ఆత్మత్ గురు భగవతో శ్రీ విష్ణు పరమా విష్ణు శరణం శరణం ప్రదజ్ఞే మాతా పితా యువతయ తనయా విపూజిత్ సర్వం యదేవ నియమేన వదన్మయానాం ఆద్యస్యన కులపతే కులాభిరాం శ్రీమత్వదంగి యుగళం నమామి మూర్ధన భూతం సరస్య మహలాత్వయ భక్తనాథ శ్రీభక్తి సార కులతిరివర యోగివాహాన్ భక్తాం శ్రీదేవ పరకాల శ్రీమత్వరాన్ సుజమునిం అనసోస్తి నిత్యం వసుదేవ సుతం దేవం కముత చానూర మర్ధనం దేవకీ పరమానందం కృష్ణం గుందే జగత్తురుం హతతీ పుష్ప సంకాశంహార నూపుర శోధితం రత్ర కంఠరకే ఘోరం కృష్ణం వందే జగత్గురుం ఉత్ఫుల్ల పద్మ పత్రాక్షం నీర జీమూత సన్నిభం యాదవానాం శిరోరత్నం కృష్ణం వందే జగత్గురుం కుటిలాలక సంయుక్తం పూర్ణ చంద్ర నివానం విరచ కుండల ధరం దేవం కృష్ణం వందే జగద్గురుం శ్రీ వత్సాంకం మహోనం చంపనమాలాభిరాజితం వెంకటేంద్ర ధరం దేవం కృష్ణం వందే జగద్గురుం మందార చంఖ సంయుక్తం చారుహాసం సుశోభితం పరిధి పించావ చూడాంగం కృష్ణం వందే జగద్గురుం రుక్మిణీ కేళి సంయుక్తం సీతాంబర సోభితం అవాస్త తులసీ గంధం కృష్ణం వందే జగద్గురుం గోపికానాం కృతద్వంద్వ కుంకుమాం కిత వర్తతం శ్రీ నికేతం మహేశ్వాసం కృష్ణం వందే జగద్గురుం కృష్ణాష్టకమిదం పుణ్యం ప్రాత రుతుతానే జస్పటేత్ కోటి జన్మ కృతం పాపం స్మరణేన వినస్యతి శ్రీ కృష్ణ పరబ్రహ్మణే నమః వ్యాసం వసుచుత్త నస్తారం కృస్తే పౌత్ర బ్రహ్మధం పరాధనాత్మయం వందే శుద్ధాతం తపోదిధిం వ్యాసాయ విష్ణు రూపాయ వ్యాస రూపాయ విష్ణవే నమో వైబ్రహ్మనిధయే వాసుకాయ నమో నమః యం ప్రౌరజంత మనుపేత మపేత గుత్యం ద్వైపాయనో విరహకాతన ఆశిభావ పుత్రేతి తన్మయతయా తరవోభినేదుహో తం సర్వభూత ఉదయం పునిమానతోస్మి శ్రీ సుఖ బ్రహ్మణే నమః కన్యాభరణి సంజాతం వ అథూల కులభూషణం శ్రీరంగారియ గురు పుత్రం యధగోపమహం భజే అస్మద్ గురుభ్యో నమః భగవత్

కూడా భిక్షువు అంటే అర్థం వలన కలిగే అనర్థాన్ని చాలా స్పష్టంగా చెప్పారు. అర్థం ఎలాంటి అనర్థాన్ని కలిగిస్తుంది? దాన్ని యుక్తమైనటువంటి ధర్మ కార్యాలకు దానమునకు స్వానుభవం ఉంది. మూటి నుంచి అర్థాన్ని దూరంగా ఉంచితే. జరగబోయేటువంటి అనర్థం అనేది చాలా స్పష్టంగా చెప్పి ఆ మనకు మనకు మనస్సు బుద్ధితో కూడినటువంటి మనస్సు అనర్థాలను చింతిస్తే మనకు కలిగేటువంటి అనర్థాలకు కారణం తప్ప దైవము కాదు, కాలము కాదు, వస్తువులు కాదు, జనులు కాదు, నా స్వతః పరవా. ఎవరు కాదు అని చాలా స్పష్టంగా వివరించారు. ఇప్పుడు అహతే సంప్రవర్షియామి సాంఖ్యం పూర్వైహి వినిశ్చితం. ఇప్పుడు మనకు ఒకసారి సాంఖ్యాన్ని చెప్తారు. మనం చెప్పుకున్నాం మొదలు తబిల ఉపదేశి దాన్ని చెప్పాను కదా దాని యొక్క స్వరూపాన్ని ఇప్పుడు చెప్తారు. పూర్వులు చెప్పినటువంటి సాంఖ్యాన్ని చెప్తున్నాను యద్విజ్ఞాయపుమానసద్యహా జత్యాత్ వైకంచికం భ్రమం. ఎందుకు తెలుసుకోవాలి సాంఖ్యం? సాంఖ్యం తెలుసుకుంటే మనకు ఉండేటువంటి భ్రమ వికల్పం ఇదా అది అనుకుంటాం కదా. ఇలాంటి వైకల్పిక భ్రమ తొలగిపోతుంది సాంఖ్య జ్ఞానం ద్వారా జరిగితే. ఇలాంటి వికల్పాత్మకమైనటువంటి బుద్ధి ఆలోచన ఉంటే అది తొలగిపోతుంది. ఆసీత్ జ్ఞానం అదోక్యర్ధః ఏకమేవ అవికల్పితం. జ్ఞానము అర్థము జ్ఞానం వేరు. అర్థం వేరు అనుకుంటున్నాం కదా కాదు కాదు ఈ రెండు ఒకటే వాటిలో ఎలాంటి తేడా లేదు యదా వివేక నిపుణ ఆదౌ కుత యుగే యుగే తన్మాయ ఫల రూపేన కేవలం నిర్వికల్పితం. మనకు కృతయుగంలో వివేక నిపుణః వివేకంతోటి నైపుణ్యాన్ని పొందినటువంటి మహానుభావులు కృతయుగంలో తన్మాయ ఫల రూపేన

ఈ మాయా బల రూపంతో కేవలం నిర్వికల్పకంగా ఉండేటువంటి వాంగ్మనోగోచరం వాక్కునకు మనస్సునకు అందనటువంటి సత్యం విధానం అవ్వదు. సత్యం రెండు రకాలుగా ఉంటుంది. అదేమిటంటే తయోహో ఏకతరోక్యసః ప్రకృతిహి శోభయాత్మిక. సత్యం రెండు రకాలుగా ఉంటుంది. అందులో ఒకటి ప్రకృతి, ఇది కూడా మళ్ళీ ఉభయాత్మిక జ్ఞానం అన్యతమో భావ. రెండవది రెండో భావం ఏమిటంటే జ్ఞానం, ఒకటి ప్రకృతి, రెండవది జ్ఞానము. పురుషః శోభిదీయతే, జ్ఞానం అంటే ఏమిటి? పురుషుడు. అంటే ప్రకృతి పురుషుడు అన్నమాట. దాన్ని ఏం చెప్తున్నారు? అర్థము, జ్ఞానము అంటున్నారు. అర్థం అంటే ప్రకృతి, జ్ఞానం అంటే పురుషుడు. ఇది పురుషత్వోభిదీయతే తమోర సత్వమితి ప్రకృతేహి అభవదు గుణాః ప్రకృతికి మూడు గుణాలు అని చెప్పారు తత్వము రజస్సు తమస్సు అనేటువంటిది. మయా ప్రక్షోభ్యమానాయాః పురుషానుమతేనచ తినోవత్ సూత్రం మహానుసూత్రేన సంజితః అలాంటి ప్రకృతిని నేను క్షోభింపచేస్తాను. దాన్ని పురుషుడు కూడా ఆమోదిస్తాడు. ఆ పురుషుని ఆమోదంతోటి నేను క్షోహింపజేసిన తర్వాత అందులో నుంచి సూత్రాత్మ అంటాం మనం చూడండి అలాంటి ఆ సూత్రం. ఈ సూత్రం ఉత్పన్నమవుతే చతుర్ముఖ బ్రహ్మాన్ని అర్థం సూత్రాత్మ అంటే ఎవరో కాదు విరాట్పుడు అంటారు చూడండి చతుర్ముఖ బ్రహ్మ విరాట్పుడు అని ఈ సూత్రంతో కలిసి తతో వికుర్వతో జాతః అహంకారః ఈ సూత్రాన్నే మహత్తత్వం అని కూడా అంటారు. ప్రకృతి నుంచి సూత్రం పుట్టింది అంటే అర్థం ఏమిటి? ప్రకృతి నుంచి మహత్ తత్వం పుట్టింది. మహత్ తత్వం నుంచి అహంకారం. మహాన్ సూత్రేణ సంయుతః తతో వికుర్వతో జాతః అహంకారః ఇదే విమోహనః. మనను మోహిపోయేసేది. ఈ అహంకారమే నేనే నేనే అంటాం కదా శరీరాన్నే ఆత్మ అనుకుంటాం. నీ దేహాత్మ భ్రమ కలిగేది దేనితోటి అహంకారం తోటే కలుగుతుంది.

ఇలా అహంకారః యో విమోహనః వైకారిక తైజసస్య తామసస్తేతి అహం త్రివృత్ ఈ అహంకార మూడు రకాలు. సాత్వికాహంకారము, రాజసాహంకారము, తామసాహంకారము ఇది మూడు. తనుమాత్ర ఇంద్రియ మనసాం కారణం చిత్ చితా చిన్మయోహో తనుమాత్ర ఇంద్రియ మనసాం కారణం. ఇందులో మనస్సు అనేటువంటిది సాత్వికాహంకారం నుంచి, ఇంద్రియములు సాజసాహంకారం నుంచి, తన్మాత్రములు తామసాహంకారం నుంచి. ఇలా పుడతాయి. కారణం చిలచిన్మయః అర్థః తన్మాత్రికాతి యజ్ఞీ మనం అర్థం అంటున్నామే ఇది. తన్మాత్ తన్మాత్ నుండి ఈ అర్ధం అంటే తామసాహంకారం నుంచి కలిగింది అంటారు. కొంచెం తిప్పితే తామసాత్ ఇంద్రియానిత్య తామసాహంకారం నుంచి ఇంద్రియములు పుట్టాయి. చెప్పి ఇంద్రియానిత్య తయసాతి దేవతాః ఆసన్ ఏకాదశ్య వైకృతాః సాత్విక అహంకారం నుండి 11 ఇంద్రియములకు 11 ఇంద్రియ అధిష్టాన దేవతలు కలుగుతారు వైపుతాత్ మయ సంచోదితా భావాః సర్వే సంహత్య కారినా ఇందులో తన్మాత్రికా జజ్ఞే తామసాత్ ఇంద్రియాని తైదసాత్ అంటున్నారు. ఇంద్రియములు తామస అహంకారం వల్ల పుడతాయి. తామస అహంకారం వల్ల మనం బోల్ చెప్పుకున్నాం. తన్మాత్రములు భూతం పంచభూతములు పుట్టాయి. సాత్విక అహంకారం నుంచి ఏకాదశ అధిష్టాన దేవతలు పుట్టారు. మయా సంచోజితా భావా సర్వే సంభత్య కారణ ఇలా మనకు తన్మాత్రములు, జ్ఞానేంద్రియములు, కర్మేంద్రియములు, సంఖ్య భూతములు ఉన్నాయే ఇవన్నీ కూడా. నేను వీటిని కలిపితే అండముత్పాదయామాసుహు ఇది బ్రహ్మాండమును ఉత్పన్నం చేస్తాయి. అండముత్పాదయామాసుహు మమ ఆయతనం ఉత్తమం అండం అంటే ఏమిటి నాకు ఉండువాకు. కానీ ఏమంటాం మనం బ్రహ్మాండం అంటాం కదా బ్రహ్మకు అంటాం. ఇక్కడ నాకు అది ఆయతనం నివాసము అంటున్నాడు. నాకు నివాసముగా ఉండబోయేటువంటి అండమును.

పంచ చెప్పుకున్నాం కదా, మనస్సు జ్ఞానేంద్రియములు, కర్మేంద్రియములు, పంచభూతములు, పంచతన్మాత్ములు ఇవన్నీ కలిపి అండోత్పాదనకు కారణం అయింది. అండ అంటే ఏదో కాదు, నాకు అది నివాసం. ఆయతనం ఇష్టం. తస్మిన్ అహం తముహోం అంటే సలిల సంస్థితౌ. ఆ బ్రహ్మాండంలో నీటిలో నేను పుట్టాను అహం తముహోం. అందులో నేను పుట్టాను. మమ నాభ్యం అభూత్ పద్మం. నా నాభ్యం నుంచి పద్మం ఉత్పన్నమైంది. విశ్వాస్యం పత్రచ ఆత్మభూ. పద్మం అంటే ఏంటి? కేవలం పువ్వు కాదు విశ్వాస్యం ప్రపాంత్యం. 14 భువనాలకు ప్రతీక పద్మం అంటే చతుర్దశి భువనాత్మకం పద్మం అనమత్. పద్మం అంటే ఏదో కాదు ప్రపంచమే పద్మ రూపంలో వచ్చింది. అలాగే పద్మా అందులో ఆ పద్మంలో ఆత్మ భూహు అంటే బ్రహ్మ పుట్టాడు. సహ అరుజతపసాయిస్తః తజత మదనుజ్యః ఆ మహానుభావుడు నా అనుగ్రహం తోటి. తపస్సు చేసి రజోగుణాన్ని ఏర్పరచుకొని దాంతోటి ఆ సృజతు ఈ బ్రహ్మాండాన్ని సృష్టించాడు. రజతామదనుగ్రహాత్ లోకాన్ తపాలాన విశ్వాత్మా పూర్భువ స్మరితి స్రిధా అన్ని లోకములను లోక పాలకులను ముఖ్యంగా మూడు లోకములు. భూహు, భువః, శుభః అనేటువంటి మూడు లోకాలను సపానాన్ దేవానాం ఓకా అతీత స్వహు భూతానాస్య భువః పదం. దేవతలకు వివాసం స్వర్గము. మామూలు ప్రాణులకు నివాసం భూర్భువ భూలోకము. మర్త్యాధీనా అంటే భూలోక. మానవులకు భూలోకము. ఇతర భూతములకు భువర్లోకము. దేవతలకు స్వర్లోకము. భూహు భువః సువః కదా. భూ అంటే మర్త్యం. భువః భూతాం సువః దేవః ఇలా సిద్ధానాం తృతయాత్ పరం ఈ మూటి కంటే పరముందే అంటే యదోలోకం మహోలోకం అంటారు కదా అక్కడ సిద్ధులు ఉంటారు. సిద్ధానాం కృతయాత్పరం అథః అసురానాం నాగానాం భూమి కంటే కింద అసురులు నాగులు విలోకః అగ్ని ప్రభు త్రిలోక్యా నృతయ సర్వాః కర్మనాం త్రిగుణాత్మనా

మూడు లోకంలో ఉండేటువంటి వారందరి ఆచరించేటువంటి కర్మలు ఉన్నాయే గతులు మార్గములు విధానాలు ఎలా ఉంటాయి అవి త్రిగుణాస్పకం ఉంటాయి సత్వ రజ తమో ఆత్మకంగా ఇవి ఉంటాయి యోగస్య తపసస్యైవ జ్ఞాతస్య గతయః అమలః ఈ గతులలో ఈ స్వరూపాల్లో ఈ విధానాల్లో యోగము తపస్సు జ్ఞాతము ఈ మూడు మాత్రమే భూతానానం అంటే పంచవృత్తమా లేకపోతే ప్రేత వృత్తమా? రాములు రాములు రాములు సామాన్యత్వం అన్నీ ఉంటాయి మనకు కిన్నర కింపురుష విద్యాద సిద్ధ సాధ్య అంటారు కదా అందులో సిద్ధులు పెట్టేసి కిన్నర కింపురుష గరుడ గంధర్వ వీళ్ళంతా పువరలోకం. యక్తులు అంటారు. కాబట్టి ఇందులో గతయః అమలః యోగము, తపస్సు, జ్ఞాతము ఈ మూటి విధానములు పరిశుద్ధములు. మహాః జనః తపః సత్యం. ఇవి భక్తి యోగస్య మద్గతి. ఈ నాలుగు భక్తి యోగానికి నా నివాసమును స్వరూపాన్ని బోధించేటువంటివి. మయా కాలాత్మనా శాస్త్ర కర్మయుక్త నిజం జగత్. ఇలా మనకు ఎన్ని లోకాలు చెప్తామే ఇవన్నీ నేనే కాలాత్మకుడిగా రీతిని సృష్టించి నిర్వహింప చేసుకుంటాను. అప్పుడు ఈ జగత్తంతా ఏమవుతుంది కర్మయుక్తం. అంటే నేనే ఆయా ప్రాణుల చేత ఆయా కర్మలను చేయించుంటాను. నేనే సృష్టించాను, నేనే ధరిస్తాను, నేనే వాటిని కర్మలలో ప్రవర్తించుంటాను. అందువల్ల కర్మయుక్తమిదన్ జగతు. గుణప్రవాహ ఏతస్మిన్ ఉన్మర్జ్యతి నిమర్జ్యతి. ఇది సత్వ త్రజ సమ అని చెప్పుకుంటున్నామే ఈ మూడు ఉండేటువంటి ఈ గుణప్రవాహం ఇందులో ఇదిలో ఉన్మర్జ్యతి నిమర్జ్యతి. ఒకసారి చేరుతుంది, ఒకసారి మునుగుతుంది. మళ్ళీ చేరుతుంది, మళ్ళీ మునుగుట చేరుట మునుగుట. ఇలా మొత్తం ఇందులోనే ఇది సంచరిస్తూ ఉంటుంది. అణుము బృహతు పురుషః స్థూలః యో యో భావ ప్రసిద్ధి. చిన్నగా ఉంది, పెద్దగా ఉంది, బొక్కగా ఉంది, లావుగా ఉంది, పొడుగ్గా ఉంది, పొట్టిగా చెప్పుకుంటాం కదా, ఏ ఏ భావాలు మనం వ్యవహరిస్తామో సర్వోపి ఉభయ సంయుక్తః ప్రకృత్యా పురుషేనంతః

మన వ్యవహారానికి యోగ్యమైన అంటే మన చేత వ్యవహరించబడే ప్రతి భావము ప్రకృతి పురుషులతో కలిసే ఉంటుంది. కేవలం ప్రకృతితో కానీ కేవలం పురుషుడితో కానీ ఏది ఉండదు. ఇద్దరితో సంయుక్తమయ్యే ప్రతిభావం అది చిన్న పెద్ద లావు బత్త కొడుకు కొట్టి మన వ్యవహారానికి అనుగుణమైన యోగ్యమైన ప్రతిభావము ప్రకృతి పురుష యుక్తమే. ఏ ఒక్కరితో మాత్రం బేరి కాదు. ఉభయం యుక్తః ప్రకృత్యా పురుషేణ చ యత్తు యత్తి ఆదిహి అంతస్య తవై మధ్యై చ తస్య సం. మనము ఆది అంతము అంటున్నాం చూడండి దేన్ని ఆదిగా చెప్పుకుంటున్నామో దేన్ని అంతముగా చెప్పుకుంటున్నామో ఈ ఆద్యంతములే కొంచెం జాగ్రత్తగా పరిశీలిస్తే అదే మర్చిపోతుంది. ఏది ఆదో అది మధ్య, ఏది అంతమో అది మధ్య. మధ్యమే ఆదవుతుంది, అది అంతం అవుతుంది, అంతమే మళ్ళీ మధ్య అవుతుంది. ఎందుకు? అంతట నేనే ఉన్నాను కాబట్టి నేనే ఆది నేనే అంతము నేనే మధ్య కాబట్టి మధ్య భావాలు అంతంలోకి రావచ్చు అంత భావాలు మధ్యలోకి రావచ్చు. వికారః వ్యవహారార్థః యదా కైదస పార్థివాః ఇదంతా ఎందుకు? మొదలు, మధ్య, చివర పొట్టిగా ఉంది, పొడుగ్గా ఉంది. మనం ఏ ఏ భావాలను, ఏ ఏ వికారాలను చెప్పుకుంటున్నామో కైదస పార్థివా. అంటే రాజస, తామస. విచారాలన్నీ దేనికోసం? వ్యవహారాల్లో. అంటే మనం ఏదో పేరు పెట్టాలన్నా ఎందుకు పేరు వ్యవహారం? లేకుంటే అందరూ మనుషులేనండి, మీ అందరి పేరు మనుషులు సరిపోతుందా? ఎలా వ్యవహరిస్తావ్? మనిషి ఒక 100 మంది, 1000 మంది గుంపులో, లక్ష మంది గుంపులో ఫలానా వాడినే పిలవాలి. ఫలానా వాడికి వస్తువు అందజేయాలి. ఏమిటి మార్గం? వాడికి ఒక పేరు ఉంటది. పేరు లేదు అనుకోండి ఎవరికి? ఏం చేద్దాం కాబట్టి ఇవన్నీ కూడా వికారములన్నీ వ్యవహారం కోసమే. ఆ పేరు పెట్టాలంటే దానికి ఏదో గుర్తుండాలి కదా. ఇంతమంది ఉన్నారు తలో పేరు పెడతాం. ఫలానా వాడు ఫలానా పేరు ఉన్నవాడు ఇలా ఉంటాడు.

సమస్త అంటే ఇది, ప్రజెస్ట్ అంటే ఇది, తత్వం అంటే ఇది, గుణములు అంటే ఇవి, ప్రకృతిని దీన్ అంటారు, పురషుడు దీన్ అంటారు. ఓ గుర్తు, ఓ వికారము దానిలో దానికి ఒక వ్యవహారం. కాబట్టి వికారములన్నీ వ్యవహారం కోసమే. వికార వ్యవహారార్థః యథా తయయత పార్థివః యదుపాదాయ పూర్వస్తు భావః వికృతే అపరం మొదలు ఉన్నది ఏం చేస్తుంది? తర్వాత ఉన్నదాన్ని మార్పు చేస్తుంది. మనం బాలుడు అంటున్నాం, కుమారుడు అంటున్నాం, యువకుడు అంటున్నాం, ఒకే వ్యక్తా వేరే? వ్యక్తి ఒకడే కానీ ఏం చేస్తుంది అది? ఈ మొదటిది రెండో దాన్ని మారుస్తుంది, మార్పు వచ్చేసరికి దానికి ఒక వేరు ఉంటుంది. మళ్ళా ఇది తర్వాత వచ్చే దాన్ని మారుస్తుంది. దాని మీద ఇంకో పేరు ఎప్పటికీ మొదలు ఉన్నది తరువాత వచ్చేదాన్ని తరువాత ఉన్నదాన్ని మారుస్తుంది. యదుపాదాయ పూర్వస్తు భావః వికృతే అపరం ఆదిరంతో యదాయత్య తత్ సత్య వనియున్యతి. మొదలున్న దాన్ని ఆది అంటున్నాం, మారిన దాన్ని చివరిది అంటున్నాం. మార్పు పొందినది చివరిది, మార్పు పొందించేది మొదటిది. ఈ మార్పుకు ఆ మార్పుకు తటస్థంగా ఉన్నదాన్ని మధ్యాహ్నం ఈ రీతిలో ప్రకృతిహి ఆదిహి అంతా ప్రకృతిహి అత్య ఉపాదానం ఆధార పురుషత్వంతః ఇలాంటి వికారానికి ఇలాంటి ప్రవాహానికి ఏమిటి అంటే ప్రకృతి దీనికి ఉపాధానం. అంటే మూలకారణం ఏమిటి ప్రకృతి. ఇందులో ఆధార పురుష పరః తరువాత అలాంటి ప్రకృతికి ఆధారం పరపురుషః పురుషుడు ఆధారము తతః అభివీంజిత కాలః బ్రహ్మ తత్కృతయం స్వహం కాలం ఏం చేస్తుంది ఉన్నదాన్ని తెలియజేస్తుంది. కాలం పని ఏంటి? పిల్లవాడు, యువకుడు, వృద్ధుడు, బాలుడు. అంటున్నా కదా? ఇదేంటి? కాలం లేదు. బాల్యం అంటే ఏంటి? రెండు ఏళ్ళు అయింది, మూడు ఏళ్ళు అయింది. కాలం. వృద్ధుడు కాలం, యువకుడు కాలం. కాలం ఏం చేస్తుందంటే ఉన్నదానికి తెలియదు. సతః అభివ్యంధ్యకః కాలం. ఏది ఉన్నదో దాన్ని చెప్పేది కాలము. సతోభివ్యంధ్యక కాలః బ్రహ్మ తత్ చిత్తయంత్వహం ఇలా ప్రకృతి పురుషుడు.

కాలం 3 ఉన్నాయి కదా, ఈ 3 నేనే. ప్రకృతి పురుషుడు కాదు. అదే ప్రకృతి పురుషుడు బ్రహ్మ. ఈ మూడు అనొచ్చు ఆ మూడు అనొచ్చు. ఈ మొత్తం మూడు నేను అంటున్నాడు. సర్గః ప్రవర్తతే తావతు పౌర్వా పౌర్యేణ నిశ్చితః. ఈ రీతిలో ఒకటి మొదలు ఒకటి తర్వాత. ఇలాంటి పౌర్వా పర్యభేదముతో ప్రతి ప్రతిక్షణము సృష్టి జరుగుతూనే ఉంటుంది. ఎప్పుడో మనం చెప్పా జ్ఞాపకం అనుకుంటా. సృష్టి అనేది ఎప్పుడో ఒకసారి జరిగేది చాలు ప్రతిక్షణం జరుగుతూనే ఉంటుంది. ఎందుకంటే ఈ దేహంలో మనకు వచ్చే మార్పు ఒక్కడారు వచ్చే మార్పు కాదు అది ప్రతి క్షణం మారుతూ ఉంటుంది. ఒక స్థితి పోయి కొత్త స్థితికి వస్తుంది. అది పోయి మళ్ళీ ఇంకో స్థితికి వస్తుంది. నిత్యము సృష్టి జరుగుతూనే ఉంటుంది ఇది పౌర్వాపరి మొదటిదని తర్వాత జరుగుతుంది. నిత్యతః మహాన్ గుణ విసర్జార్తః చిత్యంతః వ్యావ వీక్షణం ఇది గుణ విసర్జాంత విసర్జార్తః మహత్తత్వం కానీ. ప్రకృతత్వం కానీ ఏం చేస్తుంది మనకు? గుణ విసర్గం గుణమును సృష్టి చేస్తుంది. గుణ విసర్గార్ధః స్థిత్యంతః యావదిక్షణం మనం ఎంతవరకు సంకల్పం ఉంటుందో, ఎంతవరకు తెలుసుకోవాలని ప్రయత్నం చేస్తామో దాన్నే స్థితి అంటారు. కదా స్వర్గ ఆది స్థితి అంటాం. మొదటిది సృష్టి చివరిది స్థితి అంటే ఉనికి రక్షణ అంటాం. స్థిత్యంతః యావదిక్షణం. విరాణమయా సాధ్యమానా లోక కల్ప వికల్పకః ఇలా మయా ఆసాధ్యమానా వికల్పకః నేనేమిటిని కూరుస్తాను. సృష్టి అన్నాం, ఆది అన్నాం, మధ్య అన్నాం, స్వరూపం అన్నాం, వికారం అంటున్నాం, అవస్థలు అంటున్నాం ఏమిటివన్నీ? నా చేత కూర్చోబడేవి. లోక కల్ప ఇవే లోక కల్ప వికల్పత ఆ లోకంలో ఉండేటువంటి అన్ని రకముల వికల్పములు. భూతములు అంటున్నాం, ప్రకృతి అంటున్నాం, కాలం అంటున్నాం, పుద్దుడు అంటున్నాం, వస్తువులు అంటున్నాం, ఉత్పత్తి నాశములు అంటున్నాం, వికారములు అంటున్నాం, ఇవన్నీ కూడా. లోక కల్ప వికల్పకః పంచత్వాయ విశేషాయ కల్పతే భువనైః అప్పుడు ఇవన్నీ ఈ అన్ని లోకములతో కలిసి పంచత్వాయ అంటే జీవాయ.

బ్రతుకు కొరకు, ఉనికి కొరకు, వివాసం కొరకు అదే పంచత్వాన్ని మళ్ళీ అంటే స్వస్వరూప ఆవిర్భావం కొరకు అనవాటి. పంచత్వం అంటే స్వస్వరూప ఆవిర్భావం కొరకు విశేషాయ సలపతి విశేషాయ అంటే గుణానాం విసర్గాయ. గుణముల యొక్క సృష్టి కోసం భువనైత్సః కల్పతే అన్ని లోకాలతో ఇది ఏర్పడుతుంది. అన్నే ప్రళీయతే మత్స్యం అన్నం ధానా సులీయతే. కదా? అన్నములో మర్త్యం అంటే ప్రాణి. మరణజీరమైన ప్రతి వస్తువు ఎందులో ఉంటుంది? అన్నంలోనే ఉంటుంది. కదా? మనం వచ్చేది ఎక్కడి నుంచి? అన్నం నుంచి. అందువల్ల అన్నములో అన్నీ లీనమవుతాయి. అన్నము ధాన్యంలో, ధాన్యము భూమిలో, భూమి గంధంలో, గంధము జడంలో అలాగే. జలము అంటాం కదా, జలము తేజస్సులో, తేజస్సు రసములో, రసము వాయువులో, వాయువు స్పర్శలో, స్పర్శపై ఆకాశములో, ఆకాశము శబ్దములో, శబ్దము ఇంద్రియములో, ఇవాళ ఇలా ఇంద్రియాన్ని సయోనిషు. ఆయా ఇంద్రియాలు ఏ ఇంద్రియం దేని నుంచి వచ్చిందో దానిలో ఆ ఇంద్రియం లీనమవుతుంది. మనకు త్వగింద్రియం దేని నుంచి వచ్చింది వాయువు నుంచి వాయువులో. జ్ఞానేంద్రియం భూమి నుంచి భూమిలో. ససరేంద్రియం జలం నుంచి జలం శ్రోతేంద్రియం ఆకాశం నుంచి ఆకాశం ఏ ఇంద్రియం దేని నుంచి గుడుతుందో అది దానిలో లీనమవుతుంది యోనిహి వైకారికే సౌమ్య దీయతే మనసు ఈశ్వరే ఇలా ఈ మహత్తత్వం అనేటువంటిది నమస్క ఇది సాత్విక అహంకారంలో, సాత్విక అహంకారము మనస్సులో, మనస్సు మళ్ళీ మహత్తత్వంలో, ఈ మహత్తత్వం ప్రకృతత్వంలో ఇలా ఉంది. శబ్దః భూత భూతాదిమప్యేతి ఈ శబ్దముపై భూతాది అంటే ఏమిటి? తామసాహంకారం. తామసాహంకారంలో శబ్దం చేరుతుంది. ఈ తామసాహంకారము మహత్తులో చేరుతుంది. ఆ మహత్తు శ్వేటు గుణేషు. తామసపు గుణాల్లో అంటే ప్రకృతత్వంలో చేరుతుంది. అది పోయి అవ్యక్తము. ఈ అవ్యక్తము పోయి కాలంలో, కాలము జీవుడిలో, జీవుడు పరమాత్మ లీనమవుతాడు. ఆత్మ కేవల ఆత్మస్తః వికల్పాపాయ దక్షణ ఒక పరమాత్మ.

ఆత్మే ఆత్మ మాత్రమే ఇది ఎక్కడ ఉంటుంది? ఆత్మ ఆత్మలోనే ఉంటుంది అది ఎక్కడ ఉండదు. దానికి వికల్పము లేదు దానికి పుట్టుక లేదు దానికి నాశనం కూడా లేదు. వికల్పాపాయ రక్షణః ఏవమనివీక్షమానస్య అధం వైకల్మికో ఇంత స్పష్టంగా ఉంటున్నప్పుడు ఇందులో మనకు భ్రమ కలగటానికి వికల్పం ఏర్పడటానికి కారణం ఎక్కడ కనబడుతున్నది మనసః పుతితిప్తేత వ్యోమ్నీవ అర్కోదయే తమః మనస్సు స్వభావము హృదయంలో ఉంటే ఉండొచ్చు. అంటే ఆగు సూర్యుడు ఆకాశంలో ఉదయిస్తున్నాడు అంటున్నారు. అంటే ఆకాశంలో ఉంటాడే. అలాగే దాని యొక్క ఆయుర్భావం ఆకాశంలో. మనస్సు యొక్క ఆయుర్భావం హృదయంలో. ఆకోదయే తమః ఏషా కాంఖ్య వినిధి ప్రోక్తః సంశయ గ్రంథి భేదన దీన్ని ఏమంటాం మనం? సాంఖ్య విధి అంటాం. ఈ సాంఖ్య విధి ఏం చేస్తుంది? సంశయ గ్రంథి భేదన. అన్ని సంశయములనేటువంటి చిక్కుముళ్ళను పొరగిస్తుంది అంటే ఏది కారణము, ఏది కార్యము, దేని నుంచి ఏది వచ్చింది, ఏది వికారం, ఏది పూర్వము, ఏది అపరము, ఏది ఆది, ఏది అంతము. ఇలాంటి అన్ని రకముల సందేహాలకు స్పష్టమైన సమాధానం చెప్పబడింది కాబట్టి ఇది సకరహోద్యుయ గ్రంథి భేదనము. ప్రతిలోమానురోమాభ్యాం పరావర దృశామయ. అంటే ఇటు నుంచి అటు చెప్పొచ్చు, అటు నుంచి ఇటు చెప్పొచ్చు. అంటే ఏమిటి? పరమాత్మ, పరమాత్మ నుండి ప్రకృతిలో కాలము, కాలము నుండి ప్రకృతి, ప్రకృతి నుంచి మహతత్వము, మహతత్వము నుంచి అహంకారము, అహంకారం నుంచి. మనస్సు, ఇంద్రియములు, పంచభూతములు. అక్కడి నుంచి జ్ఞానేంద్రియములు, కర్మేంద్రియములు, భువనకోశములు. ఇలా చెప్పొచ్చు. ఇటు తిరిగి భువనకోశము. బ్రహ్మ భువనకోశము మరి ఇక్కడికి వచ్చేసింది. ఇది జ్ఞానేంద్రియములు, కర్మేంద్రియములు, మనస్సు, వికారము, అధిష్టానము. కదా అక్కడి నుంచి పంచభూతములు, తామసాహంకారం, తామసాహంకారం మహత్తత్వం, మహత్తత్వానికి తగులు వస్తుంది.

సుల్పు సుల్పు కాలము కాలము సుల్పు సుల్పు కాలము. పరమాత్మ నుంచి జగత్తు దాకా రావచ్చు జగత్తు నుంచి పరమాత్మ వరకు రావచ్చు ప్రతిలోబము అనులోబము. రెండు రకాలుగా గుణవత్తు పరావరించామయా. ఇలా అంటే మళ్ళీ చెప్తున్నారు గుణానాం అసమిశ్రానాం పుమానియేన యధాభవేత్ తన్మే పురుషవర్య ఇదం ఉపధారయ శంసతః. ఈ గుణములు కలిసి ఉంటే సృష్ట్య కలియకుండా ఉంటే సృష్ట్య. గుణానాం అసనిశ్రానా కలియకుండ ఉండేటువంటి గుణములతో పురుషుడు ఏర్పడతాడా? గుణముల యొక్క కలయికతో పురుషుడు ఏర్పడతాడా? ఏర్పడితే ఎలా ఏర్పడతాడు? దేనితో ఏర్పడతాడు? దాన్ని నాకు స్పష్టంగా వివరించవలసింది. పురుషవర్య ఇదం ఉపకారయతం సతః త్యమో దమః తపః. ఇందులో శ్రేమో, దమః, తపః, తితిక్ష, ఈక్ష, సత్యం, దయ, స్మృతి, తుష్టి, త్యాగం, అస్పృహ, శ్రద్ధ, శ్రీ, దయ, స్వనిర్వృత్తి అంటే తనకు తాను తృప్తి కామః ఈహ మదః తృష్ణ స్తంభః ఆసీహి విదా సుఖం మద ఉత్సాహ యశ ప్రీతి హాస్యం వీర్యం బలం క్రోధము లోభము అమృతము హింస యాజ్ఞ దంభము శ్రమ వచ్చే అలసట అలాగే కలి కలహము, శోక మోహములు, విషాదార్తి, నిద్ర, ఆశ, భీ భయము, అనుద్యమ ఏ ప్రయత్నము చేయకుండుట సత్పస్య భజసస్యైవ తామసస్య అనుపూర్వజ. మొత్తం ఒక్కసారి చెప్పి ఏం చెప్పాడంటే ఒక్కొక్క విభాగం మూడు భాగాలు చేసుకొని మొదటివన్నీ సాత్వికానివి, రెండోవన్నీ రజత్తువి, మూడోవన్నీ తపస్సువి. మరి పేరు చెప్పకుండా అంటే మోరు ప్రేమ, దమ, తప, తిత్తిక్ష, ఈక్ష్య, తపస్, సత్యం, దయ, స్మృతి, తుష్టి, త్యాగు, అస్పృహ, శ్రద్ధ, శిరి, దయ, స్వనిర్వృద్ధి ఈ ఇంతవరకు. తత్వము, కామము, ఈహ, మదము, తృష్ణ, స్తంభము, ఆశి, భిద, సుఖము, మదము, ఉత్సాహము, యచ, ప్రీతి, హాస్యం, వీర్యం, బలోద్యమః ఇది కార్యసంఖ్య.

ఇక్కడి నుంచి క్రోధము, లోభము, అనృతము, హింస, యాజ్ఞ, దంభం, క్రమం, కలి, శోక, మోహం, విషాదము, ఆర్తి, నిద్ర, ఆశ, భీ, అనుద్యమ ఇవి సామహోర. ఇలా వరుసగా 3 ఆయా సంఖ్యలలో చెప్పుకోండి తత్వస్య సదసస్యైవ తమసస్యానుపూర్వశః వృత్తయః వర్ణితః మనం వాటి గురించి ఇదివరకే మనం వివరించి ఉన్నాము. సన్నిపాత మధోస్త్రుము ఇప్పుడు వాటి కలయికను విను అంటున్నారు. అంటే ఇవి తత్వం గుణములు. ఇవి సదృశ్యం శక్తేవి, ఇవి సమదృశ్యం. దేనికి దానికి విడిగా చెప్పుకున్నాము. ఇప్పుడు కలిస్తే ఏ వస్తుందో చెప్పుకుందాం. సంధిపాదం అంటే ఏమిటి? సమ్మిశ్రణము, కళయిక. ఇలాంటి కళయికం చెప్తాను. సన్నిపాతః అహమితి మమితి ఉద్భవయామతిహి ఇలా దేనికవి విడిగా ఉన్నటువంటి ఈ స్వరూపాలకు నేను నాది అన్న భావన కలయికతో ఏర్పడింది. దయ సమస్య యొక్క కలయిక తోటి తత్వ దయ సమస్య కలయిక తోటే ఈ భావాలు పుడతాయి. వ్యవహారః సన్నిపాతః చూడండి మవేచ్యుధ్రువయామ వ్యవహార సన్నిపాతః మనోమాత్ర ఇంద్రియ అశుభిహి ఎలా వస్తుంది మనస్సు తోటి తన్మాత్రములతోటి, ఇంద్రియములతోటి, ప్రాణములతోటి అంతే కదా? ఈ నాలుగు ఉంటే మనం మాట్లాడతాం. దేవుడు ఏం చెప్పాడు? ప్రాణాలు లేకున్నా, ఇంద్రియములు లేకున్నా, తన్మాత్రములు లేకున్నా, మనస్సు లేకున్నా మనకు ఆ స్వరూపం తెలియదు. ధర్మేచ, అర్ధేచ, కామేచ, యదసవుపరినిక్షితః గుణానాం సంధికర్షోయం శ్రద్ధారతి ధనావహ మనకు ఈ గుణముల సంబంధం ఉందే ఎందులో ధర్మ అర్ధ కామములలో ఉండేటువంటి గుణముల యొక్క ఈ సంధికర్షం అంటే సంబంధం ఉందే అది అది ఎలాంటిది? శ్రద్ధా రచి ధన శ్రద్ధను ప్రీతిని ధనమును కలిగించేది ప్రవృత్తి లక్షణమే రిక్ష పుమాంజలి గుహాశ్రమే ప్రవృత్తి లక్షణం అంటే ఏమిటి? ఫలమును ఆశించి పని చేస్తాం చూడండి దాన్ని ఏమంటారు? ప్రవృత్తి లక్షణము అంటారు. ఫలాన్ని వదులుకు చేసేదాన్ని నివృత్తి లక్షణము. రెండే ఒకటి ప్రవృత్తి మరొకటి నివృత్తి.

ఇలా స్వధర్మే చానుచిత్యేతా గుణానాం సమితిరిహితా ఎవరైనా సరే ఎన్నిటి కలయిక ఉన్నా ఎన్ని సంఘర్షములు ఉన్నా ఎన్ని సంకలములు ఉన్నా తన కర్మల్లో తాను ఉండాలి. స్వధర్మాన్ని వదలకూడదు. స్వధర్మే చానృతి చేత గుణానాం సమ్ అదే గుణముల యొక్క సంయోగం. అంటే ఏంటి ఏ గుణములు దీనివో అవి దానితో కలిసి మనలో తీరినప్పుడు మన ప్రవృత్తి సకలవంగా ఉంటుంది. గుణములోని సాంకర్యము మనలో కూడా సాంకర్యం కలిగించింది అనుకోండి స్వరూపానికి హాని కలుగుతుంది. అందుకే స్వధర్మనిష్ట కావాలి. స్వధర్మే శానుతి శ్వేతా గుణానాం సవితిరిహిత పురుషం తత్వ సంయుక్తం అనుమీయాత్ శ్యమాదిభిహి ఎలా గుర్తొప్పకారనయ్యా మంచివాడు చెడవాడు అంటే వాడిలో ఉండేటువంటి గుణాలను బట్టి వాడిని గుర్తొప్పకారు. వారికి క్షమము, దమము, తపస్సు తీష్ట ఉందనుకోండి, వీడు సాత్వికుడు. చెప్తున్నాను అందుకే. పురుషం సత్వ సంయుక్తం అనుమీయాత్. క్షమాదిభి క్షమాది గుణములతోటి ఇతను సాత్వికుడిని తెలుసుకోవాలి. కామాదిభిహి రజోయుక్తం. అదే వీళ్ళు కామ క్రోధాలు ఉన్నాయి కదా ఈ కామాది గుణములు ఉంటే వీడు రాజసుడు. క్రోధాదులు ఉంటే కామ రామ. క్రోధాదిభిహి యోత్తామసాయుతం యదాభజతి మాం భక్త్య నిరపేక్షత్వ ధర్మభిహి. ఈ మూడు కాక నాలుగో రకం పురుణుడు ఉన్నాడు. సాత్వికుడా, రాజసుడా, తామసుడా? అనే కాదు ఇంకోడు ఉన్నారు నిరపేష్ట అంటే ఏ గుణారసం ఉండదు ఇవాళ వాడు ఎవడయ్యా అంటే చెప్తున్నాడు మనకు మాం భజతి భక్త్యా. భక్తితో నన్ను సేవించేవారు ఈ మూడు కేటగిరీలోకి రారు. వారు నాలుగో కేటగిరీ. ఏంటది? నిరపేక్షః. స్వకర్మభిహి నిరపేక్షః తం సత్వ ప్రకృతిం విద్యాత్ పురుషం స్త్రీయమేవవా. స్త్రీ కానీ, పురుషుడు కానీ అలాంటి వాడిని తత్వ ప్రకృతిగా మనం తెలుసుకోవాలి. యదా ఆసిచ ఆచాస్య మాం పజేత స్వకర్మ కృతి.

కోరికలు కోరి తన తన కర్మలతో ఆయా కోరికలు కోరి అతను పూజ చేస్తారో అలాంటి వాడిని రజప్రకృతిం. ఏ కోరికలు లేకుండా ధర్మమని భావించి ఆరాధించే వాడిని తత్వ వ్యవహారం చేసుకోవాలి సాత్వికుడు అని. కోరిక పని చేస్తాడే వాడు రాజసుడు అనుకోవాలి. విద్యా సింహుసామాజాస్య తామసం సింహుసాదులను పోలి చేస్తే వాడిని తామసుడు అంటారు సత్వం తజస్తమైతి గుణా జీవస్య నైవమే ఇది నాకు కాదు ఇవి కూడా జీవత్య అంటే జీవుడికి ప్రకృతి సంబంధంతో ఏర్పడేవి వారికి లేవు గుణాలు జీవునికి లేవు నాకు లేవు ప్రకృతి సంబంధం వల్లనే ఇవి కేవలం సంక్రమించేటువంటివి. చిత్తజాహయేస్తు భూతానాం తద్యమానో నిభజ్యతే. ఈ గుణాలు ఎక్కడివి? చిత్తజా మనస్సులో పుట్టేవే ఇవి. దీని వలనే భూతములు ప్రాణులన్నీ ప్రకృతిలో సధ్యమాన ఆ గుణములు అవి చిక్కుకుంటాయి. మనస్సు వలన కలిగేటువంటి గుణములలో ఇవన్నీ చిక్కుకుంటాయి సధ్యమానః నిబధ్యతే యదేతరౌ జయేత్ సత్వం భాస్వరం విశదం శివం సదా సుఖేన యుజ్జేత ధర్మజ్ఞానాది విపుమాన్ తత్వము ప్రజస్సమస్తులను గెలుస్తుందో ఎలా భాస్వరం విశదం శివం తేజోమయము పరిశుద్ధము మంగళప్రభ సదా సుఖేన యుజ్జేత అప్పుడు ఆ వ్యక్తి సుఖంగా ఉంటాడు. సుఖం అంటే ఏమిటి? ధర్మ జ్ఞానాది సుఖం. సుఖం అంటే ధర్మ జ్ఞానాలతో కలిపి ఉంటాడు. యదా జయే తమస్సత్వం రజః ఒకవేళ స జయ ఈ తమస్సే సత్వం రజస్సులను గెలిచిందో సంగం పిదాచలం. వేద బుద్ధి తోటి చాలా చంచలమైనటువంటి చంచలమైనటువంటి సంఘమును మనం తెచ్చుకుంటే తదా దుఃఖేన యుజ్జేత కర్మ అలాంటి వారు దుఃఖమును కలిగించే కర్మతో ప్రవర్తిస్తారు. యశస అప్పుడు స్త్రీయ కీర్తి వస్తుంది సంపద వస్తుంది ఇవన్నీ ఉంటాయి.

సంపద ఉంటుంది, కీర్తి ఉంటుంది కానీ ఆ రెండింటిని మించిన దుఃఖం ఉంటుంది. అంటే ఏంటి? దుఃఖం ఉంటే ఉండే నాకు బాగా కీర్తి రావాలి అనుకుంటే. యద శాస్త్రియా యద అజ రజస్వత్వం తమః మూఢం లయంజడం ఎప్పుడు తమస్సు వీటిని గెలుస్తుందో అప్పుడు అది మూఢం జడం విజ్యతే శోకమోకాస్నం అలాంటివాడు తమస్సే. సత్వరయస్తులను గెలిస్తే శోక మోహములతో వాడు ఉంటాడు. అదేమిటి నిద్రయా, హింసయా, ఆశయా. ఉండేయి ఇప్పుడు. తమ కి ఏముంటాయి? నిద్ర, హింస, ఆశ. సదా చిత్తం ప్రతీదేత ఇంద్రియానాంచ నివృత్తిహి దేహి అభయం మన అసంగం తత్ తత్వం విద్ధి మాత్రుపదం మొత్తం ఇవి త్రిగుణాత్మక. పత్వం అని ఏమన్నా అది అయత్తలి అని అన్నారి సమస్తవి అని అందులో కదా నిద్రయ కదా చిత్తం ప్రసీదేత ఇంద్రియానా అని చిత్తం ప్రసన్నంగా ఉండి ఇంద్రియములకు తృప్తి ఏర్పడి శరీరంలో భయం లేకుండా మనస్సు ఎక్కడ సంగము లేకుండా ఉంటే దాన్ని తత్వముగా తెలుసుకో. ఇక వికుర్వల్ క్రియ జాదీహి అని అధీర అధీర నివృత్తిత్య చేతసాం పనితోటి. వికారములు పొందుతూ అధీర నివృత్తి ధైర్యం లేకుండా అనిర్వృత్తి తృప్తి కూడా లేకుండా అలాగే చేతసాం నివృత్తి గాత్ర స్వాస్థ్యం మనోభ్రాంతం శరీరం మాత్రం బాగుంటుంది మనస్సు. అనిపిస్తుంది. ఇలాంటి దాన్ని రజయేతైర్నిశామయా ఇది రజోగుణ సంబంధముగా తెలుసుకో. సీదక్షిత్తం వినియేత చేతసః గ్రహణే అక్షమం ఎప్పుడు? చింతాక్రాంతమైనటువంటి చిత్తము చేతస్సును దహించడంలో అతని మనస్సును తన వశంలో ఉంచుకోలేకుండా పోతుంది. మనో నష్టం తమో గ్లానిహి. అజ్ఞానము, అంధకారము, అలసట దీన్ని తమోగుణముగా తెలుసుకో. సమస్తదుపదారయ ఏధమానే గుణే సత్వే దేవానాం బలమైతతే.

తత్వగుణం పెరిగినప్పుడు దేవతలకు బలం పెరుగుతుంది, అసురానాంచ రజతి తమసి ఉద్ధవ రాక్షసా తజోగుణం పెరిగితే అసురులకు తమోగుణం పెరిగితే రాక్షసం. సత్వ గుణ యొక్క శక్తి పెరుగుతుంది. సత్వాత్ జాగరణం విద్యాత్ తజసా స్వప్నమాదిచేత్. సత్వ గుణం ఉన్నవారు ఎక్కువగా మేలుకొని ఉంటాడు. అలాగే రజోగుణంలో ఉన్నటువంటి వాడు రజస స్వప్నం వీడు కళలు కంటాడు. తమోలో ఉన్నవాడు నిద్రపుడు. ఉన్నదే మూడు కదా అందుకే తమస అధోద ఆ ముఖ్య. ఆ త్రస్వాపం తమద్దాజ్యంతో తురీయం త్రిషు సంతసం ఇక 4వది ఉండే అది ఈ మూటి యందు. దాని యొక్క ప్రవృత్తి కలగదు. ఉపరి ఉపరి గచ్ఛంతి సత్వేన బ్రాహ్మణాజన. ఏం చెప్పారు గీతలో ఊర్ధ్వం గచ్ఛంతి సత్వస్తాః మధ్యే శిక్షంతి రాజసాః జగన్య గుణ వృత్తిస్త అధో గచ్ఛంతి తామసా అంటాడు గీతలో ఇది. ఈ ఆ జోగం ఈ భావన అంటే ఏమిటి? సత్వ గుణంతో ఉన్నటువంటి వాళ్ళు ఊర్ధ్వలోకాలకు వెళ్తారు. రజోగుణం ఉన్నవాళ్ళు మధ్యంలో ఉంటారు, తమోగుణం వాళ్ళు అధోలోకానికి వెళ్తారు అన్నమాట. అముఖ్యాత్ రజస రజస అంతరచారిణ. సత్వే ప్రవీణాః స్వర్యాంతి నరలోకం రజోలయాః సత్వగుణం వాళ్ళు స్వర్గానికి రజోగుణం వాళ్ళు నరలోకానికి తమోలయాస్తు నిరయం. తమోగుణ వాళ్ళు నరకానికి వెళ్తారు. యాంతి మామేవ నిర్గుణ. ఏ గుణము లేని వాళ్ళు నన్ను వెళ్తారు. యాంతి మామేవ నిర్గుణ. మదర్పణం నిస్ఫలం వా సాత్వికం నిజ కర్మ తతు. ఫలము నాశించకుండా. నాకు అర్పనేసి చూడండి దాన్ని సాత్వికమైనటువంటి కర్మ అంటారు. రాజసం ఫల సంకల్పం. ఫలం కోరి చేసినటువంటిది రాజస కర్మ. హింసా ప్రాయాది తామసం. కైవల్యం తాత్వికం జ్ఞానం రజః వైకల్పికం చేయతు ప్రాకృతం తామసం జ్ఞానం కైవల్య జ్ఞానం తాత్వికము వైకల్పిక జ్ఞానము రాజసము అలాగే

తామసం జ్ఞానం ప్రాకృతం ప్రకృతి జ్ఞానం తామసం జ్ఞానం మన్లిఖం నిర్గుణం స్మరీ నాలో ఇంకేది నిర్గుణము. వనంతు సాత్వికో వాసః గ్రామో రాజస ఉచ్యతే వనములో ఉండుట సాత్విక నివాసం అలానే ఉంటాం కదా అరణ్య నివాసం సాత్వికము. గ్రామవాసం రాజసము. అలాగే తామసం జూత సదనం అంటే ఏమంటారు? జూతం. అన్నీ ఇవి అర్థం కదా? ఆ జాంబ్లింగ్. ఆ జూతం ఆడేటువంటి జూత నివాసం. జూతములు ఆడేటువంటి ఇల్లు ఉంటుంది అది తామసం. మన్నికేతంకు నిర్గుణం. నా ఆలయం ఉంటుంది చూడండి అది నిర్గుణము. సాత్వికాః కారకః అసంగీ. తాత్వికుడు ఏరాం దేనితోటి సంబంధం లేకుండా ఉంటాడు. రాగాంధః రాజసస్ముతః ప్రేమతో గుడ్డి వాళ్ళు ఉంటారే వాడిని రాజసుడు అంటారు. తామసః స్మృతి విభ్రస్తః స్మృతి విభ్రంశం అంటే అన్నీ మర్చిపోవడం చూడండి మతిమరకు బాగా వస్తున్నాయి అని అర్థం మనం చెప్పినాయా తమోగుణంలోకి జారుతున్నాం నిద్ర వచ్చినా మతిమరకు వచ్చినా మనం ఎక్కడికి పోతున్నాం ఆ తామస తే భ్రష్టః నిర్గుణః మదపాశ్రయః పరమాత్మను ఆక్రయించి ఉన్నామనుకోండి నిర్గుణః సాత్విక ఆధ్యాత్మిక శ్రద్ధ కర్మ శ్రద్ధ సురాజసి ఆధ్యాత్మిక శ్రద్ధ సత్వగుణము కర్మల యందు శ్రద్ధ రజోగుణము తామసి అధర్మే యాత్ర అంటారు. అధర్మ అంటే ఏమంటారు దాన్ని తామసము అంటారు. మత్సేవాయం అంటే నిర్గుణ. నా సేవ ఉంటుంది నా సేవలో అది నిర్గుణము. పద్యం భూతం. అనాయాసః సమాహార్యం సాత్వికం స్కృతం పవిత్రమైనటువంటిది. ఆయాసము లేనటువంటిది నలుగురికి హితమును కలిగించేటువంటి ఇది ఇది ఆహార్యం ఉంది ఆహార్యం అంటే వేషపాఠం అన్నమాట. దీన్ని దీన్ని సాత్వికము అంటారు. రాజసంశ ఇంద్రియ క్రేష్ఠం. ఇంద్రియములకు ఇంపయ్యే వేషం ఉందే చూడగానే ఎట్లా రాసిన వాళ్ళ వేషం చూడండి. పూసిందే పూసి రాసిందే రాసి గొడవ చూడండి అప్పుడు చూడగానే సరే కలుపుకున్నాను అన్నమాట. ఈ తళుకు కట్ ఎక్కడిది? సయోగుణము. ప్రశాంతంగా ఉండేది తాత్వికము. తళుకు మెలుకులతో ఊరించేది రాజసము.

అలాగే తామసంచ అతిదా సుచి నిరంతరం ఆర్చిత ఆర్చిని కలిగించేటువంటి అపరిశుద్ధం ఉండే చూడగానే అమ్మో అనిపిస్తుంది భయపెడుతుంది అబ్బా ఇంత ఇంత భయంకరం అంటారే అది తామసం. ఆత్మితా సుచి సాత్వికం సుఖం ఆత్మోత్సం. ఆత్మజ్ఞానం వల్ల కలిగేటువంటి సుఖాన్ని సాత్విక సుఖము అంటారు. విషయోత్సంతో రాజసం. విషయాలు ఉన్నాయి చూడండి అంటే శబ్ద స్పర్శ రూప రస గంధర్వులు ఉన్నాయే వాటిని అనుభవించగలిగేట్టుగా ఉంది అది రాజసము. తామసం మోహ దైన్యోత్సం. మోహం తోటి దీరత వచ్చే ఉంది కదా చూడండి దాన్ని తామసము అంటారు. నిర్గుణం మదపాత్రయం. నన్ను ఆశ్రయించేది ఏమంటది నిర్గుణము. ద్రవ్యం, దేశ, ఫలం, కారః, జ్ఞానం, కర్మ చ కారకః, శ్రద్ధ, అవస్థ, ఆకృతిహి, నిష్ట, త్రైగుణ్య సర్వ ఏవహి. ఇవన్నీ గుణత్రయముతో కలిసి ఉండేది గుణత్రయం లేకుండా ఉండవు. ఏమిటి? ద్రవ్యం కానీ, దేశము కానీ, ఫలము, కాలము, జ్ఞానము, కర్మ, తారకము, శ్రద్ధ, అవస్థ అలాగే ఆకృతి నిష్ట. ఇవన్నీ త్రైగుణ్య అంటే త్రిగుణాత్మకములే గుణతైనములు కావు అన్నమాట. సర్వే గుణమయా భావాః పురుషావ్యక్తభిస్థితాః పురుషుల్లోనూ అవ్యక్తంలోనూ అంటే ప్రకృతిలోనూ ప్రకృతి పురుషుల్లో ఉండేటువంటి భావాలన్నీ. గుణమయములే ఒకటే గుర్తు ఏవి గుణమయులు కపురులో ఉన్నవి పురుషులు ఉన్నవి ఇవన్నీ గుణమయాః దృష్టం తృతం అనుధ్యాతం బుధ్యావా పురుషర్షభా సూచిన విన్న బుద్ధితో ధ్యానించిన ఏతాః సంకృతయః పుంసః గుణ కర్మ నిబంధన అదే సంసరం. పొరపాటున ఒకసారి చూశామనుకోండి, చిన్నగా నమసాగం మనం పడుతున్నాం. పోనీ చూడలేదు విన్నామనుకోండి, సమాధానం అంతా దేనివల్ల? చూడడానికి కంటే వినటం మననే. ఇంత మహాభారత యుద్ధానికి మూలం ఏమిటి?

వినటమే చూడటం కాదు కదా, నన్ను చూసి జోక వచ్చి నవ్వింది, జోక వచ్చి నవ్వింది అంటే అది ఏదో అని చూసి ఆమె ఎట్లా పుట్టింది పుట్టింది, వీడు చూడలేదు వాడు చూడలేదు, చూసినోడే ఉన్నది చెప్పలేదు. ఎవడు చూశాడో వాడు చెప్పలేదు. విన్నవాడు జీవుడు కదా. ఎవడన్నా కానివ్వండి. ఎవడు చూశాడో వాడు చెప్పలేదు. విన్నవాడు చూడలేదు. ఇగో అల్లారే మహా యుద్ధం అయిపోయింది. కాబట్టి. వీలునంత వరకు కళ్ళు, చెవులు, నోరు ఈ మూడు మూసుకుంటే సగం సంసారం పోతుంది. అవుదా నా గారు? అవుదా నా గారు? కూడకూడని వాటిని కూడకుండా, వినకూడిని వాటిని వినకుండా, అనకూడని వాటిని అనకుండా ఉన్నామంటే వాళ్ళంత ఉత్తముడు ఇంకోడు ఉండదు. సమన్ లేదు వారికి. ఎందుకంటే మనకు సంబంధం లేకున్నా మనం ఒకే విద్యాన్ని నాలుగు సార్లు చూశామనుకోండి కొంచెం అది బాగుపడే ఉందండి అంటారు. బై బై చూసేకే ఏముంది అదిగో అనిపించి రెండోసారి చూస్తారు మూడోసారి చూస్తారు ఆ ఇంతరు చూస్తారు ఏమైనా ఉండొచ్చునండి అయిపోతుంది మనకు చెప్తారు కదా మన పాతకాలం వాళ్ళు మనకు టీ అలవాటు చూడండి ఎట్లా వస్తుంది అది ఫ్రీ డిస్ట్రిబ్యూట్ అయ్యాడు. రోజు వచ్చి అందరికీ పని పెట్టి పోయాడు. పీఏ పొడి కాదు. పీఏ పోయేటము. వానన రావడం అందరికీ చాలా గప్పుగా పుట్టి ఎలా ఎట్లా చదువుతున్నా ఉదయం ఏడు కానీ అంటాడు ఎవరో ఒక అన్న పేరు అంటాడు. ఏడు కానీ అందరికీ అప్పట్లో పుట్టి వచ్చేది. అలా మధ్యాహ్నం మూడు కానీ అది. ఒక వారం రోజు ఇచ్చేసాడు. తొమ్మిది రోజు పది ఇచ్చేసాడు. అందరూ క్యూ మూడు గంటలకు. ఇంకా రాలేదు ఏమిటి అంటే పారు పారు నీళ్ళు టార్కేజ్ ఉన్నాయి నేను పొడిస్తా మీరు చేసుకొని తాగండి. వారం రోజులు పోటీ ఇచ్చాడు. తర్వాత అది కూడా కాస్ట్ అయి ఉంది కావాల్సిన వాళ్ళు కొనుక్కోండి. కాపీ అరచించండి. అరచించండి అంటే ఇది మనము ఒక విషయాన్ని అదే పనిగా చూసినా, అదే పనిగా విన్నా, అదే పనిగా మాట్లాడినా దాని యందు మోహం పుడుతుంది, సంగతి ఏర్పడుతుంది. అందుకే వీటిని జాగ్రత్తగా ఉంచుకుంటే అందుకే పాత వాళ్ళు అనవసరం అంటే పో ప్రశ్నే లేదు, పోయే ప్రశ్నే లేదు, మనకు అనవసరం రా. మనకెందుకు చెప్పది? ఒకసారి పోరాడని ఎందుకురా? కదంటే నిష్కంఠగా ఎందుకు? పొరపాటున అడుగు పెట్టాము అని నాకు మట్టి పిలుచుకో.

సరిగ్గా ఉంటేనే మరి ఆచారం వాళ్ళ దగ్గర తగ్గింది. మరి ఇప్పుడు కారణం ఏంటి? మనం అన్నీ అన్నీ తెరుచుకొని ఉన్నాం ఏది మూసుకోవడం లేదు. నోరు మూసుకోవడం లేదు, కళ్ళు మూసుకోవడం లేదు, చెవులు మూసుకోవడం లేదు. ఇక ఇంకేముంటుంది అది వ్యామోహానికి కారణం. దీనికి ఏం పేరు పెట్టారు? విచారభావం. అదంతా సంకోచం అంటే వీడు అది విచార భవం. మనం కూడా విచారాన్ని లోతులో పడుతున్నాం. లోతు పెద్ద విచారాన్ని పెద్ద లోతు అన్నమాట. వాడు ఎందులో పడడు, వీడు ఎందులో పడిపోడు. విచారాన్ని అదంతా విచారాన్ని పోతే అందరూ బతుకుపోతారు. ఈ రీతిలో ఈన ఏతా సంశయ పురుతాం గుణ కర్మ నిబంధనాః ఈనేమే నిర్జితా దౌమ్య గుణాః జీవేన చిత్తజాః ఇలా. చిత్తములో ఉండేటువంటి గుణాలను ఎవరైతే గెలుస్తారో ఎలా భక్తి యోగేనా వేరే మాట లేదు, భక్తి యోగంతో నా యందు ఉండి మనసులో పుట్టినటువంటి ఈ భావాలను గెలిచినవాడు మద్భావా ఎప్పుడు ప్రకటితే అలాంటివాడు నా భావా. వస్తాడు అంటే నాకు దగ్గర అవుతాడు మద్భావాయ ప్రపద్యతే తస్మాత్ దేహం ఇమం లబ్ధ్వా జ్ఞాన విజ్ఞాన సంభవం. కాబట్టి జ్ఞానమునకు విజ్ఞానమునకు ఆలవాలమైనటువంటి మానవ శరీరాన్ని పొంది గుణ సంగం విలు గుణముల యొక్క సంగాన్ని తోసి పారేసి మాం భజంతు విచక్షణం దొరకక దొరకక ఇలాంటి మానవ దేహం దొరికింది. మళ్ళీ రమాన్ కాదు. ఇలాంటి మానవ దేహాన్ని పొంది కూడా. యా గుణసంఘములను వదిలిపెట్టి వివేకం ఉన్నవాళ్ళు నన్ను సేవిస్తే మళ్ళీ తెలుగు వంకము స్వసారంలోకి రాదు. నిత్సంగః మాం భయేతి విద్వాన్ అప్రమత్తః జితేంద్రియః. సౌదారం యెద్దు సంగతి లేకుండా జ్ఞానము కలిగి పొరపడకుండా ఇంద్రేయయము కలిగి మాం భజే నన్ను సేవించాలి. అంటే ఏం చేయాలి రజః తమస్య అభిజయేత్. తత్వమును సేవిస్తూ ప్రజస్తమస్సులను గెలవాలి. తత్వాన్ని నైరపేక్షంతో తత్వాన్ని గెలవాలి. అది పనికిరాదు మళ్ళీ.

తత్వం ఎంతవరకు అంటే రజస్తమత్వులను గెలవటం కొరకు మాత్రమే తత్వం. పరమాత్మయందు భర్చివా ఇది పనికిరాదు. దీని వైపు నిరుక్కునా కావాలి నిరుక్కునుడు కావాలి కాబట్టి సత్వంచాభిజయేతు యుక్తాః నైరపేక్షేన శాంతదీహి. సంపద్యతే గుణైర్ముక్తః జీవః ఇలా గుణములతోటి విడుదలైనటువంటి జీవుడు జీవం విహాయ మామ్. ఈ ప్రకృతి సంబంధాన్ని దీన్ని వదిలిపెట్టి నన్ను చేరుతాడు. జీవుడు జీవవిజిర్ముక్తః గుణైత్య ఆశయ సంభవైహి. మనస్సులో పుట్టేటువంటి గుణములతోటి జీవత్వము తోటి విడువబడినటువంటి జీవుడు మయైవ బ్రహ్మణ పూర్ణః. వాడు నాతోటే పరిపూర్ణుడు అవుతాడు. న బహిహి నాంతర చరేత్ వాడు లోపల ఏం చరికేతాడు విలబరాని అంటే వాడు ప్రకృతిలోనే ఉండడు ప్రకృతికి అవతల ఉంటాడు. నా యందు ఉన్నటువంటి మనస్సు ఉన్నటువంటి వాడు ప్రకృతిలో ఉండడు ప్రకృతిని దాటుతాడు అంటే నా లోకంలో ఉంటాడు నా దగ్గర ఉంటాడు. నది చెప్పి మల్లక్షణం ఇమం కాయం లబ్ధ్వా మద్ధర్మ ఆస్థితః మరో మాట చెప్తున్నారు. ఈ ఇమం కాయం ఉందే ఇది ఇది మల్లక్షణం. అంటే నన్ను నిమిత్తముగా చేసుకుని వచ్చిన అంటే నేను చూపించాను. ఇది నా సంకల్పం. ఇలాంటి శరీరాన్ని పొంది నా ధర్మాన్ని ఆశ్రయిస్తూ ఆనందం పరమాత్మానం ఆత్మత్వం సముఖైతి. ఆనంద రూపుడైనటువంటి ఆత్మలో ఉన్నటువంటి పరమాత్మను పొందుతాడు. గుణమయ్య జీవయోన్య విముక్తః జ్ఞాన నిత్యయా. జీవయోని అంటే ప్రకృతి. గుణమయి దాని నుంచి విడుదలైనవాడు ఏంతోటి జ్ఞాననిష్ట. జ్ఞాననిష్ట తోటి ప్రకృతి నుండి విడువడాలి వాడు. ప్రకృతి బంధాన్ని విడిపించుకోవాలి. గుణేచు మాయా మాత్రేచు దృశ్యమానేషు అవస్తుతః. ఇవన్నీ మాయా మాత్రములుగా ఉండేటువంటి గుణములు ఉన్నాయి ఇవి. ఇవి వాస్తవం కాదు, అవాస్తవముగా కనపడతాయి. అంటే లేనివి ఉన్నట్టు ఏమంటారు ఎండమాములు. అక్కడ నీళ్లు ఉండవు కానీ మనం నీళ్లు పోతూనే ఉంటాం. కాబట్టి వాస్తవంగా వాస్తవము కానివి కనబడుతున్న వాటిని వర్తమానోపిన అభిమాను విద్యతే అవస్తు బిర్గుణై వాడు ఇలాంటి ప్రకృతిలో ఉన్న.

వస్తు భూతము గాను గుణములతో వాడు కలవుడు. సంబంధమును ఏర్పరచుకోడు. అవస్తు బిర్గుణః సంఘం న కుర్యాత్ అసతాం శిష్నోదర కృపాం క్వచిత్. పొట్ట నింపుకోవాలి అని అంటే దైప్యము ఔపత్యము అంటారు. ఒకటి జిగ్వా గుణాలు, రెండవది ఉపస్థకం. ఈ రెండు లోభాలకు, ఈ రెండు మాయలకు ఉచమైనటువంటి వాడు. అందుకే ఈ రెండింటిని వదిలి పెట్టాలి. అంటే శిశునోదరములయందురు తృప్తి గల వారి సంఘమును విడిచిపెట్టు. సత్య అనుగహా సమత్యంతే పదతి అంధానుగాందవత్ మనము మంచి వాళ్ళమైనా స్త్రీ వ్యామోహము అలాగే జిహ్వా వ్యామోహము జిహ్వా చాపల్యము స్త్రీ వ్యామోహము జిహ్వా చాపల్యము ఉన్నవారితో కలిసి ఉంటే మనకు ఆ రెండు లేకున్నా వాళ్ళు గతి ఏమిటి అంటే తస్య అనుగహ తమసి అంటే బదతి చీకటి బావిలో పడతారు అదేంటయ్యా. నీకు అవి లేవు కదా అంటే కళ్ళున్న వాడైనా గుడ్డి వారికి పట్టుకొని నరిస్తే ఎందులో పడతాడు? ఊడి కళ్ళు ఉన్నాయి. గుడ్డి వాడి చేతి పట్టుకొని నడిచేవాడు తన్ను ఉన్నవాడైనా గోతిలో పడ్డట్టు కామ మోహములు లేనివాడైనా ఉన్నవాడి చోట ఆవాసం చేస్తే వాడితో వాడు వీడు కూడా అందుతోనే పడతాడు సకర స్థానం ఇస్తాడు. చూడండి అందానుగాంధవతు ఐరహ సమ్రాట్ ఉదాహరణ చెప్తున్నాను ఇది ఎవరో కాదు మహానుభావుడు చక్రవర్తి పరమాత్మ యొక్క అంశగా చెప్పుకుంటున్నాం ఎవరాయన ఐరహ అంటే పురూరవుడు పురూరవ చక్రవర్తి సమ్రాట్ అలాంటి మహానుభావి ఇమాంగాధామగాయత బృహస్రావాః ఈ గాధను ఈ తత్వం మనకు చెప్పాడు ఎప్పుడు ఊర్వజీవిరహాను ముఖ్యన్ మీరు ఇది మన కథ చెప్పుకున్నాం మనకు వచ్చింది గుర్తు గుర్తు గుర్తు అనుకుంటాను. ఊర్వశి వెళ్ళిపోతే పిచ్చివాళ్ళు అయ్యారు, ఒంటి మీద బట్టలు లేకుండా పిచ్చోళ్ళలాగా ఎత్తుకుంటూ తిరిగారు, ఏడ్చారు చెట్టును పుట్టను గుట్టను.

ఎట్లా పట్టింది? ఇలా ఊర్వశి విరహం తోటి మోహం పొంది నిర్విణ శోక సంయమే చెత్వా ఆత్మానం బ్రజంతీంతాం నగ్నః ఉన్మస్తవత్. తనను విడిచిపెట్టి వెళ్ళేటువంటి ఆమెను వెతుక్కుంటూ బట్టలు లేకుండా పిచ్చివాడిలాగా తిరిగాడు. విలపన్ అన్వగా జాయే గోరే తిక్కేటి విక్లవ జాయే ప్రియురాలా. నిద్దైయులారా ఉండు ఉండు అని దైర్యంతోటి కామాన సుత్తా అనుజుషన్ క్షుల్లకాన్ వరస యామిని సంవత్సరాలు సంవత్సరం రోజు రాత్రులు అంటే ఇంచుమించు 360 రాత్రులు అలాంటివి ఎన్నో సంవత్సరాలు ఇలా కొన్ని వెయ్యిల రాత్రులు ఆమెతో విహరించి సుఖించి కూడా మళ్ళీ అతృప్త వారికి తృప్తి కలగలేదు, తృప్తి కలగలేదు. అనేకమైన కామాలు అనుభవిస్తూ నవేద యాంతీహి నాయాంతీహి ఊర్వస్య ఆకృత కీర్తన పోతున్నవి వస్తున్నవి తెలియలేదు. జై నా నమస్కారం. ఎన్ని గడిచాయి, ఎన్ని రాబోతున్నాయి. మన ఆయుష్యం ఎంత పోతూ ఉన్నది, మనకు ఎంతెంత వార్త శక్తి వస్తున్నది. అలాగే మన జ్ఞానం ఎంత పోతున్నది, అజ్ఞానం ఎంత వస్తున్నది. ఎంత పుణ్యం పోతున్నది, ఎన్ని పాపాలు వస్తున్నాయి. ఇలాంటి వాటిని వేటిని తెలియక తెలియకపోయాడు. నాయాంతిహి ఊర్వస్య ఆకృష్ట చేతనః ఊర్వశి చేత. ఆకర్షించబడిన మనస్సు గలవాడై అంతటి వాడే ఏమి తెలియక ఈ గాథ అంటే ఈ సందేశం అనుకోండి ఈ సందేశాన్ని ఇచ్చాడు అహోమే మోహ విస్తారః కామ కచ్మల చేతసః కోరికల చేత మురికి పడ్డ మనస్సు గల నా మోహ విస్తారం ఎంత ఉంది అహో ఆశ్చర్యము దేవియా గృహీత గంధస్య నా యొక్క అండా ఇమేస్తుతా పూర్వ చేత నేను కౌగలించుకోబడి నా ఇన్ని ఆయుష్యం యొక్క భాగాలన్నీ గడిచిపోయాయని తెలియలేకపోయాను. నాహం వేద అభినిర్ముక్తః సూర్యోవ అభ్యుజితః అనుయ.

నేను ఈమెతో ఉండి సూర్య ఉదయాన్ని తెలుసుకోలేకపోయాను, సూర్య అస్తమయాన్ని తెలుసుకోలేకపోయాను. ముహితః వర్ష పూరానాం బతాహాని గతాని. సంవత్సరాలు గడిచాయి. ఎన్ని పగళ్ళు గడిచాయో, ఎన్ని రాత్రులు గడిచాయో తెలియకుండా పోయింది. అహోమే ఆత్మ సమ్మోహః ఏనాత్మ యోషితాం కృతః. నా సమోహం ఎలాంటిదండి? నా శరీరాన్ని, నా మనస్సును సంపూర్ణంగా స్త్రీకే అర్పించాను యోచితాంకుశ. రీదా మృగః చక్రవర్తి. న్యాయంగా నేను చక్రవర్తినే కానీ ఏమయ్యాను? ఆట బొమ్మనయ్యాను. ఆడవారి చేతిలో ఆడుకునే మృగంగా నీరు మానారు. క్రీడా మృగః చక్రవర్తి అందులో నరదేవ శికామణి. ఉత్తవాడు కాదు నరదేవ శికామణి. ఉన్న రాజులందరిలో ఉత్తమ పరిపాలకుడు ప్రజలందరినీ పరిపాలించేవాడు. తాని ఉమ్రస్తోటి పరిపాలించబడ్డాడు, అలాగే వస్తున్నాడు ఇలాంటివి. నేను సపరీక్షదమాత్మానం హిత్వా తృణమివైశ్వరం పరమాత్మను గడ్డి పలకలా చేసేసి నన్ను నేను పూర్తిగా కప్పుకొని యాన్ సీవు స్త్రీయం చా నొగము. నగ్న ఉన్మత్తవతు రుదన్ వెళుతున్న స్త్రీని పిచ్చివాడిలాగా దిగంబరంగా పరిగెత్తుకొని వెళ్ళాను నేను. కుతక్తస్యానుభావస్యాత్ తేజ ఈశత్వమివ్వవాత్. ఏమున్నాయి అక్కడ? తేజస్సు ఉందా? ఈచత్వం ఉందా? ప్రభుత్వం ఉందా? అక్కడ ఏమున్నాయి? యో అన్వగచ్ఛం త్రియం యాంతిం కరవత్ పాదకాలితః చెప్పాం కదా వ్యాజుడికి కోమాటం లేదు. కరవతు పాద తాడిత గాడిద లాగా అంటున్నాడు. అంటే ఏమిటి? ఆడ గాడిద వెంట ఆశతోటి మొగ గాడిద వెళ్ళినప్పుడు ఏం చేస్తుంది ఆడ గాడిద? వెనక కాళ్ళతోటి మూతి మీద తాగుతుంది. అలా కాళ్ళతో తందురు తింటూ కూడా మళ్ళీ దాని వెంటే వెళ్తుంది. ఆ పని నేను ఏం చేశాను? తాను వద్దని వెళుతుంటే మీరు వెంట బట్టలు లేకుండా, మనసు లేకుండా, జ్ఞానం లేకుండా పిచ్చివాడినై తిరిగాను. కరవత్ పాదతారుతా కిన్ విద్యయా?

కిం తపస్సా కిం శృతేన కిం త్యాగేన ఎందుకు నా విద్య? నా తపస్సు ఏమిటి? నా విద్య ఏమిటి? నా త్యాగం ఏమిటి? నా శాస్త్రం ఏమిటి? నా వివేకము మౌనము శ్రీ పిరియస్య మనోకృతం. వీళ్ళకే అపహరించబడిన మనస్సు జలవారికి ఇవన్నీ ఉండే లాభం సరిపోయే కదా విద్య కానీ తపస్సు కానీ జ్ఞానము కానీ త్యాగము కానీ శాస్త్రం కానీ స్వార్థస్య అకోవిదం భృంగుమాం న్యాయంగా నేను స్వార్థము తెలియని వాడిని అంటే నా స్వార్థమే నాకు తెలియదు. మూర్ఖం పండితమానినం. నన్ను నేను పండితుడిని అనుకుంటున్నాను. వాస్తవంగా నేను మూర్ఖుడిని. పండిత మారినం యోహ వీశ్వరతాం ప్రాప్య స్త్రీభి గోతర వసుజితః సకల లోకములకు నయంగా ఇందుడికి సహాయం చేశాడు. ఆడుడు ఇంద్రుడిని బాధ పెడుతుంటే ఇంద్రుడు ప్రార్థిస్తే వెళ్లి వాళ్ళతో యుద్ధం చేసి వాళ్ళందరినీ ఓడించి ఇంద్రుడికి సత్యం ఇచ్చాడు. నువ్వే రాదుగా ఉన్నాడు ఇంద్రుడు. వేలోక్యాధిపత్యాన్ని పొందారు కానీ స్త్రీబిరి గోతరవర్జిత ఆడవాళ్ళతోటి ఓ గాడిద లాగా. గో అన్నాడుగా న్యాయం మన పాటలో దున్నబోటు లాగా అన్నాడు. అంటే పశువు లాగా నేను వారితో ఓడిపోయాను. సేవతః వర్షముగాన్మి ఉర్వస్య అహరాసమం. పూర్వ యొక్క అధరామృతాన్ని కొన్ని సంవత్సరాలు సేవిస్తూ న తృప్యతి ఆత్మభూ కామః వన్ని రాపు తిరిగి ఇన్ని సంవత్సరాలు సేవించినా కానీ మనసులో ఉన్నటువంటి ఈ కోరిక తృప్తి పొందలేదు ఎలా? ఆబుతులతో అగ్నివోత్రం లాగా. కదా కంటించిన ఆబుతి అగ్నివోత్రం తృష్టి ఉంటుందా ఇంకా అటు ఇటు అవతారం ఉంటుంది. అలాగే నేను తృష్టి పొందలేదు పుంశలి అపవృతం చిత్తం కోత్పన్య మోచితుం ప్రభువు. పుంశేలి అంటే ఇంచుమించు వేశ్య అన్నమాట. వేశ్యతోటి అపారించినటువంటి మనస్సును ఎవడండీ మళ్ళీ విడిపించుకోవడానికి. ఆత్మారామ ఈశ్వర మృతే భగవంతం అభోక్షయ ఒక పరమాత్మ తప్ప. ఆత్మారాముడైనటువంటి అధోక్షజుడు అంటే ఏమిటి? చెప్పాను జ్ఞాపకం ఉందా? అధోక్షజ అక్షజాని అధక్షరోదు.

ఇంద్రియముల వలన కలిగేటువంటి వ్యాపారములను క్రిందుగా చేసేవాడు అదో అదో అష్టజ కాబట్టి అలాంటి భగవంతుడు తప్ప మరెవడండి బోధితత్యాది దేవియామే సూక్త వాక్యేన దుర్మతే మనోగతః మహామోహః నాపయాతి అతిసాత్మ అక్కడికి ఉర్వశి నాకు బోధించాలని ప్రయత్నించింది. నీవు మహారాజువు, చక్రవర్తివి, జ్ఞానివి, సర్వ భూ అధిపతివి, ఇంతటి మహా శరువు దీనుడిగా ఉండకూడదని ఆమె ఎంతో బోధించింది. అయినా నా మనసులో ఉన్నటువంటి మోహము పొలగిపోలేదు. నాపయాతి అజితాత్మనః. హిమేతయానోపకృతం రజ్వావా సర్పచేతసః రజ్జు స్వరూపా విద్యుషః యోహం యత్ అజితేంద్రియః అసలు ఈమె అంటే ఈ స్త్రీ రూపంగా మనకు చేయని అపకారం ఏమిటి అంటాడు. అంటే ఏమిటి? న్యాయంగా న్యాయంగా అపకారం స్త్రీ చేయలేదు. స్త్రీ మీద మనకున్న వ్యామోహం చేసింది. అది బోధించండి. యా ప్రవచించకూడదని. కానీ వ్యామోహం ఎలాగయ్యా అంటే ఉదాహరణ ఇస్తున్నాడు రాజ్యువావా కర్పచేతస. చక్కని దృష్టాంతం అక్కడ తాడు ఉంది వేలాడుతున్నది. దాన్ని వీడు పాము అనుకున్నాడు, భయపడుతున్నాడు, గద్దులు వేస్తున్నాడు, కెమలు దొరుకుతున్నాయి, పడిపోయాడు. ఇప్పుడు ఇది ఆ తాడు చేసిందా వీడికి బుద్ధి చెందిందా? అదేం చేయలేదు. కారు అలాగే ఉంది. అదేం చేయలేదు కూడా, కడవలేదు. పోయి పట్టుకున్నా కడవలేదు. అది పామే కాదు, తాడు. తాడును చూసి పాము అనుకోవటం వల్ల మన భ్రమతో కలిగినటువంటి బాధ తప్ప అక్కడున్న తాడు అక్కడున్న పాము చేసిందా? ఏం చేయలేదు. అలాగే స్త్రీ ఏం చేయలేదు. స్త్రీ మీది నా వ్యామోహతి. పొరపాటు నాది. అందువల్ల రజ్జుత్వరూప అవిదుషః యోహం యత్ అజితేంద్రియః క్వాయం మలీమసక్కాయః దౌర్గంధ్యాది ఆత్మకః అశుచిహి ఎలాంటిది శరీరం?

ఎన్ని సబ్బులు పెట్టి తోలినా, ఎన్ని నల్లు పిండి పెట్టినా ఉండేదంతా మట్టే. రెండోది దుర్గంధమే. ఇలాంటి దుర్గంధాలు ఉన్నటువంటి ఈ శరీరం ఎక్కడ? కో గుణాః సౌమనస్యః. సౌమనస్య గుణాలు ఎక్కడ? అధ్యాసః అవిద్యయా కృతః ఇదంతా అవిద్యతో ఏర్పడినటువంటిదే ఈ వ్యామోహము. పిత్రో కిము స్వన్ను భార్యాయాః స్వామినః అగ్నే స్వగ్రుద్రయోః కిమాత్మనః కిం సుహృదాం. ఇతియో నావతీయతే. నువ్వింత జాగ్రత్తగా చూసుకుంటున్నటువంటి ప్రేమించుకుంటున్నటువంటి నీ శరీరము ఎవరిదో కాస్త చెప్తావా అని అడుగుతున్నాడు. అంటే ఏంటి విద్రోహ తల్లిదండ్రులు కదా లేదా స్వం నీజా కాదు భార్యాయాహ భార్యగా పోనీ స్వామినః యజమానిదా అగ్ని అందే వాడేస్తా కదా సరిపోగానే కాబట్టి అగ్నిదా ఆ సంస్కారం చేయలేకుంటే స్వగ్రుద్ధయో కుక్కలో గద్దలో తీసుకొని తీసిపోతాయి కాబట్టి వాడిదా కీమాత్మనః కొని నీదా కిము సుహృదం మిత్రుదం ఇత్యో నామ సియతు అసలు ఈ శరీరం ఎవరిదో కూడా తెలియలేని నీ స్థితిలో దీని కోసం ఇంకోడనో దీన్ని ఇంకోరికో అర్పించడంలో ఏముంది అజ్ఞానమా జ్ఞానమా ఈ రీతిలో కృతః తస్మిన్ కలేవరే అమేధ్యే తుచ్ఛనిస్తే విసజ్జితే అమేధ్యమైనటువంటిది అపవిత్రమైనటువంటిది తుచ్ఛముగా ఉండేటువంటిది. రాజాదిబద్ధమైనటువంటి ఈ శరీరంలో అహో సుభద్రం సునసం సుస్మితం సుముఖం స్త్రీయః అబ్బా ఎంత బాగుంది ఆ అమ్మాయి ఆ అమ్మాయి మొఖం పద్మం లాగా ఉంది మొఖం కొటారు కొటారు ముక్కు ఉంది అబ్బా చిరునోవ్వు ఎంత బాగుంది అంటున్నా కదా ఇదంతా ఇదే ఏముంది అందులో కాబట్టి సుభద్రం సునసం సుస్మితం చ ముఖం స్త్రీయః త్వంగు మాంస రుధిర స్నాయు మేదో మర్య అస్తి సంహతౌ సో ఏముంది? చర్మము, మాంసము, రక్తము, అలాగే స్నాయు అంటే నరములు, అలాగే కొవ్వు, మధ్య, ఎముకలు.

వీటన్నిటితో కూడి ఉన్నటువంటి ఈ శరీరం చూసి అందులో ఇక విణుమూత్ర పూయే మలమూత్రములతో నిండి ఉన్నటువంటిది రమతాం కృమీణాం కియదంతరం. ఇవన్నీ ఉన్నటువంటి స్త్రీ పురుషుల యొక్క రమణం ఉండే పరస్పర రమణం. ఈ రమించే గుణము చూస్తే మలములో రమించే పురుగులకు వీళ్లకు తేడా ఏమిటి? తేడా ఏముంది అంతే కదా? అవి విడిమూత్రాలు రమిస్తున్నాయి, వీళ్ళు విడిమూత్రాలు రమిస్తున్నారు. కాబట్టి వాటికి వీటికి తేడా ఎంత? సమతాం కీయదంతరం. విడిమూత్ర పోయే రమతాం కృమీణాం కియదంతరం అధాపి నోపసజ్జేత స్త్రీతు స్త్రైనేపిచ అర్ధవితు తెలుసుకున్నటువంటి వాడు స్త్రీ సంబంధం ఉన్న వాళ్ళలోనూ స్త్రీలతోనూ సంబంధాన్ని అంటే ప్రీతిని కలిగి ఉండరాదు. అర్థవితు విషయేంద్రియ సంయోగాతు మనః శుభ్యతి కదు. మనస్సుకి ఎప్పుడు క్షోభం కలుగుతుంది విషయ ఇంద్రియ సంయోగాత్. విషయములను ఇంద్రియములతో కలిపినప్పుడే మనస్సు చూపిస్తుంది. ఇంద్రియం విజయాన్ని చూడలేదు అనుకోండి, రూపాన్ని చూడలేదు, కన్నులు శబ్దాన్ని వినలేదు, వాసన చూడలేదు, మనస్సు బాగానే ఉంటుంది. కదా విషయములతో ఇంద్రియములకు సంబంధం ఏర్పడ్డప్పుడే మనసు క్షోభ పొందుతుంది శుభ్యతి మనః అదృష్టాత్ అశ్రుతాభావాత్ నభావః అదే చెప్తున్నాను. అదృష్టాత్ అశ్రుతాత్ భావాత్ నభావః ఉపజాయతే. ఎన్నడూ చూడని దాని నుంచి ఎన్నడూ వినని దాని నుంచి మనకేమైనా భావం పుడుతుందా? ఒక భావం కలగాలంటే చూడాలి వినాలి. చూడలేదేం లేదు ఏ భావము కలగదు. అసం అసంప్రయుంజితః ప్రాణాన్ శ్యామ్యతి స్థిమితం మనః. ఇంద్రియములను దేని యందు లచనం చేయని వారి మనస్సు శాంతి. ప్రశాంతంగా ఉంటుంది తస్మాత్ సంఘో న కర్తవ్య.

ప్రధానం ఏమిటి? సంఘము చేయకూడదు. స్త్రీషు స్త్రైనేసుచ ఇంద్రియై విషయముల యందు స్త్రీ వ్యామోహం ఉన్నవారి యందు. మనం చెప్పాను కదా స్త్రీ స్త్రీ అంటే అర్థం ఏమిటి? పూశ్చలి వేశ్య. వివాహం చేసుకోవద్దు భార్యతో కాపురం చేయొద్దు చెప్పడు. సాధ్వి ప్రతివ్రత గురస్త్రి అందరూ ఒప్పుకుంటున్నారు. మరి ఇదేం స్త్రీ? చెప్పలేదు ఇంతకుముందు పూశ్చలి అన్నాడు అంటే స్వైరిణి వేశ్య అలాంటి వారితో కానీ. అలాంటి వారి ప్రసంగాన్ని చెప్పే వారితో కానీ స్నేహం చేయకూడదు. విజుషాంత్యాపి అవిశ్రద్ధః షడ్వర్గః తిముమాదుమిశాం. పండితులకు కూడా సడ్వర్గ మోహం కలిగిస్తుంటే ఇక మాలాంటి వారికి కలిగించదా? ఎవరంటున్నారు? పురూరవ చక్రవర్తి యొక్క గానం. ఇలా ఏవం ప్రగాయం నృపదేవ దేవః ఈ పురూరవుడు ఇలా పాడుతూ స ఊర్వతి లోకమతో విగాయ ఊర్వతి లోకాన్ని విడిచిపెట్టి ఆత్మానం ఆత్మని అవగమ్యా మనస్సును ఆత్మలో ఉంచి మాంవై ఉపారమతో జ్ఞాన విధూత మోహః జ్ఞానం తోటి అన్ని మోహాలు తొలగించుకొని నన్ను చేరాడు. తతః దుస్సంగము తృజ్య సత్సు సజ్జేత బుద్ధిమాన్. కాబట్టి బుద్ధిమంతుడైన వాడు దుస్సంగమును విడిచిపెట్టి సత్సంగాన్ని చేయాలి. సంతయతస్య చిందంతి మనోవ్యాసంగం ఉక్తితిది. సత్పురులు ఏం చేస్తారు? అంటే తమ మాటలతో మనస్సు యొక్క వ్యాసంగాన్ని తొలగిస్తారు. సంసారములో ఆసక్తమైనటువంటి మనస్సును సత్పురుషులు తమ మాటలతోటి తొలగిస్తారు. సంతాః అనపేక్షాః మర్చిత్తాః ఎవరయ్యా సత్పురుషులు అంటే మీరు మాట చెప్పొద్దు. దేవుడు మనం బ్రోమ ఎవరు పట్టుకుంటారు? కాబట్టి సంతులంటే సద అంటే అనపేక్ష ఏ కోరిక లేని వాళ్ళు నా యందే మనస్సు ఉన్నవాళ్ళు ప్రశాంత గుణత్రయముతో. అవి వ్యాప్తం కాని వాళ్ళు సమదర్శినః అంతటా నన్నే చూచే వాళ్ళు నిర్మమాః నిరహంకారాః నిర్ద్వంద్వాః నిస్పరిగ్రహః. సమకారము అహంకారము ద్వంద్వారామము స్వీకరం స్వీకారం ఇవి లేని వాళ్ళు తేషు నిత్యం మహాభాగ మహాభాగేషు.

ఇలాంటి మహానుభావుల యందు మత్కథాః సంభవంతి. ఏముంటాయి వాళ్ళ దగ్గర? వేరే ముచ్చటలు ఉండవు. నా కథలే ఉంటాయి. మత్కథాః సంభవంతి హితా నృణాం యుషతాం ప్రపునంతి అహం. వారిలో ఉండేటువంటి నా కథలను సేవిస్తే వారికి పాపం తొలగుతుంది, పవిత్రులు అవుతారు. సాయే శృణ్వంతి గాయంతి అనుమోదంతి చాదృతాః వారితోటి వీటిని వింటారో, గానం చేస్తారో, ఆదరణతో ఆమోదిస్తారో మత్పరాః శ్రద్ధదానాస్య భక్తిం విదంతితేమయి. నా యందే మనస్సు ఉంచి శ్రద్ధ గలవాళ్ళై నా మీద వారికి భక్తి కలుగుతుంది. భక్తిన్ లబ్ధోతః సాధో ఈ మంచి జవని శిష్యులు. ఇలాంటి భక్తి పొందిన వాడికి ఇంకా ఏముంటుందండి? ఇంకా మిగిలేదేమిటి? భయ్యనంత గుణే బ్రహ్మని ఆనందానుభవాత్మని అనంత గుణే ఆనందానుభవాత్మని బ్రహ్మని ఇలాంటి నా యందు యథా అపాశ్రయమానస్య భగవంతం విభావసుం శీతం భయం సమోప్యేతి సాధూన్ సంసేవ సత్వతః సూర్యుడిని సేవించిన వారికి చీకటి, చలి, భయం పోయినట్టుగా సాధువులను సేవించేటువంటి వాళ్లకు ప్రకృతి, తమస్సు, అహంకారము ఇలాంటి భయాలు పోతాయి. నిమధ్య ఉన్మధ్యతాం కోరే భవాభ్రవు పరమాయనం. ఘోరమైనటువంటి సమాజము సంసార సముద్రంలో మునిగి తేరుతున్నటువంటి వారికి పరమాయనం పరమ ఎవరు సంతః. సత్పురుషుడి ఆధారమే ఎవరి వాళ్ళు బ్రహ్మవిధః. బ్రహ్మజ్ఞానం కలవాళ్ళు శాంతులు నై నౌహు దృఢేవాప్సు మర్యతాం. నీళ్లల్లో మునుగుతున్న వారికి గట్టి పడవ ఎలా దొరికితే దాటిస్తుందో సంసారంలో మునిగే వారికి సజ్జనులు లభిస్తే సంసారాన్ని దాటుతారు. అన్నం హి ప్రాణినాం ప్రాణః ఆస్థానం శరణాం శరణం అహం ప్రాణులకు ప్రాణం ఏమిటి అన్నము ఆర్తులకు శరణం ఏమిటి నేను నేను ఆర్తులకు రక్షణారక్షణ క్రము ధర్మో విత్తం దృణాం ప్రేత్యా పరలోకంలో మానవులకు ఏది విత్తం ధర్మమే విత్తనం చెప్తే అక్కడ ఏం చేసుకోవాలి? అక్కడ సంఖ్య రాదు కదా? మన డబ్బు మనకి రాదు. అక్కడ మనం జీవించాలంటే ఏం కావాలి? అక్కడ డబ్బు కావాలి. అదేంటి? ధర్మం.

పరలోకంలో విత్తనం ఏమిటి ధర్మః ధర్మో విత్తం దృఢాం ప్రేత్య సంతా రువాత్ బిభ్యతః అదణం భయపడే వారికి సంసారమంటే భయపడే వారికి సజ్జనులే శరణ్యము సంతో దిశంతి చక్షుంచి బహిరక సముత్తితః ఇందులో దేవతాః బాంధవా సంతః సంత ఆత్మ అహన్యునిత్యం సూర్యుడు బయట వెలిగిచ్చి చూపుతాడు. కదా? సత్పురుషులు లోపల వెలుగునిస్తారు. కదా? హృదయంలో ఉన్న అంధకారాన్ని పోగొట్టేవాడు ప్రపురుషుడు. బయటి అంధకారాన్ని పోగొట్టేవాడు సూర్యుడు. మరి ఎవరు ఎక్కువ అన్నట్టు? అందుకే బహిదర్క్ష సముత్తితః దేవతాః బాంధవా సంతః తక్కిన వాళ్ళంతా దేవతలు బాంధవు వీళ్ళంతా సంత ఆత్మ అహమేవత్య నేనే. బయట దేవతలు బంధువులు సత్పురుషులు అంటే నేనే. వైతసేనః తతోప్యేవం ఊర్వస్యాలోక నిస్పృహ ఈ విధంగా వైతసేనః అంటే క్రూరవుడు ఈ మహానుభావుడు ఈ ప్రకారంగా ఊర్వస్యు యొక్క సంగతి తోటి. లోక నిస్పృహః లోకము యందు స్పృహ వదిలిపెట్టి ముక్త సంఘః మహిమేతాం ఆత్మా రామః శిక్షా. అన్ని సంగములు వదిలిపెట్టి ఈ భూమిలో ఆత్మారాముడై సంచరించాడు. అంటే క్రియా యోగం సమాచక్షువా భవదారాధనం ప్రభు స్వామి ఇవన్నీ సంగతి తర్వాత కానీ నిన్ను ఎట్లా ఆరాధించాలో చెప్పు అంటే పాంచరాక్షం అన్నమాట. ఆరాధన చెప్తారు, క్రియా యోగం అంటే ఏంటి? పాంచరాత్ర ఆరాధన, భగవంతుడిని ఎలా ఆరాధించాలి? మొత్తం ఆరాధన విధి, క్రియా యోగం సమాచక్ష్వ భవదారాధనం ప్రభో యస్మాత్ వామ్యే యధార్ఛంతి శాశ్వతాః శాశ్వతః సాశ్వతులు జ్ఞానులు నిన్ను ఎలా ఎలా ఆరాధిస్తారో అది ఎతద్భదంతి మునయః మోహుర్నిశ్వేతం రుణాం ఈ జ్ఞానము ఈ కర్మ ఈ భక్తి ఈ ఆగాలు ఏదో ధర్మాలు ఇవన్నిటికంటే

భగవంతుని ఆరాధించడమే ఉత్తమమైనటువంటి నిశ్రేయతమని మునులంతా చెప్పారు ఎవరు నారదః భగవాన్ వ్యాసః ఆచార్యః అంగిరస్సుతః నిసృతంతే ముఖాం భోజాత్ యదాహ భగవానజః నీ పూర్వకాలంలో నీ ముఖం నుంచి వెలువడిన దాన్నే బ్రహ్మ అందరికీ అదే మాట రాస్తున్నాడు అందరికీ బోధించాడు పుత్రేభ్యః భృగు విప్రేభ్యః విశ్వత్వేనం సదా తాత్స్యం భరద్వాజం, కపింజలం, వశిష్టాది మునిని వందే పాంచరాత్ర ప్రవర్తకా. అది శాస్త్రం. ఓ మానవుడు అన్నాడు పేరు వద్దు కానీ ఓ వందలు శ్రీరామ నవమి ఇప్పుడు వచ్చిన అంటే అప్పుడు పీ చూస్తుంది ఒకసారి అని అంటే ఆ పదం కూడా. ఒక ఏరియాలో చర్చ. మనం పిలిస్తే వెళ్ళాం స్వామి అనిపించారు వెళ్ళిపోండి. ఒక చర్చ. అతను అంటాడు మహానుభావుడు వశిష్టుడు వారి గురువు వశిష్టుడు అండి వశిష్టుడు స్మార్తుడు అతను అద్వైతి అక్కడ రాజాత్మ ఏంటి అన్నాడు. ఈ శ్లోకం శ్లోకం సంగ్రహితం వచ్చు కదా విశ్వత్తేనం సదా సాధ్యం భరద్వాజం కపింజలం వశిష్టాది మునిలు వందే పాంచలా దక్త వర్తకం ఏమంటున్నాడు అది పోనీయండి రాముడా క్షత్రియుడు దేవాలయం కట్టినటువంటి వాడెవడు దామోదాసు వాడెవడు కోమటి డబ్బు ఇచ్చిన వాడు తానిశా వాడి ముక్కులు అదుట్టు ఉన్నాడు వీడేమో రాముడేమో క్షత్రియుడు వశుడు ఏమో అద్వైతి వాడేమో వైత్యుడు మరి పంచరాత్ర ఎందుకండి అని అని ఇక నయం ఆ గుడి కట్టించి తాని చాగ అవ్వలేకపోయి నలా చేయలేదు మీరు వాడు తుడుకోడు కదా ఆ పని చేద్దామా? ఎవడు ఎంవిఎస్ రాజు ఎంవిఎస్ ప్రసాద్ శ్రీ వి ఆర్కే ప్రసాద్ ఆయన ఇంకో ఆయన రాంబాబు రాంబాబు ఏ రాంబాబు అని ఆయన అప్పుడు చూపించట్లేదు ప్రగతి గారి లో ఉండే ఆయన ఉన్నాడు ఈ పోయి పడుకొని పిలిస్తే మాట్లాడాలి. వచ్చింది పండితులు అక్రమంగా మాట్లాడితే నీ గౌరవం నా గౌరవం తగ్గుతుంది. తెలవడు తగ్గుతుంది. అని చెప్పండి అయ్యా. మీ వద్దు మీ వద్దు భద్రాచలం పూజ గారు వచ్చారు వాళ్ళని అరవి చేయాలి. ఆ ప్రకారం క్లియర్ చేయాలి. ఆ దేవాలయం ఎట్లా ప్రతిష్ట జరిగింది రాముడు కాలం కాదు ఇది. రామ ఆలయం. ప్రతిష్ట జరిగింది ఏ సిద్ధాంతం ప్రకారం? సిద్ధాంత శంకర నైవ కార్యః అని శాస్త్రం.

పంచరాత్రం మొదలు పెట్టినాక స్మార్తము, శైవము, వైచానతము చేయకూడదు. వైచానతము పెట్టినాక పంచరాత్రం చేయకూడదు. ఏ ఆగమంతో ప్రతిష్ట చేశారో అదే ఆగమంతో ఆరాధనాలు అన్నీ జరపాలి. అదంతా రామాలయం ఏ ఆగమం ప్రతిష్ట చేశారో ఎలా జరిగిందో చెప్పండి. ఆ పాంచరాత్రమేనండి. కాబట్టి ఎవరు వశిష్టుడు సాక్షాత్తు పాంచరాత్ర ప్రవర్తకుడు అందుకే బృగు చెప్తున్నాడు చూడండి మనకు. పుత్రేభ్యః భృగు ముఖేభ్యః దేవ్యేచ భగవానుభవః పార్వతీ దేవికి శంకరుడు భృగువాదులకు బ్రహ్మ. ఎదద్వై సర్వవర్ణానాం ఆశ్రమాణాంచ సమ్మతం ఇది అన్ని వర్ణములకు అన్ని ఆశ్రమాలకు ఇది సమ్మతము శ్రేయసాం ఉత్తమం మన్యే స్త్రీ శూద్రానాంచ అంటే వేదములు, పురాణములు, రిద్రాశ్రయములు, ధర్మశాస్త్రాలు ఇవన్నీ అర్థం కాకపోవచ్చు కానీ కూర్చొని స్వామిని ఆరాధించడానికి అందరూ పని చేస్తారు ఇక్కడ. కాబట్టి స్త్రీలకు, శూద్రులకు అందరికీ కూడా ఇది ఉత్తమ శ్రేయస్సు అనుకుంటున్నాను స్వామి. ఏతత్ కమలపత్రాక్ష కర్మబంధ విమోచనం. ఏమిటి ఆరాధన? అన్ని కర్మ బంధాలను తొలగించేటువంటిది భక్తాయచ అనురక్తాయ బ్రూహి విశ్వేశ్వరేశ్వరః. విశ్వేశ్వరులకు ఈశ్వరుడు అలాంటి స్వామి నీ యందు భక్తి ఉన్నటువంటి నాకు ఆ విషయాన్ని చెప్పవలసింది అంటే నాకు ఎంత అనంత భారత్య కర్మకాండస్య ఉద్ధవా అంతు లేనటువంటి కర్మకాండకు అంతం ఎప్పుడూ ఉండదు అంటే పరిపూర్ణంగా ఎవ్వరూ చెప్పలేరు. సంక్షిప్తం వర్ణయిష్యామి యథావదను పూర్వచా సంక్షేపంగా చెప్తాను మరి తానంతే మొత్తం చెప్పాలంటే ఆయన ఎరువు తెచ్చుకుని ఎప్పుడు కావాలి అందుకే తొందరగా వెళ్ళిపోవాలి ఆయన శ్రయం. అందరూ వచ్చేవరకు వచ్చిపోయిండ్రు. స్వామి అయింది టైం వచ్చేసేయండి అన్నారు ఇక్కడ. మరి వెళ్ళిపోవాలి. కాబట్టి ఏం చేయాలి? సంచిత్తం భంగనే చెప్పాలి. అందుకే సంచిత్తం వర్ణయిత్యామి యదాను పూర్వచ వైదికః తాంత్రికః మిశ్రః ఇతిమే త్రివిధోమకః. నా ఆరాధన మూడు రకాలు. ఒకటి వైదికము, రెండవది తాంత్రికము, మూడవది సంకరం మిశ్ర. మూడవది మిశ్రము. ప్రయాణా వికృతిరైవ విధిన మాం సమర్చయేతి. ఈ మూటిలో

ఏది ఎవరికి ఇష్టమో దాంతోటి వారు నన్ను ఆరాధన చేయవచ్చు. యదా స్వనిగవేనోక్తం ద్విజత్వం ప్రాప్త్య పురుషః తన ఆగమం ప్రకారం. బ్రాహ్మణత్వాన్ని పొందినటువంటి పురుషుడు యథాయజీతమాం భక్త్యా శ్రద్ధాయాం సన్నిభోధిని. శ్రద్ధతో భక్తితో నన్ను ఎలా ఆరాధించాలో నేను మీకు ఆ విధానాన్ని చెప్తున్నాను. వినవలసింది అర్చాయాం ఖండిలే అగ్నవ్వ సూర్యే అప్సు హృది ద్విజే ఎలా ఆ ఆగం ఎలా పూజించాలంటే అర్చలో కానీ ఖండిలంలో కానీ అగ్నిహోత్రంలో కానీ సూర్యునిలో కానీ జనంలో కానీ హృదయంలో కానీ ఏం కుదరకుంటే ద్విజే ఎదురుగా ఉన్నటువంటి బ్రాహ్మణోత్తమునిలో ద్రవ్యేన భక్తి యుక్త అర్చేత్ ద్రవ్యం తోటి అర్చించాలి స్వగురుం మాం అమాయయా. మన గురువైనటువంటి అందరి గురువైనటువంటి నన్ను లేదా గురువును నన్నుగా అమాయయ అంటే కపటం లేకుండా పూజించాలి. అంటే మధ్యన నాటకాలు ఆడొద్దు అన్నారు. హృదయపూర్వకంగా చేయాలి ఆరాధన అమాయయ పూర్వం స్నానం ప్రకుర్వీత అని చెప్తున్నాడు మొదలు స్నానం చేయాలి ధౌతదంతః అంగశుద్ధయే అంటే దంతధావనం చేసేసుకొని ఎవరు చేస్తుంటారు. దంతధావనాదులు చేసుకుని మొదలు ఎందుకు ఇది అంగశుద్ధయే శరీరశుద్ధి కోసం మొదలు స్నానం చేయాలి ఉభయ రవిజ స్నానం. మంత్రైహి మృద్యహనాదిన రాజార స్నానం శుద్ధ మృత్తిక తోటి మంత్రం తోటి తర్వాత జలం తీసుకోవాలి. ఇలా రెండు రకాలుగా స్నానం చేయాలి సంజోపాస్యాది కర్మాణి వేదేన ఆటోదితాని. వేదములు భోజనేటటువంటి సంధ్యోపాద కమలన్ని చేసిన తర్వాత పూజాం పై కల్పయేతు సమ్యత్ సంకల్పః కర్మ పావని తర్వాత మన కర్మలను పవిత్రం చేసేటువంటి పూజను ఆచరించాలి. శైలి, దారుమయి, లౌహి, లేప్య, లేప్య, సైగటి, మనోమయి, మణిమయి ప్రతిమా అష్టవిధామత.

ఆరాహించడానికి ప్రతిమ ఎనిమిది రకాలుగా ఉంటుంది. అందులో శైలి అంటే శిల, దారు అంటే చెక్క తోటి, లౌహి లోహం తోటి, లేప్య అంటే ఏదో నూని అది ఉంటాయి కదా అలా. తర్వాత లేక్ష్య అంటే చిత్రం, సైకటి ఇసుక, మనోమయి. తర్వాత మడిమయి ఇలా మొత్తం ప్రతిమలు ఎనిమిది రకాలుగా ఉంటాయి. చలాచల ద్వివిధ ప్రతిష్ట జీవ మందిరం. ప్రతిమ కూడా రెండు రకాలు చలా అని అచల అని. అంటే దేవాలయంలో ప్రతి సింజాం అనుకోండి అది అచల. మనం ఇంట్లో ఉంటే మన అంట వస్తుంది. మనం ఊరికి వెళ్ళామంటే ఇంట్లో పోతాం. కాబట్టి చలా ప్రతిమ ఒకటి అచలా ప్రతిమ ఒకటి. ఉద్వాసా వాహనే నత్తః స్థిరాయాం ఉద్ధవ అర్చనే. స్థిరమైనటువంటి ప్రతిమలో ఆవాహనము ఉద్వాసన ఉండదు. చరములోనే ఆవాహన చేయాలి ఉద్వాసన చేయాలి. ఉద్వాసా వాహనేనస్తః అస్థిరాయాం ఉద్ధవాస్యనేన్ అస్థిరాయాం వికల్పస్యాత్ స్తంధిరేతు భవేద్య. ఈ అస్థిర దగ్గర కావాలంటే చేసుకోవచ్చు లేకుంటే పోవచ్చు. తండ్రిలల్లో మాత్రం తప్పకుండా ఆవాహన చేయాలి, ఉద్వాసన కూడా చేయాలి. భవేద్వయం స్నాపనం. అవిలేప్యాయాం అన్యత్ర పరిమార్జనం విలేప్యం కానిది అంటే కరిగిపోనిది మరిగిపోని దాని చోటుని దాని విగ్రహాంలోనే స్నానం స్నానం చేయించాలి. అంటే మనం ఏదో ఇసుక ఇసుకలో చేశాం దాన్ని స్నానం చేస్తే ఏమంటారంటే గంధంతో బోధించాం ప్రారంభం చేస్తే కరిగిపోయే ప్రశ్న విషయంలో స్నపనం పనికిరాదు. కరిగిపోకుండా ఉండే దానిలోనే చూడండి ఎన్ని చెప్పారు కరిగిపోకుండా ఉండే దానిలోనే స్నపనం పనికివస్తుంది. అన్యత్ర పరిమార్జనం ఏది చదువుతారో పరిమార్జనం పోషణ చేయాలి అంతే. ద్రవ్యై ప్రసిద్ధైహి మధ్యాగః ప్రతిమాదిసు అమాయినః కపటం లేనివాడు ప్రసిద్ధమైనటువంటి ద్రవ్యములతోటి నన్ను పూజించాలి భక్తస్యచ యధారబ్దైహి పురుది భావేన చేయై దొరికిన దానితో చేయండి దొరకలేదు హృదయంలో భావంతోటే అర్ఘ్యము, పాడ్యము, ఆచమ్రియము మనం అనుకున్న వద్ద భావమే కదా. ఓ లడ్డూలు, మైసూర్ పాకు, జిలేబీలు, ఓ పదహారు రకాల పండ్లు, యాభె రకాల పిండి వంటలు భావం అండి.

ఎన్నో జాతరాల నుంచి భోగించే విరహాల్లో దేవుడు ఉన్నారు. వారిని అందించేయడానికి ఏంటి? అందరూ జాతరాల నుంచి భోగించే విరహాల్లో దేవుడు ఎప్పుడూ ఉన్నారు. చెప్పాను కదా అందుకే రెండు మన ఇష్టం అన్నాడు. అచ్చరమైన వాటికి లేదు. చెదమునకు మన ఇష్టం. మనం చేపు కొనవచ్చు మానుకొనవచ్చు. తప్పకుండా చేయాలని నియమం లేదు. అబ్బో వ్యాసుడు అన్నీ ముందే మన సంధ్యాలన్నీ ఆయనకే వస్తాయి. ఆయన ఏమి ఎవరిని వదిలిపెట్టండి అన్నీ చెప్తాడు. కాబట్టి భక్త యదారబ్ద హృది భావేన కైవహి స్నానాలంకరణం ప్రేస్తం అర్చాయామేవ ఉద్ధవ విగ్రహంలోనే స్నానము అలంకరణము అనేది చేయాలి. ఉద్ధవా సండిధే తత్వ విన్యాసః వన్నౌ ఆద్యాకృతం అదే సండిధ ఉందనుకోండి సండిధలో ఏం చేస్తాం మనం అలంకారం కాబట్టి సండిధలో కేవలం తత్వ విన్యాసం చేయాలి. భూతత్వం భువత్ తత్వం సుహత్ పత్య తత్వాలు ఉన్నాయి కదా చతురు తత్వాలు ఉన్నాయి వాసుదేవ సంకర్షణ అనిరుద్ధ ప్రద్యుణ్ ఉన్నాయి తత్వాలని అందులో విన్యాసం చేసి తండ్రి తత్వ విన్యాసః వన్ నౌ ఆద్య కృతం అగ్నోత్రం అయితే ఆద్యాహుతులు ఇస్తాం. సూర్యే చభ్యర్హనం ప్రేష్టము సూర్యుడికి అర్ఘ్య జలం అంటారు చూడండి అది ఇష్టము సలిలే సలిలాదిది. నీటిలో పూజించాలంటే సలిలాలు సలంలో ఉంటాయి వాటితోటి చేయాలి. శ్రద్ధయాపవృతం ప్రేస్తం భక్త్య నమో వార్యపి. భక్తుడు శ్రద్ధగా నాకు అర్పించినటువంటి నీరు కూడా ఇచ్చాను భక్తి కావాలి. మమ వార్యపి భూర్యపి అభక్తోపవృతం నమే తోషాయ కల్పతే ఇంత. విచ్చాడు అనుకోండి భక్తి లేదు ఎందుకని? 30 రెండు పదార్థాలు తయారు చేసి ప్రమాణంగా వడ్డించి ఆ ఇక తిను. అన్ని అన్ని భోజనం వాడు తింటాడా? ఇవాళ నీవే ఇహనే చేసావ్ నువ్వు. కళ్యాణ్ కొచ్చేవా నువ్వు. వెళ్ళిపోతావ్. అదే ఇంత గంజియో మజ్జియో అన్నం పెట్టి నాయనా దారా బాబు కూర్చో ఏం లేదు ఇవాళ ఏముంది ఇది ఎటు కింద నాయనా ఏం అనుకోకురా అంటే ఏం అవుతుంది. భక్తితో కొంచెం నీరు అర్పించినా నాకు సంతోషమే. భక్తి లేకుండా ఎంత అర్పించినా నమే దోషాయ కల్పతి. గంధః ధూపః సుమనసః దీపః అన్నాద్యంచ కింపునః గంధము ధూపము పూలు దీపములు అన్నాద్యములు శుచిహి సంభృత సంభారః

పరిశుద్ధుడై అన్నీ కూర్చుకొని ప్రాత్ దర్భై కల్పితాసనః దర్భర మీద తాను కూర్చొని ఆసీనః ప్రాత్ పుదౌక తూర్పు కానీ ఉత్తర ముఖం కానీ కూర్చొని అర్చేత్ అర్చాయామధ సమ్ముఖః అర్ఛ యందు సమ్ముఖంగా కూడా కూర్చొని ఆరాధన చేయవచ్చు. కృతన్యాసః కృతన్యాసాం మదర్త్యాం పాణిన ఆమృజేత్. తాను అంగయాసం చేసి. అవన్నీ ఉంచినటువంటి స్వామిని పాణి చేతితోటి అలా స్తుచించి కరచం క్రోక్షణీయంచ యధావత్ ఉపసాధయేత్. ఆయా పాత్రలన్నీ అక్కడ ఆసాధించాలి తదర్భిహి దేవయజనం ద్రవ్యాణి ఆత్మానమేవచ. ఆ నీళ్ళతోటి దేవుయయనం అలాగే ద్రవ్యములను తనను కూడా ప్రోక్ష్య ప్రోక్షించుకొని పాత్రాని త్రీని అద్విహి పాత్రలు నీళ్ళతోని ప్రోక్షి నింపి తై తై ద్రవ్యైత్య అంటే తీర్థం పొడి ఎండానా తీర్థం పొడి. ఇవన్నీ అందులో ఉంచి సాధయేత్ పాద్య అర్భ్య ఆచమనీయార్ధం త్రీణి పాత్ర అని దైతికః. ఒకటి పాద్యము, ఒకటి అర్భ్యము, ఒకటి ఆచమనీయం. ఈ మూడు పాత్రలు తర్వాత దైతిక ఆచార్య పాత్ర ఒకటి కృదా తీర్ష్ణ అద శిఖయ గాయత్రియా చ అభిమంత్రయేత్ హృదయం తోటి శిరస్సు తోటి శిఖ తోటి గాయత్రి మంత్రం తోటి అభిమంత్రించి పిండి వాయువగ్ని సంశుద్ధి కృద్భస్మస్తాం పరాం మమ వాయువు తోటి అగ్నితోటి శుద్ధమైనటువంటి ఈ దేహంలో హృదయమైన పద్మం యొక్క మధ్యలో ఉన్నటువంటి నన్ను అణివీం జీవకలాం ధ్యాయ మొదలు మన హృదయంలో వేడికేసి ఉండేటువంటి అంతర్యామి రూపునాడే జీవకల ఆ జీవకలను మొదలు ధ్యానం చేయాలి. సిద్ధ భావితాం తయా ఆత్మభూతయా పిండి ఆ ఆ కలను ఈ ఆత్మలో ఆవాది పోయేది వ్యాప్తే సంపూజ్య తన్మయః ఆరహరు కూడా భగవన్మయుడైపోయి ఆవాస్య అత్యాది సుస్థాప్య ఆవాహన చేసి అర్చాదులలో వాటిని స్థాపించి న్యస్తాంగం మాం ప్రపూజయేత్. అంగ చదినను పూజించాలి. దాని తర్వాత పాద్య ఉపస్పర్శ అలహనాదీన్ ఉపచారాన్ అర్ఘ్యము పాద్యము. ఆ తరములు ఉన్నాయి కదా ఇలాంటి ఉపచారాలని ఏర్పాటు చేయాలి. ధర్మాది బిష్ట నవభి కల్పయిత్వా ఆసనం తస్మిన్ ధర్మాది పీఠే ఆ తదుపరి కమలం చామర గ్రాలి నిత్య నిబంధన అని అవి ఈ ధర్మాదులతోటి తొమ్మిది తోటి ఆసనాన్ని కల్పించి పద్మం అష్టదళం తత్ర

కరణికా కోసరోజ్జలం అక్కడ అరదల పద్మాన్ని కరణికా కేసరములతో నేరి ఉపాధ్యాం దేవత వేదంత్రాభ్యాం మత్యంతు ఉభయే సిద్ధయే అయితే వైదిక మంత్రాలు లేకుంటే సాంత్రికములు. ఈ రెండిటితోటి ఉభయ సిద్ధి కోసం నన్ను సుదర్శనం, పాంచజన్యం, గదా, అసి, ఈషు, ధను, హల ఆయ సరే ఇవన్నీ. ఇలాగే ముసలం, కౌసుభం, మాడా, శ్రీవత్సం వీటిని కూడా అనుపూజయే ఆరాశించాలి. నందం, సునందం, గరుడం, ప్రచండం, చండం. మహాబలం బలం కుముదం కుముదేక్షణం దుర్గాం వినాయకం వ్యాసం విశ్వక్తేనం గురున్ సురాన్ మీరందరూ పరివార దేవతలు. ఇలా స్వే స్వే స్వానే స్వితే తమ తమ స్థానంలో ఉంచి అభిముఖాన్ పూజయేత్ ప్రేక్షణాదిభి అంటే దర్శనము పరజనము అని చేస్తాం కదా మార్జనము ఇలాంటి వాటితోటి వారిని ఆరాధించి దర్శనాదిభి చందనో చీర కర్పూర కుంకుమా గురు వాసితైహి ఇవన్నీ సుగంధ ద్రవ్యాలు ఇలాంటితో పరిమడింపచేసి తలిదైహి స్నాపయేతు మంత్రైహి సుగంధ ద్రవ్యములతో పూర్చబడిన జలముతో మంత్రములతో విభవం ఉంటే అంటే సంపద ఉంటే నిత్యము చేయాలి స్వర్ణ ధర్మానువాకేన మహాపురుష విద్యయా మహాపురుష ఏదోటి అంటే పురుషతో ఉన్నాయి కదా ఇలాంటి వాటితోటి పౌరుషేనాతి సూక్తేన చెప్తున్నారు. పౌరుషేనాతి సూక్తేన సామపి రాజనాదిభి. తామ మంత్రములు, ఋగ్వేదాదులు, వస్త్ర, ఉపవీత, ఆభరణ, పత్ర, త్రచు, గ్రంథ, దేపని ఇవి అర్పించి అలంకురివీత సప్రేమ పుత్తగాలంకరం కాదు. ప్రేమతో అలంకరించాలి. అలంకుర్వీత సప్రేమ మద్భక్తః మాం యథోచితం. తగిన రీతిలో భక్తితో నన్ను ప్రేమతోటి అలంకరించాలి. వాద్యం ఆచమణీయం గ్రాంథం. సుమనతః అంటే పుష్పాలు అలాగే అక్షతాన్ ధూప దీప ఉపహార్యాని దజ్ఞానమే శ్రద్ధయా అర్చతః. అక్షతా కూడా శ్రద్ధతో ఇవన్నీ అర్చించాలి గుడ పాయస స్వింశి స్వశ్రస్కుళి అపూప మోదకాన్ సకినాలు కావాలట.

అరిసెలు, అభూపములు, లడ్డూలు, పాయసములు ఇవన్నీ కూడా సమి సయ్యావసతి సూపాంచ పెరుగు సూపము నైవేద్యం సతి సతి సర్పయేసి ఉంటే పూజ చేయకూడదు. సతి సంపద ఉంటే, శక్తి ఉంటే వాటిని కల్పయేత్. అభ్యంగన, ఉర్మర్గన, ఆదర్శ, దంతధావన, అభిషేకణం. స్వామికి కూడా తైలాభ్యంజనం సమర్పయామి చెప్తాం సంతకార దీప్వ నిర్లేఖన మంత్రం ఉంది కదా ఇలా ఆ అది గండూర్త్వం అని ఈ ప్రకారంగా మనకు అభ్యంగనము, ఉన్మర్ధనము, ఆదర్శ అద్దం చూపాలి స్వామికి. అలాగే దంతధావనము, అభిషేకము, అన్నాద్య గీత నృత్యాది అన్నము స్వామి పోయి ఇష్టం తీసుకుంటాడు. అప్పుడు నృత్యము, గానములు అలాగే పర్వనిస్యుహు ఉత అన్వహం. శక్తి ఉంటే రోజు చేయాలి. ఇలా ఈ వైపు పోగా పెద్ద వైపు పోగా శక్తి లేకుంటే పర్వాలేదు పర్వాలేదు పండుగలు ఉన్నాయి ఏదో సంవత్సరం అది ఈ రామనవమి సంక్రాంతి దసరా దీపావళి వారి వారి నక్షత్రాలు ఉంటాయి కదా ఇలాంటి సమయాల్లో చేయాలి. శక్తి ఉంది రోజు చేయండి. అలాగే విధినా విధితే పుండే వేసలా గర్తవేది వీగ అగ్నిహోత్రం అంటే విధినా విధితే కుండే యధావిధిగా చేసినటువంటి హోమయాగ కుండంలో మేఖలాగర్త వేదివిహి సభలు ఉంటాయి కదా ఆగర్త వేది అలాంటి వాటితోటి అగ్నిమాసాయ అగ్నిని ఆవాహన చేసి పరితాత మూదేత్ పాడిన ఉదితం మనకు జలం తీసుకొని అతిథేను మన్యస్వ హనుమతేను మన్యస్వ చెప్తాం కదా ఇలా ప్రతి రోజు చేసుకొని భావయేత్. ఒక పరిస్థితి అదే పరిసరణం అంటాం. పరియుక్షేత్ ప్రోక్షణము అలాగే అనువాదానము ఇలా చేసి ప్రోక్షణి ఆసాధ్య ద్రవ్యాని ప్రోక్షి అగ్నౌ భావయేత ప్రోక్షణి తోటి ద్రవ్యాలను ప్రోక్షించాలి. సప్త జాంబూనద ప్రచ్యం శంఖ చక్ర గదాంబుజై సహజ చతుర్భుజం శాంతం పద్మ కింజలక వాతసం సురత్ కిరీట గలక కరిసూత్ర అవరాంజలం

అగ్ని ఓత్రంలో ఇలా వెంకేచి ఉన్నటువంటి పరమాత్మను ధ్యానం చేయాలి. ధ్యాయన్ శ్రీవర్తోత్సతం రాజస్కౌతుభం వనమాళినం ధ్యాయన్ అభ్యత్య దారుణి హవిట అభివృతాంచ. ధ్యానం చేసి అర్చించి దారుణ్ణి అంటే సమిధలు సమిధలను హవిస్సు తోటి పూజించి ప్రాత్య ఆద్యభాగ అవతారవు. చెప్పుకున్నాక అవగాహ ఆకారం అరుగాసి అంటాం చూడండి ఇలా ఇవన్నీ చేసి దత్వాచ ఆద్యకృతం భవి అవిసును నెయ్యి తోటి. తల్లి దాంతో వేయాలి. దుహ్యాతు మూల మంత్రేణ సోడసత్యావదాంతః. సోడస అర్థం తోటి మూల మంత్రోభమం చేయాలి. ధర్మాదిభ్యః యదాన్యాయం మంత్రైహి స్విష్ట కృతం బుధః. ధర్మాదులతోటి స్విష్ట అగినయే స్విష్ట కృతం సమానం అంటాం కదా. అది ఆ విధంగా దాన్ని పండిత అనేవాడు ఆ పని చేయాలి. అభ్యత్యాద నమస్కృత్య ఇలా ఆరాధన చేసి నమస్కారం చేసి పారసదీభ్యః ద్వారపాలకులకు కూడా బలిని అర్చించాలి. మూల మంత్రం జపేది బ్రహ్మ స్మరణ నారాయణాత్మకం. నారాయణాత్మకమైనటువంటి మూల మంత్రాన్ని జపం చేయాలి. దత్వ ఆచమనం ఉచ్చేతం విశ్వక్తేనాయ కల్పయేత్. ఇలా దానం చేసి. శేషాన్ని జజరేణునికి అర్పించి కల్పయేతు ముఖవాసం సురభిమత్ తాంబూ రాజ్యం అధార్హయేతు ముఖవాసం అంటాం కదా అంటే తాంబూలాదు వాటిని అర్పించాలి ఉపగాయన్ గృణన్ నృత్యన్ కర్మాణి అభినయన్ మమ గానం చేస్తూ, పలుకుతూ, నాట్యం చేస్తూ నా కర్మలను. అభినయించాలి అంటే నాటకం అన్నమాట అన్నమాట. మద్గదా త్రావయన్ శృణువన్ నా కథలు వినిపించాలి. అలాగే వినాలి. ముహూర్తం క్షణికోభవేత్. ముహూర్త కాలం. తన్మయంగా మౌనంగా ఉండాలి. స్తవైహి ఉచ్ఛావచైహి స్తోత్రైహి పౌరాణైహి ప్రాతు చైరపి. పురాణాదిమైనటువంటి స్తోత్రములతో గాని ప్రావతతములతో గాని స్తుత్వా ప్రసీద భగవన్ నితి వందేత దండవత్ స్తోత్రం చేసి భగవన్ ప్రసీదాని

దండవత్ ప్రణామం చేయాలి. శిరోమత్పాదయో కృత్వా శిరస్సును ఆ పాదముల యందు ఉంచి బాహుభ్యాంచ పరస్పరం అంటే వ్యస్త బాహులంకం నమస్తే అనేటువంటిది ఇలా చేయాలి. వ్యక్త బాహు బాహుభ్యాంచ పరస్పరం ప్రపన్నం పాహిమానీచ భీతం మృత్యుగ్రహార్ణవాత్ మృత్యు అనేటువంటి పెద్ద సంసారంలో ముడిగి నన్ను నీవు కాపాడవయ్యా ఇది శేషం మయా దత్తాం శిరస్యాధాయ అలా పనికి మిగిలిన దాన్ని ఇచ్చిన దాన్ని శిరస్సులో ఉంచుకొని శిరస్సు దాయ సాదనం ఉద్వాసయే చేతు ఉద్వాస్యం. ఉద్వాసన చేయదగినదైతే ఉద్వాసన చేయాలి. జ్యోతిహి జ్యోతివి తత్పునః జ్యోతిని జ్యోతిలో కలిపేసేయాలి. అర్ధ్యాదిశు యదాయత్ర శ్రద్ధామాం తత్ర జాత్యేతి ఎలాంటి అర్ధ్య ఉంటే అక్కడ నీకు ఎలాంటి శ్రద్ధ ఉంటే అలా దాన్ని ఆరాధించాలి. సర్వభూతేషు ఆత్మనిచ సర్వాత్మాహ అవస్థితః మొదలు ఈ భావం జాగ్రత్తగా ఉండాలి. అన్ని ప్రాణులలోనూ ఆత్మలోనూ నేను సర్వ స్వరూపునిగా ఉంటాను. ఏవం క్రియా యోగ పదైహి పుమాన్ వైదిక తాంత్రికైహి ఇలాంటి క్రియా యోగ మార్గాలతోటి వైదిక తాంత్రిక మార్గాలతోటి అత్యన్ ఉభయతః సిద్ధిం మత్తో విందతి అభీక్షితం ఇలా చేస్తే ఇహభవనులలో నా నుండి సిద్ధిని పొందుతాడు. మదత్యాం సంప్రతిః శ్రాప్య మందిరం కారయేత్ దృఢం. శక్తి ఉన్నవాడైతే దృఢమైనటువంటి మందిరాన్ని ఏర్పాటు చేసి అక్కడ నా అర్చనను ప్రతి చింత సారి మందిరం దృఢం పుష్పోద్యానాని రమ్యాని పూజా యాత్ర ఉత్సవాశ్రితాన్ పూజలకు యాత్రకు ఉత్సవాలకు పనికొచ్చేటువంటి పుష్ప ఉద్యానవనములు. అతి సుందర వరం నిర్మించాలి. పూజాదీనాం ప్రవాహార్ధం మహాపర్వ స్వధాన్వహం. మహాపర్వంలో కానీ లేదా ప్రతిరోజు కానీ ఆచరించినటువంటి పూజా విధానం కోసం క్షేత్ర క్షేత్రాపణ పురగ్రామాన్ దత్వా మత్సార్చితామ్యా. దేవాలయం యొక్క ఆరాధనకు ఉత్సవానికి కాదటువంటివి క్షేత్రములు, ఆపణములు, పురములు, గ్రామములు ఇలా ఇస్తే మత్సార్షితామి నా దగ్గరికి చేరుతాడు. ప్రతిష్టయ సారహోమం సద్మనాభువనత్రయం.

ప్రతిష్ట చేస్తే నన్ను దేవాలయంలో ప్రతిష్ట చేస్తే తారహోమ్ చక్రవర్తిత్వం వస్తుంది సద్మన భువనత్రయం. నాకు మందిరం నిర్మిస్తే త్రైలోక్య ఆధిపత్యం కలుగుతుంది పూజాదిన బ్రహ్మ రూపం. ఆరాధన చేస్తే బ్రహ్మలోకము త్రిభిని మత్సామ్యతామ్య మూడు ఇహర అనుకోండి నా అంతటి వాడవు కాదు అంటున్నారు మామేవ నైరపేక్షేన భక్తి యోగేన విందతి సంసారం ఎందుకు కోరిక లేకుండా భక్తి యోగం తోటి నన్నే పొందుతాడు. భక్తి యోగం సలభతే ఏం యక్కుయేత్మం. నన్ను ఎవరు ఈ విధిగా పూజిస్తారో అలాంటి వారికి భక్తి యోగం లభిస్తుంది. యహ స్వదత్తాం పరై దత్తాం హరేత సురవిత్రయోహో దేవతలకు, బ్రాహ్మణులకు తానిచ్చిన దాన్ని కానీ ఇతరులు ఇచ్చిన దాన్ని కానీ హరించినట్టయితే వృత్తింత జాయతే విటుపుకు వర్షానాం అయుతాయుతం. 10,000 10,000 అట. అంటే 10 లక్షల సంవత్సరములు వాడు మలములో పురుగుగా పుడుతాడు. కర్తృశ్చ సారధేహి హేతోహో అనుమోదితురేవచ కర్మణాం భాగిన స్ప్రేత్య భూయో భూయతి. సత్ఫలం. భగవంతుని కార్యక్రమాలను చేసేవాడికే కాదు సారథి చేయించేవాడికి హేతో కారణానికి అనుమోదితు ఆమోదించిన వాడికి కూడా. ఈ ఆరాధన కర్మలోని భాగం ఫలం లభిస్తుంది పూయ. ఓ కాలం దినం కాదు తగిన వందల ఇక వెళ్ళవు అడవ చేయకు పొద్దుపోవడమే దేవాలయంలో త్వరగా వెళ్ళు. ఇలా ప్రోత్సహించిన వాడికి ఆ చాలా బాగా చేస్తున్నావయ్యా పెద్ద బాగున్నట్టు ఉంది ఎంత ఆనందమో అని ఆమోదించిన వాడికి ప్రేరేపించిన వాడికి చేసిన వాడికి బోధించిన వాడికి ఆమోదించిన వాడికి వీళ్ళని కూడా ఆ సత్కర్మలో ఫలం వస్తుంది, మనం చేయగలమని స్వామి అడగమని చెప్తారా కదా ఆ వారికి వచ్చేస్తుంది.

బాగా నచ్చలేదు అంతే, సత్తరమే కాదు పాపం కూడా అంతే. పాపం చేసే వారికి, చేయమని చెప్పే వారికి, చేస్తుండగా చూసే వారికి, చూసి మెచ్చుకున్న వారికి సమానం. దీనికేనా దానికేనా వేదా సమానమే. పూయది తత్ఫలం అంటే పరస్వభావ కర్మాని న ప్రదంచేత్ న ధరహయే. పరమాత్మ యందు ఇంతటి దృఢమైనటువంటి భక్తి భావము సంసారం యందు ఆసక్తి లేకుండా ఉండుట ఇలాంటి ప్రవృత్తి ఎలా వస్తుందంటే పరస్వభావ కర్మాని న ప్రచముతేతు న జరతవి. ఇది మొదటి పని. ఇతరుల స్వభావములను కానీ, ఇతరులు చేసేటువంటి పనులను కానీ పొగడకూడదు, ఎగరను కూడా. అదేంటంటే అలా చేస్తున్నారు వారు. నీకెందుకు ఆ బాధ వాడు చేశారా ఆ భవ్య దాన్ని నువ్వు ఎత్తిరించి ఆ మాట నీ నోటితో పలికి అందులో నీకు కొంచెం బాధ వచ్చింది అందువల్ల వాడు చాలా బాగా చేశారండి అది కూడా వద్దు ప్రశంస చేసినా కానీ అది క్రమంగా నీలో అసూయలు కలిగిస్తుంది, మాత్సర్యాలు కలిగిస్తుంది. కాబట్టి పొగడను వద్దు, తెగడను వద్దు. విశ్వమేకాత్మకం పత్యన్ ఇదే చాలా కష్టం. విశ్వమేక అన్ని కష్టాలు ఎందుకు ఉంది? విశ్వం విశ్వమేకాత్మకం పత్యన్. ప్రభు జా పూర్జేన జా ప్రపంచమంతా ఏ జాత్మకు అంతా పరమాత్మే ప్రభు గారు ఉన్నారు పూర్జులు ఎవరున్నారు అంతా పరమాత్మ ఆ పరమాత్మ గారు అంతా అయినప్పుడు దేన్ని పొగడతాం దేన్ని తెగడతాం పరస్వభావ కర్మాన్ని య ప్రశంసతి నిందతి ఎవడైతే ఇతర స్వభావాలను ప్రశంసిస్తూ నిందిస్తూ ఉంటాడో నిందతి సాదు భ్రస్యతే స్వార్ధాత్ అసత్యభినివేచిత. లేని దాని సత్యము కాని దాని యందు మనస్సు ఉంచినందువలన వాడు త్వరగా నటిస్తాడు, ప్రక్షుడు అవుతాడు. తైదసే నిద్రయాపన్ని పిండస్తః నష్టచేతనః మాయాం ప్రాప్నోతి మృత్యుం వా తద్వతు నానార్ధ దృకుభువాన్. తైయతే నిద్రయాపన్నే పిండస్తః నష్ట చేతనః నూనెతో తయారు చేసినటువంటి వస్తువులు వాడకుండా కొంతకాలం అలాగే ఉంచితే ఏమవుతుంది?

పాడైపోతుంది, కరిగిపోతుంది, పడికిరాదు. అలాగే నష్ట చేతనః మాయా ప్రాప్నోతి మృత్యుం వా. మాయనైనా పొందుతాడు, మృత్యువునైనా పొందుతాడు. తజ్ఞానాత్ అనర్థ దుర్గుంబుము. అంటే ఏమిటి? నూనె పదార్థాలను ఎక్కడో చేస్తే ఆ దరిదాపుల్లో ఉన్న మనకు ఫలానా ఇంట్లో ఫలానా వస్తువులు చేస్తున్నట్టు ఉన్నదే. అని చూడు నాకు ఎంత తెలియో నేను చూశానా ఇక్కడ కూడా చెప్తున్నాను గొప్పగా గొప్పలు చెప్పుకుంటాడు కానీ వాడి మనస్సు ఎక్కడ ఉంటుంది అక్కడికే పోతుంది. తను తేను లేదు, తను చూడను లేదు. ధ్యానించడం వలనే వచ్చింది. ఇది కూడా అలాంటిది. అనర్థ దృక్పుమా. ఉన్నచోట ఉండగా పక్కింట్లో ఎన్ని ఎత్తి నీకెందుకురా బాబు. వారిని తలుచుకొని నీ మనస్సు పాడు చేసుకుంటున్నావు, నువ్వు పాడు చేసుకుంటున్నావు, పాడవుతున్నావు. అనర్ధ దృక్యం. వీడు అనర్థాన్నే కలిగిస్తున్నాడు. నస్తదుత్కుమాన్ కిం భద్రం కిం అభద్రం వా ద్వైతత్య అవస్తునస్యతు. ఏది శుభమో ఏది అశుభమో. భేదభావంతో ఉన్నవాడికి అసలు ఆ వస్తువే కానప్పుడు అలాంటి దాంట్లో ఏది శుభం ఏది అశుభం. కాబట్టి వా జ్యోతితం తదనుతం మనసాధ్యాతమేవచా వాకుతో పగినటువంటి అబద్ధం కానీ మనస్సుతో ధ్యానం చేసింది కానీ క్షాయ ప్రత్యాత్వయాభాసం. అసంతోపి అర్ధకాయ నీడలాగా ఉంటుంది. వస్తువు ఉండదు. నీడ. మనం దాన్ని చూసి అయ్యోగు నది అనుకుంటాం. ఈ లేని దాన్ని మనకు భాసిస్తుంది. కాబట్టి ఏవం దేహాదయో భావాః యచ్ఛంతి ఆ మృత్యుతః భయం. మరణం వరకు శరీరం మనకు భయమునే కలిగిస్తుంది. నేను చేయటం లేదు, నేను చూడటం లేదు, నాకు వాటితోటి సంబంధం లేదు, నా ఇంట్లో ప్రశాంతంగానే ఉన్నాను అనుకుంటే లాభం లేదు.

పక్క ఇంటిలో ఆ పక్క ఇంటిలో ఆ పక్క వాళ్ళు అవుతున్నటువంటి ప్రతిభావాలను మనమే చర్చిస్తే వాడు ఒక్కడు ఒక్కొక్క పాపం చేస్తే మనం ఇందరూ సరిచాం కదా ఇవన్నీ మన వంకరాలు. ఉప్పుకునే వాడికి వండుకునే వాడికి ఒకటే కూర, అడుక్కునే వాడికి అన్ని కాయకూరలు. కాబట్టి ఏ ఇంట్లో వాడు ఆ ఇంట్లో ఒక పని చేస్తాడు. మనం నాలుగైన తలుచుకుంటే మనకు ఈ నాలుగు పనులు వచ్చేయి. వాళ్ళు నువ్వు ఏం చేయాలని లేదు ఇంట్లో. అబ్బే నాకేం ఉంది నేను ప్రశాంతంగా ఉన్నాను. నాకేం వాదల మంది లేదు. కానీ అన్నీ నీకేముంది. ఇలాంటి వాది తోటి ఆత్మదహితం విశ్వం సృజ్యతే సృజ్యతి ప్రభుహు. పరమాత్మ ప్రపంచాన్ని సృష్టిస్తాడు అలాగే. సుయతి ప్రభువు త్రాయతే త్రాతి విశ్వాత్మ కాపాడుతాడు కాపాడు చేయబడుతుంది క్రియతే హరతి హరించబడుతుంది స్వామి హరిస్తాడు తస్మాత్ నాకు ఈ ఆత్మనో అన్యస్మాత్ అన్యోభావం నిరూప్తా కాబట్టి ఆత్మ కంటే భిన్నమైనటువంటి వేరే భావం లేనే లేదు. నిరూపితేయం త్రివిధా నిర్మూల భాతిహి ఆత్మని భాతిరాత్మని. మనకు ఈ ఆభాసం ఉండే అది నిర్మూలమే దానికొక ఆధారం లేదని చాలా స్పష్టంగా నిరూపించాను. ఇదం గుణమయం విద్ధి త్రివిధం మాయయా కృతం. అలా చెప్తుంటారు మర్చిపోవద్దు ఇది గుణమయము. ఇది మాయతో చేయబడినది ఇది త్రివిధము. అయితే అది విద్వానముల పదుతితం జ్ఞాన విజ్ఞాన నిపుణం. తెలిసినవాడు నేను చెప్పినటువంటి ఈ భావాన్ని చక్కగా విని నా నిందతి అత్యస్తౌతి లోకేశరతి సూర్యవతి. నిందించడు స్తుతించడు. సూర్య భగవానుడు సంచరిస్తూనే ఉంటాడు. పాపం చేసినా చూస్తాడు పుణ్యం చేసినా చూస్తాడు. ఇలా చేస్తున్నావేంటి అంటారా మాట్లాడండి మనం అంతే చూస్తూ ఉండాలి వింటూ ఉండాలి కానీ దేని గురించి మనము పట్టించుకోకూడదు ప్రశంసించకూడదు నిందించకూడదు ప్రత్యక్షేన అనుమానేన నిగమేన ఆత్మ సంభిత ఆద్యంతవత్ అత జ్ఞాత్వ నిత్యంగా విచరేత్. కనబడేదంతా చూచేదంతా ఆద్యంతవంతమే. అంటే పుట్టుక నాశము కలవేత్.

ఇదంతా అహత్యే లేనిదే అని తెలుసుకొని నిస్తంగుడై సంచరించాలి. ఇలా తెలుసుకోవడానికి ఏం కావాలి? ప్రత్యక్షము, అనుమానము, నిగమము అంటే వేదము, ఆత్మ సంవిధ అంటే ఆత్మజ్ఞానం. ఈ నాలుగింటితో తెలుసుకొని ప్రవర్తించాలి నిస్సంగుడు కావాలి నైవం నైవాత్మనః నదేహస్య సంస్కృతిహి ద్రష్టు దృశ్యయోహో సవసానము ఆత్మకా దేహానికా? దేహానిది కాదు ఆత్మది కాదు మనస్సుది ఉన్న వల్ల దానికి. గుండె వచ్చే లేకుంటే లేదు ఎందుకంటే రక్తు దృశ్యయోహో అనాత్మత దృశ్య ఈ సృష్టో రీచా కశ్చిష్ట దుః ప్రగతే ఆత్మ కానప్పుడు ఆత్మ కాని దాన్ని చూచేటువంటి వాడికి ఏమనుకుంటుంది? ఏం జరుగుతుందో? ఆత్మకి ఏం లేదు. ఆత్మ కానిదానికి ఏం లేదు. ఆత్మ కానిదాన్ని ఆత్మ అనుకుంటే అవుతుందా? అలాగే ఆత్మను ఆత్మ కాదు అనుకుంటే? కాకపోతుంది. మన భావనతో సంబంధము కరగదు, తొలగదు. కాబట్టి అనాత్మ అని నలింద నచస్తౌతి ప్రత్యక్షైన అనుమానేన నిగమేన అత్మతం బిద ఆచా సౌజ్ఞాత్వా నిత్సంగః విచరేత్ నైవాత్మ దేహస్య భవదు చతుశ్యయోహో అనా సృశ్య చతస్య తస్యత్యాదస్వం కృతే ఆత్మ అవ్యయః అగుణః శుద్ధః ఆత్మ ఎలాంటిది అవ్యయః ఎలాంటి తరుగు ఏదిది అగుణః శుద్ధః స్వయం జ్యోతి ప్రకాశం అలాగే అనావృతః దాన్ని ఏది తప్పిపెట్టలేదు అగ్నివత్ దారువత్ అతి దేహ తస్తేహ సంశుద్ధి అది అగ్ని లాంటిది, దారువు లాంటిది దేహము. దేహము దారువు లాంటిది. అయినప్పుడు ఇక సంస్కృతి కచ్చ. ఆత్మ వ్యయం కాదు, నాశనం లేదు ఏది అంటదు. శరీరమా కచ్చ లాంటిది. అది అచిత్తు. కదా సంసారం అశిష్టు ఉంటుందా? కానీ జ్ఞానం లేదు ఎలా ఉంటుంది? జ్ఞానమే లేదు అశిష్టు ఇప్పుడు ఈ దీనికి సంసారం ఉందా ఒప్పుకున్నామా? ఏం లేదు కాబట్టి దేహానికి లేదు ఆత్మకు లేదు.

Opening invocation: Atmat guru bhagavato Sri Vishnu parama Vishnu sharanam sharanam pradhajne - I take refuge at the feet of the supreme Vishnu, the teacher of all. Mangalacharana verses to the acharya lineage are offered. The discourse continues on the nature of the self, liberation, and the relationship between Prakriti and Purusha as taught in the Uddhava Gita.

The bhikshu (mendicant) spoke very clearly about the harm that arises from artha (wealth). Wealth - what kind of harm does it bring? The speaker discusses how, when one keeps wealth at arm's length and channels it toward righteous purposes (dharma karyas) and charity - the impending harm is clearly delineated. The mind equipped with proper understanding recognizes these dangers and acts accordingly.

The maya in the form of such power - existing in a purely nirvikalpaka (undifferentiated) state - that truth which is beyond the reach of speech and mind (vangmanogochara) - cannot be directly expressed. Truth exists in two forms: tayoh ekatarakhyah prakritih sobhayatmika - one of the two is Prakriti (nature), and this Prakriti is again of two kinds - ubhayatmika - containing both aspects.

Thus: ahankara yo vimohana, vaikaarika taijasat taamasasteti aham trivrit - ego (ahankara) is of three kinds. Sattvika ahankara, Rajasa ahankara, and Tamasa ahankara - three types. Tanumatra indriya manasam karanam - they are the cause of the tanmatras (subtle sense-essences), the indriyas (senses), and the manas (mind). From sattvika ahankara: mind; from rajasa ahankara: the senses; from tamasa ahankara: the tanmatras.

We discussed the five elements (pancha bhutas), mind, jnanendriyas (cognitive senses), karmendriyas (action senses), five great elements, and five tanmatras - all these together constitute the cosmic egg (anda). Anda does not mean just any egg - it means: this is My dwelling, My preferred abode. Tasmin aham tamuhom - in that cosmic egg, in those primal waters, I was born. Mama nabhyam - from My navel, the lotus of creation emerged.

The paths and courses followed by all beings in the three worlds - their activities, their modes, their directions - all are triguna-aspakam: constituted of sattva, rajas, and tamas. Yogasya tapasasyaiva jnathasya gatayah amalah - among these paths, only yoga, tapas (austerity), and jnana (knowledge) are the pure paths. For beings - whether in five-fold or ghost-form - these three alone lead to truly auspicious destinations.

Every concept suited to our ordinary understanding, every thought we engage with, is a combination of Prakriti and Purusha. Nothing exists that is solely Prakriti or solely Purusha in our lived experience. Everything from the smallest to the largest - thin, fat, short, tall, son, daughter, fight - every concept arising in our experience is Prakriti-Purusha yuktam (combined). No single factor alone generates experience.

What is samasta (all), what is prajestu (projected), what is tattva (principle), what are the gunas - Prakriti means this, Purusha means this - here is a mark, here is a vikara (modification), here is its vyavahara (function). All vikaras (modifications) exist only for vyavahara (practical use). Therefore Vikara vyavaharaarthah yatha tayayat parthivah - just as earthen objects serve practical functions, so all modifications serve practical purposes. What was prior, what comes after?

Time - there are three aspects of time, and all three are Myself. Not Prakriti, not Purusha - I am these three aspects of time. Brahma is included in this. One can say these three, or one can say those three. I say this whole totality is Myself. Sargah pravartat tavatu pourva pouryena nischitah - creation thus proceeds moment by moment in sequence, with one thing arising from another. At every moment, creation is continuously occurring.

For the sake of existence, for the sake of being, for the sake of habitation - and for svasvarupa avirbhava (manifestation of one's true nature) - the term panchvatvam is used. Visheshaya guna visargaya - for the sake of the special creation of the gunas. Bhuvanai tsah kalpate - all the worlds are formed from this. Anne praliyate matsyam, annam dhana suliyate - into food everything is dissolved; food is dissolved into seeds.

The Atma alone exists - and where does it reside? The Atma resides only in the Atma itself. It has no other location. It has no vikalpamu (variation), no birth, no destruction. Vikalpaapaya rakshonah evam anivekshyamanasya atham vaikalmiko - when all this is so clear, what causes the delusion (bhrama) and vikalpa (mistaken identification) in us? The cause appears in our own minds - manasah puti.

Time, just a little - little by little. From Paramatma to the world one can go forward, from the world back to Paramatma one can return. Anuloma (with the flow) and pratiloma (against the flow). Gunasatthu paravarincha maya. Gunaanam asamishranaam pumaan iyena yadhabhaveth, tanme purushavary idam upadharaya shamsatah - when the gunas intermingle, creation occurs. When they separate, it comes to rest. Listen carefully as I explain this.

From here: krodhamu, lobhamu, anritamu, himsa, yagnya, dambha, kramam, kali, shoka, mohamu, vishaadam, arti, nidra, asha, bhi, anudyama - these are the tamasic traits listed in sequence. Tatvasya sadasasyaiva tamasasyaanupoorvasha vrittayah varnitah - the functions (vrittis) of sat, asat, and tamas have been described. Sannipata madhostthru - now their combinations are being addressed.

Thus, svadharmae chaanuchatyeta gunanam samitirihita - whoever one is, whatever combinations are present, whatever conflicts or integrations are at work - one must remain in one's own duty (svadharma). Svadharma must not be abandoned. Svadharme chaanriti chet gunanam sam - this is the meeting of the gunas. When the gunas that belong to one's nature are aligned with one's actions, one's conduct flows naturally.

Desiring particular things, performing their own karma in pursuit of those desires, offering worship - such a person is rajasa in nature. One who worships without any desire, purely because it is dharma - such a person should be understood as sattvika. One who acts driven by desire is rajasa. Vidya simhusamajasya taamasa simhusaadulu poli - one who performs worship in a manner resembling a predator's approach is tamasic.

Wealth is there, fame is there - but greater than both is suffering. Yada shaastriyaa yada aja rajasvatvam tamah moodham layam jadam - when tamas conquers, the person becomes bewildered, inert, and dull. Vijyate shokamokaasnam - such a person is consumed by grief and delusion. But when sattva conquers rajas and tamas, then enlightenment comes - grief and delusion dissolve and clarity prevails.

When sattva guna increases, the devas gain strength. Asuraanaam ca rajati tamasi uddhava rakshasa - when rajo guna intensifies, the asuras (demons) gain power; when tamo guna rises, the rakshasas grow strong. Sattvaat jaagaranam vidyaat rajasaa svapnamaadichhet - those in whom sattva predominates remain more wakeful and aware. Those in whom rajas dominates experience dreams and restless states of consciousness.

Taamasam jnaanam praakritam - knowledge derived purely from material Prakriti is tamasic knowledge. Nishkritam nirgunam smaree - and there is nirguna (transcendent) knowledge. Vanatu saatviko vaasah gramo raajasa uchyate - dwelling in the forest is sattvic habitation. Village dwelling is rajasic. And taamasam juuta sadanam - what is tamasic dwelling? A gambling den (juutam = gambling). All these indicate how one's environment shapes one's inner nature.

Taamasam cha atida suchi nirantaram archita archini - that which is unclean, frightening, and causes anxiety at first glance - that is tamasic. Aatmiita suchi saattvikam sukham atmotsam - the happiness arising from self-knowledge (atmajnana) is sattvic happiness. Vishayotsam to raajasum - sense-objects are the source of rajasic happiness. Each guna has its corresponding mode of habitat, food, happiness, and mode of worship.

Seeing is not the same as hearing. If a joke came to someone while looking at me and they laughed - that was something they saw that produced the joke in them. The one who saw it did not say it; the one who heard it did not see it. The hearer is the jiva. Whoever saw it could not say it. Whoever heard it did not see it. This illustrates how the jiva operates - indirectly knowing through the senses, never directly as the witness.

If things were kept in good order, then conduct and discipline would have prevailed with them. But what is the problem now? We have opened everything - nothing is closed off. The mouth is not controlled, the eyes are not controlled, the ears are not controlled. Nothing is closed. What remains beyond that? It invites vya​mohamu (delusion). What is this called? Vichara bhavam - the state of undisciplined exposure. Sankocham (restraint) is the remedy.

Sattva guna is to be cultivated only to the extent of conquering rajas and tamas. For approaching the Paramatma, even sattva guna in an attached way is insufficient. One must become niraapeksha (desireless) toward the Paramatma. Sattvam chaabhijayetu yuktaah nairapekshena shaantadeehi, sampadyate gunairmuktah, jeevah iti gunaih toti vidalai jivanam - the jiva thus liberated from the gunas, having abandoned this Prakriti-connection.

As an inert substance, as a being without substance, he is one who does not associate (avasthu birguna sangham na kuryat asataam shishnodhara kripaam kvachit). One must not be enslaved by the belly or by sensual desire. Jigvaa gunas (tongue's gunas) and upastha (sensual desire) - these are called the two greeds or the two mayas. One enslaved by these two must break free. Therefore these two must be given up entirely.

How did this happen? Urvashi viraha tooti moham pondi nirvina shoka sanyame chetva atmanam brajantim tam nagna unmastava - overcome with the grief of Urvashi's departure, he searched for her with no clothes, like a madman. Vilapan anvaga jaye gore tikke ti viklava jaye - calling out: my beloved! Running after her in great distress. This illustrates how the attachment to a beautiful woman (or object of desire) can unravel even a great man.

I could not notice the sun rising because I was absorbed with her; I could not notice the sunset. Muhita varsha pooranam bata haani gatani - years passed by. How many days and nights went by, I did not know. Aho me atma sammoha enat atma yoshtaam kritah - what a delusion I fell into! My body and mind were completely captivated by her. This is the power of vishaya-moha (attachment to sense-objects) - it swallows time itself.

Kim tapassa kim shrutena kim tyagena - what use was my learning? My austerities? My learning? My renunciation? My scripture? My discernment? My silence? Shri priyasya manokritam - all of it was stolen away by these women. What use is any knowledge, austerity, wisdom, renunciation, or scriptural mastery, when the mind is conquered by vishaya (sense-objects)? Svartthasya aka - for one's own ultimate purpose, these things are of no avail if the mind succumbs.

The one who subordinates the activities of the senses and the mind - that one is the antaryami (inner controller). Apart from such a Bhagavan (the Lord), who else can teach this? Bodhi tatyadi deviyame sukta vakyena durmate manogatah maha mohah na apayati atisat ma - even Urvashi tried to teach him. She said: You are a great king, a chakravarti, a jnani, the lord of the entire earth - how can such a great being fall into such delusion?

However many soaps you apply, however much you scrub - what remains is only mud, only bad odor. Ko gunah saumanas​yah adhyaasah avidyaya kritah - what quality of goodness is here? All this vyaamohamu (infatuation) is created by avidya (ignorance). Pitro kimu svanna bhaaryayaah svaminah agne svagrudhrayoh - what is the relation to the father? To the wife? To the master? To the fire? To the household? All these relationships are overlays of avidya.

This body filled with all these filths - mala mutra puyee (excrement, urine, pus) - ramataam kriminam kiyadantaram - the mutual pleasure-seeking of men and women in this body - how different is it from the worms that revel in filth? They revel in excrement; we revel in this body. The distinction is merely one of degree. The rishi is using this viveka (discrimination) to shake the listener into recognizing the nature of physical attachment.

The most important thing is: do not associate with them. Striishu strainaesucha indriyai vishayamulanda stri vyamohamu - one who is infatuated with women and sense-objects. We already said: stri, stri - what is the meaning of stri here? Poonchali, vesha - not that one should not marry or live with a wife. A saadhvi (chaste wife), a pativrata (devoted wife), a guru's wife - all are honored. This refers specifically to those who incite sensual delusion.

In such great souls, mat kathah sambhavanti - only My stories are present. No other topics exist with them. Mat kathah sambhavanti hita nrinam yushataam prapunanti aham - those who serve My stories among them have their sins removed; they become purified. Saaye shrinvanti gayanti anumoadanti chaadritah - those who listen with them, sing with them, and rejoice with them with reverence - the stories purify all who participate in any form.

In the other world, what is the seed? Dharmah dharmo vittam dhridhaam pretya santaa ruvaatah bibhyatah adanam bhayapadhe - for those who fear samsara, the sages (sadhus) alone are the refuge. Santo dishanti chakshumchi bahirakha samutthitah - just as the sun illuminates from outside, so the saadhus illuminate from within. The Bhagavata (devotee) is the inner sun. The sun lights the outer world; the saint lights the inner world of the soul.

Sages (munis) and the Lord's devotees declare: worshipping the Bhagavan is the supreme good (nishreyasa). Who declares this? Naaradah, Bhagavan Vyaasah, Aacharyah, Angirassuutah - all these great ones. Nisrutante mukham bhojaat yadaaha bhagavan ajah - this is what even Brahma, speaking from his lotus-face, has taught. The same teaching flows from the Lord through Brahma to the rishis to the disciples.

After beginning Pancharatra worship, one must not mix in Smaarta, Shaiva, or Vaishnaanata traditions. After beginning Vaishnana tradition, one must not switch to Pancharatra. Whatever agama was used at the time of pratishtha (consecration) of a temple - only that agama should be used for all subsequent worship. Which agama was used for the Rama temple? It was the Pancharaatra. Vasishtha himself was the promoter of Pancharatra. The purity of lineage must be maintained.

Whatever one finds pleasing, one may worship Me through that. Yada svaniagavenoktam dvijavatvam praaptya purushah - a person who has attained Brahminhood according to his own agama tradition - yathaayajeeta maam bhaktya shraddhayaam sannibhodhini - may worship Me with devotion and faith. I will tell you the proper method. Archaayaam khandile - the form of the archaavataara (consecrated image) and the sacred fire altar are both acceptable.

The image for worship (pratima) exists in eight forms: shaili (stone), daaru (wood), lauhi (metal), lepya (applied material like clay or turmeric paste), lekshya (painting), saikati (sand), manomaya (created in the mind), and madimaya (gem or jewel). Chalaachala dvividha pratishtha jeeva mandiram - there are two kinds of consecration: moveable (chala) and fixed (achala). A living devotee's heart is itself a temple.

Across many temple festivals and celebrations, the Lord is present. That is why I said: both are according to our wish. For those without fixed form (achara), there is no rule. For moveable (chala) worship, it is our preference. We may choose to do it or not - there is no compulsion. Abbe Vyasa himself - this is not just a minor remark. Pancharatra worship was established for a great purpose.

Having purified oneself and gathered all the necessary items - praat darbhai kalpitaasanah - having prepared a darbha-grass seat - facing east or north - sitting thus, archet archaaayaamaadha sammukhah - one may also worship sitting directly facing the archaa (the consecrated form). Kritanyaasah kritanyaasaam madarthyaam paanina aamrijet - having performed nyaasa (placement of mantras on the body), one touches the deity with one's hands.

A fully bloomed lotus with its karnikaa (pericarp) and kesara (stamens) - Upaadyaam devata vedantraabhyaam matyantu ubhaye siddhaye - using either Vedic mantras or tantric mantras, or both together, for complete accomplishment. One then worships the Sudarshana chakra, Panchjanya conch, gada (mace), asi (sword), ishu (arrow), dhanu (bow), hala (plow), aayudha (weapons), musalam, kaustubha gem, maala (garland), and shrivatsa mark.

Ariselas, abhupas (sweet cakes), laddus, payasas (sweet milk preparations) - these are all offered. Sami sayavasati supaanca - curds and dal are the naivedya (food offering). Sati sati sarpayesi - only offer worship when resources are available. Kalpayate - according to one's capacity. Abhyangana (oil massage), urmarghana (cleaning), aadarsha (mirror), dantadhaavana (tooth-cleaning), abhishekam (sacred bathing) - all these are forms of seva (devotional service) to the deity.

One should meditate upon the Paramatma present in the sacred fire (agni). Dhyayan shrivartotsatam raajaskautubham vanamaalinam dhyayan abhyatya daaruniha havit abhivritaancha - having meditated and approached, having offered the samidha (fire-wood) with havis (oblation) in the sacred fire, one performs the consecrated offering. Praatya aadhyabhaga avataraavu - all the preliminary procedures being completed, the proper ritual sequence is followed.

One must perform the prostration (dandavat pranaam). Shiromat paadayo kritva shiras su aapaadam ye uunchhi baahubhyaam cha parasparam - placing the head at the feet of the Lord, with arms crossed (vyasta baahu) - this is the posture of complete surrender. Prapannam paahi maanicha bhitam mrityugra haarnavaat - O Lord, I am surrendered, protect me - I am frightened by the vast ocean of samsara with its fearsome grasp of death.

If one installs the Lord's image (pratishtha), one gains chakravarti rulership (sovereignty). Sadmanah bhuvanatrayam - if one builds a temple for Me, one gains lordship over the three worlds. Puujaadinaa brahma roopam - if one worships Me, one attains Brahmaloka. Tribhini matsaamyataam - with three of these, one becomes comparable to Me - but I am saying: be desireless in devotion (nairapeksheena bhakti yogena vinda). Seek only Me, not the fruits.

One who did not like it - well, the same applies to sin. For those who commit sin, for those who advise others to commit sin, for those who watch while sin is being committed, and for those who praise it after the fact - all four are equally culpable. The same principle applies to dharma and adharma alike. Paarabhava tatphalam - the fruit of such participation in another's karma. Para svabhava karmani na prandanchet na dhara haye - do not applaud or encourage what belongs to another's domain of karma.

It will decay, melt away, become useless. Similarly nashta chetanah maayaa praapnoti mrityum va - such a person attains either maya (delusion) or death. Tajnanat anartha durgunbumu - this is the cause of all misfortune. The example: if oil preparations are being made nearby, one can detect the aroma from a distance - just from the smell one infers what is happening next door. Similarly, one's own behavior broadcasts one's inner state to discerning observers.

If we discuss and analyze everything that happens in neighboring houses, then for whatever sins one person commits, we all share in it - because we circulated it. These are our own defilements. The one who eats and the one who cooks eat the same curry; the one who begs gets all the side dishes. Therefore, whatever a person does in their own house is their own karma. If we think about it four times over, we all share in the accumulated sin.

Knowing that all this is ultimately not real (ahatyae laenidhe), one should roam as a nishtanga (one without attachment). To know this, what is needed? Pratyaksham, anumanam, nigamam (scripture/Vedas), and atma samvid (self-knowledge) - with these four means of knowledge, one must understand and act. One must become nishtangam (free of attachment). Naivam naivatmanah nadehasya samskritih drashtru drishyayohu savasaanam - is this transformation for the Atma or for the body? For neither in isolation.