యో నిత్య మృత్యత పదాం భుజ యుగ్మ రుక్మ వ్యామోహ తత్పతి తరాణి తృణాయ మేనే అత్వద్ గురోః భగవతో స్తతయే కసింధ్రోః రామానుజస్య చరణౌ చరణం ప్రదజ్యే మాతా పితా యువతయస్తనయాభిభూచి సర్వం యదేవ నియమేన మదన్వయానాం ఆద్యస్యనః కులపతేర్వకుళాభిరామం శ్రీమత్పదం జీవళం ప్రణమామి మూద్ర భూతం సరస్య మహదాహ్వయ భట్టనాథ శ్రీ భక్తిసార కులశేఖర యోగివాహాన్ భక్తాంగిరేణు పరకాల యతీంద్ర మిశ్రాన్ శ్రీమత్వరాన్ సుజమునిం ప్రణతోస్మి ఇత్యం వసుదేవ సుతం దేవం కంస జానూర మర్దనం దేవకీ పరమానందం కృష్ణం వందే జగజ్జులం హతసీ పుష్ప సంకాసింహార నూపుర శోభితం రత్న కంగణ కేయూరం కృష్ణం వందే జగద్గురుం ఉత్ఫుల్ల పద్మ పుత్రాక్షం నీలయే మూత సన్నిభం యాదవానాం శిరోరత్నం కృష్ణం వందే జగద్గురుం కుటిలాలగ నైయుక్తం పూర్ణ చంద్ర నిభాననం విరక కుండలధరం దేవం కృష్ణం వందే జగద్గురుం శ్రీవత్సాంకం మహోరస్కం వనమాలా విరాజితం శంక చక్రధరం దేవం కృష్ణం వందే జగద్గురుం మందార గంధ సంయుక్తం చారుహాసం సుశోభితం వరిహి పించావ చూడాంగం కృష్ణం వందే జగద్గురుం రుక్మిణీ కేళి సంయుక్తం సీతాంబర సుశోభితం అవాప్త తులసీ గంధం కృష్ణం వందే జగద్గురుం గోపికానాం కుశద్వంద్వ కుంకుమాం చిత వక్షసం శ్రీనికేతం మహేశ్వాసం కృష్ణం వందే జగద్గురుం కృష్ణాష్టకమిదం పుణ్యం ప్రాతరుత్సాయ యః పటేత్ కోటి జన్మ కృతం పాపం స్మరణేన వినశ్యతే శ్రీ కృష్ణ పరబ్రహ్మణే నమః వ్యాసం వశిష్ట నప్తారం శిక్షేత్ పౌత్రం సన్మషం పరాచరాత్మయం వందే సుతతాసం తపోనిధిం వ్యాసాయ విష్ణురూపాయ వ్యాసరూపాయ విష్ణవే నమో వైబ్రహ్మనిధయే వాశిష్టాయ నమో నమః యం ప్రవ్రజంత మనుపేత మపేత కృత్యం స్వైపాయనో విరహ కాతర హాజుహావా పుత్రేతి తన్మయతయా తరవోభినేదో తం సర్వభూత హృదయం మునిమానతోస్మి శ్రీ సుఖ బ్రహ్మణే నమః

కన్యాభరణి సంజాతం వాధూల కులభూషణం శ్రీరంగార్య గురో పుత్రం శిరగోపమహం భజే అస్మద్ గురుభ్యో నమః భగవత్ దూలారా పరిదక్ష్యమానానం తత్పాద మూలం అకుతస్థిత్ అంటే భరతుడు ఒకటి రెండు మూడవ జన్మ అంగిరజ పుత్రునిగా పూర్వజన్మ స్మరణ వలన తాను చేసినటువంటి పొరపాట్లను మళ్ళీ చేయకుండా ఉండటానికి మళ్ళీ అదే ఆశ్రమంలో తాను పరమాత్మ యొక్క పాదమూలాన్ని స్మరించుకుంటూ సమయం కోసం ఎదురు చూస్తున్నాడు చెప్పుకున్నాం. ఇప్పుడు అథ సింధు సౌవీరపతే రఘు గణస్య వ్రజతః విక్షుమత్యాహ తటే. ఇదే సమయంలో ఒక మహానుభావు రఘుగణుడు ఉన్నాడు మహారాజు గారు. అతను సింధు సౌర్య దేశాలకు అధిపతి. అలాంటి మహారాజు అయినటువంటి ఆ రఘుగణుడు ఇక్షు అతను కపిరుని దగ్గరికి యోగమును అధ్యయనం చేతాం తత్వజ్ఞానాన్ని పొందుదామని ఉద్దేశ్యంతో మహర్షి కపిలాచార్య సన్నిధికి చేరుదామని బయలుదేరాడు. అలా బయలుదేరినవాడు ఇక్షుమత్యాస్తటే మధ్యనది ఇక్షుమతి నది దాని తీరంలో శిబికాభాగ పురుషాః అన్వేషణ సమయే అక్కడికి వచ్చేసరికి ఆ పల్లకి ఏదో మేన అంటాం మనం. ఆ పల్లకిని మోసే వారిలో పాపం ఒకరికి అస్వస్తుత అయి అతను తప్పుకున్నాడు. మళ్ళీ అతని అతని స్థానంలో ఇంకొకడు ఉండాలి కదా. ఇది అడవే కాబట్టి దొరుకుతావో దొరుకుతాను అంటే మహారాజు ఆయనకి ఇబ్బంది ఏముంది ఎవడిస్తాడు ఒక మంచి వాడిని చూడండి పట్టుకొనండి. ఇంత ఇక్కడి నుంచి అక్కడ దాకా వెళ్దాం. అని అలా అన్వేషిస్తున్న సమయంలో దైవేనోపసాధితః సద్విజవరః వారి అదృష్టం బాగుండి రఘువు గణ అదృష్టం బాగుండి ఈ మహానుభావుడు లభించాడు. భరతుడు లభించాడు దానికే దైవే ను పసాధితః నువ్వు లెగ్గి దొరకలేదు భగవత్ సంకర్పంతో ఈ బ్రాహ్మణోత్తముడు లభించాడు ఫలబ్ధః

ఏ ఏ త పీవా యువా సంహననాంగః బాగా దృఢంగా ఉన్నాడు యువకుడు సంధి బంధములు ఏవేవి ఏ విధంగా ఉండాలో ఆ విధంగా ఉన్నటువంటి మహానుభావులు. అందులో గోకరవత్ దురం ఓడుం అలం అంటే ఓ ఎద్దులాగా ఓ కరములాగా బరువు బాగా మోయగలడని వాళ్ళు భావన అన్నారు కదా. ఎలా ఉంటది అలా కనపడతారు కదా. వీళ్ళకి ఇలా కనపడ్డాడు బాగా బరువు మోస్తాడురా వీడు అనుకొని పూర్వ విష్టి గృహీత ఇస్సహ గృహీతః. ఇంతకుముందు ఉన్నటువంటి వాళ్ళు విష్టి గృహితుడు దండం విష్టి అంటే దండం అంటాం. అది పట్టుకొని తిరుగుతూ తిరుగుతూ ఇతన్ని చూశారు. ఇతన్ని తీసుకొని ప్రసవం అదర్హ న్యాయంగా ఇతను పల్లకి మోయడానికి వచ్చేవాడా. సదర్హ అలాంటి పనికి యోగ్యుడు కాదు అయినా కానీ వాడు తీసుకొచ్చి ఏమన్నారు అతనికి ఎలాగో దేహాత్మాభిమానం లేదు కాబట్టి ఉవాహసిబికాంత మహానుభావః అతను మహానుభావుడైన ఆ పల్లకిని మోసాడు వాడు చెప్తే మోసాడు తిరుగు తిరుగు అన్నాడు. యదాహి ద్విజవర ద్విజవరస్య ఇషువాత్రావలోకానుగతేహి నసమాహితా పురుషగతిహి. పల్లకి మోసే వాళ్ళ దగ్గర ఉండే ప్రత్యేక లక్షణం ఏమిటంటే పల్లకి మోసే వాడికి చూపు ముందరమే ఉండాలి. ఇలా చూడాలి. ముందరి కాలు ఎక్కడ పడుతుందో అక్కడ సరిగ్గా ఉందో లేదో చూడాలి. మనం సాము నడిచే వాళ్ళం మనం అక్కడ చూస్తాం. ఇషు మాత్రం అంటే ఒక మూడు గజాలు లేదా రెండు గజాలు. రెండు గజాల దూరం మనం చూస్తాం. అది మామూలు నడిచేవాడు. అదే పల్లకి మేన మోసేవాళ్ళు ముందే చూస్తున్నారు. అది అడుగు తీసి అడుగు వేస్తున్నప్పుడు అక్కడ ఏముందో చూడాలి. అది అలవాటు పద్దంత అలా రైడ్ చేయనే పదిహేను సెకనంగా పోతుంది. అందరి కాళ్ళు ఒక చేరుగా పడతాయి. ఇతనికి ఆ అలవాటు లేదు వేరే ఒకటి ఉంది కాబట్టి ఇతను విశ్వమాత్రావలోకణం. ధను ప్రమాణం ఓ మూడు గజాలు దూరంలో ఎక్కడో చూస్తున్నాడు. అది ఇక్కడ కాలు ఎట్లా పడుతుందో తెలవదు. మరి ఇతని కాలు తడబడింది. వాళ్ళకి అలవాటు వాళ్ళు బాగా నడుపుతున్నారు. వీళ్ళు తడబడ్డారు వీళ్ళకి అలవాటు లేదు. ఇందులో ఆ మేనా అనేది కాస్త విషమగతి. కాస్త వంకెర టింకెర నడవడం మొదలుపెట్టింది. అప్పుడు. కదా విషమగతాం స్వతిభికాం రఘుగణః ఉపధార్య దాన్ని తెలుసుకొని మహానుభావుడు ఇందులో ఆ మోసే వారితోటి ఏమయ్యా జాగ్రత్తగా మోయండి ఎందుకు ఇలా వంకెర టింకెర మేనా పోతూ ఉన్నది కాస్తా.

శ్రద్ధగా చూసి మేనాన్ని మోయండి అని ఈ మహారాజు గారు చెప్పారు. వాళ్ళేమంటున్నారు అయ్యా, మా లోపం ఏం లేదు. మేము ఇదివరకు బాగా మేనాన్ని మోయడం మాకు అలవాటు ఉన్నవాళ్ళమే. కానీ కొత్తగా వచ్చాడు ఓ మహానుభావుడు. అతనికి మేనా మోయడం అలవాటు లేదు. అయ్య మధునైవ నియుక్తోపి. ఇప్పుడే ఎంత అయిపోయింది అయ్య సరే కాలేదు. ఈ ఇంత ఇంత కొద్ది సమయంలోనే ఇతను నా ధృతం వ్రజతి వేగంగా నడవటం లేదు. అది చక్కగా నవ్వడం లేదు, సరిగ్గా చూడడం లేదు. ఈ ఇబ్బందులన్నీ ఈ కొత్త వాడితో వచ్చాయి కానీ ఇవి మాతో వచ్చినవి కావు అని చెప్తున్నాడు. అయం అసనైవ నిర్యుక్తోపిన ధృతం బ్రజటి నానేన సహ ఓడుం వయం పారయామః ఇతతో సమానంగా మేము మోయలేము. మాతో సమానంగా అతనికి మోయరాదు. అది అసలు బాధ అని చెప్పారు. సాంసర్గికో దోష ఏవా అనురం ఏకస్యాపి సర్వేశాం సాంసర్గికాణం భవితుమర్హతి. ఒక్క 10 మందిలో ఒక్కడు బాగా లేకున్నా ఆ దోషం అందరికీ అంటుతుంది కదా. ఒకసారి చూడు అలాగే ఉంది ఒక్కడు బాగా లేడు అందరికీ దోషం అంటింది. అయి ఉంటుందిలే అనుకున్నాడు మహారాజు కూడా అనుకొని నిశ్చిత్య నిసమ్య కృపణవచః రాజ రఘుగుణః ఉపాసిత వృద్ధోపి అతను మహారాజు బుద్ధిమంతుడే చదువుకున్నవాడే. అన్ని చదువుకో అన్ని చదువుకో వాడు కాబట్టి వేదాంతం చదువుకోవాలని కవిత మాట తగిలిపోతున్నాడు. కానీ కొన్ని కొన్ని సందర్భాల్లో దైవం చేయదలుచుకుంటే మన విజ్ఞానం, మన చదువు, మన తపస్సు, మన యోగం అన్నీ. ఎందుకు పనికిరాదు? అది ఉపకారానికి అపకారం ఏం కాదు, స్వామి ఏం చేసినా ఉపకారం చేస్తాడు. తాత్కాలికంగా మనకది అపకారం లాగా నడవబడుతుంది. మళ్ళీ తర్వాత అదే ఉపకారం పరిణమిస్తుంది, అప్పుడు అర్థం చేసుకో అబ్బా మహా తప్పు అయింది, పొరపాటు అయింది స్వామి క్షమించండి అని ఆయన మనం ప్రార్థిస్తాం, అది మామూలు. ఆ రీతిలో ఇతను ఉపాశిత వృద్ధోపి పెద్దలను సేవించిన వాడైన నిసర్గేన బలాత్కృతః ప్రకృతి ప్రేరేపణతో రజస్తమో గుణములు ఇతన్ని ఆవరించాయి. అలా ఆవరించి ఈషత్ ఉత్తిత మన్యుహు కొద్ది కోపం వచ్చేసిందట. నేను మహారాజును నేను పల్లకిలో కూర్చుంటే వీళ్ళ పల్లకిలో ఆడుతారా అని. ఉత్తితమన్యు కొంచెం కోపం వచ్చేసి అవిస్పష్ట బ్రహ్మ తేజసం జాతవేజసమివ రజస అవవృతం నివ్వులు గప్పిన నిప్పులా ఉన్నటువంటి వాడు.

అవిస్పష్ట బ్రహ్మ తేజసం బ్రహ్మ తేజసు ఉంది కానీ కనబడటం లేదు బచ్చం కనబడటం లేదు. అలాంటి వాటితో అంటున్నాడు అహో కష్టం అంటే వ్యంగ్యంగా మాట్లాడుతున్నారు మనం అంటాం చూడండి దెబ్బ కొడుకు అంటాం చూడండి ఆ రీతిలో అహో కష్టం భ్రాతః సొదర నీకు చాలా ఇబ్బంది వచ్చిందయ్యా. వ్యక్తం ఉరు పరిశ్రాంతః. చాలా దూరం పల్లకి మోసావు కదా, అందువల్ల బాగా అలిసిపోయావు. వ్యక్తమురు పరిశ్రాంతః దీర్ఘమధ్వానం ఏకయే అందులో ఒక్కడివే మోసి అవిందరు ఉండగా పల్లకి ఎవరు లేదు నువ్వు ఒక్కడివే మోస్తున్నావ్ చాలా దూరం చూసి చాలా దూరం నుంచి నడుస్తున్నావ్ అందుకే నీవు బాగా అలిసి ఉన్నట్టు ఉన్నది సుచిరం నా అందులో నీవు చాలా బక్కగా ఉన్నావ్. దృఢంగా లేవు. అందులో వృద్ధులవు కూడా అయ్యున్నావు. అయ్యో పాపం నీకు ఎన్ని కష్టాలు వచ్చాయయ్యా అని ఆ ఈ భరతుడిని అంటున్నాడు. నయేవ అపరయతి సంఘటినః నీకు తోడువుడు ఎవరూ లేరు వాళ్ళంతనేమో యువకులు నువ్వే నువ్వు ఒక్కడివే వృద్ధుడవయ్యావు ఇంత బాధపడుతున్నావ్ విప్రలబ్ధవతి. అవిద్యయ రచిత ద్రవ్య గుణ కర్మ ఆశయ ఆశయ స్వచరమ కలేవరే అవస్తుని సంస్థాన విశేషే అహం మమేతి అనాధ్యారోపిత మిథ్యా ప్రత్యయః బ్రహ్మభూతః తూష్ణీం చిబికాం పూర్వవత్ ఉవాః ఇలా మాట్లాడుతుంటే ఈ మహానుభావుడు బహు విప్రలబ్దోతి చాలా అన్నాడు పాపం. ఇతను అదంతా విని వీడికి అవిద్య బాగా ఆవరించి ఉంది పాపం ఏం చేద్దాం అని ఊరుకున్నాడట ఏం మాట్లాడలేదు. అవిద్య అంటే అవిద్య అంటే అజ్ఞానం. అజ్ఞానం చేత ధరించబడిన ద్రవ్య, గుణ, కర్మ, ఆశయ అలాగే చర్మ కళేవరే అవస్తుని. ఇవన్నీ ఏమిటి మనకేముంటాయి ప్రకృతిలో ఏమున్నాయి ద్రవ్యము ఉంటుంది అలాగే గుణములు ఉంటాయి కర్మలు. ద్రవ్యములు గుణములు కర్మలు ఆశయం అంటే అంతరంగం మనస్సు. ఇవన్నిటికీ ఉన్నటువంటి ఇవన్నీ ఉండేది ఎక్కడ చరమ కళయవరే ఈ స్థూల శరీరంలో. జల్యము కొళము కర్మ ఇవే ఏమున్నాయి అందులో ఇలాంటి దాంట్లో అవస్తుని సంస్థాన విశేషి న్యాయంగా ఇది వస్తువు కాదు కదా వస్తువు కాని దాని యందు వస్తువు అనే భ్రమలో ఉన్నవాళ్ళు అలాంటి సంస్థానం చేసే అంటే ఇలాంటి శరీరం మీద ఎందుకు ఇవన్నీ మాట్లాడుతున్నాడు? అహం మమ అనే జ్ఞానం ఉంది కాబట్టి.

అహంకారము, సమకారం. ఎందులో? శరీరం మీద. ఎలాంటి శరీరము? ద్రవ్య, గుణము, కర్మ, వాసన, ఆశయము. ఈ ఐదింటితో కూడుకున్నటువంటి ఈ చరమ కలేవరంలో, ఈ శరీరంలో వస్తువు కాని దాంట్లో ఇది నాది, ఇది నేను అని. భావనలో ఉన్నాడు కాబట్టి అహం మీద అది కూడా అనధ్యారోపిత మిథ్యా ప్రత్యయః అది కూడా ఆరోపించబడింది కాదు. ఆరోపించబడితే ఆరోపించినంత కాలం నిజమైతుంది. ఒక వస్తువును మనం ఇంకో వస్తువుగా భావిస్తే ఆ వస్తువు యందు ఈ గుణాన్ని ఆరోపిస్తే దానిలా కనపడుతుంది. కానీ వాస్తవంగా ఇది ఆరోపించబడలేదు, శరీరం వేరే కనపడుతుంది. ఆత్మ వేరే ఉంటుంది. శరీరంలో ఆత్మభవం ఆరోపించబడిందా? లేదే. విడిగం విడిగా ఉంది, ఆత్మ విడిగా ఉంది. ఆరోపించబడని దానిలో కూడా ఆరోపించబడినట్టు. లేని దాన్ని ఉన్నట్టు. అనిత్యమైన దాన్ని నిత్యమైనట్టు ఇన్ని రకముల భ్రాంతులు ఉంటే ఇంక వాడేం బయటికి వస్తాడు బాగుపడతాడు అందుకోసమని పాపం ఇన్ని ఉన్నాయని విద్యా ప్రత్యయః అనధ్యారోపిత మిథ్యా ప్రత్యయః లేనిపోని ఒక అబద్ధ అసత్యమైనటువంటి విశ్వాసంతో ఉన్నాడు పాపం. అని మనం ఏం మాట్లాడదాం అండి. అనుకొని బ్రహ్మభూతః ఈయన ఎవరు భరతుడు సట్ట బ్రహ్మభూత కదా బ్రహ్మజ్ఞాని అందువల్ల తూష్ణీం శిబికాం పూర్వవతు ఉవాః ఏం మాట్లాడకుండా యధాప్రకారం పల్లకిని మోస్తూ పోతున్నారు. నాకు జవాబు ఏమి ఇవ్వలేదు. అథ పునః స్వసిబికాయం విషమగత ఇంత చెప్పినా మళ్ళీ పల్లకి వంకరే పోతున్నది. నీకు అలవాటు లేదు మరి సత్తాడ ఏం చేస్తాడు బాబు? అది అయినప్పుడు ప్రకుపితః ఉవాచ ఇప్పుడు కోపం వచ్చేసింది. అప్పుడేమో వచ్చిన కోపాన్ని దాచుకున్నాడు. వింగంగా చెప్పాడు. కోపం వచ్చేసి ఉవాచ రఘు గణః కిమిదం అరేత్వం జీవన్మృతోవా? నువ్వు జీవన్ మృత రావా అంటే కావాలనుకుంటున్నావా? బ్రతికి ఉండి జీవన్ మృత అంటే బ్రతికి ఉండి మరణించిన వాడితో సమానం. అంటే నా చేత నీవు మరణ శిక్షను పొందాలనుకుంటున్నావా?

లేక బతికి ఉండి కూడా మరణించినట్టే భావిస్తున్నావా? తిన్ను జీవన్మృతః మాం కదర్ధీకృత్య నన్ను నా మాటలను వ్యర్థం చేశావు ధిక్కరించావు. ఇంత రాజులు మాట్లాడుతుంటే పట్టించుకోకుండా ఈ బలం నడుస్తావా? ఇదా నన్ను వ్యర్థం చేసి భర్తు శాసనం అతిచరసి యయమాని ఆజ్ఞను ఉల్లంఖిస్తున్నావు. ప్రమత్పస్యతే కరోమి చికిత్సాం బాగా మత్తుతో ఉన్నావు మదించి ఉన్నావు నీకు ట్రీట్మెంట్ ఇవ్వాలి ఇప్పుడు చికిత్సాం కరోమి. ఎలాగంటే దండపానదివ జనతాయః యముడు ఎలా జనతందరిని శిక్షిస్తాడో అలా నీకు శిక్షించాలి యథా ప్రకృతిం స్వాం భజిస్యతి అలా. శిక్ష అయితే కానీ నీవు ప్రకృతిని మళ్ళీ నీ స్వభావాన్ని అంటే కొద్ది దారికి రావు అన్నమాట. శిక్షించబడితే కానీ నీవు దారికి రావు అని కోపంగా అన్నాడు. ఏవం బక్వ అబద్ధమపి భాషమానం ఇవన్నీ అబద్ధాలే అంటే పాపం కదా. ఒక్కటి ఉన్న మాట కాదు అన్నీ లేని మాటలే మాట్లాడుతున్నాడు. బక్వ అబద్ధమపి భాషమానం అంటే అబద్ధం అంటే. ఏది శాస్త్రబద్ధం కాదు, న్యాయబద్ధం కాదు, వేతుబద్ధం కాదు. బద్ధం అంటే ఒక కట్టుబాటు. అబద్ధం ఉంటే ఏ కట్టుబాటుకు లొంగనిది అన్నమాట. కట్టుబాటులు అన్నీ విడిచింది ఏ అబద్ధం ఏమంటాం? బద్ధం అంటే బంధనమే కట్టుబడింది అబద్ధం కట్టుబడింది. దేనికి ఒక న్యాయానికా ఓ సూత్రానికా పద్ధతికా ఓ విధానానికా ఓ వ్యాకరణానికా ఓ ధర్మానికి దేనికి కట్టుబడకుండా మాట్లాడుతున్నటువంటి నరదేవాభిమానం అందులో పైనుంచి నేను రాదు అది అభిమానం వాడికి ఇంక పొద్దుకోకే. కదా నరదేవాభిమానం నేనే రాదును అని అనుకుంటున్నాడు. రజస తమస అనువిద్ధ్యేన మదేన. రాదనేసరికి రెండు గుణాలు వస్తాయట. ఒకటి రజోగుణం, ఒకటి తమోగుణం. దీంతోపాట మదం. ఈ మూడు బాగా కొడుతుంటే తిరస్కృత అశేష భగవత్ ప్రియనికేతం. అసేర భగవత్ నికేతం పరమాత్మకు అత్యంత ప్రియబదమైనటువంటి భాగవతోత్తములతో ఎలా వ్యవహరించాలో కూడా మరిచిపోయినటువంటి వాడిని పండితాభిమానం అందులో నాకు కొంచెం తెలుసమనుకుంటున్నాడు ఎవడు.

ఎందుకంటే నేను కపిల మాడి దగ్గరికి పోదాం అనుకుంటున్నా అన్నాడు. అంటే ఆయన దగ్గర జ్ఞానం పొందాలంటే అంతకు ముందు అంతా వచ్చినట్టే కదా. అంటే నాకు చాలా నేను ఓ చాలా నేర్చుకున్నాను ఒక్కటే మిగిలింది ఆ ఒక్కటి పోయి ఆయనతో విందాము అన్నమాట. ఓకే నాకు చెప్పాను కదా మట్టి రంగ చేరేస్తాను ఒకప్పుడు ఓ. ఓ విద్యార్థి వాడు న్యాయం న్యాయశాస్త్రం బిఓఎల్ బిఓఎల్ చదువుతున్నాడు బిఏ ఇగో ఇప్పుడు మధుసూదన ఉన్నాడు మంచి గట్టివాడు మంచివాడే విప్పన్నుడే ఏమైనా పిల్లలైనప్పుడు కొన్ని మాటలు రాదు మరి పెద్దల దగ్గర ఎట్లా వ్యవహరించుకోవాలి అది ఎట్లా జరుగుతుంది మాట ఏదో పుస్తకం తీసుకున్నాడు బాగా చదువుతున్నాడు అక్కడే అయ్యగారు కూర్చున్నారు, అంతా లైబ్రరీ కూర్చున్నారు, పుస్తకాలు చదువుకుంటున్నారు కదా అంత పని ఉండదు అని. వీడు అమాంతం వచ్చి అయ్యగారు అయ్యగారు ఆ పుస్తకం ఆ చెప్పు నేను ఏం చేయను అన్నారు. ఈ శ్లోకం పూర్వ పాదం అర్థమైంది కానీ ఉత్తర పాదం అర్థం కావట్లేదు కొంచెం చెప్పండి అని. సరే సరే సరే. పురపాదం అర్థమైందా నీకు? నాకు అదే అర్థం కాలేదయ్యా. చూడాలి అయితే అన్నాను. నువ్వు నాకైతే నయం, నీకు ఒక పాదం అర్థమైంది. నాకు రెండోది అడుగుతున్నా, నాకు మొదటిది అర్థం కాలేదు. మొత్తం చూసినాక చెప్తాలే అన్నాను. ఇప్పుడు ఆ పక్కన ఉండి అంటున్నా అది కాదురా అనొద్దురా అని చెప్తున్నా కానీ వినిపించుకోలేదు. తర్వాత ఆయన రాయారంటే కూత పెట్టి అట్లా కాదు. అయ్యా కొంచెం ఈ విషయాన్ని వివరించండి. నాకు కొంత అర్ధమైంది కొంత నువ్వు చెప్పు. అంటే నీకు అర్ధమైంది కదా కదా మాకు ఏం అర్ధమైందో ఏం అర్ధమైందో చెప్పమనాలి. ఎట్లా అంత తప్పులు చెప్తావు మరి దాన్ని ఖండించాలి నాకెందుకు పెడతావు ఈ బాధ అంతా. వస్తేనే వచ్చిందో చెప్పు రాకుంటే రాదని చెప్పు ఎందుకు. అది కుద్దురు వేస్తే అసలు ఒక ఆనందం వివరించి ఇలా పెద్దవాళ్ళని ఇలా అడగకూడదు. మంచి ప్రేమ వారికి. కోపం కోపించినట్టు చేస్తారు కానీ మళ్ళా బద్ధత నేర్పిస్తారు. అన్నట్టుగా నాకు చాలా తెలుసు అనుకుంటున్నారు. అభిమానం తప్ప నాకు చెప్పేవాడిగా ఈ ప్రపంచంలో ఇంకెవరు లేరు అన్న అభిమానం దగ్గరికి పోవడానికి ప్రయత్నం చేస్తున్నాను. అందుకే అంటున్నాను నరదేవాభిమానం. పండిత మాలినంత భగవాన్ బ్రాహ్మణః బ్రహ్మభూతః అతను బ్రహ్మభూతుడు కాబట్టి సర్వభూత సుహృదాత్మ అన్ని ప్రాణులకు మిత్రుడుగా ఉండేటువంటి మనస్సు గల మహానుభావుడు కాబట్టి యోగేశ్వర చర్యాయాం నాతి వ్యుత్పన్న మటిం వీడికి యోగ మార్గం. ఏమంత ఎక్కువగా రాదు అంటే ఏదో కొంచెం ప్రవేశం ఉంది. కొద్ది కొద్దిగా ప్రవేశం ఉన్నట్టు ఉంది అది వ్యవహారం. కానీ అందులో పరిణిష్టితులు కాదు అసలు విత్పత్తే లేదు వీడికి. స్మయమానైవ కజ వీడికి ఆ విత్పత్తి కొంచెం దారిలో ఉన్నాడు.

కాబట్టి కొద్దిగా అందిస్తే అందుకుంటాడు కదా. వీడికి కాస్త బుద్ధి చెబుదాం. తత్వబోధ చేద్దామని దయ కలిగి స్మయమానః నవ్వుతున్నట్టుగా ఉండి ఇదమాహా విగతస్మయః గర్వం లేకుండా గర్వం లేదు నాకు జరిపు వీడు చదవదన్నట్టు కాదు కదా దయ కలిగింది అయ్యో పాపం మూర్ఖుడు. అజ్ఞాన్ నేనే పాడుతున్నాను అనుకుంటున్నాడు. సరే సంగతి చూడండి చెబుదాం కాస్త అని గర్వం లేకుండా ఇలా చెప్తున్నాడు త్వయోదితం వ్యక్తం అవిప్రలబ్ధుం భర్తుస్సమేస్యాత్ ఇది వీరభారః. అయినా ఏమో అన్నావు బాగా బరువు అవుతున్నదా? చాలా దూరం నడిచావు, అలిసిపోయావా? చాలా బక్కగా ఉన్నావు. ఏదో అన్నావు. ప్రయోజితం వ్యక్తం అవిప్రవంధం. అది విప్రలబ్ధం అంటే సత్యమునకు దూరముగా ఉండేది. అవిప్రలబ్ధం అంటే అర్థ సత్యం. అంటే లోకంలో అలాగే అంటారు. తప్పు నీదేం లేదు నాయనా. సౌక్య వ్యక్తం వాళ్ళందరూ అలాగే అంటారు. త్వయోరితం వ్యక్తం అది స్పష్టంగా అవిప్రలబ్ధం. అందులో ఏ మాత్రం అసత్యం ఏం లేదు అట్టే మాట్లాడుతారు. మీలాంటి వాళ్ళంతా మాట్లాడమంటే అలాగే ఉంటాయి. కానీ భర్తుత్సమేస్యద్యది వీరభారః బరువు అన్నావు చూడు బరువు మోసేవాడికి ఉంటుంది బరువు బరువు అన్నావు అది భర్తుహు ఇది వీర భారః స్యాత్ భర్తుహు బరువు అనేది మోసేవాడికి ఉంటుంది అలాగే గంతవేదిస్యాత్ అది గమ్య మధ్వా నడిచే వాడికి బాతా అర్హత ఉంటుంది. కదా నువ్వు చెప్పింది ఏంటి? బరువా బాగా దూరం లేదే మోసే వాడికి బరువు ఉంటుంది నడిచే వాడికి దూరము ఉంటుంది. అద్వా పీవేసి రాసౌ న విదాంత వాదః మరి బలిచి బలిచి అన్నావు. బాగా బలిచి ఈ బలవటం ఏంటి? ఓ రాతి అంటే ఓ మాంస పిండం. ఓ మాంస ముద్దను బలిచింది అంటున్నాం. ఏ మాంసం ముద్దని పరిచింది అంటున్నావో అదే మాంసం ముద్ద నడిచిందా? నడిచిన ముద్దనే అంటున్నావా అన్న ముద్ద నడిచిందా? బరువు మోచింది ఎవరు, నడిచింది ఎవరు? మోసేవాడికి బరువు, నడిచేవాడికి అరసట. మాంసముద్దకు లావు. ఏం నువ్వు మాట్లాడింది? అయినా కొంచెం ఆలోచించు. స్థౌల్యం, కార్ష్యం, వ్యాధయః, ఆధయః, లావు, బక్కగా, శరీర వ్యాధి.

మనోవ్యాధి, ఆకలి, దప్పి, భయము, కలహము, కోరిక, ముసలితనము, నిద్ర, అలాగే రతిహి, ప్రీతి, కోపము, అహంకారము, దుఃఖము ఇవన్నీ దేహానికి ఉంటాయి. నేను దేహం తోటే వచ్చాను. కానీ అవన్నీ నాకు లేవు. దేహేన జాతస్యహి మే నసంతి. చెప్పినవన్నీ నాకు కాదు దేహానికి. బలిచి ఉన్నది ఏది? దేహం. నడిచిపోయేది ఏది? దేహం. అలిసిపోయేది ఏది? దేహం. బాధ ఎవరికి? దేహనికి నాకేం లేదు. నేను దాంతో వచ్చాను అంతే. దేహంతో వచ్చిన వాడినే తప్ప దేహమే నేను కాదు. మరి నేను మోయనప్పుడు బరువు నాకు కావడం ఏంటి? నేను అడవనప్పుడు నా కరసట ఏమిటి అంటున్నారు దేహేన జాతస్య హిమే నసంతి ఇంకో మాట అన్నావు జీవన్మృతుడవా అని. జీవన్మృతత్వం నియమేన రాజన్ ఆద్యంతవత్ యత్ వికృతస్య స్పష్టం. ఈ జీవత్వము మృతత్వము ఎవరికి ఉంటాయి? వికృతస్య. వికారం చెందే దానికి ఉంటాయి అంటే తెలియడానికి ఉంటాయి. ఎందుకంటే ఆ రెండు ఆద్యంతములు. పుట్టుక కానీ మరణం కానీ రెండిటికి రెండిటికీ ఆది ఉంది అంతం ఉంది కదా. ఒకసారి పుట్టాడు అనుకోండి మరణం పోయినట్టే, మరణించాడు పుట్టుకుపోయినట్టే. కాబట్టి జీవత్వం మృతత్వం ఈ రెండు ఆద్యంతములు అంటే మొదలు చివర కలవి. సరే అయినప్పుడు చూడండి. ఆద్యంతవంతో అది వికృతస్య అది శరీరానికి మాత్రమే ఉంటాయి కానీ శరీరంలో ఉన్న ఆత్మకి అవి ఉండవు. స్వస్వామ్య భావః ధృవ ఈజ ఈజ యత్ర తరిశుచ్యతే సౌ విధి కుర్చ్య యోగః. నువ్వు ఇంకోటి అన్నావు నేను ప్రభువుని యజమానిని నువ్వు సేవకుడవు నా మాట వినాలి. స్వస్వామ్య భావం నియమితం కాదు. ఎప్పుడు నువ్వే రాజుగా ఉంటావా? ఎప్పుడు నేనే సేవకునిగా ఉంటానా? ఏమో కాలం మారి నువ్వే చిన్న నౌకరి నేను రాజుని కావచ్చు.

ఇది నియమిత కాలంలో ఉంటుంది. అందులో నియతంగా ఒక్కరికే ఉండదు. ఇది తిరుగుతుంది రొటేషన్ అన్నమాట. ఇప్పుడు నువ్వు రాజు ఇంకో వాడు నేను రాజు నువ్వు తర్వాత ఇంకో వాడు వాడు రాజు. వాడు రాజు అవుతాడు నువ్వు సేవకుడు అవుతావు. మరి అప్పుడు నా ఆజ్ఞ పాలించు అంటావా? ఇప్పుడు వాడు అంటాడు నా ఆజ్ఞ పాలించు. కదా అందుకే అంటున్నాడు స్వస్వామ్య భావః ధ్రువ ఈడ్య యత్ర తరిచ్ఛతి అది అదేమిటి ఇలా మాటిమాటికి మారే చోట కాకుండా ఎప్పటికీ ఎక్కడ స్వస్వామ్య భావం ఉంటుందో దాన్ని పట్టుకో. సర్వదేశ సర్వకార సర్వావసల్లో ఎవడు స్వాము వాడు ఆజ్ఞాపిస్తే అందరం వినాలి. ఇవాళ నుంచి రేపు పోయే స్వామి వావు నువ్వేం స్వామివయ్యా. ఈ మరి వాడు వింటాడు. ఎవడు నిరంతరం స్వాము అంటే పరమాత్మ చెప్తే విందాం. పరమాత్మ స్వామి మనమందరం అతనికి స్వం. అక్కడ నియ్యటం. తకిన చోట కాదు అది చెప్తున్నారు. స్వస్వామ్య భావః ధ్రువః ఈడ్యే యత్ర. అందరి చేత స్తోత్రము తీయదైనటువంటి పరమాత్మ యందు మాత్రమే ఈ స్వస్వామి భావము ధ్రువము శాశ్వతము. తరిచ్ఛతే అసౌ విధికృత్య యోగః ఆ మహానుభావుడే విధి ఇది చేయాలి ఇది మానాలి ఆయనే చెప్తాడు. సత్యంబద ధర్మం చేరా స్వాధ్యాయం ప్రపదా ఇలా విధి గుత్యములన్నీ ఆ పరమాత్మ చెప్తాడు. ఆ పరమాత్మ చెప్పడమే కాదు మనతో చేయిస్తాడు కూడా. నేను వినను అదేం కుదరదు వినిపిస్తాడు. చెప్పిస్తాడు, చేయిస్తాడు, వినిపిస్తాడు, ఆజ్ఞాపిస్తాడు, ఆచరింపచేస్తాడు. వాడు స్వామి. నువ్వేం చేస్తావు వినకుంటే నేను వినను ఏం చేస్తావు నువ్వు? అసలు చేయించలేవు కానీ. నువ్వు చెప్పనే లేవు. అడ్డం తిరిగితే చెప్పలేవు. మరి నువ్వేం స్వామి? వినని వాడిని కూడా వివించేవాడు స్వామి అండి. ఎప్పటికి ఉండేవాడు స్వామి? పొద్దున స్వామి రాత్రికి బానిసి నువ్వేం స్వామి? అందుకే సస్వామ్య భావః ధ్రువ ఈడ్య యత్ర తరి చ్యుచ్యతే అసౌ. విధికుర్చ ఆ రాసౌ విధికుర్చ యోగ ఉచ్ఛతే. ఆ పరమాత్మ విషయంలో విధి ఇదం కురు ఇదం మాకు అని ఆయనే చెప్తాడు కానీ అంతట కుదరదు. విశేష బుద్ధి వివరం మనాత్య పస్యామయత్ న వ్యవహారతః అన్యత్. ఏదో మనం తాత్కాలికంగా నువ్వు రాజు నేను సేవకుడిని వాడు రాజు ఇంకోడు సేవకుడు. ఇలా ఇవన్నీ వ్యవహారాన్ని బట్టి వచ్చిపోతున్నాయి. ఇవన్నీ ఉండేవి కాదు వ్యవహారతః అన్యతో క ఈశ్వరస్తత్ర కిమీషితవ్యం తథాపి రాజన్ కరవామ కింతే ఇక్కడ ఎవడు రాదు.

వాడు మృత్యుడు. వాడు ఆజ్ఞాపిస్తున్నాడు. నువ్వే రాజురా? ఇప్పటికి నువ్వే ఉంటావా? ఏం లేదే. నువ్వేం చేయగలవు? నీ రాజ్యం పోయింది ఏం చేస్తావ్? నేను రాజునయ్యాను ఏం చేస్తావ్? రాజు అయినవాడు ఏం చేస్తాడు కానివాడు ఏం చేస్తాడు? ఎవడు ఏమి ఇక్కడ చేయవలసింది ఏం లేదు అయినా వ్యవహారం అలా ఉంది వాడు రాజు వీళ్ళు మంత్రి అనుకుంటున్నారు అనుకుంటే అనుకుందాం అంతే. కానీ అనుకున్నదాన్ని నేనే రాజును నువ్వు చెయ్యి. అది ఏదో మాట్లాడితే ఎవడు చేస్తాడు? నువ్వు రాజువు కాదు, నేను పృత్యుడిని కాదు, ఇది కర్తవ్యము కాదు. ఇంతే. ఉనుమత్త మత్త జడవత్ స్వసంస్తాంగతస్య మే వీరా చికిత్సితేనా నన్ను శిక్షిస్తానన్నావు. శిక్షిస్తారంటే భయపడేవాడికి చెప్పినట్టే వింటాడు వాడు. శిక్ష అంటే శరీరానికి బాధ కలుగుతుంది. శరీరానికి విఘాతం కలుగుతుందన్న భయం ఉన్నవాడు శాసనానికి భయపడతాడు. నేను ముందే ఉమ్మత్తుల్లాగా పిచ్చోడిలాగా ఉన్నాను. పిచ్చి వాళ్ళలాగా, ఎట్టి వాళ్ళలాగా, మూర్ఖుడిలాగా, గుంటి వాళ్ళలాగా, కుంటి వాళ్ళలాగా. నేను పొందవలసిన అన్ని సుఖాలు, సంతోషాలు నా చేతిలో ఉన్నా అన్నీ విడిచిపోయి శరీరాన్ని కష్టపెట్టడానికే నిర్ణయించుకొని వచ్చాను. కష్టపెట్టుకోను నన్ను ఒక తగర వేడేదే ఉంది ఇంకా. నీ శిష్టకు నాకేం భయం? సుకుమారంగా ఉండేవారు కాలు చలగొడతారా అంటే భయపడతాడు. కుంటోడు ఆల్రెడీ నీ పోయి నన్ను ఏం చేస్తావురా అంటాడు. కదా? కాళ్ళు బాగా ఉన్నాడు ఇలా కొడతా అంటే బాగా కొడతాదండి. నాకు కాళ్ళే లేవు. చెప్పాం కదా ఓ 90 ఏళ్ల వాడు ఉన్నాడు. ఇది తప్పుడు మాట మాట్లాడాడు. అరేయ్ నీ పని దార కొడతా అన్నాడు. దారా రా కొడవు కానీ. నీకు దమ్ము ఉంటే తాల కొడతారా అని నోరు చేయి కదా. ఒక్క పండు ఉంటే ఏమో అని తాల కొడతారా. ఇంకే తాల కొడతా పండు వానికి. అది నీ ముందే అలా ఉన్నానయ్యా అన్ని బాధలు తల్లిదో ఎండలో వానలో శరీరానికి బాధ కలగడాన్ని నేను బాధగానే భావించను అందులో. అలాంటి నాకు నీవు శిక్షతో ఏం చేయగలవు? నాలో నువ్వు మార్పు చేయలేవు. అర్ధకీయాన్ భవతా శిక్షితేన నీవు శిక్షిస్తే ఏం లాభం? నీకేం ప్రయోజనం నాకేం నష్టం? అర్ధకీయాన్ భవతా శిక్షితేన స్తబ్ధా ప్రమత్తస్య చ పిష్టపేషః ఎలా ఉంటుందంటే పిండి విసిరినట్టు ఉంటుంది.

కదా? పిండి నిచ్చితే ఏం లాభం అండి? కొత్త మార్పు ఏం రాదు. నన్ను నిచ్చినా అంతే ఉంటుంది. ప్రయోజనం ఏంటి? స్తబ్ద అప్రమత్తస్యచ పిష్టపేషః. నేను అప్రమత్తుడిని అంటే శరీరాత్మాన్ స్తబ్ద ప్రమత్తః. సంసారం మీద సాంసారిక విషయం మీద నాకు ఆసక్తి లేదు దూరంగానే ఉన్నాను. అలాంటి నన్ను నువ్వు కొత్తగా ఏం చిచ్చిస్తావ్? దాని వల్ల లాభం ఏం లేదు. సూటిగా నీకు అసలు యోగ జ్ఞానం, ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానం అసలు లేకుండా మాట్లాడుతున్నావురా నాన్న అని మెల్లగా చెప్పారు. ఏతావత్ అనువాద పరిపాషయా ప్రత్యుది ఇది కూడా అనువాద పరిపాష అట. అంటే వారికి అర్థమయ్యే రీతిలో చాలా మెత్తమెత్తగా చెప్పాడు. అలా మాట్లాడి మునివరః ఉపశమశీలః అతను మహా శాంతి. సహనం ఓర్పున్న మహానుభావుడు కాబట్టి ఉపరతాన ఉపరత అనాత్మ నిమిత్తః అనవసరంగా నన్ను అన్నాడు వాడన్నాడు వీళ్ళతో మాట్లాడలేదు మనసులో తీసుకుంటే మళ్ళీ మళ్ళీ శరీరం మీద కస్త అవకారం పుట్టడం మళ్ళా ద్వేషం మళ్ళీ ఇవన్నీ బాధ కదా ఎందుకు వచ్చిన బాధ అని మౌనం వహించాడు. ఉపరత అనాత్మ నిమిత్తః ఉపభోగేన కర్మారబ్ధం యపనయన్ చేసుకున్న కర్మతోటే పుట్టాను మళ్ళీ ఇవన్నీ చేసుకుంటే మళ్ళీ ఇంకా పుట్టాలి కదా. చేసిన దాన్ని అనుభవించడానికి శరీరం ఇచ్చాడు. పోయి దాకా ఉందాం. మళ్ళా దీనితో ఇంకొన్ని పనులు చేసి మళ్ళా కొంత మూట కట్టుకొని మళ్ళా దాని కోసం మళ్ళా పుట్టి ఇప్పటికే మూడు జర్మాలు అయింది వద్దు బాబోయ్ అని ఉన్నదాన్ని అనుభవించడానికే. నిశ్చయించుకున్నవాడు కాబట్టి ఆ కాలం గడపడమే ఉద్దేశం తప్ప వాడితో విన్నతో మాట్లాడటం ఉద్దేశం కాదు కాబట్టి. యపనయన్ కర్మారద్ధం యపనయన్ ఆరంభ శరీరాన్ని చిన్నగా సమా అంటే సాగతీయాలని అలా చిన్నగా సాగతీయిస్తూ రాజయానమపి తథా ఉవాహా ఆ శిబికను అలాగే మోసుకుంటూ వెళ్తూనే ఉన్నారు. అయితే సచాపి పాండవేయ సింధు సౌవీరపతిహి నయన మహారాజా ఆ ప్రభువుగాను ఉన్నాడే ఈ మహానుభావుడు ఈ వాక్యాలు విని

తత్వ జిజ్ఞాసాయాం సమ్యక్తద్ధ అధికృత అధికారః అక్కడ బయలుదేరింది ఎందుకు? తత్వజ్ఞానాన్ని పొందాలనే బయలుదేరాడు. కాబట్టి ఈ మాటలు కాస్త గోజ్ఞాసం లాగా పనిచేసింది. అరె అరె నేను ఏం కావాలనుకుంటున్నాను అవి ఇక్కడే వింటున్నానే అని. కొంచెం తెలిసినవాడు కాబట్టి తత్ హృదయ గ్రంథి మోచనం ద్విజవచః శృత్య ఎలాంటిది అది? హృదయ గ్రంథి మోచనం. హృదయం నడువు గ్రంథి అదే మమకారం అహంకారం ఉన్నాయి కదా ఇలాంటివి అదే వాసనా అంటాం సంస్కారం అంటాం భిజ్యతే హృదయ గ్రంథి సిద్యంతే సర్వ సంశయాః కదా నశ్యంతే జస్త క్షీయంతే జస్తే కర్మాణి తస్మిన్ దృష్టే పరావరే శాస్త్రం. పరమాత్మ సాక్షాత్కారం అయితే హృదయ గ్రంథి భేదించబడుతుంది. అంటే సంస్కారం వాసన అన్నీ పోతాయి. అదా అలాంటి హృదయ గ్రంథిని పోగొట్టేటువంటి బ్రాహ్మణోత్తముని వాక్యమును విని ఆశృత్య బహుయోగ గ్రంథ సమ్మతం ఎలాంటిదది బహుయోగ గ్రంథ సమ్మతం ఆయన మాట్లాడిన నాలుగు మాటలే కానీ ఎలా ఉన్నాయి ఆ మాటలు అవి? బహు యోగ గ్రంథములు. అనేకమైన యోగ గ్రంథములు గ్రంథములు అంటే పండితులే. ఎంతోమంది యోగ జ్ఞానం ఉన్నటువంటి మహా పండితులకు. సమ్మతమైనటువంటి విషయం కదా అని తెలుసుకొని సమ్మతం త్వరయాసిబికాం అవరుశ్య అమాంతం మేనా నుంచి ఒక దూ కిందకి దూకించాడు. ఇంకా గుడి ఎక్కడ ఉంది ఇంకా ఓ బాబోయ్ అని అమాంతం దూకి శిరస పాదమూలం ఉపసృతః అతని కాళ్ళ మీద పడ్డాడు. తల పైన పడేసి నమస్కరించి క్షమాపయన్ యుగత ఉపదేవస్మయః నేను రాజునన్న గర్వం కాస్తా పోయింది. పోయి అతన్ని క్షమా పడే అడుగుతున్నాడు. కస్త్వం నిగూఢశ్చరతి అయ్యా మహానుభావా నువ్వు ఎవరు నాయనా? నిగూఢ శరతి అతి రహస్యంగా గుంపనంగా తిరుగుతున్నావు. ద్విజానాం విభర్షి సూత్రం. బ్రాహ్మణుడవేం తెలిసిపోయింది. ఎందుకు సూత్రం విభర్షి. యజ్ఞోపవీతాన్ని ధరించి ఉన్నావు విభర్షి సూత్రం. కథమోవధూతః.

యోభిత ఉండి ఇలా తిరుగుతున్నావంటే అర్థం ఏమిటి? నీవు అవధూతవే కానీ కథమ ఎన్నో వాడవు. ఎన్నో వాడవు అంటే ఏ మార్గం అనుసరిస్తున్నావు? అవధూత మార్గాలు ఉన్నాయి. 16 అవధూత మార్గాల్లో నీవు ఏ మార్గం అవతిమిస్తున్నావు? కతమోవధూతః కస్యాసి ఎవరి వాడవు? కుత్రత్యః ఎక్కడ ఉండేవాడవు? ఇహాతి కస్మాత్ ఇక్కడికి కూడా ఎందుకు వచ్చావ్? ఎవరి వాళ్ళవు ఇక్కడ ఉంటావ్ ఇక్కడికి ఎందుకు వచ్చావ్? క్షేమాయ నశ్యేదసి నోత శుక్లః ఒకవేళ మాలాంటి వారికి తత్వజ్ఞానాన్ని బోధించడానికి బయలుదేరి వచ్చిన కపిలమునివి కాదు కదా? అలా ఉంటావు ఎందుకంటే మహా అత్యం ఉంటారు మహానుభావులు ఏమీ తెలియదు. విఖారిగా ఉంటారు విఘ్నోభిత మాత్రమే కనబడుతుంది. నువ్వు వాడు పిచ్చివాడా మంచివాడా మనం ఏమనుకోవాలి? గుర్తుపట్టలేం. ఇక్కడ నాయన నువ్వు ఎవరయ్యా మహానుభవా అడుగుతున్నాడు. నాం విశంకే సురరాజ వజ్రాతో నత్ రక్ష శూలాతో న యమస్య దండాత్ నేను ఇంద్రుని వజ్రాయుధంతో కానీ శంకరని త్రిశూలంతో కానీ యముని పాశంతో కానీ నేను భయపడను. నాగ్ని అర్క సోమ అనిల విత్తప అస్త్రాత్ శంకే అగ్ని చంద్రుడు సూర్యుడు వాయువు. అలాగే కుబేరుడు అంటే యధాత్ దిక్పాలకుడు అన్నమాట. అష్టదిక్పాలకుల ఆయుధాల నుంచి కూడా నాకు ఎలాంటి భయము లేదు. వృషం బ్రహ్మ కుల అవమానం. బ్రాహ్మణుడిని అవమానించాలి అంటే మాత్రం నేను వడికిపోతాను. నేను చూడలేదు స్వామి మీ యజ్ఞోభీరితం చూసి ఉంటే అసలు మొదలు మోయించేవాడిని కాదు. అవమానం జరిగింది మీకు నేను చాలా. పశ్చాత్తాపం కేజపడుతున్నాను. అలాంటి అష్టదిక్పాలకుల ఆయుధాలకు కూడా భయపడను కానీ బ్రాహ్మణ అవమానం అంటే నేను భయపడతాను. దండాత్ బ్రహ్మకులావమానాత్ తత్ బ్రూహి అసంగః జడవన్నిగూఢః విజ్ఞానవీర్యః విచరసి అపారః స్వామి మీరు

సంసారం యందు సంగతి లేకుండా జడవత్ జడుల్లాగా నిగూఢ రహస్యంగా ఉండి విజ్ఞాన వీర్య నీ బలం ఏమిటి? జ్ఞానమే బలం. ఇలాంటి విజ్ఞాన బలంతోటి విచరసి అపారః మహానుభావుడవు నీవు. నీకు ఎంత జ్ఞానం ఉందో మేము తెలుసుకోలేం. సంచరిస్తున్నావు జరస్యపారః వచాంచి యోగగ్రహితాని సాదో న నః క్షమంతే మనసాపిభేత్తుం. మీరు మాట్లాడిన మాటలు సామాన్య వాక్యాలు కాకపోవు యోగ గ్రహితాన్ని యోగ శాస్త్రం చేత ఏర్పడినటువంటి యోగ సూత్రాలు అన్నమాట ఇది. మీరు యోగ సూత్రాల్నే మాట్లాడుతున్నారు మాలాంటి అల్పజ్ఞానులు మీరు మాట్లాడిన మాటలను భేదించగలరా మేము వాటిని మాకు ఆ బుర్రకే అర్థం కావు అది. అంటే వాక్యాన్ని విడదీసి అర్థం అయిద్ది కదా. అర్థం చేయగలమా? మాకు ఇవి అర్థం కావు. మనసాభి మనస్సుతో కూడా అంటున్నారు వేత్తుం. అహంచ యోగేశ్వరం ఆత్మతత్వ విధాం మునీనాం పరమం గురుంబుయి ప్రక్తుం ప్రవృత్తా. నేను యోగీశ్వరుడి అయినటువంటి కపిలుడిని అది కూడా ఆత్మతత్వ విధాం ప్రభుం మునీనాం పరమం గురుం తత్వజ్ఞానం కలవాడు ఆత్మజ్ఞానం కలవాడు మునులందరిలో ఉత్తమ ముని అలాంటి కపిలుడిని ప్రష్టుం ప్రవృత్తః అడగటానికి బయలుదేరాను. ప్రష్టుం ప్రవృత్తః కివిహ అరణం తత్ ఇక్కడ ఏమడిగాలి ఏమడటానికి పోయాను పరమాత్మ వారు జీవాత్మ వారు ప్రకృతి ఇవన్నీ రొటీన్ అందరూ అవుతారు అవన్నీ కాదు కిం ఇహ అరణం ఈ ప్రపంచంలో రక్షకం ఏది అంటే కావాల్సింది. ఎందుకంటే మనకు అన్ని దిక్కుల ఆపదలే ఉన్నాయి. కూర్చుంటే ఆపద, నిలుచుంటే ఆపద, పడుకుంటే ఆపద, ఈ పని చేస్తే ఆపద, చేయకుంటే ఆపద. కాబట్టి అణువణువునా ఆపదలే ఉన్నటువంటి ప్రపంచంలో. రక్షక మీది అనే విషయాన్ని అడుగుదామని కపిలుని దగ్గరికి వెళుతున్నాను. కిమిహారణముస్యాత్. సాక్షాత్ హరిం జ్ఞాన కలావతీర్ణం పరమాత్మ అవతరించాడు కపిలునిగా అలాంటి వాళ్ళు మేము వెళుతున్నాము. సవై భవాన్ లోక నిరీక్షణార్థం అవ్యక్త లింగ విచరత్య పుస్విత్. ఆ కపిల మహర్షి తమరేనై ప్రపంచం. ఎలా ఉంది? లోకం ఎలా ఉంది? ఎంత అజ్ఞానంతో ఉంది? వారికి ఎలా జ్ఞానం కలిగించాలి అని తెలియజేయటానికి, పరిశీలించడానికి అవ్యక్త లింగః మీ స్వరూపాన్ని దాచుకొని తిరుగుతున్నారా విచరసి?

అభిస్థితు యోగేశ్వరానాం గతి మందబుద్ధిహి కథం విచక్షిత గృహానుబంధః యోగేశ్వరానాం గతిం యోగేశ్వరుల మార్గాన్ని అంధబుద్ధి అయినటువంటి నేను ఎలా తెలుసుకుంటానండి ఎక్కడున్నాను గృహానుబంధ సంసారంలో ఉన్నాను. గృహస్తాశ్రమంలో సంసారంలో ఉండి సాంసారిక విషయవ్యామోహంలో పడి ఉన్న నేను యోగీశ్వరుల మార్గాన్ని తెలుసుకోగలనా? అయ్యే పనేనా? అందుకోసమని కథం విచక్షిత గృహానుబంధః దృష్టశ్రమః కర్మతః ఆత్మనోవ భర్తు గంతుః భవతస్య అనుమన్యే. ఇప్పుడు మళ్ళీ అంటే జ్ఞానం పరిపక్వం కాలేదు కాబట్టి తాను మాట్లాడింది తప్పేం కాదు నిజమే మాట్లాడాను ఉన్నదే మాట్లాడాను అని తాను మాట్లాడిన దాన్ని ఇంకా సమర్ధించుకునే ప్రయత్నం చేస్తున్నాం. ధర్మధాస్యం ఏంటంటే పెద్దలు ఒక మాట చెబితే అర్థం కాని మనము మనం చెప్పిందే కరెక్టు ఆ ఈయన ఏం చెప్తున్నాడులే అని అనిపించవచ్చు. ఎందుకు అనిపిస్తుంది ఇది? మనకంతా లౌకికమే. ఎత్తిన బరువు పెట్టుకొని పోతున్నారండి. అయ్యో బరువు వస్తుందని నాకు నేను బరువు మోసేవాడిని కాదని మనకు ఎట్లా అనిపిస్తుంది అండి. చిన్న బరువు ఉంది. నడిచిపోతున్నాం మనం. బాగా ఆయాసం తీసి అయ్యో నాయనా బరువు అయితుందా అన్నాం అనుకో నీకు బుద్ధి లేదు నాకు బరువు కావాలేమిటి నీ బరువు మోస్తున్నానా అంటే ఎవరితో అవుతుంది నాకు కనపడుతున్నాడు బరువు మోస్తున్నట్టు. పని చేస్తున్న వాడికి కదండీ శ్రమ అది చెప్తున్నాడు చూడండి. దృష్ట శ్రమః కర్మతః కదా? అర్ధత దేనితోటి వస్తుంది? పనితోటే కదా? దృష్ట శ్రమః కర్మతః పనితో అర్ధత వస్తుంది అది ఆత్మనోవై శరీరానికి కలుగుతుంది. అది భక్తుహో గంతుహో భవతస్యానుమన్యే అది బరువు మోసే వాడికి, నడిచే వాడికి బరువు మోయటం ఒక కర్మ, నడవటం ఒక కర్మ. ఇదివల్ల ఆయాసం వస్తుంది. మరి ఆ పని రెండు నువ్వు చేస్తున్నావు కదా. పల్లకి మోస్తున్నావు, నడుస్తున్నావు. కదా కాబట్టి కర్మ చేస్తున్న వాడికి వచ్చేవి మరి మీకు కూడా రావాలి కదా వస్తాయి నువ్వు కర్మ చేస్తున్నావు కదా అదే అడిగాను నేను నేను లేని దాన్ని ఏమి అడిగాను.

అన్యే భక్తుర్గంతుశ్చ భవతస్యానుమన్యే యథాసతోదానయనాద అభావాత్ సమూలయిష్టః వ్యవహార మార్గ కుండ ఉందనుకోండి కుండ ఉంది నీళ్లు తెస్తాం. కుండ లేదు, నీళ్లు తేలు. నీళ్లు తెగడం లేదు అంటే కుండ లేదన్నమాట. నీళ్లు తెచ్చాడు కుండ ఉన్నదన్నమాట. నువ్వు నడిచావు అడకడం ఉందన్నమాట. పోనీ అడకడం ఉంది పని చేశావు అన్నమాట. అర్థం కనబడుతున్నది, పని కనబడుతున్నది, చేస్తున్న దేహం కనబడుతున్నది. అయినప్పుడు లేదని ఎలా అనుకోవాలి? నిజముగా కుండ లేకుండా ఉంటే నీరే రాదు. నిజంగా నువ్వు పని చేయకుంటే అర్థం రాదు. పని చేస్తున్నావ్. పని చేస్తున్నప్పుడు అరధర లేదని ఎలా అనాలి? ఎలా చెప్పుకోవాలి అంటున్నాడు. వ్యవహార మార్గః స్థాల్యగ్ని తాపాత్ పైసోభితాపః తత్తాపతః కందుల గర్భరంకి. కనపడుతూనే ఉంది. వంట అన్నం వండుతున్నాం అంటే ఏం చేస్తున్నాం? గిన్నెలో నీళ్లు పోసి బియ్యం పోసి పొయ్యి మీద పెడుతున్నాం. పాత్ర వేడి అవుతున్నది. పాత్ర వేడి కావడంతో డైరెక్ట్ గా తనకు నీ తనకు అగ్నికి ఏ సంబంధం లేకున్నా కదా బియ్యం కి సంబంధం ఏముంది? బియ్యం అగ్నిలో పడ్డాయా? పోనీ నీళ్లు పడ్డాయా? లేదు అవి లేవు. అగ్ని సంబంధం దేనికి ఉంది? గిన్నెకు ఉంది. పాత్రకు ఉంది. పాత్ర వేడి అయింది అనుకోండి, పాత్ర వేడి అయితే పాత్రలో ఉన్న నీరు కూడా వేడి అవుతుంది. పాత్రలో ఉన్న నీరు వేడి అయితే నీటిలో ఉన్న బియ్యం ఉడుకుతుంది. మరి బియ్యానికి మాకేం సంబంధం? నేను నిప్పులో లేవు కదా, నేనెందుకు కూడా బియ్యం అనుకుంటున్నాయా? లేదే. కాబట్టి చెప్తున్నాడు స్థాల్యజ్ఞి తాపాత్పయసోభితాపః. నిప్పుతో తాలి వేడైతే అందులో ఉన్న నీరు వేడవుతున్నది. తత్తాపతః తండ్రుల గర్భరంధి. ఆ నీరు వేడి వలన బియ్యం యొక్క గర్భం కాస్త విడిపోయి అది ఉడుకుతున్నది. గర్భరంధి. దేహ ఇంద్రియ శ్వాసయ సన్నిఖరసాత్ తత్సంకృతిహి పురుషస్య అను అదే విధంగా ఎలాగైతే గిన్నెలో ఉన్న నీరు వేడి అవుతుందో దేహంలో ఉన్న ఆత్మకు

గిన్నె వేడి అయితే నీళ్లు వేడి అయితే మరి దేహం వేడితే ఆత్మ వేడుతుంది. దేహం పని చేసింది ఆత్మ కాస్త రాదా? ఇంత తప్పేం చెప్పానండి ఉన్న మాటే చెప్పాను కదా. ఆత్మ ఎక్కడ ఉంది? దేహంలోనే ఉంది. దేహం అరిసిపోతుందో లేదా? దేహం కష్టపడుతుందో లేదా? మరి శ్రమ ఆత్మకు కావాలనా వద్దా? అవుతుంది. దేహ ఇంద్రియ శ్వాసయ సన్నీఖర శాతు దేహము తోటి ఇంద్రియములతోటి అంతఃకరణంతోటి ఆత్మకి ఎన్ని లింకులు ఉన్నాయి? అంటే ఏమిటి? నిప్పు డైరెక్ట్ గా నిప్పు మీద పాత్ర ఉంది, పాత్రలో బియ్యం నీరు ఉన్నాయి, నీటిలో బియ్యం ఉన్నాయి కదా? నీ బియ్యానికి, నీటికి, పాత్రకు కూడా ఏం సంబంధం ఉండదు ఇక్కడ అట్ట కాదు ఆత్మ. ఆత్మ అంటే మొదలు దేహము, దేహం తర్వాత ఇంద్రియాలు, ఇంద్రియం తర్వాత మనస్సు, మనస్సు తర్వాత బుద్ధి, అంతఃకరణము, చిత్తము ఇవన్నీ అనేక ఎక్కడో ఆత్మ. అంత దూరం అంటుతుందా అంటే వేడి ఎంతసేపు అంటాలి అంత దూరం అంటుతుందా? ఇవన్నీ దేహం తోటే ఉన్నాయి కాబట్టి దేహమున కలిగేవన్నీ ఆత్మ కూడా కలగాలి కలుగుతాయి. కలగాలి ఎందుకు అనుకుంటున్నావయ్యా? దేహేంద్రియాల్. స్వాదేశాన్ని కరసాత తత్ సంస్కృతిహి పురుషస్య అందుకే జీవుడికి కూడా సంసారం ఉంటుంది కదా. నేను మోయటం లేదు నాకు బరువు లేదు అంటున్నావ్ అదేం వ్యవహారం మాకు అర్థం కావటం లేదు. శాస్తా అభిభోక్త నృపతిహి ప్రజానాం యెక్కింకరోవై నప్పినష్టిపిస్తాం. ఆ రీతిలో నన్ను రాదంటున్నారు. నువ్వెనని సేవకుడు అంటున్నాడు. రాజు గాని నేను ఆజ్ఞాపించాలి, సేవకులుగా మీరు చేయాలి. నేను చెప్తున్నాను మీరు చేస్తున్నారు. ఇందులో పిచ్చ పేషణం ఏముంది? లేనిది చేస్తే చేయండి చెప్తే చెప్పిన మాట వినకుంటే అప్పుడు ఇది పిచ్చ పేషణం అవుతుంది. కాబట్టి నా పినష్టిపిస్తం ఇందులో అలాంటిది ఏమీ లేదు. స్వధర్మ ఆరాధన మచ్యుతస్య యదీయమానః విజహాతి అఘౌహం. ఇది రాసుకోవాలన్నమాట వాక్యం. ఏం వాక్యం? స్వధర్మం ఆరాధనం అచ్యుతస్య. అచ్యుత ఆరాధన అంటే ఏమిటి? స్వధర్మమే. కదా? మన ధర్మాన్ని మనం ఆచరించటమే భగవత్ ఆరాధన. ఎవరు ఎవరు భగవంతుడు ధర్మమేనండి. సరే స్వధర్మమారాధనమచ్యుతస్య. చెప్పుకుంటామన్న వాక్యం ఆ వాక్యం అలా పెట్టుకున్నారంటే అంతర ప్రచారం అవుతుంది.

భగవంతుని ఆరాధిస్తున్నాను, భగవంతుని ఆరాధిస్తున్నాను అని కబురు చెప్పి అందరినీ హింసించడం మొదలు పెడితే అది ఆరాధన అవుతుందా? నీ ధర్మాన్ని మారుతున్నాం. నీ ధర్మాన్ని నువ్వు పరిపాలించు అత్యర్థ ఆరాధన అవుతుంది. నేను రాజు, నా ధర్మం శాసనం అది నేను చేయాలి. మీరు పుచ్చురు, మీ ధర్మం శాసనాన్ని వినటం అది మీరు వినాలి. అంటే మాకైనా మీకైనా భగవత్ ఆరాధన రూపంగానే కర్మలు చేస్తాము. అది నువ్వు చేస్తున్నావ్ మేము చేస్తున్నాము. కమలు జరుగుతూ ఉన్నాయి కానీ పరితమ్ము ఉంటుంది. లేదని ఎలా అంటున్నావయ్యా స్వధర్మమారాధనమచ్యుతస్య యదీహమానః విజహాతి అగౌఘం. పాపములను పోగొట్టుకోవాలి అనుకుంటే ధర్మాచరణ చేయాలి. ధర్మాచరణ చేయటమే అచ్యుతారాధన. మరి సమాజం ఎవరు చేస్తున్నారు? శరీరమా ఆత్మనా? ఏం చెబుదాం? కాబట్టి తన్మే భవన్ నరదేవాభిమాన మదేనా తుచ్ఛీకుత సత్తమస్య కృశిష్ట మైత్రి దృశ్యమార్త బంధో యధాతరే సత్ అవధ్యానమమ్మః స్వామి, నాకు ఇప్పటిదాకా నరదేవ అభిమానం బాగా నేనే రాజును, నేనే రాజును అనే ఒక అభిమానం ఉండేది. ఆ దాన్ని ఏం చేశావు? భవన్ నరదేవాభిమానమదేన తుచ్ఛీకృత సప్తమస్యామి ఇలాంటి మహానుభావులను నిరాదరించాను, చులకన చేశాను. ఈయనే రాజు నాన్న అభిమానంతోటి సత్తమస్య కృషిష్ట మైత్రి దృశ్యం ఆర్తబంధు స్వామి మీరు ఆర్తబంధువుగా మా మీద ఒక్క కరుణా కటాక్షాన్ని పడేయండి. కృషిష్ట మైత్రి దృశం వాస్త బంధో యథా తరే సదవ జ్ఞాన మంపః ఉన్నది, జరుగుతున్నది ఇదంతా సత్యమే అనిపించే సంసారం వలన కలిగే లేదా సంసారం అనే పాపాన్ని తరించేలా మీ కటాక్షాన్ని ప్రసరింపచేయండి. అంహః నా విక్రియ విశ్వ సుహృత్కస్య సామ్యేన వీతాభిమతేహి తవాపి. ఇన్ని మాటలని కరింప చేయండి కరుణించండి దండం పెడితే అయిపోతుందా? అంతదారేమో అది మీలాంటి వారికి కాదు కదా. అజ్ఞానులు మాట్లాడిన మాటలకు జ్ఞానులు ఎవరు కోపించరు. అభిమానాన్ని పెంచుకోరు. ఏమని కర్మ వాళ్ళు అన్నారు పోనీ. ఇంకా జ్ఞానం రాలేదు బతకని.

అనుకుంటాడు తప్ప నన్ను ఇంత మాట అంటాడా వీడు అని ఆగ్రహిస్తే మాకు అదేం కావాలి. అందుకే అంటున్నాడు నా విక్రియ విశ్వ సుహృత్సకస్య ప్రపంచం మొత్తానికి మీరు మిత్రులు. ప్రపంచ మిత్రులకు కూడా మిత్రులట. అలాంటి మీకు విక్రియానా వికారం కలగదు, మార్పు కలగదు. ఇప్పుడు ఇదొక అంటాడా, ఇదొక క్షణం కార్పణ్యం ఉద్యోగంలో కూడా కదా అలాంటివి ఏమీ లేవు. సామ్యేన వీతాభిమతేహే తవాపి ఎందుకంటే సర్వం విష్ణుమయం జగత్ కదా అంతా పరమాత్మ ఉన్నాడండి నీలో ఉన్నాడు నాలో ఉన్నాడు వాళ్ళలో ఉన్నాడు ఇంకొకళ్ళలో ఉన్నాడు. సర్వం విస్మయం కాబట్టి జగత్తంతా ఒకటే. అంతా సమానమే. ఎలా విచ్చునులే. ఈ ప్రపంచమే ఒక దేవాలయము. పరమాత్మ తరువు ఉన్నాడు. లేనప్పుడు ఆ దేవాలయంలో మనం ఓ స్తంభలమో, కడపలమో లేకుంటే ఏదో ఒక వయమై ఉంటాం. అది మీలో మాలో వాళ్ళ సమానమే అనేవాడు పడేవాడు. లేదు కదా. అందుకోసమని సామ్యేన మహా వ్యవిక్రియా విశ్వ సూత్సకస్య సామ్యేన వీతాభిమతేహే తవాపి సామ్య భావనతో అభిమానాన్ని పెట్టిన మీకు కూడా ఎలాంటి వికారం కలిగి ఉండకూడదు. మహద్విమానాత్ స్వకృతాగ్ని మాద్రుకు నంచ్యతి అదూరాదపి శూలపానిహి. పెద్దలను అవమానం చేస్తే మహద్విమానాత్ సకృతాబ్ది. స్వయంకృతంగా పెద్దల అవమానం చేసినటువంటి మాలాంటి వాడు అచిరాత్ నంచి. వరలో నశిస్తాడు. అదూరాత్ అపి శూలపాణిహి ఆ పెద్దవాడు రెండర్థ అన్నమాట. సాక్షాత్తు శంకరుడి అంతటి వాడైనా సరే. మహా వాళ్ళు అవమానం చేస్తే నశించక తప్పదు. లేదా శంకరుని అండ తీసుకున్న వారైనా సరే అదూరాదపి శంకరునికి దగ్గరలో ఉన్నా సరే అంటే ఏమర్థం? శంకరుడి దగ్గర దాక్కున్నా సరే. మహానుభావులను అవమానం చేస్తే అవి చెప్తాడు చమత్కారంగా మోహిని అవతార ఘట్టంలో మోహిని అవతార ఘట్టంలో ఒక శంకరుడే అడిగాడు స్వామి స్వామి మీరు చాలా అమ్మాయి చాలా అందంగా ఉన్నారట అంతమంది దేవతాలను ఇంతమంది రాశకులను

భయమరపించేశారట. పురుషోత్తములుగా పేరుకొందిన మీరు స్త్రీ రత్నం కూడా అయ్యారట. ఇది చాలా ఆశ్చర్యం. ఒక్కసారి మాకు చూపవు మీ సౌందర్యాన్ని ఎలా ఉందో చూసాం అనుకుంటున్నాం. నువ్వు ఇలా అమ్మాయిగా ఎలా ఉందో చూద్దాం అనుకుంటున్నాం. అడిగే అడగక ఎంబడి అమ్మాయి అమ్మాయిని తీసుకొని అడిగాడు పావతు తెచ్చాడు. ఒక్కడు రాలేదు మనకు మనకు అయింది అనుకుంటాం కదా. ముందు రాబోతుంది పార్వతీ దేవిని తీసుకొని వచ్చి మరి అడిగాడు. సరే స్వామి ఏమన్నాడంటే కామినాం బహుమంతవ్యం అన్నాడు. కోరుకున్న వాళ్ళని మీరు అలా ఒప్పుకోవాలి ఏం చేస్తాం కోరితే కాదంటాం అలాగే నీలాంటి వాడు నా హృదయాన్ని అత్యాజ్ఞ చేస్తాను అన్నాడు. చూడండి ఎంత పరమాత్మ మాయ ఎంత అద్భుతమైన మాయ అంటే ఆయన అడిగాడు ఈయన చేస్తాను అన్నాడు పాపం స్వామి ఎప్పుడో చేస్తాడు అనుకుంటున్నాడు. ఇప్పుడు ఎక్కడ చేస్తాడు టైం తీసుకుంటాడు కదా ఇది అనుకున్న లోపల అనుకుంటే మాయం అయింది లేదు. వైకుంఠం లేదు, సర్పం లేదు, ఆశే చతుర్లు ఏం లేదు. పెద్ద ఉద్యానవనం. రకరకాల పూలు, తొమ్మిద రూపాయి మడలు ఓ గోరగోర. అరే నా అప్పుడే ఒకళ్ళని దిగి వచ్చేసాడు పాపం మహానుభావుడు అప్పుడే దిగి వచ్చానా వైకూంటం మనం తొందరగా నడుస్తున్నామే అని పావతం తీసుకొని బాబు వెళ్ళిపోతున్నాడు. దూరంగా పడుతుంటే ఒక అమ్మాయి కనబడింది. ఉత్త ఊరుగా అమ్మాయి బంతులాడుకుంటూ బంతి కొడుతూ ఆ చేత్తోటి. ఆ ఆడ ఆడుకుంటూ పోతున్నది. వెనక ఉంది బావతి అమ్మాయి చూస్తూనే ఉంది మహానుభావుల జగన్ మాత అమ్మ అంతా పరిగెత్తాడు. అబ్బా ఆమె నవ్వుతున్నదట కర్మ ఇదేంటిరా బాబోయ్ నా పరువు పోయింది. ఎందుకంటే అందాగత్యాల్లో పవర్ తక్కువదేం కాదు. మహా సౌందర్య రాశి అవుతుంది. గన్మాత కదా ఆ సౌందర్యానికి ఏమిటి? మరి ఇంత సౌందర్య రాశిని పక్కన పెట్టుకొని అందుకని అంటాడు వ్యాసుడు. చమత్సారంగా అంటాడు. మన ఇంట్లో వండుకున్న లడ్డూల కంటే పక్క ఇంట్లో వండుకున్న పచ్చడే రుచిగా ఉంటుందట. అన్య గృహ అన్య గృహస్తం లేఖ్యం అతీవ స్వాదుహోతి యత్వ గృహ మోదకాత్. మన ఇంటిలో లడ్డు కంటే పక్క ఇంటి చట్నీయే బాగుంటుంది అని శాస్త్రం. ఇంత అందగచ్చని పక్కన పెట్టుకొని ఆ వెంట పరిగెత్తాడు. సరే ఆయన మోహ అది వేరు సగతు అనుకోండి. ఇతను పోయిన సమయం చూసి పాపం అమాంతం గాలి వచ్చి ఆయన మీద ఉన్న వస్త్రం కాస్త ఎగరగొట్టింది.

పరిగెత్తుతుంటే గాఢంగా సౌకరించుకున్నాడు. సరే కథ మీకు విడిసకరణం అయింది మళ్ళీ మాయ తెలుసుకున్నాడు అయిపోయింది. ఇంత అయిన తరువాత శంకరుడు ఇంటికి వెళ్ళాడు మరి పావ పోరి పావ తేజో కాసేపు సహజం కదా ఓ మీరు మహానుభావులు అండి చాలా నిగ్రహపరులు తపస్సు శిక్ష నాకు ఇప్పుడు అలా బాగా అర్థమైంది ఇందాక నేను ఏమో అనుకున్నాను కానీ అమ్మో మీ తపస్సు మీ యోగం మీ సమాధి ఏదో కష్టం ఆడవాళ్ళ పాట తెలుసు కాబట్టి మాట్లాడాలి బాబు ఏం చెప్పాలి ఇప్పుడు. అబ్బే చూస్తాం విష్ణువు ఏం చేస్తాడో అని వెళ్ళాను. నేను మోహన్ చంద్ర ఆయన విష్ణువు అని. ఇంకో మాట మాకు ఇంతవరకే పాప వక్తం తెలుసు. స్కాందలో దాని పై మాట శివుడే చెప్తాడు. నేనే ఇంకో తప్పు చేశాను. ఆ మాత్రం నాకు తెలీదు ఆయన విష్ణువు అని. చూద్దాం విష్ణువు ఏం చేస్తాడో అన్నట్టు వెళ్ళాను. నాకు అన్నీ తెలుసులే అన్నారు. ఒకటి పరమాత్మ యొక్క మోహినీత్వాన్ని సాక్షాత్కరించాలని కోవాలనుకున్నాడు. రెండు సాక్షాత్కరించుకున్న మోహినిత్వంతోటి మోహం చెందాడు. చెందిన మోహాన్ని చెందలేదని భేజజంతోటి అబ్బ అబద్ధం చెప్పాడు. అంటే దంభం. దీనికి శిక్ష కావాలి కాబట్టి ఈనాడే కాదు ఏనాడే నిన్ను మోహినే కాపాడాలిగా బాబు. చిన్న మాట అన్నాను. పార్వతితో ఈ మాట అన్న పాపానికే పాపం శంకరునికి భస్మాసురునితో భంగపాటు జరిగింది. భంగపాటు జరిగింది. మళ్ళీ భస్మాసురుని నుంచి ఎవరు కాపాడారు? మళ్ళీ ఏ వేషం కాపాడింది? మోహిని వేషమే కాపాడింది. అంటే సమాధానం ఏంటి? నిజంగా పరమాత్మే మోహిని, నాకు విష్ణుమాయ తెలుసు అని నీవు చెప్పిన మాట నిజమే అయితే, నీ గురించి తపస్సు చేసే వాడి మనసులో ఏ కోరిక ఉందో నీకు తెలియదా? వా అంతర్యామి కదా? మరి ఆ కోరిక నీకు తెలిసినప్పుడు వాడు అలాంటి కోరిక కోరుతాడు దాన్ని ఎలా ముందు ఎదుర్కోవాలని సన్నద్ధమై రావా అని. అడిగిన అడిగినట్టు ఇచ్చేసావా? మళ్ళీ ఎవరు కాపాడాలి? పోరాడు ఇయ్యటానికి మీ పని కాపాడటానికి నా పని. ఏమంటావ్?

కూడా అన్నాడన్నమాట. స్వామి వచ్చిన రహస్యం అద్భుతమైన గ్రంథం స్కాందం చదువుతుంటే ఆనందంగా ఉంటుంది చాలామంది పాపం వైష్ణవులు ఏమో అయ్యో స్కాంద వాటి లోపల అంతా విశ్వ ప్రభావామే. అందులో మొత్తం శంకరుడు చేసింది ఇంకోటి కాదు. శంకరుడు, పార్వతి మొత్తం కథలు అన్నీ శివనారాయణ మహాహత్య ఏదో ఒక రెండు మూడు చోట్ల కాస్త ఆయన శివరింగం అని ఏదో పావసి కళ్యాణం అని ఏదో కొన్ని అందరా కాసుర కథ జజాది ఒక చెప్పాలి అప్పుడు పాపం ఎట్లా వాళ్ళందరూ ఉంటారు కదా ఒప్పుకుందాం బాగా అండి. ఇంత చేస్తే అప్పుడు అన్నాడు భార్యల మెప్పు పొందటానికి భార్యల ముందర తాము చిన్నతనం కాకూడదు అనుకొని చెప్పిన అబద్ధాలను పాపాల దిష్టిలో వేయకండి స్వామి అని వరం అడిగాడు. లేకుంటే నా కర్మ మీకు ఆ కర్మ వద్దు బాబోయ్ ఇరా అంటే అప్పుడు స్వామి ఒక మాట చెప్పాడు నిజం నిజముగా మనసులోనైనా ఒప్పుకున్న వాడిని లిస్ట్ చేయను అన్నాడు. పైకి అంటా తప్ప నిజంగా స్వామి నాదే తప్పని మనస్సులో అనుకుంటూ పైకి ఏం మాట్లాడినా నేను పట్టించుకోను. కానీ మనస్సుతో కూడా కలిపామనుకో లిస్ట్ లో పడతావు. అబ్బా మంచి కథ ఇది. అందుకోసం పరమాత్మ స్వరూప స్వభావాలను ఏ రకంగా అవమానించినా మనం ఫలితాన్ని అనుభవించక తప్పదు అన్నమాట. ఆ రీతిలో మహద్విమానాత్ స్వకృతాబ్ది మాద్రుకు నక్షతి అదూరాదపి శూలపాణిహి అపిశూలపాణిహి నక్షతి అదూరా శూలపాణి అనేది నక్షతి. దగ్గరలో ఉన్న, దూరంలో ఉన్న, ఆయన రక్షణలో ఉన్న, ఆయనైనా మహానుభావులను అవమానిస్తే మాత్రం సద్యఫలతి వెంటనే ఫలిస్తుంది కానీ మహానుభావా నన్ను క్షమించవలసింది. అని అడిగారు అన్నమాట. అకోవిదః కోవిద వాద వాదాన్ వదస్యథః నాతి విదాం వరిష్టః. మొదటిది తెలియని వారు తెలిసిన వానిలా మాట్లాడటమే తప్పు. కదా? తెలియని వాడు తెలిసిన వాడు మాట్లాడడం తప్పు కాదండి. అకోవిదః కోవిదవాదవాదాన్ కరోటి. ఏమి తెలియని వాడవు తెలిసిన వాడి మాటలు దాకా మాట్లాడుతున్నావేమో నువ్వు.

అంటే సరిగ్గా ఎక్కడ తప్పు అది చెప్పాలి. మరి ఇప్పటికీ ఏమనుకుంటే నాకు కొంత తెలుసు, నేను మరి కర్మ చేస్తున్నాను, ధర్మ చేస్తున్నాను, మనిషి, శరీరం, ఆత్మ, సంబంధం, తాలి, అగ్ని, ఏదో బియ్యం, వంట నాకు అసలు వచ్చు అని ఫిల్మ్ లో ఉన్నాడు వాడు. పిచ్చి వాడా ఏ తెలవదురా నీకు. అందుకే అకోవిదః కోవిద వాద వాదాన్ కరోసి వదసి. అతః నాతిమిదాంవరిష్ట. కాబట్టి నీవు బాగా తెలిసిన వాడివో గమకావు. ఇది తెలుసు ఏమో కానీ నాది విధం ఎక్కువగా తెలిసిన వారిలో నీవు చేపుడవు కావు అంటే నిన్ను తెలిసిన వాడవని నీవు అనుకుంటే మాత్రం భ్రమలో పడతావు. నీవు మాట్లాడిన మాటలే చెప్తున్నాయి. అంటే పెద్దలు ఉపదేశిస్తున్నప్పుడు ఇది నాకు కూడా తెలుసు లేండి. ఇలా ఉంటుంది కదా మరి అలా ఇలా చెప్తున్నారు. ఇలాంటి పిచ్చి పిచ్చి ప్రశ్నలు వేసి కూడా దనము అంట. నోరు మూసుకొని వినాలి. అదే అదే కదా మరి. నోరు మూసుకొని వినాలి తప్ప ఆ నేను కూడా చాలా నేను చాలా రామానే విన్నానండి చాలా చోట్ల విన్నానండి. ఒక రోజు అంటుంటారు ఈ జ్ఞాపకం వచ్చి నవ్వుతుంటారు. భాగవతం విన్నానండి నేను పదిసార్లు భాగవతం విన్నానండి నా ఇంట్లో రెండు భాగవతాలు ఉన్నాయి. షాపులో వెయ్యి ఉంటాయి భాగవతాలు దానికి ఏమవుతుంది వీనికి ఏమవుతుంది. యా తెలుసా అండి కొంచెం అని ఒక క్వశ్చన్ అడుగుతారు. అంటే తెలిసిన వాళ్ళు అడుగుతున్నాను అని. మరి అందుకని కో విధ కో విధ వాదా వాదా అని నోరు మూసుకొని వించి అర్థమవుతుంది తప్ప నేనేమో ప్రసిగిస్తాను అంటే ఏమి తెలియదు. నాతి విధాం వరిష్టః న సూరయోహి వ్యవహారమేనం తత్వావమర్షేన సమామనంతి నువ్వు అన్నావు చూడు పని చేసిన వాడికి అరసరైతుంది ఆ మోచిన వాడికి బరువు అవుతుంది శరీరం మోస్తూ ఉన్నది అందులో ఆత్మ ఉంది కాబట్టి దానికి సంబంధం అందుతుంది ఏదో అంటున్నావు చూడు ఇవి. తెలిసిన వారెవరు ఒప్పుకోరు. ఈ వ్యవహారాన్ని ఈ వ్యవహార వాదం ఉన్న దానికి ఏం పేరు అంటే అది వ్యవహార వాదం శాస్త్రవాదం కాదు. మనం అనుకుంటున్న మాట అండి. ఈ అనుకుంటా అనుకుంటున్న మాటను పండితులు ఎవరూ ఒప్పుకోరు. ఇది వాదమే కాదు. ఓకే అంటున్నాడు నా సూరయః సూరయః అంటే జ్ఞానుడు. వ్యవహారమేనం తత్వావమర్శేన సహామనంతి. తత్వావమర్శంతో దీన్ని ఒప్పుకోరు సూర్ జ్ఞానులు ఎవరు ఇలాంటి వ్యవహారాన్ని ఆమోదించరు అంగీకరించరు. తదైవ రాజన్ గురుగార్హ మేధ

వితాన విద్యోరు విజృంభితేషు న వేదవాదేసుహి తత్వవాదః నీవు మాట్లాడినదంతా ఏమనుకుంటున్నావు నేను వేదం చదువుకున్నాను వేదార్ధాన్ని పెద్దోళ్ళ దగ్గర విన్నాను వేదార్ధాన్ని బాగా విని ఆ విధంగా మాట్లాడుతున్నాను నువ్వు మాట్లాడేది ఏంటి? వేదార్ధం, వేదాంతార్ధం కాదు. తెలుసుకోవాల్సింది అంతం. అంటే అంతం అంటే ఏమిటి? చివర కాదు నిశ్చయము. అంతో స్త్రీ నిశ్చయేనాచే స్వరూపేగ్రే అంతికే అంతరే అమరం. అంతం అంటే నిశ్చయం. వేదములలో ఏది నిశ్చయించబడిందో అది. ఏదో చెప్పింది ఒకటి నిశ్చయించింది ఒకటి. చెప్పింది ఆయన నమ్మామనుకో నీడ ములుస్తావు. అందుకే అంటున్నారు స్పష్టంగా ఇందులో గురు గార్హమేధ విద్యోర్విజృంభితేషు ఎంతో కాలం గృహస్తాశ్రమాన్ని పాటించి. గృహస్థాన్ని గృహస్థాశ్రమాన్ని పాటించడం వల్ల అందులో పొందినటువంటి విద్య చేత బాగా విజృంభించినటువంటి వేదవాదములలో నహి తత్వవాదః కదా? తత్వం లేదు. నీవు గృహస్థాశ్రమం ఆచరిస్తూ నేర్చుకున్న వేదవాదాలలో తత్వవాదం లేదురా నాయనా. అది తత్వం కాదు. దాన్ని నమ్మావంటే గుండు సున్నా నీకేం రాదు. తత్వవాదః ప్రాయేణ శుద్ధః శుద్ధోను చకాస్తి సాధుహు లోకంలో సాధుహు చకాస్తి న శుద్ధ. మంచివాడు భాసిస్తాడు కానీ శుద్ధి చేయబడినవాడు కాదు అన్నాడు. అర్థమైందా? మంచివాడు శుద్ధి చేయబడినవాడు. అంటే ఏంటి? మురికి బాగా అంటించుకొని కడుక్కున్నవాడు మెరుస్తాడా? అంటని వాడు మెరుస్తాడు కానీ. నువ్వు సంసారంలో ఉండి అక్కడ నేర్చుకొని అది సత్వం అని మాట్లాడితే ఎవరు ఒప్పుకుంటారు రా నాయనా. అది సత్వమే కాదురా బాబు అలాంటి వేదాల్లో ఉన్నది. తత్వవాదం కాదు. అది నిన్ను శుద్ధి నిన్ను కలిగించదు. అంటే మొదలు నేను వేదం చదువుకున్న అభిమానాన్ని వదిలిపెట్టు.

అలా వదిలి పెడితే కానీ అదే మన సిద్ధాంతం ఆకించన్యం. నాకు ఏమి నాకు ఏమీ తెలియదు స్వామి అంటే గురువుగారు చెప్తారు తప్ప కొంచెం నాకు వచ్చు పోయిపోయాను కదా నాకు పూర్వభాగం వచ్చు ఉత్తరభాగం చెప్పమంటే నాకు రెండు రామంటాడు. నాకేది రాదు చెప్పు అనాలి తప్ప నీ సగం చదువుకున్నాను మిగతా సగం నువ్వు చెప్పండి. రాదు నహి వేదవాదేశుహి తత్వవాదః ప్రాయేణ శుద్ధోను చకాస్తి సాధువు నతస్య తత్వ గ్రహణాయ సాక్షాత్ వర్యసీరపి వాచః సమాసన్ స్వప్నే నిరుప్త్య గృహమేది సౌఖ్యం నయస్య కేయానుమితం స్వయం స్యాత్. ఇదంతా ఎలా అసత్యమో మళ్ళీ చాలా స్పష్టంగా నతస్య తత్వ గ్రహణాయ సాక్షాత్ వరీయతీరపివాచః సమాసం. గృహస్తాశ్రమంలో ఉండి కర విద్యాభ్యాసం చేసి గృహస్థాశ్రమంలో ఉండి విద్యాభ్యాసం చేస్తున్న వాడికి తత్వజ్ఞానం కలగకపోగా తత్వజ్ఞానాన్ని బోధిస్తున్న వాళ్ళ మాటలు కూడా అర్థం కావు. ఏం తెలుస్తుంది వాడికి వాడే గొప్ప అనండి. అదేంటండీ నాకు భార్య ఉన్నారు, పిల్లలు ఉన్నారు. నేను రోజు బ్రాహ్మి ముహూర్తం వేస్తున్నాను. సూర్యోదయం ముందు సంధ్యావందనం చేస్తున్నాను. గందా చదువుతున్నా, అతి జనులకు భోజనం పెడుతున్నాను, బంధువులకు పెడుతున్నాను, దానం చేస్తున్నాను. ఇంకా నా జ్ఞానం లేకపోవడం ఏంటి? అలా మాట్లాడతారు, అయిపోయాయి. ఇంకేం వస్తుంది వాడికి? అంటే ఇది బాధ తలకెక్కి ఉంటుంది. ఈ గ్యారహత్యం. అక్కడ యారహత్యాశ్రయాల్లోని ధర్మకృత్యం ధర్మబోధ ఇదంతా బాగా తలకెక్కింది ఇదంతా చూడండి కాకరకాయ తొండకాయ పద్ధతి అదంతా బాగా మాడలో ఇమిడి ఉంటుందన్నమాట ఆ మొత్తం పోతే కానీ వారికి చెప్పింది అర్థం కాదు. అంటే నీవు తత్వాన్ని వినాలంటే మొదలు ఇది వదిలిపెట్టు. ఈ భావాన్ని వదిలిపెట్టు సమాసన్ అక్కడ నీకు ఏది వాచః వర్యతీరపి వాచః సమాసన్. ఉత్తమ వాక్యములు కూడా మీకు సంగ్రహంతో కానీ విస్తృతితో కానీ అర్థం కావు. అవి మనం బోధించలేము, సంగ్రహించలేము.

పునే నిరుత్యా గృహమేధి సౌఖ్యం నేను ఇన్నాళ్ళు హాయిగా ఉన్నానండి సంతోషంగా ఉన్నాను అంటే మనం అంటాం చూడండి పుట్టి ఇన్నాళ్ళు అయిందండి నా పెళ్లి ఇన్ని పెళ్ళై ఇన్నేళ్ళు అయింది నేను ఎప్పుడు అధర్మం చేయలేదు హాయిగా ప్రశాంతంగా నడిచాను చాలా సార్లు విన్నాను చాలా విషయాలు తెలుసుకున్నాను పెద్దలందరిని సేవించాను నేనైతే పాపం ఏం చేయలేదండి ఏ స్వామి స్వామి అని నమ్ముదా? ఎలాంటిది ఇది? అబ్బా రాత్రి ఎంత మంచి కళ అనుకున్నారు ఏం సుఖము ఏం ధనరాశులు ఎంత సంపద ఎంత జ్ఞానము. ఓ నిజమేనా? ఇదంతా తమ్ముడే. స్వప్నే గృహమేది సౌఖ్యం. సంసారంలో పొందే సౌఖ్యం ఎలాంటిదయ్యా అంటే కల లాంటిది. కల లాంటి సంసార సౌక్ష్యాన్ని పొంది ఆ కలలో పొందిన జ్ఞానాన్ని నా జ్ఞానం ఉందని చెప్తే ఏం చేయాలో నాయనా నేను. ఎలా చెప్పాలి? నువ్వు కలలో ఉన్నావు ఇప్పుడు మేల్కొని లేవు. కల కంటున్నావు. వెంటనే కలలో వస్తుంటున్నావు. దాని వల్ల ఏమి ప్రయోజనం లేదు. స్వప్నే నిరుక్త్య గృహమేధి సౌఖ్యం నయస్య హేయానిమితం స్వయం స్యాత్. అదే హేయం అనిమితం. అంటే నేను చదువుకున్నానను ఈనాడు నేను కలలో చూశాను అది రేపో ఎల్లుండో నిజం కావచ్చునేమో అనుకుంటామండి. సరే కలలో చూచినది నిజం నిజం కావడానికి అవకాశం ఉన్నది అని అనుమానించడం కూడా హేయం అవుతుంది గారు ఎంత పిచ్చోడురా అంటాం. అలాగే నేను గృహస్థాశ్రమంలో ధర్మాన్ని ఆచరించి తత్వజ్ఞానాన్ని పొందాను అన్నవాడు ఏమన్నారే? ఓ వీడు బాగానే జోకులు వేసుకున్నాడు సరే విందాంలే అనుకోవాలి. కాబట్టి అవేవి కావు. హేయానుమతం సుఖం స్యాత్. యావన్ మనః రజసా పురుషస్య సత్వేన వా తమసా వా నురుద్ధం చేతోభి ఆకూతిభి ఆతనోతి నిరంకుశం. కుచలంచ ఇతరంవా ఇప్పటికి చిన్నగా విషయంలోకి వస్తున్నాం మొదలు పెడితే ఈ శ్లోకం తొందరగా అయిపోయేది కాదు కాబట్టి ఇక్కడే ఆపుకుందాం. అంటే మనం క్షేమం పొందటానికి కానీ ఆపద పొందటానికి కానీ మనస్సే మూలము. ఆ మనస్సు వెంట ఎన్నుంటాయి, ఎన్ని లాగుతాయి, ఎన్ని బంధిస్తాయి ఆ స్వరూపం మొత్తం చెబుతాడు. అందుకోసమని ఆ భాగంలో ఆపుకుంటే

మనం కాస్త మళ్ళీ రేపు కాస్త విశితంగా చెప్పొచ్చు చాలా ప్రధానం అంశం ప్రభు గణ భరత సంవాదం ఉండే భరతోపదేశం డైరెక్ట్ గా చెప్తారన్నమాట మొహమానం ఏమీ ఉండదు. నువ్వు అనుకున్నది తప్పు, నీకేం రాదు మొదలు గుర్చో విను. అలా మొదలు పెట్టిన కానీ గురువుగారు మనం వింటాం. అబ్బా నీకే మహానుభావుడు బాగా చదువుకున్నావయ్యా అంటే వాడు ఇక్కడికి అసలే కళ్ళు ఇక్కడ దాకా ఉంటాయి. ఓ వానికి బాగా చదువుకున్నావయ్యా అంటే వాడు అగ్గి పైకి పోతాడు వాడు. ఇంకేం వింటాడు అది. స్వస్తి ప్రజాభ్య పరిపాలయంతాం న్యాయేన మార్గేణ మహీ మహీశాః గోబ్రాహ్మణేభ్యస్తు భవస్తు నిత్యం లోకా సమస్తాః సుఖినో భవంతు అస్మద్ గురుభ్యో నమః మళ్ళీ ఒక మూడు నాలుగు లక్షల తర్వాత టైం తీసుకుంటాను. ఇది దాటిందంటే.

Mangalacharana: 'Yo nitya mrityata padambhuja yugma rukma vyamoha tat-patitarani trinaya mene atvad guroh bhagavato stataiye kasindroh Ramanujasya charanau charanam pradajye. Mata pita yuvatayastanaya vibhuti...' - salutation to Ramanuja's feet, the refuge for those fallen into the ocean of samsara, who considered even lordship as worthless as straw.

'Kanyabharani sanjatam vadhula kulabhushanam Srirangaarya guro putram Shiragopam aham bhaje. Asmad gurubhyo namah.' - Devotees of Bhagavan! 'Paridaksyamananam tat-padamulam akutasthit' - Bharata always remained at the Lord's feet unconditionally. He saw the Lord's feet as the only refuge.

'Ye ye ta piva yuva samhananangah' - a firmly-built, healthy young man. The joints (sandhi-bandhana) were all properly formed. 'Gokara-vat duram odum alam' - able to run as far as a bull can run. This describes the palanquin-bearers who were carrying the king's palanquin.

The great king told them: 'Carry the palanquin carefully and attentively.' The bearers replied: 'Sir, it is not our fault. We are experienced palanquin-carriers - we know how to do this properly. But...'

'Avisphasta brahma-tejasam' - there is brahma-tejas (brahminic radiance) but it is not visibly apparent - it is hidden. Saying this, the king remarks sarcastically: 'Aho kashtam' - 'Oh what a pity!' - he is speaking with irony, implying it is strange to see such a great soul in such a lowly state.

'Ahankaram, samakaram' - ego and possessiveness. In what? In the body. What kind of body? Made of substance (dravya), quality (guna), action (karma), impressions (vasana), and desire (ashaya). In this fivefold final body - in this body which is not truly 'the Self' - one mistakenly identifies 'I am this.'

'Are you living yet behaving as if dead? You have made my words meaningless, you have defied me (nanu jivanmritah mam kadardhikrtya).' Even while so many kings are speaking, you pay no attention. The king grows frustrated with Bharata's apparent indifference.

'Because I am thinking of going to Kapila Madi (the sage Kapila).' That is - to gain knowledge from that sage. Before all that (teaching) comes, all the preparation must be done. 'I already know - oh, I know so much - I have learned so much already' - [The king is being ironic about his false sense of knowing].

So if given a little (teaching), he (the king) can receive it. 'Let me give this one some wisdom, let me give him tattva-bodha (spiritual instruction)' - feeling compassion, 'smayamanah' - smiling - 'idam aha' - spoke thus - 'vigata-smayah' - without any pride or condescension.

'Mano-vyadhi, akali, dappi, bhayamu, kalahamu, korika, musalitanam, nidra' - mental illness, hunger, thirst, fear, quarrel, desire, old age, sleep - and also 'ratihi, priti, kopamu, ahankamu, duhkham' - pleasure, love, anger, ego, grief - all these belong to the body. 'I have come along with the body, but I am not the body.'

This (kingship) lasts only for a fixed period (niyamita kalam). And it doesn't stay with one person alone. It rotates - 'rotation' - right now you are king, then someone else becomes king, then another person after that...

He is Death (Mrityu). He is commanding you. 'You think you are king? Will you remain permanently? Nothing lasts. What can you do? Your kingdom is gone - what will you do? I became king - what then?' [Death speaks to the king with irony, illustrating that all worldly power is temporary.]

'What is the benefit of grinding already-ground flour? Nothing new comes from it. Giving me more (instruction on what I already know) - it would be the same result. What is the purpose? Stabdha apramattasya cha pishtapeshaha - I am already apramattah (vigilant) - meaning not identified with the body.'

'Tattva-jijnasayam samyak taddha adhikrta adhikarah' - there the journey began - why? He left to obtain knowledge of tattva. Therefore these words acted as a kind of 'gojnasam' (stimulus for the seeker). 'Arre, arre...' - the king is becoming curious, attentive.

'Wandering like this (freely) - what does it mean? You must be an avadhuta. But what kind? Kathamena-nno vadavu. Kathamo vadavu - which path are you following?' There are different kinds of avadhutas. 16 types of avadhutas are described...

'Jadadavat - like an inert being. Nigudha rahasyam - hidden in mystery. And vijnanam virya - your strength? Knowledge is strength.' 'With this strength of knowledge you wander without limits - aparah - you are boundless. What is your...'

'Abhis-thitu yogeshvaranam gatim mandabuddhih katham vichakshita grhanu-bandhah - how can I, a person of dull intellect who is attached to house and family, understand the path of the masters of yoga (yogeshvaras)? Where am I, where are they?'

'Anye bhaktur-gantu-shcha bhavatasyanu-manye yathasa-todanayanadbhavat samulayishtah vyavahara-marga' - consider a pot: a pot exists, we bring water in it. Without a pot, no water. Similarly, without the body and its faculties, no karma - no action is possible. The vyavahara-marga (path of daily conduct) requires this instrument.

'If the vessel is hot, the water is hot' - similarly, if the body is active, does the soul also participate? 'Yes, the body did the work - does the soul get a little of it?' That is not entirely wrong - that is what actually happens! Where does the atma reside? It is in the body.

If one says 'I am worshipping Bhagavan, I am worshipping Bhagavan' and then starts harming everyone around - is that worship? 'You are changing your dharma. Your dharma...' [The speaker is saying that dharma means acting with compassion, not using religion as a pretext for self-righteousness.]

He (Bharata) thinks: 'Rather than thinking this person says that to me' - if the king gets angry: 'Who is this person to speak to me this way?' - that is not what Bharata expects. Therefore: 'Na vichaya vishva-suhrit-sakasya' - you are friend of the entire world. You do not discriminate.

They say 'even fear was removed.' Those who are known as Purushottamas (best of men) - 'you are also a jewel of a woman' (stri-ratnam) they say. This is astonishing! 'Show us your beauty once - we have seen how you look, we want to see more.' [ASR unclear - likely the king's palanquin-bearers praising Bharata's unusual magnificence.]

[The story of Shiva and the king continues] While running away, he embraced her (a woman) tightly. After that, the spell of maya was broken - he recognized reality - it was over. After all this, Shankara (Shiva) went home - and then 'pava pori' (he was burned, i.e., humbled)... [Illustrating how even Shiva succumbed to maya/desire.]

He also said the same. The secret of how the Lord came - reading the wondrous Skanda Purana brings great joy! Many Vaishnavas think: 'Oh, Skanda Purana - all of it is about Shiva's greatness...' But the inner meaning is full of Vishnu's glory throughout the Skanda Purana.

One must precisely say where the error is. Even now, what do we think? 'I know a little, I am doing karma, I am doing dharma, I am human, body, soul, relationship, marriage...' [The speaker is pointing to the subtlety of how even partial knowledge, when tainted by ego, leads to confusion and error.]

'Vitana vidyoru vijrmbhiteshu na vedavadesuhi tattvavadah' - 'Whatever you have spoken - do you think I am one who has merely studied the Vedas? Heard the Vedic meanings from elders? Understood the Vedic meanings alone?' - No, what I speak is tattva-vada, the philosophy of truth, not mere Vedic recitation.

'Only if you let that go' - that is our siddhanta (doctrine): akincanyam. 'I know nothing, Lord' - if you say that, the guru will teach. If you say 'I already know a little - I have come now having finished the introductory portion' - the guru cannot give you the advanced teaching.

'Pune nirutya grhamedi saukhyam - I have been happy and comfortable all these years.' That is what we say: 'I was born this many years ago, I have been married this many years, I have been living this many years' - and we feel satisfied. [Speaker notes that worldly happiness, while pleasant, distracts from spiritual inquiry.]

We will explain this more precisely tomorrow - it is a very important topic. The 'Prabu-gana Bharata Samvadam' - the dialogue between the king and Bharata - will directly continue. He (Bharata) speaks plainly without diplomatic hedging. 'You thought so-and-so...'