస్య వేతుశ్చ తదేవ మధ్యే ఈ ప్రకృతికి, ఈ సంసారానికి, ఆద్యంతములకు ఏది కారణమో మధ్య కూడా అదే కారణం. ఆదిలో ఒకటి, అంతంలో ఒకటి, మధ్యలో ఒకటి ఉంటుందా? ఏది ఆద్యంతములకు కారణమో అదే మధ్య కూడా కారణము. యథా హిరణ్యం స్వకృతం పురస్తాత్ పశ్చాత్య సర్వస్య హిరణ్య హిరణ్మయస్య సదేవ మధ్య యోహానివాయం. బంగారం మొదలు బంగారమే. వస్తువు తయారు చేసినాక బంగారమే, మంచి వస్తువు మార్చినాక బంగారమే. మొదట బంగారమే, మధ్యలో బంగారమే, చివర కూడా బంగారమే. సువర్ణం వ్యవహార్యమానం. ఆనాపదీతిహి అహమస్య తద్వత్ అది ఉంగరం అనండి ఇంకోటి అనండి ఇంకోటి అనండి హారం అనండి నక్రద అనండి ఏమో అంటారు. ఏం అన్నారు ఏంటి బంగారమే.

ఇది కూడా అలాంటిదేను అంటున్నాడు తద్వతు విజ్ఞానతతు ఇతయా స్త్రీయవస్తం ఇది మూఢ అవస్థలు జాగ్రత్త స్వప్న సుషుప్తి అనే అవస్థలతో ఉన్నటువంటి విధంగా గుణత్రయం. మూడు గుణాలు అలాగే కారణ, కార్య, కర్తృ. ఒకటి కారణము, మరి ఒకటి కార్యము, ఇంకొకటి కర్త. కారణ కార్యకర్తు సమన్వయేన వ్యతిరేకతస్య ఏదైవ దుర్యేన తదేవ సత్యం. సమన్వయంతో గాని వ్యతిరేకంతో గాని మనం చూసినప్పుడు ఏది సత్య ఏది మనకు నిలుస్తుందో దృఢంగా ఉంటుందో అది మాత్రమే సత్యము. సదేవ సత్యం. నయతు పురస్తాత్ ఉదయం నపస్యాత్ మధ్యేజ తన్న యపదేజ మాత్రం. ముందర వెనుక నీకుంటే మధ్యన కూడా ఉంటది. ముందర ఉన్నది అదే మధ్యలో ఉంటుంది. అదే చివర ఉంటుంది. అయ్యా మొదలు చివర ఏం లేదండి. దానికి మధ్య కూడా లేదు. కాబట్టి భూతం ప్రసిద్ధం పరయనయత్యతు తదేవ తత్స్యాతితి మే మనీషా ఏది మనకు పరముతో ప్రసిద్ధముగా మనం భావిస్తామో. అది మాత్రమే సత్యమని నా అభిప్రాయము. అవిద్యా మానోపి అవభాసతేయః వైకారికః రాజతర్గైనికః. ఈ సంసారంలో మనకు అవిద్య తోటి. రాజ రాజ యొక్క సౌర్గం సృష్టి ఏర్పడుతూ ఉన్నది. బ్రహ్మ స్వయం జ్యోతిహి అతో విభాతి బ్రహ్మేంద్రయ అధ్యాత్మ వికార చిత్రం. తత్వ గుణాన్ని తీసుకొని అధ్యాత్మం అనేటటువంటి తత్వాన్ని మనం అవగాహన చేసినప్పుడే పరమాత్మ యొక్క స్వరూపం భాసిస్తుంది. బ్రహ్మ ఇంద్రియార్ధాత్మ వికార చిత్రం. పరబ్రహ్మని ఏక జీవాత్మని ప్రకృతి అని ఇంద్రియములు విషయములు వికారములు ఇలాంటి వాటితో కూడి ఉన్నట్టుగా భాసిస్తుంది ఏవం కృతం బ్రహ్మ వివేక యేతువిహి ఇందులో బ్రహ్మ వివేకాన్ని బ్రహ్మను తెలుసుకునేటువంటి హేతువులతోటి బ్రహ్మ వివేక హేతువి పరాపవాదేన విశారదేన ఎదుటి దాన్ని భాజించేటువంటి వైశారద విద్యతోటి చిత్వ ఆత్మ సందేహం

ఆత్మకు ఉన్నటువంటి మనస్సుకున్నటువంటి అన్ని సందేహాలను తొలగించి ఉపారమితః స్వానంద సుక్తః అఖిల కాంభేచ్యః తన ఆనందంతో అంటే ఆత్మారాముడు అన్నమాట. ఆత్మారాముడై అన్ని కోరికల నుండి తాను బయటికి రావాలి. వదిలిపెట్టాలి. తాముకేధ్యః నాత్మావపు పార్థివం ఇంద్రియాని దేవా అసు వాయు జలం పుతాశ అలాగే మన అన్నమాత్వం విజనాచ సత్వం అహం కృతి ఖం క్షితిహి అర్ధసామ్యం ఇవన్నీ సమానం కస్తరణైహి గుణాత్మపి గుణాభవేత్. ఇవన్నీ కలిసి ఉన్నప్పుడు ఏ కరణములతో ఏ గుణములతో ఈ గుణము ఈ గుణిగా వ్యవహరించబడుతుంది దీన్ని. అలాగే గుణాభవేత్ మత్స్యవివృత్తధామ్నః నా యందు చక్కని వివేకం కలిగి నన్ను దర్శించే వాడికి ఇవేవి గుణములు కావు. విక్షిప్యమానైహి ఉతకిన్ను తూషణం జనైహి ఉపేకైహి విగతై స్రవేత్యం. సూర్య భగవానుడిని మేఘాలు ఆపేస్తాయా? కనీసం తను వరకు చేస్తాయా? కాంచి తగ్గిస్తాయా? లేదా అంటే ఆ వచ్చే మేఘాలు ఉక్షిప్యమానే కాస్త గాడి వచ్చిందంటే ఎగిరిపోతాయి. గాలి వత్తి ఎగిరిపోయేటువంటి మేఘములతో సూర్య భగవానుడికి ఎలాంటి ఇబ్బంది అడ్డము ఉండదో తత్వజ్ఞానం కలిగితే స్వరూప జ్ఞానం కలిగితే తొలగిపోయేటువంటి మాయ గుణత్రయము తోటి జీవుడికి ఎలాంటి ఆ పద ఇబ్బంది కలగదు. అందుకే జతాగతై గుణై నసజ్యతే తదాక్షరం సత్వరజస్తమోమదై అహంమతే సంహృతి హేతుభిహి పరం తదాపి సంఘ పరివర్ణ్యం. మరి కాబట్టి ఏం చేయాలి అంటే సంఘః పరివర్జిన్యా మనసు యొక్క సంఘాన్ని విడిచిపెట్టాలి, గుణే ఎక్కడ గుణేషు మాయారతి. మాయతో గుణాల యందు సంఘమును పూర్తిగా విడిచిపెట్టాలి, భక్తి యోగిన కృతీయన యావతు ప్రజో జర చేత మనః ప్రసానం, కృతమైనటువంటి నా భక్తి తోటి మనస్సును పాడు చేసేటువంటి ప్రజో గుణాన్ని.

చేత పొలగించినట్టయితే మనో నిరక్యేత మనక్షతాయః యథా ఆమయః అసాధు చికిత్సతే నృణాం పునః పునః సంతుదతి ప్రరోహణ అంటే బాగా అందులో నేను చెప్తున్నాను మనకు మనస్స సాయః నిరస్యేత సంపూర్ణంగా తొలగించాలి. పూర్తిగా తొలగించాలి. సరైన పద్ధతి తొలగించాలి. అలా తొలగించుకుంటే ఏమైతుందంటే మన శరీరంలో వచ్చినటువంటి రోగము సరైన మందుతో చికిత్స చేయకుంటే మళ్ళీ మళ్ళీ వచ్చి ఎలా మనను బాధిస్తుందో. ఈ మాయ ప్రకృతి గుణాలను భక్తి భావంతో వివేకంతో జాగ్రత్తగా పక్కకు తొలగించకుంటే అవే మిగులుతాయి మనమే పోతాం. యధామయాసా సిక్షితో నృణాం పునః పునః తద్దుదపి ప్రరోహం ఏవం మనోపక్వకసాయ కర్మ కుయోగినం విద్యతి సర్వసంత్రం. పక్వము కానటువంటి మనస్సును అతిలక కాయములో తో కూడునటువంటి కుయోగిని సర్వసంఘం. ఒకటి కాదు అన్ని సంఘములు వాడిని ఆకర్షిస్తాయి, ముంచేస్తాయి, బాధపడతాయి అన్నమాట. విద్యతి సర్వ సంగం కుయోగినోయే విహతాంతరాయై మనుష్య భూతై త్రిరశోపసృత్యై స్వర్గము చేత సిద్ధమైనటువంటి మనుష్యులనేటువంటి ఈ విఘ్నాలు విభవి విఘ్నాలు మనుషులే. కానీ వాళ్ళ తప్పేం లేదు. వాళ్ళను దేవతలు సృష్టిస్తారు. చెప్పాం కదా మనం గుడి పోదాం అనుకున్నాం. అవంతా బంధువులు వస్తారు. ఏం చేస్తాం? సరే వెళ్ళిపోదాంలే. వారికి వారి సత్కారం. వాళ్ళని తీసుకొని పోదాంలే అని అలాంటి భావం కాదు. ఇప్పుడు ఈ బంధువులు ఎవరైనా వచ్చో. వాళ్ళు పంపారు ఎవరు దేవతలు మన యొక్క సపర్యకు విఘ్నం కలిగించడానికి ఇలాంటి వాళ్ళంతా దేవతలు నిర్మించారు పంపించారు

మనుష్య భూతై దిరోవ సృష్టై తే ప్రార్థన అభ్యాస బలేన పూయః వింజంతి యోగం నతు కర్మ తంత్రం. ఇలా ఎన్నిసార్లు విశ్వరాలు వచ్చినా ఎంతమంది బంధువులు వచ్చినా వాళ్ళు మళ్ళీ తాను పొందినటువంటి యోగంతోటి ఆగినటువంటి పరమాత్మ ఆరాధనను కొనసాగిస్తూనే ఉంటారు. దాన్ని ఆపరు. దేవతలు విగ్నం కలిగించాలని యోగాన్ని మానేసి వాళ్ళు కర్మను ప్రారంభించరు. కరోతి కర్మ సేవిలి జత్తుహు కేనా సిదో చోదిత ఆనిపాత పుట్టినప్పటినుంచి మరణించేంతవరకు ఏదో పని చేస్తూనే ఉంటాడు. ఎవరో ఒకరు చేయిస్తూనే ఉంటారు, స్కోతితః ఆనిపాతాః సతత్ర విద్వాన్ ప్రకృతౌ స్థితోపి జ్ఞానైనవాడు ప్రకృతిలో ఉన్నప్పటికినే నివృత్త తృష్ణః స్వసుఖానుభూత్య ఆత్మారాముడు కాబట్టి అతనికి దేని మీద ఆత్మారాముడు. ఇలా వదల అయిపోయి నివృత్త తుష్ణః స్వతుఖానుభూత్య తిష్ఠంతమాసీనం పుతవ్రజంతం శయానం ఉక్షంతం అదంతమన్నం స్వభావమన్యత్ ఇమపీయమానం ఆత్మానమాత్మ ఆత్మ సమతిహి నవిద ఈ బుద్ధి ఆత్మలో ఉన్నటువంటి పరమాత్మను కానీ శరీరంలో ఉన్నటువంటి ఆత్మను కానీ ఈ బుద్ధి తెలియదు. ఎలాగు ఇక్కడ చూడండి. ఇష్టంతం ఆసీనం ఉదవ్రజంత నిలబడ్డా కూర్చున్నా వెడుతున్నా నిద్రపోయినా అన్నం తింటూ ఉన్నా ఏవైనా స్వభావమన్యత్ కిమపీ యమానమాత్మానం అతను ఏం చేయాలనుకుంటున్నాడో అలాంటి స్వభావాన్ని ఆత్మస్తమతిహీన వేదా. ఆత్మలో ఉన్నటువంటి బుద్ధి గలవాడే దాని గురించి పట్టించుకోడు. వెళ్తున్నాను, వస్తున్నాను, ఉంటున్నాను, తింటున్నాను. ఇవి కావు, ఇవన్నీ ఎవరు చేయిస్తున్నారు? ఆత్మజ్ఞాని దాని దాకా వెళ్తాడు. యువపీయమానః ఆత్మానం ఆత్మత్సమతిహి నవేదా యతిత్మ పత్యతి అకతింద్రియార్ధం నానానుమానేన విరుద్ధం యతు. దుష్టమైనటువంటి దినుల చేత చదివించబడేటువంటి అర్థమును అంటే విషయములను నానానుమానములతో విరుద్ధముగా ఉన్నట్టుగా దాన్ని భావించి తమన్యతే వస్తుతయా మనిషి.

బుద్ధిమంతుడు దాన్ని వాస్తవమని భావించడు. స్వాప్నం యదోత్తాయ ఈ రోగధానం. కలగన్నవాడు లేవగానే అంతర్ధానమైన దాన్ని ఎలా వాస్తవం అనుకోడో ఇన్ని రకములతో మనకు కనబడుతున్నటువంటి ప్రపంచాన్ని సభ్యుతి స్వభావాన్ని కూడా ఆత్మజ్ఞానం ఉన్నవాడు వాస్తవం అనుకోడు. పూర్వం గుహీతం గుణకర్మ చిత్రం అజ్ఞానమాత్మని అవివర్తం. అజ్ఞానం కలిగి ఆత్మల వివేకం లేకుండా పూర్వం మనం ఏదో తీసుకున్నాము. అలాంటి దాన్ని కూడా నివర్తతే తతు పునరీక్షయైవ పరమాత్మ తన సంక్రమతో దాన్ని మానేస్తాడు. న గృశ్యతేనాపి విసుజ్య ఆత్మ. తీసుకున్న విడిచిపెట్టిన ఆత్మ దేని చేత గ్రహించబడేది కాదు. యథాకి భానో ఉదయః దుచక్షుసాం తమో నిహన్యాత్ నతు సత్తు విధత్తే. కదా? సూర్య భగవానుడు ఉదయిస్తే ఏం చేస్తాడు? అంతకు ముందు నుంచే వ్యాపించి ఉన్నటువంటి చీకటిని పోగొడతాడు తప్ప ఏదైనా కొత్త వేలు చేస్తారా? ఏం చేయడు? అదే రీతిలో. యధాధి భానుము ఉదయః దుచక్షుషాం తమోని హన్యాత్ నతు తత్ విధత్యే एवं సమీక్ష్యాని గుణా తకీమే హన్యాత్ సమిశ్రం పురుషస్య బుద్ధి. అలాగే నీకు సమీక్షా నిపుణ నా సమీక్ష నా ఆలోచన నా పర్యాచన ఇది నిపుణమైనప్పుడు సమీక్ష నిపుణా సతీమే హన్యా సమిశ్రం పురుషస్య బుద్ధి కృష్ణుని యొక్క బుద్ధి యొక్క సమిశ్రం అంటే చీకటి అంటే అంధకారం. దాన్ని తొలగిస్తుంది ఏట స్వయం జ్యోతిహి అజః అపరమేయః పరమాత్మ స్వయం జ్యోతి పుట్టుకలేని వాడు ఇంత అని చెప్పలేము మహానుభూతిహి సకలానుభూతిహి మనకి జరిగే ప్రతి అనుభవము ఎవరు? పరమాత్మ. మనస్సు యొక్క అనుభూతి కానీ ఇతర అనుభూతులు కానీ అన్నీ పరమాత్మే. ఏకః అద్వితీయః ప్రచసాం విరామి యేనేచితా వాగసవత్ అతనొక్కడే

అద్భుతీయ అలాగే వచితాం విరామే ఏనోచితా వాక్ అసవా మన మాటలన్నీ ఆగిపోతే అతను పంపిన వాక్కు మనల్ని నడిపిస్తుంది. అంటే లౌకిక మేలినటువంటి వాక్యజాత వ్యవహారం అంతా మానేసినప్పుడు పరమాత్మ వేదమైనటువంటి వేద వాక్యం మనను పలికిస్తుంది. చరంతి ఏతావాన్ ఆత్మ సమ్మోహ వికల్పస్తు కేవలే. అయినా ఇది కేవల వికల్పంలో కలిగేటువంటి ఆత్మ సమ్మోహము. ఆత్మ నృతే స్వమాత్మానం అవలంబః నయత్యహి. ఎవరికీ కూడా ఆత్మను మించిన ఇంకో ఆధారం పట్టుకొమ్మ అవలంబమం అంటామే అది వేరే ఏది ఉండదు. ఎన్నామాకృతి పేరు ద్రాక్ష్యం పంచవర్ణం అపాదితం వ్యర్ధేనాపి అర్ధవాగోయం ద్వయం పండిత మానినాం. పేరుతోటి, ఆ పులితోటి దేని దేని మనం గ్రహిస్తామో వ్యర్ధేనాపి అర్ధవాదు ఎందుకు గ్రహించాలి దాన్ని? ఆ వస్తువును చూస్తేనో, ఆ వస్తువును తలస్తేనో అలాంటి వస్తువును మనం విద్యను కలిగేది ఏమిటి? సమ్మోహం బాధ. కాబట్టి అర్థవాదం వ్యర్థము. ఈ రెండు పండితమాననాం ద్వయం అర్థవాదోయం. అంటే మరి ఎందుకు చెప్పారయ్యా వాళ్ళంతా అంటే పండితమానినం. తమను తాము పండితురని కోరి చెప్పినది తప్ప ఇది అర్ధవాదమే కానీ వాస్తవం కాదు. యోగినః అపత్వ యోగస్య యుంజతః కాయ ఉత్తితైహి. యోగము పూర్తిగా పక్వము కానటువంటి వారికి కొత్తగా యోగం నేర్చుకున్నటువంటి వారికి ఉపసర్గయివిహన్యేత శరీరంలోంచి పుట్టినటువంటి విఘ్నాలతోటే వాడు పడిపోతాడు తత్రాయం విధితో విధి అలాంటప్పుడు మనం ఈ విధానం అనుసరించాలి అంటున్నాడు, యోగ ధారణయా కాంక్షితో ఆసనైహి ధారణాన్వితై ధారణతో కూడినటువంటి ఆత్మములతోటి, యోగ ధారణ తోటి, తపో మంత్ర ఔర్ధములతోటి కొన్నిటిని ఉపసర్గాన్వితై ఇది నా లభ్యం. కొన్ని విఘ్నాలను తపస్సు తోటి, కొన్ని విఘ్నాలను మంత్రములతోటి, కొన్ని విఘ్నాలను ఊడదులతోటి, మరికొన్నిటిని మనకు ఆసన ధారణ అంటే యమ, నియమ, ఆసన, ప్రాణాయామ, ప్రత్యయ అసన్న యోగాలు ఇలాంటి వాటితో.

ఒక్కొక్క దానితో కొన్ని కొన్ని మనం జయించాలి. యోగేశ్వరానువృత్యావాహన్యాత్ విధాయ వివిధోపాయహి అద లింగంతి సిద్ధహి. ఇలా రకరకాల ఉపాయాలతోటి. ప్రయత్నిస్తే ఎప్పుడో ఆ యోగము జరిగి పులుస్తుంది. రహితదు కుశలాదృత్యం తదాయాసః అపార్భతం. కౌతల్యం లేకుండా మనం దాన్ని ఆరంభిస్తే ఏమవుతుంది? అసలు కంటే క్షేమం కంటే హాని కలిగిస్తుంది, అపార్థాన్ని కలిగిస్తుంది. అంతవత్వా శరీరస్య ఫలస్వీవ వనస్పతి. ఎందుకంటే యోగం అంతా దీనికి చేస్తాం మనం. శరీరానికే కదా అది ఉంటుందా? అదే అంతమైనప్పుడు ఇంకా యోగంతో దాన్ని ఏం చేస్తాం? ఎలాగయ్యా అంటే యోగ బలం. అంతా తినే గత్యా పరశేవ వనస్పతే చెట్టుకు ఓ కాయ ఓ పండు వచ్చేసింది అది పండే అది పండే ఒప్పుకుంటున్నాం కానీ ఏమొస్తుంది ఆ పండు ఇవాళ రేపు ఈ రెండు ఊరుకున్నాం అనుకో చెప్పకుండా పతర జీరమే. అలాంటి శరీరం కూడా అలాంటిదే. పతర జీరమే. కాబట్టి పద కల్పితం యోగం నిసేవతో నిత్యం కాయస్యేత్ కల్పతామియాత్ తతదానాన్న మతిమాన్ యోగముత్సృద్య మత్పరాత్ క్రమక్రమానంగా క్రమక్రమంగా పరమాత్మ యందు మనస్సు నిలవడానికి కావలసినంత వరకు యోగాన్ని తీసుకొని తరువాత దీన్ని శ్రద్ధదానాత్ నా మతిమాన్ యోగము సుర్జ్య బుద్ధిమంతుడు శ్రద్ధాళు అయితే యోగంతో సంబంధం లేకుండా యోగచర్య ఇమాం యోగి విచరణ్మతపాశ్రేహ ఇలాంటివి. నా ఈ ఆచర్య అంటాం దీన్ని యోగచర్య అంటాం ఇలాంటి దాన్ని నా అంతరాయై విహన్యేతః ఇలాంటి దాన్ని ఆచరిస్తే ఎలాంటి విఘ్నములు మనకు కలగవు. నిస్పృహః స్వసుఖాంబు. తన సుఖాన్ని మాత్రమే తాను అనుభవించేవాడు ఉత్తముడు. వాడు నిస్పృహుడు కాబట్టి సమస్య లేదు అన్నాడు. సుదుశ్చర్యం మన్యే యోగచర్యం అనాత్మనః. ఉన్నాడు ఉద్ధవ నాయనా ఆత్మజ్ఞానం లేని వారికి ఆత్మ వివేకం లేని వారికి చెప్పినటువంటి యోగచర్య సుదుశ్చరం కేయ సత్యము కానిది యధాన్య శాపమాన సిద్ధేతు తన్మే బ్రూహి ఇంత బాధ ఎందుకయ్యా నాయనా ఇది అందరూ చేయగలరా

సులభంగా ధరించే మార్గం చెప్పవయ్యా అంటే యోగము ఏమేమో చెప్తున్నావ్ ఇవన్నీ మాకు అయ్యే పని సాష్టవ చెప్పరు. ఏడాది వారం చెప్పాలనా ఆ ఇది చెప్తే చాలు. ఇలాగ ఐడియా కదా ఆ ఇది చెప్పండి అయిపోయాయి ఇవన్నీ ఎందుకు మీ శ్రమ మాకు శ్రమ. రోజు అంతా అవి చెప్పారంటే మంచి టీచర్ మంచి గురువు వీడికి ర్యాంక్ వస్తుంది ఆ వాడికి ఇంటిమెంట్ వస్తుంది అన్నట్టుగా ఇంత బాధ ఎందుకయ్యా బాబు సులభోపాయం చెప్పండి. సాయచ పుండరీకాక్ష యుజ్ఞంత యోగినో మనః విషీదంతి అసమాధానాత్ మనో నిగ్రహ కర్చితాః లోకంలో యోగమును ఆచరించేటువంటి యోగులు మనస్సును నిగ్రహించుకోలేక విషాగాన్ని పొందుతున్నారు, ఫలితాన్ని పొందడం లేదు. అది నాకెందుకయ్యా? హదాత ఆనంద దుఃఖం పదాంబుజం హంసా నీరం అరవింద లోచన పరమ జ్ఞానులు అన్ని ఆనందాలను స్రవించేటువంటి నీ పాదపద్మాన్ని సేవిస్తారు. సుఖన్ను విశ్వేశ్వర యోగ కర్మభి త్వన్మాయయామి విహతా నామానినామి. అలాంటి వారికి నీ పాదపద్మాలను ఆశీర్వదించే వారికి ఏ సుఖానికి బంధం లేదు. కానీ యోగంతో అది కూర్చుకుందాము అంటే. దొరకవు వనక మానులవుతారు అభిమానులు అవుతారు తప్ప యోగాన్ని వాళ్ళు కూర్చుకోలేరు. కించిత్ కించ కించిత్రమచ్యుత భవైత దశేజ బంధో దాసేజు అనన్య శరణేజు యదాత్మ సాత్వం. మహానుభావా ఇంత గొప్పవారయ్యు నువ్వు. ఇలాంటి నీవు కూడా అనన్యమైన భక్తి నీ దాసుల యందు ఆత్మ తాత్వం. నీ స్వరూపాన్ని నేనే వాడను అన్నావు కదా అలాంటిదాన్ని యో రోచయేత్ రోచయేత్ సహ మృగైహి స్వయమీశ్వరానాం శ్రీమత్ కిరీత తత పీడిత పాదపీఠా

మహాయోగీశ్వరుల యొక్క దేవతల యొక్క గ్రేడముతోటి సృష్టి పడేటువంటి పాదపీఠం కదా మహానుభావా. అలాంటి దాన్ని ఎవడయ్యా కోరేది? మీ పాదపీఠం తప్ప ఈ సంసారం. ఈ యోగం ఇవన్నీ మాకెందుకు? తంతు ఆకిరాత్మ దయతేశ్వరం ఆశ్రితానాం. ఆశ్రయించిన వారికి అన్నీ ఆయనే కదా? అతనే ప్రభువు, అతనే ప్రియుడు, సర్వార్ధదం అన్నీ ఇచ్చేవాడు. స్వకృత విత్ యుజేత కోను. ఇలాంటి పరమాత్మను ఎవరయ్యా విడిచిపెట్టేది? చేయకున్నా ఇచ్చావు, చేస్తున్నా ఇచ్చావు, పిలవకున్నా, పిలిచినా, ఆరాధించినా, ఆరాధించకున్నా. అలాంటి వాని వదిలిపెడతాడు కోవా భజేత్ కిమపి విస్మృతయేను భూత్యై కిం వా భవేత్ న తవ పాదరజోదుషాం ఏమొస్తుందో ఏం రాదో మాకెందుకు ఆయన. నీ పాద పద్మముల యొక్క పరాగాన్ని తేజించే వారికి ఏమైనా రాని ఏమైనా రాకపోనీ నై ఓపయంచ పచితిం కవయః కవేచ నీకెవరు నీవు చేసిన దానికి కృతజ్ఞత ప్రత్యుపకారం అవునా చేస్తారండి, ఏ పండితులు యజ్ఞ చేయలేదు. బ్రహ్మాయుసామపి కృతం కృతమృద్ధముదః స్మరంతః. బ్రహ్మాయ అంటే బ్రహ్మ కల్పకాలమున్న కృతమృద్ధముదః స్మరంతః అని చేసుకున్నటువంటి దాన్ని, నీవు చేసిన దాన్ని, నీవు పెంచిన దాన్ని. నీ ఉపకారాన్ని స్మరించే వాళ్ళు యో అంతర్పహి తనుకృతాం అశుభం విదున్వన్ అంతర్యామిగా ఉండి దేహధార్మ యొక్క లోపల వెలుపల ఉన్నటువంటి అశుభాన్ని తొలగిస్తూ ఆచార్య చైత్యవ పుఠా స్వదతి జనతి ఆచార్య రూపంతోటి అర్చా రూపంతోటి నీవు మాకు మాకు మా గతిని ప్రసాదిస్తున్నావు. ఈ శుద్ధ లేని అనురక్త చేతస పృష్టః జగత్కిలనకః భక్తి నిండిన ఉద్ధవుడు ఈ విధంగా అడిగితే జగల్లీలమైనటువంటి స్వామి స్వశక్త్రి బివి గృహీత మూర్తి త్రయః ఈశ్వరేశ్వరః తను జగాద సప్రేమ మనోహర స్మితః ప్రేమ మనోహరములతో చిరునవ్వుతోటి ఇలా అంటున్నాడు. అంతటి కథయిస్యామి మమ ధర్మాన్ సుమంగళాన్ పరిణయ ఎందుకు ఈ బాధ నీకు నా ధర్మాలన్నీ చెప్తున్నాను యత్ శ్రద్ధయాచరన్ మత్యః

మృత్యుంజయతి దుర్జయం. శ్రద్ధగా దీన్ని ఆచరిస్తే మానవుడు సంసారాన్ని జయిస్తాడు. కురియాత్ సర్వాణి కర్మాని మదర్ధం జనకై స్మరం. అన్ని కర్మలను నన్ను తరుచుకుంటూ నా కోసమే ఆచరించాలి. ఎలా మయ్యత్పిత మనస్థితః మనస్సును చిత్తమును నా యందే అర్పించి మద్ధర్మాత్మ మనోరతి నా సముల యందే మనస్సుకు ప్రీతి కలిగించుకొని దేశాన్ పుణ్యాన్ ఆశ్రయేత మద్భక్తైహి సాధువిధి శ్రీతాన్ పుణ్యతీర్థములను పుణ్యతీర్థములను సేవించాలి ఏవి పుణ్యములు నా భక్తులు ఆశ్రయించినవి సాధువులు వహించేటువంటి పుణ్య దేశాలను ఆశ్రయించండి దేవాసుర మనుష్యేషు మద్భక్తా శ్రీతానిచ దేవతలలో ఆడదులలో మనుష్యులలో నా భక్తులు చేసినటువంటి వాటిని కృతక్షత్రియ నవా మత్యం సర్వ యాత్రా మహోత్సవాన్ని విడిగా కానీ కలిసి కానీ పండుగలను యాత్రలను ఉత్సవాలను కారయేత్. చేయించాలి గీత నృత్యాద్యైని మహారాజ విభూతిభి శక్తి ఉంటే మహారాజ భోగంతో వారిని జరపాలి మామేవ సర్వ భూతేషు బహిరంతః అపావుతం లోపల వెలుపల ఉన్నటువంటి నన్నే ఈ చేత చూడాలి. ఆత్మని అంటే ఆత్మానం యథార్థం అమరాశయః. పరిశుద్ధమైన మనస్సున్నవాడు ఆకాశాన్ని చూడగలిగినట్టుగా నాలో పరమాత్మను చూడాలి. ఇది సర్వాణి భూతాని మత్భావేన మహాద్యుతే. సకల ప్రాణులను నా భావంతోటే చూడాలి, గౌరవించాలి, ఇలా తరచాలి, కేవలం జ్ఞానమార్జించాలి. తక్కిన వారికి వదిలిపోకుండా జ్ఞానాన్ని మాత్రమే ఆశ్రయించి బ్రాహ్మణే పులుకసే సేనే బ్రాహ్మణ్యే అర్కే పులింగకే అక్రూరే క్రూరకే జైవ సమద్రుకు పండితః అన్నీ తీయండి సమద్రుకు అంటే అంతర్యామిగా ఉన్నటువంటి ఒకే పరమాత్మను సూచేటువంటి శ్రమం చరంతం. అంతదా పరమాత్మే ఉన్నాడనే విషయాన్ని సూచేటువంటి వాడిని పండితుడు అంటారు. నరే దవీష్ణం మద్భావం పుంసః భావయతః తోటి మానవులలో నా స్వరూపాన్ని మాటిమాటికి స్మరించి భావించేటువంటి వారికి త్వరలోనే స్పర్ధ అసూయ తిరస్కార అహంకారాలన్నీ కూడా తొలగిపోతాయి.

అలా విశుద్ధేయమానాను స్వాను దురుజం గ్రీడాంత దైహికీం గర్వించే వారిని తమను తాము యధాంటి వారిని విడిచిపెట్టి సిగ్గు బిడియ లాంటి వారిని విడిచిపెట్టి ప్రణమి దండవ గుము అయ్యో అందరూ చూస్తున్నారా దేవుడు దండం పెడితే ఏమనుకుంటారో తాదుసు అనుకుంటారేమో వీడికి పిచ్చి అనుకుంటారేమో ఇలాంటి సిగ్గును బిడియాని పూర్తిగా వదిలిపెట్టి దండవత్ దండల్లాగా ప్రణమే నమస్కరించాలి. భూమౌ అశ్వ చాండాల గోకరం యావత్ సర్వేషు భూతేషు మద్భావః నోపజాయతే సకల ప్రాణులలో నాభావం కలగనంతవరకు తావదేవముపాసీత వాంగు మనస్కాయ వృత్తి. అప్పటిదాకా వాక్కుతోటి, శరీరంతోటి, మనస్సుతోటి ఇలా ఉపాసించాలి. సర్వం బ్రహ్మాత్మకం తత్య విద్యయా ఆత్మ మనీశయా. జతోటి ఆత్మ జననం తోటి జగత్తంతా బ్రహ్మాత్మ అంతా పరమాత్మే ఉంటాడు. ఇలా పరిపత్యం ఉపసర్వ పరమేతు సర్వతః ముక్త సంశయ ఇలా చూస్తూ అన్ని విషయాల్లో సందేహం తొలగి అతను విరమించాలి. ముక్త సముశయః అయ్యంతి సర్వ గర్భానాం సద్రీతీనో మతో ఇదే అస్వర మార్గ్యం. నీ యజ్ఞారో మరియా దానాలు ఆరాధన అవన్నీ చేయలేవు కదా అందరిలో నన్ను చూడు. జగత్తంతా నా స్వరూపముగా భావించు. ఇది నాకు అన్ని మార్గాల కంటే ఉత్తమ మార్గం అని అనిపిస్తూ ఉన్నది. మద్వామ సర్వభూతేటు మనోవార్కాయ వృత్తిధి. త్రికరణములతో సకల ప్రాణులలో నా భావాన్ని కలిగి ఉండుటే ఉత్తమము. నత్యంగ ఉపక్రమే ధ్వంస మద్ధర్మస్య ఉద్ధవ అనువతి. ప్రారంభించినంత మాత్రాన నా భావం ప్రారంభిస్తే ఎలాంటి ధ్వంసము కానీ హాని కానీ ఏ కొంచెం కూడా ఉండదు. అనువపి మయా వ్యవస్థిత సమ్యకు నిర్గుణత్వాదనాదిక నా గురించి చేస్తున్నావు కాబట్టి నేను నిర్గుణటను ఏ కోరిక లేనివాడిని. నన్ను పూజించే వాడిని కూడా అలాగే తాగించండి. కాబట్టి ఇంకా వేరే ఇబ్బంది ఏం లేదు. అనాపిత యో యువ మయి పరే ధర్మః కల్పతే నిఫ్ఫలాయకేత్ తదాయాతః నిరర్ధస్యాత్ భయాభేదివ మస్తమా.

నా యందు ఏ ఏ భావాలను కల్పిస్తాడో అది అలా కల్పించిన భావము అతనికి ఎలాంటి భక్తినో విరక్తినో ఇలాంటి వాటినో కలిగించకుంటే అలాంటి ఆయాసము నిరర్ధకం. భయంతో ఆచరించిన పని ఫలించనట్టుగా ఇది కూడా నిష్ఫలమవుతుంది. ఏషా బుద్ధిమతాం బుద్ధిహి మనీషాచ మనీషినాం ఇదే నాయనా. బుద్ధివంతులకు బుద్ధి ఇదే, మనస్సు ఉన్నవాళ్లకు, జ్ఞానం ఉన్నవాళ్లకు ఇదే జ్ఞానము. యత్ సత్యం అనృతేనేహ మత్యేనా స్నోతి మామృతం. అనృతేన మత్యేన సత్యం మామా పుట్టి మర్త్యుడు అధృతుడు నేను సత్యం అలాంటి నన్ను పొందుతాడు ఏడదే వీత కృత్వ బ్రహ్మవాదస్య సంగ్రహ నాయనా సంపూర్ణంగా నీకు నేను ఈ బ్రహ్మవాదాన్ని వివరించాను సమాస వ్యాస విధిన దేవానామపి దుర్గమః ఇది దేవతలకు కూడా అర్థం కాదు సంగ్రహంగా చెప్పాను కొన్ని చోట్ల విస్తారంగా కూడా చెప్పాను. అభిజన హత్యే గజితం జ్ఞానం నిష్పష్ట యుక్తిమత్ ఏ మాత్రం సందేహం లేకుండా మాటిమాటికి పదిసార్లు నాలుగుసార్లు ఐదుసార్లు దీన్నే చెప్పాను. ఎలా విస్పష్ట యుక్తిమత్ స్పష్టమైనటువంటి యుక్తి కలిగిన వాటిగా నేను చెప్పాను ఎతదు విజ్ఞాయ ముచ్చేత పురుషః నష్ట సంశయః ఈ జ్ఞానాన్ని తెలుసుకున్నవాడు సంశయాలు తొలగి విముక్తిని పొందుతాడు. సుయి విక్తం తవ ప్రశ్నం మయే జగతి ధారయ నువ్వు బాగా అడిగావు. బాగా చెప్పాను. నేను చెప్పిన విధంగా కూడా నీవు ధరించాలి. సనాతనం బ్రహ్మకుత్యం పరంబ్రహ్మాది గచ్ఛితి. ఈ విధంగా ధరించిన వాడు పరమాత్మను చేరుతాడు. ఏ ఏ తున్మో భక్తే సంప్రదద్యాత్ సుపుష్కలం ఇంతటి విజ్ఞానాన్ని ఇంతటి జ్ఞానాన్ని ఇంతటి తత్వాన్ని పుష్కలంగా నా భక్తులకు ఉపదేశించేవాడు తస్యాహం బ్రహ్మదాయస్య దదామి ఆత్మానం.

అతను ఏమి ఇచ్చినట్టు? ఈ జ్ఞానాన్ని ప్రదేశించేవాడు వినేవారికి ఏమి ఇచ్చినట్టు? బ్రహ్మనే దానం చేస్తున్నాడు. కదా? ఇలా బ్రహ్మ దానం చేస్తున్నట్టు అలాంటి మహానుభావుడికి నన్ను నేనే ఇచ్చుకుంటాను అన్నాడు. ఆత్మదాయస్య దదామి ఆత్మానమాత్మనా ఏతత్ సమధీయీచ పవిత్రం పరమం శుచి పరమము పవిత్రము పావనమైనటువంటి దీన్ని చక్కగా అధ్యయనం చేస్తే తపూయేత అహరహర్మాం జ్ఞానదీపేన దర్శయం. జ్ఞానదీపంతో మాటిమాటికి నన్ను చూపేటువంటి వాడు పరిశుద్ధుడవుతాడు. ఎదశ్ శ్రద్ధయా నిత్యం అవ్యగ్రహాసునియాతు నరహ. ఎవడు దీన్ని శ్రద్ధగా సావధానంతో వింటాడో మై భక్తిం పరాన్ కురువన్ కర్మ విన్నత భక్తి నా యందు భక్తి చేస్తూ మళ్ళీ వాడు కర్మలకు చిక్కుకోడు అప్యుద్ధ త్వయా బ్రహ్మ సకే తమోవతారితం అయినా అది ఇంత బాగా విన్నావు కదా ఇప్పుడు బ్రహ్మ అంటే తెలిసిందా? ఇంకా నందే ఉందా? చక్కగా అవధారణ చేశావా? అపితే వికతో మోహః శోకస్య మోహం పోయిందా? దుఃఖం పోయిందా? నైతత్వయా దాంభికాయ నాస్తికాయ చటాయచ నా దగ్గర విద్య విన్నావు కానీ దీన్ని నీవు నాస్తికునికి దాంభికునికి చటునికి అంటే మోతకునికి అసుశ్రుషో గురువును సేవించని వారికి అభస్తాయ భక్తుడు కాని వారికి దుర్రీతాయ దుర్వినేచునికి దీన్ని ఇవ్వకూడదు. ఏతైహి దోషైహి విహీనాయ పై దోషాలు లేని వారికి బ్రాహ్మణాయ ప్రియాయచ భక్తుడికి సాధవే సుచయే బ్రూయాత్. పవిత్రమైన వారికి ఇవ్వాలి దీన్ని. భక్తి త్యాత్ శూద్ర యోషితాం. భక్తి ఉంటే వారికి కూడా ఇవ్వాలి శూద్ర యోషితాం. నైతతి విజ్ఞాయ జిజ్ఞాసో జ్ఞాతవ్యమోసితి. ఇది తెలుసుకున్న తరువాత తెలియగోరే వాడికి ఇంకా తెలియవలసినదంటూ ఏది మిగలదు. జ్ఞానే కర్మచే కర్మణి యోగేచ వార్తాయాం దండధారణే. జ్ఞానము, కర్మ, యోగము, జీవనము, దండధారణము యావానర్ధా నృణాంతాతా తావాం స్వేహం చతుర్విధా నేనే అని. తామము, దానము, ప్రేదం, దానము ఎవరు అని నేనే.

నేనే నాలుగు రకాలుగా ఉంటాను మర్త్యో యదా త్యక్త సమస్త కర్మ నివేదితాత్మ ఉచిగీచితః మే అన్ని కర్మలను వదిలిపెట్టి తనను నాకు అర్పించి నా గురించి చెప్పాలనుకుంటే తద అమృతత్వం ప్రతిపద్యమాన వాడు అమృతుడు అవుతాడు. ప్రతిపద్యమానః మయా ఆత్మభూయాయ కర్పతే. అలాంటి వారికి నేను ఆత్మ స్వరూపాన్ని జ్ఞానాన్ని కలిగిస్తాను. ఏవమాదర్శిత యోగమార్గః తదోత్తమ శ్లోకవచః నిశ్శమ్య ఈ రీతిలో సకల ఉన్నటువంటి యోగమార్గం ఉన్నటువంటి దాన్ని ఉద్ధవుడికి వినిపించి బద్ధాంజలిహి పృథ్యవరుద్ధ ఘంటః నకించి దూచే అస్త్రి అశ్రు పరిత్పుతాక్షః ఉద్ధవుడు. ఏదో జోడించారు. ప్రీతి ఉపరుద్ధ కంఠ ప్రీతి తోటి గొంతు పెరగడం లేదు. అశ్రు పరికృతాక్ష నరిండా నీళ్లు తిరిగి నశించి చూచే ఏం చెప్తారు అంటే స్వామి చెప్పడం అయిపోయింది అదనే ఏంటి నేను వెళ్లి వస్తానయ్యా స్వామి అన్న మాట కదా. అందుకే అశ్రుపరిపృతాక్షః విష్టభ్య చిత్తం ప్రణయావఘూర్ణం. ప్రణయంతున్నటువంటి దాన్ని చిత్తాన్ని విష్టభ్య గృషంగా పట్టుకొని ధైర్యేన రాజన్ బహుమన్యమానః కృతాంజలిహి ప్రాహ యదుప్రవీరం శీర్ష్నా తృషన్ సచ్చరణారవిందం. అతని పాదపద్మాలను చిరస్సుతో కృజిస్తూ విద్రావితః మోహ మహాంధకారః స్వామి ఇంతటి మహాంధకారము. మోహ వలె గొప్ప అంధకారాన్ని పరిగెత్తించావు పారదోలావు యా ఆశ్రితహామి తవ సన్నిధానాత్ నీ సన్నిధానం అగిరిపోయింది విభామతోకిన్ను సమీపకస్య సీతంతము వి ప్రభవంతి సూర్య భగవాన్ నీ దగ్గర ఉన్నవారికి చీకటి, చలి, భయము ఉంటాయా? నీ దగ్గర ఉన్నవారికి మోహం ఎక్కడికి ఉంటుంది? ఇవన్నీ తొలగిపోయాయి. ప్రత్యర్పితోమి భవతాను చంపిన వృత్యాయ విజ్ఞానమయ ప్రదీపః దయతో నీవు. ఈ మృత్యునికి విజ్ఞాన దీపాన్ని అందించావు. హిత్వా కృతజ్ఞా తవ పాదమూలం కోన్యత్ సమీయాత్ శరణం స్వదీవ్యం.

ఇంత విన్న తరువాత నీ పాద మూలాన్ని విడిచిపెట్టి మరి దేన్ని నమ్ముతారయ్యా బుద్ధిమంతుడు ఉన్నవాడు. బుద్ధి ఉన్నవారైతే నీ పాద మూలం కంటే మరి దేన్ని ఆరాధిస్తాడు. తదీయం రుక్రస్యమే దుదుల స్నేహపాశః నా స్నేహపాశాన్ని నీవు ఛేదించావు దాచార్స వృష్ణ్యంధక సాత్వచేతు. అంటే ఆ సకల యాదవ కులంలోను ప్రసారితః సృష్టి వివృద్ధయే త్వయా త్వమాయయా ఆత్మ సుబోధయేతినా ఆత్మజ్ఞానం కోసం నీవు చక్కని జ్ఞాన ప్రదీపాన్ని తత్వాన్ని అందించావు. నమోస్తుయేతే మహాయోగిన్ తపన్నం అనుశాధిమాం మహాయోగి నిన్నే ఆశ్రయించానయ్యా నన్ను శాసించు రక్షించు యథా స్వచ్ఛరణాం భోజే రశిత్యాత్ పాదము ఇంకేం కావాలయ్యా? అబ్బే నాకేం వద్దండి, నీ పాద పద్మ మీద ఉండేటువంటి భక్తి. నిరంతరం ఇలాగే ఉండాలి ఎప్పుడూ నశించకూడదు. తొలగిపోకుండా ఉండేలా చూడు మహానుభావు అనుగ్రహించు. అంటే అంటున్నాడు స్వామి గచ్యోద్దోమయాదిత్తః బదరియాస్యం మమాశ్రమం. నేను ఆజ్ఞాపిస్తున్నాను నాయనా. నా ఆశ్రమం ఏంటది? బద్రికాశ్రమానికి వెళ్ళు. తత్ర మత్పాద తీర్థే స్నాన ఉపస్పర్శనైహి. అంటే గంగ ఏమిటి అక్కడ? తాగ చేసిన కదా? అక్కడ స్నానం చేసి, ఆగ్మానం చేసి సుజీవ పవిత్రవై ఈర్ఛయ అలకనందాయ అలకనందా దర్శనం తోటి విధూత అద్వేద కర్మరః అన్ని పాపాలు తొలగిపోయి పోతానా వర్కలానంగా వన్యపుకు సుఖనిస్పృహః నార వస్త్రాలు కట్టుకొని పండ్లు తిరుగుకుంటూ సుఖము యందు ఆశ లేకుండా ఇది చూవై ద్వంద మాత్రానాం సళి వేడి జడ్వట్ని సహిస్తూ సుశీలః సయతినింద్రియః ఇందిరి విగ్రహం తోటి సచ్చిదక్ తోటి శాంతః

తమ హిత ధీయ జ్ఞాన విజ్ఞాన సంయుతః మత్తః అనుశిక్షితం యత్యే వివిక్తమనుభావయన్. నిన్ను ఏమి చెప్పానో దాన్ని ఏకాంతంలో ధ్యానం చేస్తూ ఉండు. మయ్యావేషిత వాక్చిత్త వాక్కును మనసును నా యెద్దే ఉంచి మద్ధర్మ నిరతోభవ నా ధర్మము యెద్దే ఆసచ్ఛుడవు కావయ్యా అతివ్రజ్య గతి స్థిత్రః మామేషిత తప్పర అన్ని లోకాలను దాటి తరువాత నన్ను చేరుతావు. త ఏవ ముక్తః హరిమేఘ స ఉద్ధవః పరమాత్మ ఇలా చెప్పితే ప్రదక్షిణంతం పరిశృత్య పాదయోహో అలాంటి స్వామికి ప్రదక్షిణం చేసి పదములయందు శిరస్సు ఉంచి అసురు కరార్ధతి. అల్లనిండా నీళ్లతోటి మొత్తం తడిసిపోయినాడు. బుద్ధి కలవాడై నశించతు ద్వంద్వ పరోపి అపక్రమే స్వామిని. అద్వంద్వ అద్వంద్వ పరోతి స్నేహము మోహము ఇలాంటివేమీ లేకున్నా పరమాత్మ ఏమి లేకుండా పోదు కదా అందుకే స్వామి పాదాలను కన్నీళ్లతో కడిపాడు కడిపాడు. సుదుష్టి జక్నే అభియోగ కాతరా పరమాత్మను మామూలుగా బంధువు ఎవడో ఉంటే అయ్యో అయ్యో అంటామే సకల లోకాతీతుడు ఎదురుగా పరమాత్మ ఉన్నాడండి అలాంటి స్వామిని నేను వెళ్ళొస్తానంటే ఎవరు సరిస్తారని ఇలాంటి పరమాత్మ యొక్క వియోగాన్ని తట్టుకోలేక నశత్రువంతం పరిహాతు మాతురాః వదిలిపెట్టలేడు. తట్టుకోలేడు కృష్టవ్యయు మూర్ధని భర్తృపాదకే విభ్రం నమస్కృత్యేయు పునఃపునః అతి చక్తంగా యువలే యువలేక నమస్కారం చేసి అతను యయౌ అక్కడి నుంచి వెళ్ళిపోయాడు తత అంతర్హుటి సన్నివేశ్య గతా మహాభాగవతః విశాలం ఎదురుగా ఉన్న పరమాత్మను హృదయంలో ఉంచి ఈ మహానుభావుడు విశాలాంగతా విశాలం అంటే బదరి బదరికి వెళ్ళాడు యదోపదిష్టాం జగదేక బంధున తపస్సు సమాస్తాయ హరేరగాత్ గతిం స్వామి చెప్పినట్టుగా పరమాత్మను ధ్యానం చేస్తూ ఇతను హరి యొక్క గతిని లోకమును పొందాడు అన్నమాట. ఏయేతతు ఆనంద సముద్ర సంభృతం.

వ్యాధ భాగవానుడు కూడా ఆయనే ఉప్పొందించబోతున్నాడు. కృష్ణ ఉద్ధవ సంవాదం ఎలాంటిది? ఏం చెప్పాడు ఆయన పేరు? ఆనంద సముద్రం. ఇందులో ఆనంద సముద్ర సమృతమట ఆనందం అనేటువంటి మహా సముద్రం నుంచి గుప్పొంగి వచ్చినది జ్ఞానామృతం భాగవతాయ భాషితం. ఇది ఎవరు చెప్పారు? పరమ భాగవతునికి బోధించబడినది. కృష్ణేన ఎవరు? కృష్ణేన యోగేశ్వర సేవిత అంగ్రిణ. యోగేశ్వరుల దేని మీద బాధ మహానుభావుని తోటి సచ్ఛర్ధయా సేవ్య ఇలాంటి అమృతాన్ని శ్రద్ధగా సేవించి జగత్ విముచ్ఛతి. సౌతి నుండి విడిపడతాడు. భవయ అపహంతుం జ్ఞాన విజ్ఞాన సారం. ఏమిటిది? సంసార భయాన్ని తొలగించడానికి జ్ఞాన విజ్ఞాన సారం దీన్ని నిగమ కృతు ఉపచక్రే బృంగవతు వేద సారం. సుమ్మెద పద్మ దానించినట్టు పరమాత్మ వేదతారాన్ని నిగమ భృతు అంటే సకల వేవ భృతి మహానుభావుడు ఆయన దీన్ని ఉపజజ్ఞని అందించాడు అమృతం ఉదతితస్య అపాయయతు భృత్యవర్గం. పురుషం తృఢవమాద్యం కృష్ణ సంజ్ఞం నతోస్మి. ఆనాడు మోహిని అమృతాన్ని దేవతలకు మాత్రమే స్థాపించినట్టుగా ఈనాడు ఈ పరమాత్మ భక్తులకు మాత్రమే ఈ జ్ఞానానుతాన్ని స్థాపించాడు. ఇలా స్థాపించినటువంటి పురుషం, వృషభం, ఆద్యం, ఆదిపురుషుడు. ఓ ఆయనే కృష్ణ సంజ్ఞం నాకు అంటే శ్రీకృష్ణ భగవానుడికి నమస్కారం చేస్తున్నాను అంటే ఈ భాగం అయిపోయింది అన్నమాట శ్రీకృష్ణోద్ధవ సంవాదం అయిపోయింది అని అర్థం. యా అంత శీకలం చేయించండి. కృష్ణ అవతార సమాప్తి అంటాం కాబట్టి చేసుకుందాం. తతో మహాభాగవతః ఉద్ధవే నిర్గతే వనం ఇలా పరమాత్మ.

ఉద్ధవుడు అరణ్యానికి పోయిన తర్వాత ద్వారవత్యాంతి మకరోతు భగవాను భూతపాపు అడుగుతున్నారు పరిష్చిత్. అతను పోయిన తర్వాత ద్వారకలో కృష్ణుడు ఏం చేశాడు? బ్రహ్మ చాప ఉపదం సృష్టి సకులియ యాదవర్షభ ప్రియచిం సర్వ నేత్రాణాం తనుం సహ కథం అత్యయత్. బ్రహ్మ చాపం తోటి యాదవులంతా తొలగిపోయిన తరువాత అసల లోక నేత్రములకు ప్రియమును కలిగించేటువంటి తల దివ్య మంగళ తనువును స్వామి ఎలా విడిచిపెట్టాడు. ప్రత్యాత్రుష్టం నయనమబల యత్ర లగ్నం నతేకుహు స్త్రీలు తమ నేత్రాలను ఎక్కడి నుంచి వెనక్కు తిప్పుకోలేకపోయారో కర్ణావిష్టం నగరజతతౌ యత్సతాం ఆత్మలగ్నం చెవులలో పడి ఆత్మలో పోకునటువంటిది ఏ మహా సత్పురుషుడు దాన్ని విడిచిపెట్టలేకపోతున్నారో య స్త్రీర్వాచాం జదయతి రతిం తిన్నుమానం కవీనాం. ఇదే వారికి వాక్కులకు ప్రీతి కలిగిస్తుంది, శోభన కలిగిస్తుంది. కవులందరికీ ఏది ప్రమాణమో దృష్ట్వా జిష్ణోహో యుతి రధగతం వ్యత్య తత్సామ్యమీహో. గురుపాండవ సంవిరామంలో కృష్ణ భగవానుడు అర్జునునికి సారథిగా ఎందుకున్నాడో ఇంకేం పోటు జరగలేదా అంటే సారథిగా ఉంటే కానీ అక్కడ సచ్చే వారందరూ ఆయనను చూసుకుంటూ చస్తారు మళ్ళీ పుట్టరు. అది లేదనుకోండి వాడు మళ్ళీ పుట్టాలి, మళ్ళీ తాను పుట్టాలి. తను వచ్చినందుకండి భూభారం తొలగించాలి. తొలగించాలంటే ఉన్నది తీసేయడానికి కాదు మళ్ళీ రాకుండా చూడాలి. ఓ భారం వచ్చింది, కజర్ ని మోస్తున్నాను, పడని ఇస్తే అయిపోయినట్టా? మళ్ళీ భారం రాకుండా ఉండొద్దు. ఈ సచ్చిన వాళ్ళందరూ మళ్ళా పుట్టొద్దు. అంటే ఏం చేయాలి? తనను చూడాలి. తానందుకే రదని సాలది కూర్చున్నాడు. ఈ రీతిలో తత్సామ్య వినియుహు. ఇలా దివి భూమి అంతరిక్షే మహోత్పాతాన్ సముత్పితాన్ భూలోకంలో స్వర్గలోకాను పరిష్కారము పాతాళం చూసి దృష్టవా ఆసీనాన్ సుధర్మాయాం కృష్ణా ప్రాహ యదూనిజమం.

సుధర్మలో కృష్ణుడు కూర్చొని తన చుట్టూ ఉన్నటువంటి యాదవులతోటి ఇలా అంటున్నాడు. ఏటి ఘోరా మహోత్పాతాః ద్వారవజ్ఞాం యమకేతవా అవుతున్నాయి ఇవన్నీ యముణ్ణి అంటే మృత్యువును సూచిస్తున్నాయి ముహూర్తమపినస్తేయం అత్రనోయదుపుంగవా మీరు ఇక్కడ ఒక ముహూర్త గారం కూడా ఉండొద్దు. స్త్రీయా బాలా వృద్ధా అందరూ కూడా శంఖోద్ధారం భజంతు అది ప్రభావం అన్నాం కదా అలాంటి ఆ శంఖోద్ధార ప్రదేశానికి వెళ్దాం. వయం ప్రభాసం యాత్యామ అంటే వాళ్ళు అక్కడికి పోవాలి. స్త్రీలు, బాలులు, వృద్ధులేమో శంఖోద్ధారానికి వెళ్తారు. పురుషులం మనమంతా ప్రభాసానికి వెళ్దాము. యత్ర ప్రత్యగ్ సరస్వతి. అడుకు దగ్గర ప్రతీతి గామి అన్నమాట. దాని గురించి పక్కన ఉంటుంది. సరస్వతి తత్ర అభిషిత్య సుచయః ఉపోష్య సుసమాహితా అంటే కృష్ణ పరమాత్మ ఎక్కడికి ఎక్కడ వెళ్లి పంజెడుని చంపి శంఖాన్ని తీసుకొచ్చారు అది శంఖోద్ధారం. దీనిలోని భాగమే. దేవతాః పూజయిస్యామః స్నాపనాలై పరమా. వాసానికి వెళ్లి ధూమ దీప స్నానాలు తో ద్యోతలను పూజిద్దాము. బ్రాహ్మణాస్తు మహాభాగాన్ కృతస్వసేనాన్వయం స్వస్వ దామనోత్తములను గోభూ హిరణ్య వాసోభి గజాశ్వ రథ వేష్మభి గోవులు గోవులు హిరణ్యాలు ఇల్లు, గజములు, రఘములు, హస్తములు ఇలాంటివన్నీ ఇచ్చి మనలను పూజిద్దాం. విధిరేచ అరిష్ట ఘన ఎందుకంటే అరిష్టం కలగబోతున్నది అంటే దాన్ని పోగొట్టే మార్గం ఇదే. గోవులను, దేవతలను, బ్రాహ్మణులను పూజించుట, దానాదులతో తృప్తి కలిగించుట. ఇది మంగళాయనముత్తమం. దేవద్విజగవాం పూజ భూతేషు పరమోభవః. దేవ, ద్విజ, గోవులు వీటి పూజ సహణులకు ఉత్తమ వృద్ధినిస్తుంది. వీటి సర్వే సమాకరణ్య యదువృద్ధాః ఇలా అందరూ అని చెప్పిన దాన్ని విని హదేతి నౌభిహి ఉత్తీర్య ప్రభాసం పయను అలాగే స్వామి అని అరవరు తీసుకొని అర్ధాలు తీసుకొని.

ప్రభాతనికి వీరంతా బై చేయాలి. తత్మిన్ భగవతాధిష్టం యదుదేవేన యాదవా చక్రు పరమయా భక్త్య సర్వ స్వీరోప గృంభితం. పరమాత్మ చెప్పినట్లుగా అన్ని చదవించేటువంటి ఆ పూజ వాళ్ళు చేశారు. పదత్ తత్మిను మహాపానం పపుహు మైరేయ కంబురు. ఏం చేశారు? ప్రభాగం మీద వెళ్లారు, స్నానం చేశారు, పూజలు చేశారు, అందరికీ అన్నీ ఇచ్చారు, అందరినీ వెళ్ళగొచ్చారు అంటే బ్రాహ్మణులు ఉండరు కదా, మనకేం పని? పూజ దానం కాగానే వెళ్ళిపోయారు. ఇక ఎవరూ లేరు కాబట్టి అంతా మనం మనమే కదా కాసేపు జరుపు సర్దా చేసుకుందాం అని అందరూ కలిసి మహాపానం మయజేయం అందరూ యధేచ్ఛగా మద్యపానం చేశారు. అలాగే పబుహు మైరేయకం మధు దిష్టవిభవజియః యద్ ద్రవైహి భ్రత్యతి మతిహి. ఈ ద్రవంతో ఏమవుతుందంటే బుద్ధి కాస్తా పాలవుతుంది. అందులో ఆ ద్రవం తీసుకుంటేనే బుద్ధి పోతుంది. దానికి తోడు వీటి బుద్ధిని దైవం కూడా పోగొట్టింది. అరే ఇగ ఇగ ఇగ రెండు కరిగి మహాపానాభిమత్తానాం వీరానాం దృప్త చేతసాం. మహాపానంతో మలం కరిగి వీళ్ళు దృప్త చేతసాం బాగా గర్వించి. కృష్ణమాయా విమూఢానాం సంఘర్షః సుమహానుభూత్. కృష్ణమాయ కురి వీళ్ళంతా విమూఢులు అయిపోయారు కాబట్టి పరస్పరం గొప్ప యుద్ధం గర్జన వారిలో జరిగింది. యుద్ధుహు క్రోధనం రబ్దాః వేలాయాం ఆతసాయినా. కోపంతోటి పరత్పర శత్రువుల్లాగా యుద్ధం చేశారు. ధనుర్భిహి, అతిభిహి, భల్లైహి, గదాభిహి, ధనువులు, ఖడ్గాలు, ఫల్లములు. గదలు, తోమరాలు, పతత్ పతాకైహి, రథకుంజరాదిమి ఏదో వచ్చేది. కదములతోటి, ఏనుగులతోటి, కర, వృత్త, గో, మహిత, నర, మిధ సమేత్య అష్టతరైహి సుదుర్ముత ఒకరొకరు కలిసి నేహజ్జరైహి నద్విరివద్విపావని. ఏనుగులు దంతములతో ఎలా ఒకదానిని ఒకటి కొట్టుకుంటాయి, పొడుచుకుంటాయి, చంపుకుంటాయో అని అనిపించారు. ప్రద్యుమ్న సాంబవు యుధి రూఢ మత్సరవు అక్రూర భోజవు అనిరుద్ధ సాత్యకి.

వీళ్ళు వీళ్ళు ప్రద్యుమ్న తాంబులు అక్రూర భోజులు అనిరుద్ధ సాత్యకి సుభద్ర సంగ్రామజితౌ సుదారుణౌ గదౌ సుమిత్రాసురధౌ ఈ అన్యేచ నిత్య గోల్పు ముఖాదయః కొందరు దివిటి సహస్త్రజితు శతజితు భానుం అందరూ కుమారుల పేరు చెప్తున్నారు. ఇలాంటి వారందరూ అన్యోన్య మాసాద్య మదాంధ కారితాః జజ్ఞు ముకుందేన విమోత్సా. పరమాత్మ చేత మోగించబడి అందరూ కొట్టుకున్నారు. దాచారగ వృష్ణి అంధక భోజ సాత్పత మధు అర్బుదా మాధుర సూరసేన విసర్జన కుకుర కుంతయ మిడస్తతస్తేద విసృజ్య సౌహృదం. స్నేహాన్ని, ప్రీతిని అన్నిటినీ విడిచిపెట్టి పుత్ర ఆయుర్జన్ పితృ బిలి కొడుకులు తండ్రులతోటి, అన్నలు తమ్ములతోటి, మేనల్లుళ్ళు మేనమామలతోటి, మనవలు తాతలతోటి. పితృవ్య మామాలు అయి పినతండ్రులు, నినమామలు, మిత్రులు అలాగే సుహృతులు, జ్ఞాతులు, బంధువులు ఇలా ఏదీ చూడకుండా పరమ మూరులై ఒకరినొకరు పోతుకుంటారు. శరీర క్షీయమానేషు భద్యమానేషు ధన్వసు ఆయుధాలు అయిపోయాయి ధనులు కాస్త ఇరిగాయి శస్తాలు తరిగిపోయాయి ముష్టి వినీజ్యసు ముష్టి యుద్ధం చేశారు అలాగే ఏ రక చెప్పాను కదా ముద్దరం పుట్టినప్పుడు దాన్ని పొడి చేసి ముద్దరంలో పడేస్తే అది ఒడ్డుకొచ్చి తుంగగా తిరిగింది అన్నాం. అవి పీక్కొని కొట్టుకున్నాం. ఎలా జయ్యి చూడడానికి పుంగనే కానీ వజ్రాయుధాలయ్యాయి. అద్భుతమని ఏరక త వజ్రకల్పాభవన్ పరికాహ ముక్కినా పుతా ఇలా పట్టుకోగానే అది వజ్రాల్లాగా పని చేయాలి. యజ్ఞోదిశస్తై కృష్ణేన వార్యమాణాస్తు తంచి పాపం అక్కడ ఈ కృష్ణుడు వద్దు వద్దు కొట్టాడుకోకండి ఇంకొకటి అంటారని వాళ్ళని పాపం వారిస్తున్నారు స్వామి అయినా సంచ్యతే ప్రచ్యనీకం మన్యమానాః బలభద్రంచ మోహితా వాడు కూడా కృష్ణుడు శత్రువు అనుకోని ఆయన్నే కొట్టడానికి వచ్చాడు. బలరాముడిని కృష్ణుడిని శత్రువు అనుకోని మీదికి వచ్చారు. హంతుపులతీయః రాజన్ ఆపన్నాః ఆపదాత్.

తన్నే చంపడానికి వస్తే అదతావపి సంకృద్ధౌ ఉద్యమ్య పూర్ మనం మాత్రం ఎందుకు కూరుకోవాలి. తక్నభ యదం కదా అని వారితోటి కూడా కోపం వచ్చేసి వారు కొన్ని ఆయుధాలు తీసుకొని కొంతమందిని వారు కూడా స్వయంగా చంపేశారన్నమాట. ఏరకా ముష్టి పరిఘౌ చరంతౌ జగ్నతుర్యుహి బ్రహ్మ చాపోపసుక్తానాం కృష్ణమాయ ఆవృతాత్మనాం రెండు కారణాలు ఒకటి బ్రహ్మ చాపము రెండోది కృష్ణమాయ అలాంటి స్పర్ధా శోధః క్షయం నిన్యే వైనవః అగ్నిరియతా వనంతి ఎదురుబొందలో పుట్టిన అగ్ని ఎలా మొత్తం ఎదురుబొందాన్ని కాల్చేస్తుందో ఈ వైరం క్రోధము వీళ్ళందరినీ క్షయం క్షీణింపచేసింది ఏవం నష్టేరు సర్వేచు కురేషు శ్వేచు కేశవ ధనవారం రధి తర్వాత పరమాత్మ అవతారితః భువో భరః ఇతిమే అమ్మ బరువు తగ్గింది అని స్వామి ఇతిమేనే అవశేషితః రామః సముద్ర వేడాయాం యోగమహస్తాయ పౌరుషీం తత్యాజలోకం మానుష్యం సంయుజ్య ఆత్మానమాత్మ రాముడు సముద్రంలోకి ప్రవేశించాడు. అందులోకి ప్రవేశించి యోగాన్ని తీసుకొని ఆత్మలో ఆత్మను లీనం చేసి తన తనువును అతను విడిచిపెట్టాడు త్యాగం చేశాడు. ఋషి అంటే ఆ ఋషి ఏమైంది ఈయన అంతా చెప్పేది ఋషి కదా. రామః తత్యాజలోకం మానుష్యం సంయోజ్యాత్మానమాత్మనే రామ నిర్యాణమాలోత్య భగవాన్ ఋషి సహ ఇలా బలరాముని నిర్యాణమని చూసి ఈ దేవకీ పుత్రుడు నిషదాద ధర్వపస్తే తూష్ణీ మాసాధ్య పిప్పలం. ఒక పిప్పల వృక్షాన్ని ఆనుకొని స్వామి భూమి మీదనే ఆశ్రయం ఏం లేదు అలా కొంచెం వెనక్కి వెళ్ళినట్టుగా మహానుభావుడు ఉన్నాడు. ఏరా చతుర్భుజం విభ్రతు రూపం. నాలుగు భుజాలు రూపాన్ని ధరించి ప్రాజిష్ణు ప్రభయాస్వయ తన కాంతితో అంతట ప్రకాశించేటువంటి దాన్ని దిసోవి తిమిరాత్ పూర్వన్ అన్ని చిక్కులను చీకటి తొలగిస్తూ విధూమైవ పావకః శ్రీవత్సాంకం జనశ్యామం తప్తహాత వర్చతం కౌసేయాంబర యుగ్మేన పరివీతం సుమంగళం సుందరస్మిత వస్త్రాభ్యం నీలకుంతల మండితం పుండరీకాభిరామాక్షం స్పురణ్మకర కుండలం

స్వామి గారు చెప్తున్నారు కటి సూత్ర బ్రహ్మ సూత్ర కిరీట కటక అంగదేహి హార నూపుర ముద్రాధి కౌస్తువేన విరాజితం వనమాల ఫరీతాంగం మూర్తిమద్విహి నిజాగి తన ఆయుధాలన్నీ ఆకారం దాల్చి వచ్చాయి. కృత్వా ఊరవు దక్షిణే పాదం ఆసీనం పంకజారుణం. కుడి తొడ మీద ఎడమ పాదాన్ని ఉంచాడు. పంకడి అదంటే అది పంకజారుణం పద్మం లాంటి ఎర్రని పాదాన్ని ఉంచి ముసరావ శేషాయ ఖండ కృత ఇషుహు లుబ్ధ గోచర మృగస్యా సారకం సచ్చరణం వివ్యాధ మృగశంకయ ఈ మహానుభావుడు కుడి తొడ మీద ఎడమ పాదాన్ని పెట్టుకొని ఆ చెట్టు కాస్త ఎనచిలా ఒరిగి కూర్చున్నాడు. ఈ పాదము పద్మం లాగా ఎర్రగా ఉంది అలా కదులుతూ ఉంది దాన్ని చూసి లేడి యొక్క తలలాగా భావించి ఏ రోకరి యొక్క ఇలుప ముక్క చేప పెంచితే వేటగాడు తీసుకున్నారో బాణం చేసాడే, ఆ బాణం తోటి ఇది లేడు అనుకొని ఆ వేటగాడు ఈ చరణాన్ని కొట్టాడు. తను బాణంతో కొట్టాడు. మృగత్యాకారం తచ్చరణం ఇవ్యాధ మృగశంకయా చతుర్భుజం తం పురుషం దృత్వా పరిగెత్తుకొని వచ్చాడు. ఏముంది చతుర్భుజం ఈ స్వామి 4 భుజాలతో ఉన్నాడు కృత కృతఖిలికి అయ్యో తప్పు చేశాని అని వి తప్ప పాద శిరస పాదయోహో రెండు గంటలు సరే క్షమించండి అని భయపడి పడ్డండి. అజానతాకుతమిదం పాపేన మధుసూదన తెలియక చేశానయ్యా ఇంత పాపం చేశాను నేను క్షంతు మన పాపస్య ఉత్తమ శ్లోక నా పాపాన్ని నీవు క్షమించు మహానుభావ యత్యానుస్మరణం ద్రూణం. అజ్ఞాన సువాంత నాచనం ఏ మహానుభావుడి యొక్క స్మరణము అన్ని అజ్ఞాదులను పోగొడుతుందో వదంచి రచితే విష్ణు మరి ఆ కాలం చూస్తాం. అలాంటి నీకు నేను ఇలాంటి అపకారం చేశాను. చెడు పని ఇటువంటి పని నేను చేశాను. తను మాసు చెగి పోయి గుంటా పాపమానం మృగలు భజం స్వామి నన్ను కూడా సంహరించవయ్యా అని.

యధాపునరహం త్వేవం న కురియాం సతు అతిక్రమం. మళ్ళీ ఇలా నేను ఇలాంటి తాదు దినలకు అపచారాన్ని మళ్ళీ చేయకుండా ఉండేలా నన్ను నీవే సంభవించు. యత్యాత్మయోగ రచితం నా విదురు విరించా బ్రహ్మాదులు కూడా ఏ మహానుభావుని యొక్క ఆత్మయోగాన్ని తెలియరో రుద్రాదయః అస్యతనయాః పతయాః కిరామ్యే రుద్రాదులు అతని పుత్రులు. వాక్పతులు పనుమాయయా పీద దుష్టయాయదన్యస్కింతస్య సేవయం అసద్గతయుం బ్రహ్మాదులు నీ మాయతోటి కన్నులు మూసుకుపోయి ఉన్నప్పుడు కిం తస్యతే వయం అసద్గతయా అంటే నీకు నువ్వు దుష్టులము దుష్టబుద్ధులము ఏం చెప్పమంటావు నువ్వు ఏం మాట్లాడుతాము అంటే మాభైహి జరే భయపడక రా త్వ ముక్తిష్ట నీవు లేవవలసింది కామయేష కృతోహిమే ఇది నువ్వు పడడం కాదురా నా ఇష్టమే. ఈ నా సంకల్పమే నేనే చేశాను యాగిత్వం పదను జ్ఞాతః స్వర్గం సుకృతినాం పదం. పుణ్యాస్తులు వెళ్ళేటువంటి స్వర్గానికి వెళ్ళు నేను ఆజ్ఞాపిస్తున్నాను. ఇత్యాదిష్టో భగవత కృష్ణేన ఇచ్ఛా శరీరినా చదువు. తన సంకర్పం తెచ్చుకొని తీరిద్దాం కాబట్టి అలాంటి స్వామితో ఆజ్ఞాపిద్దబడి శ్రీ పరిక్రమ్య చూడండి మన ధన్యాత్ముడు పుణ్యాత్ముడు ఆయన చుట్టూ ప్రదర్శన చేసి మూడు సార్లు అతనికి నమస్కారం చేసి విమానేన దీపం వేయవు విమానం వచ్చేసింది. సరే స్వామి మహా మహా ఉపకారం కదా ఇది పెద్ద సేవకుడు వీడే. కాబట్టి అతను స్వర్గానికి వెళ్ళాడు. దారుకా కృష్ణ పదవీన్ అనువీచ్ఛన్ అధిగమ్యతాం. ఇంతలో ఈ కొట్టాలా ఈ గొడవలు అందరూ చస్తున్నారు. ఇంతకు మా స్వామి ఎక్కడ ఉన్నాడు అని అతని సారథి దారుపుడు వెతుక్కుంటూ వచ్చాడు ఇక్కడ చూశాడు. వాయుం తులసికా మోదమాగ్రాయ అభిముఖం యయు ఎలాగు పడేదంటే తులసి పైన ఉన్నటువంటి గాలి వస్తుంది తులసి వాసన.

ఆయన స్వామి ఇక్కడ ఉంటాడని పట్టుకొని పట్టుకొని వచ్చాడు. తం తత్ర దిగ్మజ్యువి ఆయుధైర్వృతం అశ్వత్థ మూలే కృతకేతనం పతిని ఎక్కడ ఉన్నాడు స్వామి? అశ్వత్థ మూలం ఉండే ఉంటాడు. ఆయనే కదా. అలాంటి స్వామిని స్నేహ కృతాత్మా పాత పాదయోహో ప్రధాలవ కృత్య సభాష్ప రూచినా అని నీళ్ళు వస్తున్నాయి స్నేహం తోటి అలా నుంచి దూకి పాద మీద పడ్డాడు. అపచిత చరణాంబుయం ప్రభో దృష్టి ప్రవష్టా తమసి ప్రవిష్ట స్వామి. నీ పాదపద్మాలు చూడకుంటే మా కళ్ళు పోయాయి. మేము చీకట్లో పడ్డాము. దిశోనజానే దిక్కు తెలియలేదు. నలవేక్ష శాంతి. నేను శాంతిని కూడా పొందలేను. యథా నిశాయాం ఉడుపే ప్రణస్తే చంద్రుడు పోతే రాత్రి ఏం కనబడనట్టుగా నీవు లేకుంటే. ఏమి చూడలేదు ఇది బ్రూవతి సూతేవై రథః గరుడ లాంఛనః ఖం ఉత్పపాత రాజేంద్ర శాశ్వద్భజౌ దీక్షితః ఇలా సారథి చెప్తూ ఉండగానే ఈ గడుద రథం ఉండే రథం ఆకాశానికి ఎగిరి వెళ్ళిపోయింది. అందరూ చూస్తూ ఉండగానే తమన్వగచ్చని దివ్యాని విష్ణు ప్రహరణాంచ ఆ రథం వెంటనే పరమాత్మ యొక్క శంఖము చక్రము గద ఖడ్గము. సారంగము ఆయుధారన్నీ వెడిపోతున్నాయి. తేన అతి విస్మితాత్మానం సూతమాహ జనార్ధనం. అవన్నీ చూస్తూ పరమాశ్చర్యం పొందుతున్న సారసితో అంటున్నాడు గచ్ఛ ద్వారవతి సూత. అయినా ద్వారకకు వెళ్ళవయ్యా. జ్ఞాతీనాం నిధనం మిధః సంకరణస్య నిర్యాణం బంధుభ్యా. జ్ఞాతులందరూ పోయారు. బలరాముడు నిర్యాణం అయిందని ఉన్నవాళ్లకు చెప్పవయ్యా. స్వబంధుభిహి. మయా త్యక్తాం యదుపురి సముద్రః ప్రావహిష్యతి. నేను విడిచాను కదా ఈ ద్వారకాపురిని సముద్రం ఉంచేస్తుంది. స్వం స్వం పరిగ్రహం సర్వే ఆదాయ వితరౌచనః వారి వారి ముళ్ళేముట సర్దుకొని. మత అజరునులను కూడా తీసుకొని అర్జునేనాజితాః సర్వే ఇంద్రప్రసంగమిష్యతః. అర్జునుడితో కాపాడబడుతూ మీరు ఇంద్రప్రస్థానికి బయల్వేరి వెళ్ళండి. స్వంతో మత్సర్మమాస్తాయ జ్ఞాననిష్టః.

నీవు నా ధర్మాన్ని అనుసరించి జ్ఞానము కలవాడవై ఉపేక్షక మన్మాయ రచనామేతాం విజ్ఞాయ ఉపశనం వజః ఎంత నా మాయ తో ఎప్పటిన తెలుసుకొని శాంతిని పొందవయ్యా ఇత్యుక్తస్తం పరిక్రమ్య నమఃకృత్య పునఃపునః ఇలా చేస్తే సారధి ప్రదక్షిణ చేసి మారి మారికి నమస్కరించి తత్పాదౌ శీర్ శీర్ ఉపాధిరాయ అతని పాదములను తన శిరస్సులో ఉంచుకొని ఉపాధాయ దుర్మనాః పరియజౌ కుడి. దుఃఖిస్తూ ద్వారసాపురానికి వెళ్ళాడు. అతి తత్ర ఆగమతు బ్రహ్మ భవాన్యాచ సమం భవః. సరస్వతి తోటి బ్రహ్మ పార్వతి తోటి రుద్రుడు మహేంద్ర ప్రముఖాః దేవాః ఇంద్రాది దేవతలు మునులు ప్రజాపతులు. పితృ దేవతలు, సిద్ధ గంధర్వులు, విద్యాధర మహోరగా, చారణా, యక్ష రక్షాంశి, కిన్నర, అప్సరసలు, ద్విజులు ఎందుకు? ద్రష్టుకామః భగవతో నిర్యాణం. పరమాత్మ అయినటువంటి శ్రీకృష్ణ భగవానుని నిర్యాణాన్ని చూడగోరి పరమోత్సుక అంటే ఎలా వచ్చాడో చూడలేదు కనీసం ఎలా వెడుతారో చూతాము. అని పరమ ఉత్సుకతతో గాయంతస్య గృణంతస్య శౌర్యే కర్మాణి జన్మచ పరమాత్మ యొక్క అవతారం పరమాత్మ యొక్క లీలలు వీటిని గానం చేస్తూ పాడుతూ చెప్పుతూ పౌరుషుహు పుష్ప వర్షాని వీరు పుష్ప వర్షాలను కురిపించారు. విమానావరి ఇక్కడ నుండి కాదు విమానాల నుంచి పుర్వా కురిపించుకుంటూ పురువంత సంకులం రాజన్ భక్త్యా పరమాయ యుత పరమ భక్తితో వీరు మొత్తం. సంకులం చేశారు. భగవాన్ పితామహం వీక్ష్య విభూతిహి ఆత్మనో విభూతి స్వామి తన విభూతులను బ్రహ్మను చూచి సంయోగ్యాత్మనిచాత్మానం పద్మనేత్రే నియమీరయత్. ఆత్మలో ఆత్మను యోగం చేసి తన పుండరీకాసురు ఉన్నాయే పద్మనేత్రాలు వాటిని మూసుకున్నాడు. పద్మనేత్రేన్యమీరయతు లోకాభిరామాం సతనుం ధారణ ధ్యాన మంగళాం. సకల లోకములకు పరమ సుందరమైనటువంటి తన శరీరము.

ఎలాంటిది ధారణకు ధ్యానం అనే మంగళం. అలాంటి దాన్ని యోగ ధారణయ ఆజ్ఞేయ భద్వ ధామ అవిచతు స్వతం. యోగం తోటి అగ్నిని సృష్టించి, అగ్ని తోటి దాన్ని దగింపచేసి తన ధామకు తాను వెళ్ళిపోయాడు. దివి దిందుహయోనేదుహు వేతుహు సుమనసస్య ఖాత్. స్వర్గంలో గుండుపులు మోగాయి ఆకాశాల నుంచి పుష్పాలు కురిచాయి సత్యం ధర్మః ధృతిహి భూమి కీర్తిహి శ్రీత్య అనుతం జయుహు. ఇవన్నీ అతని వెంట వెళ్ళాయి. దేవాదయ బ్రహ్మ ముఖ్య నవి చంతం సొతామని అవిజ్ఞాత యతి కృష్ణం. ఇంత కష్టపడి చూస్తాం చూస్తాం చూస్తామని ఇంతమంది ఎల్లు ఉన్నారా? ఆయన ఎక్కడ పోయాడో ఎవ్వరు చూడలేదు. అవిజ్ఞాత గటి ఆయన రాక తెలియదు పోక తెలియదు. అలా ఎవ్వరు చూడలేక దలిసుచ్చాతి విస్మితః. ఓయ్ స్వామి వచ్చినా చూడలేదు. కనీసం ఎలా వేడుతాడో చూతామంటే అందరూ చూస్తూ వెళ్ళిపోయారు. అలాగే స్వం సౌదామన్యా యథాకాశే యాంత్యాశిత్వా అగ్రమండలం. మేఘమనలాన్ని విడిచి మెరుపు తీయకపోయినట్టుగా గటిన్ అలక్ష్యతే మత్యైహి తదా కృష్ణస్య దేవతైహి. మానవులు ఆ గటిని చూడలేనట్టుగా మెరుపును మనం చూడలేనట్టుగా దేవతలు పరమాత్మ గటిని చూడలేకపోయారు. బ్రహ్మ రుద్రాదేశే దృష్ట్వా యోగగతిని మరి బ్రహ్మరుద్రాదులు పరమాత్మ యొక్క యోగగతిని చూచి విస్మితాః సంప్రశంసంతాః ఆశ్చర్యపోయి అతన్ని స్తోత్రం చెప్తూ స్వం స్వం లోకం విలువు వారు కూడా వారి వారి లోకాలకు వెళ్లారు రాజన్ పరస్య తనుభృతు జననాప్యయేహ మాయా విడంబరమవేహి యథా నటస్య రావయ్యా సృష్టి స్థితి సంహారము ఇలాంటివన్నీ సంకల్పం చేయేటువంటి పరమాత్మ యొక్క మాయను చూడు యథా నటస్య గుల్లాగా సృష్టివా ఆత్మన ఇదం అనువిష్య జగత్తును సృష్టించాడు అందులో తాను ప్రవేశించాడు అందులో విహృత్య తాను విహరించాడు అంతే సంహృత్య.

ఎవరిక శరీరాన్ని ఉపసంహరించి ఆత్మ మహిమ ఉపరతః ఆస్తి ఆయనే ఉన్నాడు ఎక్కడికి పోలేదు కానీ దేనితో వచ్చాడో దాన్ని ఉంది. ఇలా స్వామి మర్త్యేన యోగురు సుతం యమలోక నీతం త్వాన్ ఆనయ శరణదః పరమాత్మ దగ్నం. చనిపోయిన గురుపుత్రుడిని యమలోకానికి పోయిన గురుపుత్రుడిని తెచ్చినవాడు. అశ్వత్సామ బ్రహ్మాత్రంతో కాలిపోయే నిన్ను దగ్గర ఉండి రక్షించినవాడు జిగ్గే అంతకాంతకం అపీజ సమా ఐ ఈటః కిము స్వావరి స్వరనయన్ మృగయుం స్వదేహం. ఇంత పెద్ద కురుక్షేత్ర సంగ్రామంలో అంతకాంతకం యములందరికీ కూడా తాను యముడు అయ్యాడు. ఇలా ఎందరినో కాపాడాడు. అలాంటివాడు తనను తాను కాపాడుకోలేదు. తాను ఉండా ఉండలేదు. కానీ స్వరనయన్ మృగయుం పదేహం ఒక ఏక జాని స్వర్గానికి కూడా పంపించాడు. తన దేహాన్ని అతనికి అతని బాణానికి గురి చేసి. తాను దీన్ని వదిలిపెట్టి పోతూ తనను కొట్టిన వానికి స్వర్గాన్ని ఇచ్చినవాడు. ఇంతకంటే ఆ పరమాత్మ యొక్క ఔదార్యము, దయను ఏ మాటలతో వర్ణించాలి? తదాపి అశేష స్థితి సంభవాప్యయే అనన్య హేతుహు యదు అశేష శక్తి దృకు జగత్తు యొక్క శుద్ధి లయాలకును అన్య దృష్టి మహానుభావుడి తనం నైచ్ఛత్ ప్రణేతుం వపురస్త్ర శేషితును. ఆ మహానుభావుడు ఆ శరీరాన్ని ఇక్కడే ఉంచాలని అనుకోలేదు. ఎందుకంటే మర్త్యేనకిం స్వస్థ గతిం ప్రదర్శయం. ఈనాడు తాన్ శరీరాన్ని ఇక్కడే ఉత్తడం మొదలు పెడితే రేపు చాలామంది మానవులు ఇదే పని మొదలు పెడతారు. మరి తాన్ ఎలా అయితాడో మాకు తెలిసి ఉండదు.

ఇలాంటి ఒక దురాచారం లోకాన్ని ముంచివేయకూడదని తన జీవితాన్ని దైర్జింప చేసే వెళ్ళాడు. యేతాం ప్రాతరుత్తాయ కృష్ణస్య పదవీం పరాం ప్రయత కీర్త యద్వస్య తామేవ ఆప్నోతి అనుత్తమాం. ఎవరైతే భక్తితో ఈ కృత పరమాత్మ యొక్క పరమపద గమనాన్ని శ్రద్ధతో కీర్తిస్తే వింటే అలాంటి వాడు ఆ గటినే పొందుతాడు. స్వామి యొక్క ధర్మ పదాన్ని పొందుతాడు. దారుకః ద్వారకా వేత్య ఇక వీరిదేమిటి సారథి. ద్వారక వచ్చి వసుదేవ ఉగ్రసేనయోహో హతిత్వా చరణౌ. జరునార్ బొద్దు బొద్దు వారి పాదాల మీద పడి నేషించెతు కృష్ణ విచ్యుతః కళ్ళతోటి వాటిని తడిపి కృష్ణ వియోగాన్ని కదయామాదవి ధనం. వృష్ణీనాం వృష్ణక యాదవులందరూ ఎలా నచించారో వివరించారు. తత్కృత్వ ఉద్విగ్న హృదయాః జనాః శోక విమూర్చితః. దరువు జనులంతా ఉద్వింగము అయిపోయారు శోకంతో మూర్చపోయారు హత్రత్మ త్వరితా జగ్మో కృష్ణ విశ్లేష విస్వర కృష్ణ పరమాత్మను విడిచి ఉండలేక త్వరగా వెళ్దామని దైలగు వెళ్ళారు వ్యసవా చేరతే యత్ర జ్ఞాతయా ఘనంతానం ఎక్కడ బంధువులందరూ ప్రాణాలు విడిచి పడుకొని ఉన్నారో దేవతి, రోహిణి, వసుదేవః తథా సుతౌ కృష్ణరామౌ అపశ్యంతః ఇద్దరి చూడలే. ఇద్దరిని చూడక సోకార్తాహ విజయహు స్మృతిం మూర్ఛపోయారు. ప్రాణాత్సవ్యహు సత్ర భగవద్విరహాసురా కొందరు మహారుభావులు పరమాత్మ విరహాన్ని సహించలేక ప్రాణాలు కూడా విడిచారు. ఉభూష్యపతిం స్తాత చితామారుహు స్త్రియా. తమ తమ భర్తలను ఆలింగనం చేసుకొని భార్యలు చితిలో ప్రవేశించారు. రామపత్నీస్య తద్దేహం ఉపగుహ్య అగ్నిమావిషన్ బలరామ పత్ములు కూడా బలరామ దేహాన్ని తీసుకొని అగ్నిలో ప్రవేశించారు. వసుదేవ పత్నియః తద్గాత్రం. సత్యమునాదీను హరే స్నుషాః కృష్ణపత్నియః ఆవిశ్యత అగ్నిం రుక్మిణ్యాద్యాః తదాత్మితః కృష్ణుని భార్యలు అగ్నిలో ప్రవేశించారు అర్జునః ప్రేయసః సత్యు కృష్ణస్వి నిరవాసురః

అది ఎవర ఆయనే అర్జునుడు ఎప్పుడైనా ఆయన దగ్గర ఉన్నారా అలాంటి స్వామి అతని విరహంతో విడించబడి ఆత్మానం శాంతయమాస కృష్ణ గీతయిహి తదుష్టివి. పరమా దేవి గీత ఉంది కదా అది జ్ఞాపకం చేసుకొని తనను తాను మరి తానే ఎవడు లేడు తానే ఓదార్చుకున్నాడు. బంధువునాం నష్టగోత్రాణాం అర్జునః సాంపరాయికం హతానాం కారయామాసా. యధావత్ అనుకూలంగా ఇలా సరిపోయిన బంధువులందరి యొక్క అంత్యక్రియలను వారి వారి యోగ్యతకు అనుకూలంగా ఆయా వరతలో పూర్తి చేయించాడు. ద్వారకాం హరినాత్యక్తాం సముద్రః అప్లావయత్ క్షణాత్. వాని విడిచిపెట్టగానే సముద్రుడు ద్వారకను ముంచేశాడు. వర్జయిత్వా మహారాజ శ్రీమత్ భగవదారయం. పరమాత్మ నివాసము తప్ప తక్కిన భాగాన్ని సముద్రుడు ముంచేశాడు. నిత్యం సన్నిహితస్తత్ర భగవాన్ మధుసూరి ఎందుకంటే అక్కడ ఇప్పుడు ఉన్నాడు ఆయన. ఆ ఆలయంలో ఆ నివాసంలో పరమాత్మ నిత్యము అక్కడే ఉంటాడు. ముర్త్యతే స్మృత్యా తేశ అశుభారం స్మరించినంత మాత్రాన్నే అన్ని అశుభాలు తొలగేటువంటివి సర్వ మంగళ మంగళం అన్ని మంగళాలకు అతనే మంగళ ప్రభుడు స్త్రీ బాల వృద్ధాన ఆదాయ హతశేషాన్ ధనంజయ ఇలా అందరినీ తీసుకొని ఇంద్రప్రస్థం సమావేశ్య వజ్రం తత్రాభిషేకయత్. ఇంద్రప్రస్థం తీసుకొని పోయి వజ్రుడిని ఈ యాదవులకు రాజుగా అభిషేకం చేశాడు. శృత్వా సుశృత్వతం రాజన్ అర్జునాధ్యే పితామహ నీ తాతలందరూ. అంటే సవరణ మొదలు కావడం ఈ సూర్యులను విని త్రాంతు వంశధరం పులుచువా నిన్ను వంశ ఉద్ధారకునిగా రాజుగా వేగం చేసి జగ్ము సర్వే మహాపదం పాండవులు కూడా మహాప్రస్థానం అంటాం కదా దానికి వాళ్ళు వెళ్లారు. ఏతదు దేవదేవస్య విష్ణోహో కర్మాణి జన్మచ ఎవరైతే పరమాత్మ యొక్క శ్రీ మహావిష్ణువు యొక్క అవతారము కర్మలు ఇత్తయే శ్రద్ధయామత్యా శ్రద్ధతో గానం చేస్తే సర్వ పాపైహి ప్రముచ్యతే.

అన్ని పాపాల నుండి విడిపడతాడు. ఇత్తం హరేహే భగవతః రుచిరావతార వీర్యాని బాలచరితాని చ శంతమాని. పరమాత్మ యొక్క రుచిర అవతార వీర్యాని సుందరమైన మధురమైన అవతార నిర్పాట కర్మలు బాలచరితాని ఎలాంటివి శంతమాని మంగళకరములు అన్యత్రచ ఇహచ శృతాని ఇక్కడ విన్నది మరో చోట విన్నది అన్ని గృణను మనుష్యః అంటే ఇక్కడ ఆచరించి. చిన్న కృత్యములు మరో చోట అంటే మధురా నగరంలో, రేపల్లెలో, బృందావనంలో, ద్వారకలో నాలుగు ఉన్నాయి కదా. నాలుగు చోట్లు ఆచరించినటువంటి వాటిని శృతాని గృణన్. విన్నవాడిని ఉచ్చరిస్తూ పలుకుతూ మానవుడు భక్తిం పరాం పరమహంస గతవులభి భక్తిని పొందుతాడు, పరమహంస గతి ఎవర్ యందు పరమాత్మ యందు ఉత్తమ భక్తిని పొందుతాడు. మత గురుభ్యో నమః స్వస్తి ప్రజాభ్య పరిపారయంతాం న్యాయేన మార్గేన మహీం మహీషాః గోబ్రాహ్మరేభ్యస్తు భవస్తు నిత్యం లోకా సమస్తాః పుణ్యో భవంతు అస్మద్ గురుభ్యో నమః దేవుడి మరి రేపు ఆ వాళ్ళు కూడా పోయే రేపు రేపు ఉదయం మరి ఉదయం కూర్చున్నామా ఆ కూర్చుంటే తొమ్మిది గంటలకు కూర్చుంటే ఉదయం కొంత మధ్యాహ్నం కొంత రాత్రి అయిపోతుంది అది 12 అధ్యాయాలు మహా వేగంగా పోతాయి

Naiverna dehasya hauda di drishya drishyayoho anaasvatvaa trayesu kashchityaadu para - then for whom is this applicable? The questioner asks: you say the Atma does not have samsara, the body does not have it - then who does? The Lord answers: yaavatu dehendriya praanaih atmanaastannikarshana - samsara belongs to the conjunction (sannikarsha) of the Atma with the body, senses, and vital airs - it is the apparent association that creates the experience.

This antaratma (inner self) - shaped by guna and karma, having taken on a form (murti) - is called the sutra (thread principle) or mahat-tattva. It is lauded with great celebration. Samsaara adhavati kaalatantrah - this being, governed by time (kaalatantra), runs through samsara. Amoolametu bahurupa roopitam nyayamgaa - by rights it has no root, but it has taken on many forms. It is without foundation, yet it creates a seemingly solid world of experience.

This is also like that - tadvatu vijnaanatattu itayaa striyavatam - this too is like that. The three states (avasthalu): jagrat (waking), svapna (dreaming), sushupti (deep sleep) - these correspond to the three gunas. Similarly: karana (cause), kaarya (effect), kartri (doer) - one is the cause, one is the effect, one is the agent. Kaarana kaarya kartu samanvayena vyatirekata - through the harmonizing or differentiating of cause, effect, and agent - that alone is satya (truth).

Having removed all doubts from the mind and Atma - uparaamiitah svaananda suktah akhila kaambhechyah - with one's own ananda (bliss), freed from all desires - that is the aatmaaramu (one who revels in the Self). Having become aatmaraamu - freed from all desires - the resolution must come. Taamu kedhyah natmavapuh paarthivam indriyaani devaa ashu vaayu jalam putaasha - these are not mine - body, senses, elements, deities of the senses - none of these are the Atma.

If removed through this understanding - manah niraksyeta manakshataayanh yathaa aamayah asaadhu chikitsite nrinaam punah punah santudati prarohana - I am explaining this: the mind must be completely and fully removed. Completely removed, by the right method. If the mind is properly dealt with, then the disease that arose in the body - like a disease treated with the right medicine - does not recur. Proper, complete treatment of the mind ensures it does not reassert itself.

Manushya bhutai dirovaa srishtai te praarthana abhyaasa balena puuyah vinjanti yogam natu karma tantram - no matter how many times relatives or distractions come in the form of humans or demigods, such a yogi continues with the yoga he had begun - devotion to the Paramatma - and does not stop. They do not abandon yoga under the influence of these diversions to take up mere karma instead. Devotion (yoga) continues uninterrupted.

The wise person does not take it as reality. Svaapnam yadottaaya this roghadhaanam - just as one who wakes from a dream sees the dream-objects vanish as unreal - so too, one with self-knowledge sees even the apparent nature of the manifest world as not ultimately real. The world's appearance, though seemingly solid, dissolves upon awakening into jnana. Poorvam guheetam guna karma chitram ajnaanamaatmani avivartam - ignorance, woven with gunas and karmas, overlaid on the Atma.

Similarly, in the same way - vachitaam viraame eno chitta vaak asavaa - when all such worldly speech ceases, when all laukika (worldly) speech stops - then the paraamatma veda vaakyam (the Lord's Vedic words) alone speaks through one. When all ordinary verbal commerce is surrendered, the divine Word that transcends ordinary speech flows through the purified being. Charanthi etaavaan aatma sammohah vikalpas tu kevale - this remains a purely imagined vikalpam in pure consciousness.

Each defect must be overcome with a corresponding remedy. Yogeshvaraa nuvrittyaavaan nyaatya vidhaayaa vividhopaaayahi ada linganti siddhahi - with various means and methods, persevering practice - at some point that yoga bears fruit and blooms. Rahitadu kushalaadrittyam tadaayaasah apaartha bhatham - beginning without cunning and without lethargy - what will happen? It will cause more harm than benefit if begun carelessly. Proper preparation and wholeness of intention are required.

Tell me the easy path - all this yoga talk, these are not things we can do. Speak directly. For one week, for one day - that would suffice. These are all unnecessary complications - your labor, our labor. A good teacher, a proper guru - gives one the method that actually works for their student's level. The real question: what is the direct, accessible path for an ordinary person in this age?

The footstool (paada peetham) of the great lords of yoga, the devas - who would ever desire that? Who desires the world's footstool? What I desire is only Your paada peetham (lotus-feet), above all samsara. Tunthu aakiratma dayateshvaram aashritaanaam - to those who have taken shelter, He is everything. He alone is the Lord, the Beloved, sarvaarthdam - the giver of all things. Svakrita vittaih - what He Himself created and gives freely.

Mrityumjayati durjayam - if practiced with faith, the human being conquers the unconquerable samsara (death). Kuriyaat sarvaani karmaani madardham janakai smaram - all karmas should be performed for My sake, remembering Me always. Elaa mayyatpita manasthitah - fixing the mind and consciousness on Me. Maddharmaat maa manor ati - finding one's joy only in Me. Desaan puu - reaching Me, going beyond all worlds.

Thus vishuddhe yamaanam svaanu durujam griidhaanta daiihikim garvince vaarini - those who are arrogant and self-congratulatory, abandoning them - pranami dandavat gumu - performing full prostration (dandavat). Ayo andaru chuustunnaaraa devudu dandam petite emanukunutaaro tadusu anukuntaaremoo - bowing with complete surrender, abandoning the false ego, the sanga (worldly company), and the body-shame - all these must be given up for genuine worship.

Whatever feelings or moods one generates toward Me - if those cultivated feelings do not produce either bhakti (devotion), viraagi (detachment), or such inner transformation - then that effort is fruitless. Just as work done out of fear does not bear fruit, effort in spiritual practice without inner transformation is similarly without result. Esha buddhimataam buddhih manishaa cha manishinaam - this alone is the intelligence of the intelligent, the wisdom of the wise.

What did he give by doing this? One who teaches this jnana to listeners - what are they giving? They are giving Brahma itself as a gift (Brahma daana). This is the highest possible gift. And to such a great soul, I give Myself in return. Aatma daayasya dadaami aatmaanam aatmanaa etatsama dhiyeechi pavitram paramam shuchi - this is the supremely pure, the most holy, the most auspicious thing. One should learn this properly.

I Myself exist in four forms: martyo yadaa tyakta samasta karma nivedita aatma uchigiichiitah me - when a mortal abandons all karmas, offers himself entirely to Me, and wishes to speak of Me alone - tada amritatvam pratipadyamaana - he becomes immortal. Pratipadyamanah mayaa aatma bhuuyaaya karpate - for such a person I generate the knowledge of the Atma as one's own nature (aatma svarupa jnaana).

After hearing all this - having heard so much - what intelligent person would seek anything other than Your feet? What would a person of understanding worship besides Your lotus feet? Tadiyam rukrasya me dudul snehapaashah - You have cut the bond of my affection. Daachaar vrushnyandha saatvachetu - in the entire Yadava and Satvata clan - prasaaritah srishti vivriddhaye - it was spread out for the growth of creation.

Tama hita dhiyaa jnaana vijnaana samyutah mattah anushikshitam yatyae viviktam anubhaavayan - what I have taught you - contemplate it in solitude (ekaantam). Mayyaaveshita vaakcchitta - having fixed your speech and mind in Me alone - maddharmaa niratoabhava - be engaged in My dharma. Ativrajya gati sthithrih maameshita tapar - transcending all world-states of movement and stillness - beyond all lokas - reach Me finally.

Vyaadha Bhagavanudu - even the hunter-devotee is the Lord's own. He is going to occasion something now. The Krishna-Uddhava conversation - what kind of dialogue is it? What name was given to it? The ananda samudram - ocean of bliss. Jnaanaamritam bhagavataaya bhaashitam - the nectar of knowledge, spoken for the highest devotee. Krishnena - by whom? By Krishna. Yogeshvara - the lord of yoga. That is the title used.

After Uddhava departed to the forest - Dvaravatyaam ti makarotu bhagavaan butapaapuh - Parikshit asks: after Uddhava left, what did the Lord do in Dvaraka? Brahma chaapa upadam srishti sakuliya yaadavarshabha - after the Brahma's curse-weapon had killed off the Yadava bulls (heroes), the form most dear to all the world's eyes - tanum saha - that body along with it - how did He withdraw it? What was the manner of His departure?

In the Sudharma assembly hall, Krishna sat with the Yadavas around him and said: Eta ghora mahot paatah dvaaravajnaam yama ketavaa - these terrible omens in Dvaraka point to Yama himself. Muhurtamapi nasteyam atranoyaadu pungavaa - you must not remain here even for a muhurta (moment). Striiyaa baalaa vriddhaa - women, children, elders - all should go to Shankhod​dhara (Prabhasa tirtha) immediately, leaving Dvaraka.

At dawn they must depart. Tatmin bhagavataadhishtham yadudevena yaadavaa chakru paramayaa bhaktyaa sarva sviiropa grinbhitam - as the Lord instructed, with supreme devotion, performing all the prescribed worship - they did everything. Padattasmin mahaapaanam papuh maiireya kamburu - they went to Prabhasa, bathed, performed worship, gave gifts to all, invited all, and engaged in drinking and celebration before the end came.

These were: Pradyumna and his followers, Akrura, Bhojas, Aniruddha, Satyaki, Subhadra, Sangraama jitau, Sudaruna, Gada, Sumitra, Suradhau - and others including Kritavarma and Nityagolu - mukhada yadhayah - Sahasrajit, Shata​jit, Bhanu - sons by name are being enumerated. All of these - anyonya maasaadya madaandha kaaritaah jajnu mukundena vimotsa - intoxicated by the Lord's will of dissolution, they fought among themselves and perished.

Even when one came to kill him personally - adatavapi sankruddhau udyamya poorvam - why should we alone not participate? So they too, when others came at them in anger, picked up weapons and fought, killing many themselves. Eraka mush​ti parighou charantau jagnathuryuhi - using reeds and fists and clubs, the two fought and slew. Brahma chaapo pasuktaanaam krishna maayaa avritaatmanaam - two causes: first, the Brahma's weapon; second, Krishna's own maya obscuring their intelligence.

Swami says: kati sutra brahma sutra kirita kataka angadehi haara nupura mudraadhi kaustuvena viraajitam vanamaala paritaangam moortimadvuhi - His ornaments: the sacred thread, crown, bracelets, armlets, necklaces, anklets, Mudras, Kaustubha gem, Vanamala garland - all took their personal divine forms and came to Him. Kritva uravu dakshinam paadam aasinam pankajaaru​nam - He placed his left foot on his right thigh, seated thus in a lotus-foot posture.

Yadhaapunaraham tvevam na kuriyaam satu atikramam - may I never again commit such a transgression (as I committed toward the Brahmana). Yathyaatmayoga rachitam naa viduhu viricha braaamaadi - even Brahma and other great beings could not fully understand the divine plan woven by His yoga (atma yoga). Rudraadayah asya tanayaah patayah kiraamy e - Rudra and others are His children, His offspring. Even these great beings cannot fathom His ways.

That place where the Lord was staying - He was searched for and found there. Tam tatra digmajyuvi aayudhairvritam ashvattha moole kritaketanam patinim - where is the Lord? Under the Ashvattha tree (sacred fig), of course - that is where He would be. Finding the great Lord thus - sneha kritaatma paata paadayoho pradhaalava kritya sabhashpa rochina - with tears of love streaming, prostrating at His feet, addressing Him with a choked voice.

You have followed My dharma, become jnaana-filled - upeeksaka manmaayaa rachanam etaam vijnaaya upashanam vrajah - even understanding how My maya works, go beyond it and find peace. Ityuktastam parikramya namahkritya punah punah - thus spoken to, the devotee circumambulated Him and bowed again and again. Tatpaadau shirsha shirshe upaadhiraaya - placing the Lord's feet upon his head - he departed in peace.

What is suited to meditation and dhyana is indeed a blessing. Alantaadi yoga dharanayaa aajneyam bhadva dhaama avichatusvatam - through yoga and dharana (concentration), generating the inner fire, by means of that fire completely consuming the body, the Lord returned to His own abode (dhama). Divi dundubhayo neduh vetuh sumanaasasya khaat - in the heavens, celestial drums sounded and flowers rained down from the sky. Satyam dharmah dhritih bhoomi keer...

The one whose body was withdrawn after lifting the cosmic burden - aatma mahima uparatah aasti - He alone is present, having never truly departed. Where did He go? Nowhere. Only what He came with - the body - was laid down. Martye​na yoguru sutam yamaloka niitam tvaan aanaya sharanadah paramaaatma dagnam - the great Lord who retrieved the dead son of His guru from the realm of Yama - He who kept Ashvattha​maa's brahmastra at bay - now present and resting here.

It was to prevent this terrible adharma from engulfing the world that he gave up his life to demonstrate (dairjimpa cheshe veladaadu). Yetaam praatarutthhaaya krishnasya padaviim paraam prayata kiirtayadvasya taamieva aaapnoti anuttamaam - whoever with devotion sings and praises the supreme path of Lord Krishna after rising at dawn will attain that very supreme destination. Listening and singing Sri Krishna's dharmapada leads to that supreme state.

That one is Arjuna - was he not always by the Lord's side? After the departure of such a Lord, Arjuna was separated and overcome with grief. Aatmaanam shaantayamaasa krishna giitayihi tadushtivi - remembering the supreme Bhagavad Gita that Krishna had given him, Arjuna consoled himself - there was no one else left. He himself, through those teachings, though alone, comforted his own grieving heart. Bandhuvanaam nashta gotranaam arjunah saamparagikam hataanam kaarayaamaasaa - Arjuna performed the final rites for all the fallen.

All sins are removed from one who hears this. Ittam harehe bhagavatah ruchiraavataaraviiryaani balacharitaani cha shaantamaani - the beautiful (ruchira), the powerful (veerya), the childhood deeds (balacharita), and the auspicious (shanthamani) stories of the Lord's incarnations. Anyatra cha iha cha shrutaani - whether heard here or elsewhere. Grinaanu manushyah - a person who receives and lives by these. Chinna kritah - having acted thus. Even a tiny association with these sacred accounts brings immeasurable grace.