తన యా విభూతి సర్వం యదేవ నియమేన తన్వయా ఆద్యత్యన కులపతే ఓ కులాధిరామం శ్రీమద్పదవితి యుగలం పరమాభిమోజ్జన భూతం సదస్య మహభాక్వయ వర్తనాద శ్రీ భక్తిసార కులశేఖర యోధివాహాన్ భక్తాం నిరేణు పదతార యతీంద్ర నిశ్రాం శ్రీమత్వరాం కృషమిం పరబోస్త్రి నిత్యం వసుదేవ సుతం దేవం కంస చాణూర మర్దరం దేవజీ పరమానందం కృష్ణం విందే జగత్గురుం అతి పుష్ప సంకా జంహాద నూపుర శోభితం రత్న చంకణ కేయూరం కృష్ణం వందే నిగద్గురుం ఉత్పుల్ల పద్మ పుత్రాక్షం నీర నీమూత సన్నిభం యాగవానాం శిరోరత్నం కృష్ణం వందే నిగద్గురుం కుటిలారక సంయుక్తం పూర్ణ చంద్ర నిభాననం శెదసత్కుండలధరం దేవం కృష్ణం వందే జగద్గురుం శ్రీవత్సాంకం మహోరక్షం బలమాలా విరాజితం శెంచ చక్రధరం దేవం కృష్ణం వందే జగద్గురుం మందార గంధ సంయుక్తం చారుహాసం సుతోభితం బలీభిక్షావ చూడాంగం కృష్ణం వందే జగత్గురుం రుక్మిణీ కేడి సంయుక్తం పీతాంబర సుతోభితం అవాప్త తులతీ గంధం కృష్ణం వందే జగత్గురుం గోపికానాం కుచద్వంద్వ కుంకుమాంచిత వక్షసం శ్రీ కేతం మహేశ్వాసం కృష్ణం వందే జగద్గురుం కృష్ణాస్తకమిదం పుణ్యం ప్రాత ఉత్సాహ యత్పటేత్ కోటి జన్మ కృతం పాపం స్మరణేన వినశ్చతి శ్రీ కృష్ణ పర బ్రహ్మణే నమః యాసం వశిష్టనత్తారం శిష్టేత్ పౌత్రం కర్మజం పరాజరాత్మజం వందే సుఖదాతం తపోనిధిం వ్యాసాయ విష్ణురూపాయ వ్యాసరూపాయ విష్ణవే నమోహి బ్రహ్మదిజయే వాశిష్టాయ నమో నమః ఇగం ప్రవ్రజంత మనుపేతమపేత కృత్యం ద్వైపాయనో విరహ కాతర ఆయుహావా పుత్రేతి తన్మయతయా తరవోభినేదుహో సం సర్వభూత హృదయం మునిమానసోస్మి శ్రీ సుకబ్రహ్మణే నమః కన్యాభరణి సంజాతం వాథూల కులభూషణం శ్రీ రంగార్య గురో పుత్రం షఢగోపమహం భజే అస్మద్ గురుభ్యో నమః

జై శ్రీ గుడ్ మహారాజ్ భగవత్ బంధువులారా ఒక లేడీ పట్టిక మీది ఆశతో ముందర చాలా పట్టిక ఉన్నదని తినాలని చాలా దూరం పరిగెట్టింది. ముందర పచ్చిక కనబడింది. దానికంటే మరి కాస్త ముందు తొడియలు కనబడ్డాయి నాలుగు. పచ్చిక మీది ఆశతో ముందుకు పోతే తొడియలు తనను పచ్చిక చేసేస్తుంది. దానికి అదే ఆహారం. ఏడికి ఆహారం పచ్చిక, లేడీ ఆహారం తొలగి. కాబట్టి పచ్చిక మీద ఆశతో అక్కడికి వెళ్ళాలా? వెళ్ళలేం కదా. తప్పించుకుందామని వెనక్కి తిరిగింది. వెనక్కి తిరిగేసరికి వెనక ఒక వేటగాడు బాణం సంధించి రెడీగా ఉన్నాడు. ముందరికి పోతే తొడేలు, వెనక్కి పోతే వేటగాడు. మరి ఈ వేటగాడు ఇంతకుముందు లేడా? అంటే తాను ఉన్న చోట ఉంటే వాడు రాలేదు. ఆహారం మీది ఆశతో ఆ ప్రాంతంలో బాగా పచ్చిగడ్డి ఉంది తిందామని ఆశతోటి ఉన్న తోడు నుంచి బయటికి బయలుదేరి వస్తే ముందు వెనుక ఆపదలమయం. ఆహారం కోసం కానీ వైఖైక భోగముల కోసం కానీ మన నిలవును విడిచి ముందరికి విడిచి ఉన్నచోటికి రాలేము వెళ్ళిన చోట ఉండలేము. కదా ఆశ పాశ శతైర్బద్ధః అని చెప్తామేమో మనం ఆ స్థితికి వచ్చామని మనం ఒక శ్లోకము. వ్యాస భగవానుడు రాసిన శ్లోకానికి అతనే ఆ మహానుభావుడే అర్థం రాసిన ఒకే ఒక ఘట్టం భాగవతంలోది మనం చెప్పుకున్నాం చాలా విశేషమైనటువంటిది.

దాన్ని మరికాస్త వివరిస్తూ సత్వం విచక్ష్య మృదజేష్టితం ఆత్మనః అంతః చిత్తం నియక్ష్య నాయనా. ఈ విషయాన్ని నువ్వు జాగ్రత్తగా చూడు. మృగచేష్టితం లేడి. ఉన్నచోట ఉండక బయలుదేరి ముందుకు పోయినందుకు దానికి తగినటువంటి ఆపదను జాగ్రత్తగా చూచి ఆత్మనః అంతః చిత్తం నియచ్ఛ. నీవు కూడా నీలో నీ మనస్సును నిగ్రహించుకో. మనస్సును నిగ్రహించుకోకుంటే అంటే ఇంద్రియములను జయించకుంటే ఇంద్రియములు కోరేటువంటి భోగములను అనుభవించలేకపోగా మొదటికి మోసం వస్తుంది. అంటే ఇంద్రియము ఉన్నటువంటి శరీరానికే అపాయం వస్తుంది. చిత్తం నియత్య హృది కర్ణ ధునీంచ చిత్తే. చాలా స్పష్టంగా చమత్కారంగా చెప్పుకున్నాం మనం. కరణస్పర్శి అని చెప్పి జ్ఞాపకంలో అనుకుంటాం. దానికి ఇప్పుడు ఇంకో పేరు చేస్తున్నాడు కరణధ్వని అని. అంటే ఇది చెవిలో పోత పోస్తుందట. అమృతం, పాలు, వెన్న, నెయ్యి అన్నీ చెవిలో పోస్తుందట. అంతే ఇవన్నీ వస్తాయని చెబుతుంది. అంటే చెవిలో మాత్రమే పడుతుంది. ఫలానా పని చేస్తే ఫలానా వస్తుంది. అది వినేసరికి మనం ఒక్కసారి టెంప్ట్ అవుతాం, ఉప్పొంగుతాం. పోయి మనం కూడా చేద్దాము. పోయేసరికి ఇది పోతుంది అది పోతుంది. ఊహ భేష్పు మనం చెప్తుండే ఎవడో ఫోన్ చేస్తాడట మీకు 4 కోట్ల రూపాయలు వస్తున్నాయి మీరు ఒక 2 వేలు కడితే మీకు 4 కోట్లు కొంటాం. వచ్చిందా ఇక్కడే ఉన్నారు అయితే. ఆ ఒక ₹20,000 కట్టండి. కడితే నాలుగు కోట్లు మీకు వస్తాయి. మీకు కార్డు పంపుతాం. ఆ కార్డు ఇంకా ఉంటుంది కదా. ఏటి ఈ అమ్మాయిలో ఉంటుంది కార్డు పెట్టి డబ్బులు తీసుకుంటారు కదా. అందులో మీరు ఎన్నిసార్లు రాజేసినా కానీ మీకు 20 కోట్ల వరకు తీసుకోవచ్చు. 20,000 ఇచ్చి 20 కోట్లు అంటే తీసుకోవచ్చు అని ఆలోచన చదువుకున్న వారికి చదువుకొని వారికి సమానమే ఉండదు. అబ్బా 20,000 కి 20 కోట్లు వస్తున్నాయా ఏదో ఏదో కాదా. ఇరే వేలు పోతాయి, కొట్లు పోతాయి, ఊడిపోతాయి. ఇది దీనికే పేరు కరణ ధ్విని. చెవిలో పిండుతుందన్నమాట పాలు బాగా. మన చెవిలో పూలు అంటాం కదా, ఆ అతడు ఏమో పాలు అన్నాడు. ఈ పూల కంటే ఈ పాలే బాగున్నాయి, చెవిలో పాలు పిడుతుంది అన్నమాట.

అది ఆకర్షిస్తుంది. అందుకే అటువంటి కర్ణ ధూలించే చిత్తే చిత్తంలో కానీ మనస్సును హృదయాన్ని నియ్యచ్చ నిగ్రహించు. ఒకటి చూశావు కదా. ఏదో తినొచ్చు, ఏదో అనుభవించొచ్చు పోతే ఆ పట్టి పట్టి కదా. కాబట్టి చెవులతో వినగానే విన్నదాన్ని నిజమనుకోనో, ఫలితం కలుగుతుందనుకోనో మోసపోకు. విన్న వెంటనే అడుగు వేయకు. కాస్త మనస్సుకు బుద్ధికి చూడండి వ్యాసుడు ఇప్పటి దాటి చెప్తున్నాడు ఊహించి. ఎప్పటి మహానుభావుడు ఆ మహానుభావుడు. లాభో ఏ కార్యక్రమంలో ఎలాంటి మోసాలు జరుగుతాయి? ఎన్నో చెప్తారు, రకరకాలుగా చెప్తారు, ఆకర్షింపజేస్తారు, ముందరికి లాగుతారు. కాబట్టి చెవిలో పోత పోసేటువంటి వారి వాటిని పట్టించుకోకు. మనస్సును నిగ్రహించుకో, చిత్తమును నిగ్రహించుకో. జహి అంగనాశ్రమం గృహస్తాశ్రమాన్ని విడిచిపెట్టు అంటున్నారు. అన్నిటికి మూలం ఏమిటి? గృహస్థ శాస్త్రం ఉంది. కదా? ఇల్లు, భార్య, పిల్లలు ఉండేసరికి వారి కోసం కొన్ని, వీరి కోసం కొన్ని, పిల్లల కోసం కొన్ని. లేదు ఒక్కరే ఉన్నా ఎక్కడ ఉన్నా బాధ లేదు. లేకున్నా బాధ లేదు. ఆపద వస్తే కానీ, సంపద వస్తే కానీ హర్షించేవారు, శోకించేవారు లేనప్పుడు సమస్య లేదు. మన ఏడిపు ఏమిటంటే, మన ఏడిపు మన కోసం కాదు, మన కోసం ఏడ్చే వారి కోసం ఏడిపు. అయ్యో వాళ్ళు ఏడుస్తారో ఏమో, నువ్వు ఏడుస్తున్నావా వద్దు, వాళ్ళు ఏడుస్తారో ఏమో. కాబట్టి ఆ అంగనాశ్రమం ఉందే దాని పేరు పెట్టాడు బృహస్తాశ్రమం అనలేదు అంగనాశ్రమం అంటారు. అంటే స్త్రీ ఆశ్రమం అని పేరు. అలాంటి అంగనాశ్రమాన్ని చేసి అసత్తమ యూధ గాధం. అంగనాశ్రమానికి కూడా ఇంకో బిరుదు ఇస్తున్నారు. బృహస్త ఇంకో బిరుదు ఏంటది? అసత్తమ యూధం. చెడు వారి గుంపు. చెడు వాళ్ళంతా కలిసి ఒక గుంపుగా ఏర్పడతారు. ఏర్పడి ఊరుకోరు, వాళ్ళు పాటలు పాడుతుంటారు. ఏం పాటలు? బ్రహ్మచారికి సుఖం లేదు. సన్యాసికి సుఖం లేదు, వానప్రస్తుడికి అసలే సుఖం లేదు. పై మందికి పెట్టాలన్నా, పై మంది దగ్గర నుంచి తీసుకోవాలన్నా, ఆనందంగా ఉండాలన్నా ఒక గృహస్థాసనమే మంచిది.

10 మంది గృహస్తులు సంసారులు కలిసి ఒక గుంపుగా చేరి అంటే మన మాటలో అసోసియేషన్ అన్నమాట. ఓ సంఘంగా చేరి వాళ్ళు పాటలు పాడి వీళ్ళు బ్రహ్మచారులను చెడగొడుతుంటారు అటు సన్యాసులను చెడగొడుతుంటారు వాళ్ళని చెడగొడుతుంటారు. అంటే బాధలు మేము ఒక్కడివే ఎందుకు పడాలి? మరి పంచాల సమయం లేదు వాళ్ళు బాగుంటారా మీ బాగా పడుతుంటే కాబట్టి బాధలు లేని వాళ్ళను కూడా బాధల్లోకి లాగితే కదా మా గొప్పతనం అని వాళ్ళు పాతలు పాడుతారు. అందుకే అసత్తమ యూధ గాధం. చెడు వారి సమూహములో ప్రదర్శించేటువంటి గాథలు ఉన్నాయే కథలు వాటిని విడిచిపెట్టు. మరి రామాయణంలో రామ గాఢ పద్యాశ్రమం శ్లేష్మమైనటువంటి ఆశ్రమం ఉంది. కాయనోరు అంటారు అందరూ అంటారు అందరూ అనుకుంటారు. ఇలాంటి వాటికి లోను కాకుండా ఉంటే శ్రేష్టమే. చెవుల్లో విన్నది, కళ్ళతో చూసినది నిజమనుకొని ముందరికి పోకుంటే శ్రేష్టమే. భార్య, పిల్లలు, అతిథులు వీరిని పోషించుకోవాలి, అతిథులకు స్వాగతం చెప్పి సన్మానం చేయాలి. తావను మాత్రంతో ఇబ్బంది లేదు. కానీ భార్యకు ఓ మహానుభావుడు ఉండేవాడు పేరు వద్దు కానీ ఓ భార్య ఇద్దరు ఇద్దరు కొడుకులు ఒక బిడ్డ. అంటే భారత భార్యాభర్తలు తమకు ముగ్గురు సంతానం. అబ్బా ఆయనకు ఆశ అసలు లేదట. ఆశ లేవు గారు నాకేం ఆశ లేదండి. నేను ఐదుగురు ఉన్నాం మాకు తాలా కోడి ఉంటే చాలండి. అంటే మాకు ఆశ లేదండి. అన్నట్టుగా సంతానము తాను బాగుండాలంట తప్పు కాదు. కానీ మా ఒప్పుకోవడానికి ఒక్కొక్క మేడ కావాలి. ఆ మేడ ఐదు అంతస్తులు ఉండాలి. దాంట్లో ఐదు కోట్లు ఉండాలి. దాన్ని వదులుకో. భోగాన్ని కాంపించే గృహస్తాశ్రమాన్ని వదిలి పెట్టాలి. భోగ కాంపించడం కాకూడదు, త్యాగం కావాలి. తేన త్యక్తేన భుంజీత ఏమన్నాడు ఈ సేవ వస్తే మనకు త్యక్తేన భుంజీత యజ్ఞేన దానేన తపస అనాసకేన. బ్రాహ్మణః వివిధి సంతి. అది కావాలి. త్యాగంతో త్యాగేన ఏకే అమృతత్వ మానసు. మోక్షం పొందాలంటే భోగం కాదు త్యాగం కావాలి.

ఆ త్యాగం చేయటానికి మనం ప్రయత్నించే సమయంలోనే వీళ్ళు వచ్చి చెవుల్లో పారుపోస్తారు. ఇంక త్యాగం ఏం చేస్తాం? అందుకే అంటున్నారు జహి అంగనాశ్రమం అసత్తమ యూధ గాధం ప్రీణీహి హంస చరణం. మరి ఏం చేయమంటావయ్యా నువ్వు అంటే కాస్త ఈ భాష ఇక్కడ ఈ ఘట్టంలోని శ్లోకాలు కానీ ఈ ఘట్టంలోని పదగుంపన చాలా విశిష్టమైనటువంటిది. మొత్తం భాగవతంలో ఈ రచన లేదు. భాగవతం కొద్దిగా కఠినంగానే ఉంటుంది, సులభంగా అర్థం కాదు. అన్వయం కానీ పదములు గుంపలు కానీ అందులో ఈ భాగం చాలా విశిష్టమైనటువంటి భాగం. ప్రాచేతత నారద సంవాదం ఉండే ప్రాచీన పరిహి. ప్రాచీన పరిహి నారద సంవాదము భాగవతంలో. అత్యుత్తమము అని శాస్త్రం. అది అర్థమైంది అనుకోండి భాగవతం మొత్తం అర్థమవుతుంది. చాలామంది ఎందుకు ఈ బాధ అని అది చదివి అర్థం కాలేదు ఎందుకు చెప్పాలి? చదవకుండా చదివిపోతే అయిపోతుంది కదా అని దాన్ని వదిపెట్టి ముందరికి గంటేస్తారు. చదవాలి అబ్బే ఇది అర్థం కాలేదండి అని అన్నారమ్మ ముందరికి పోవాలి ఎందుకు బాధ ముందే వదిపెట్టేదాన్ని. అనేవాళ్ళు చాలామంది ఉన్నారు. కానీ దీన్ని చదివితే మొత్తం నాలుగు ఆశ్రమాల యొక్క సారం పిండి భావం అంటామే లేదా యక్ష అంటాం చూడండి అలా మొత్తం సారం తీసి మనకు కనిపిస్తాది. అందుకే ప్రీణిహి హంస శరణం. గృహస్తాశ్రమం జోలికి వెళ్ళకు. అలాంటి పది మంది కలిసి పాడేటువంటి పాటలను పాటలను విని ఆకర్షించబడకు. సన్యాసులు యోగులు ఎవరిని ఆశ్రయిస్తారో అలాంటి పరమాత్మను సంతోషింపచేయి. ప్రీణిహి హంస చరణం విరమ క్రమేణ క్రమక్రమంగా ఈ సంసారం నుంచి విరామం విరమించుకో. అంటే ఈ ఈ మూడు ఆ శ్లోకము మధ్యన వచనము మధ్యన ఈ శ్లోకము. ఈ రెండు కలుపుకుంటే గృహస్తాశ్రమాన్ని చెడగొట్టడానికి మూలం ఏమిటి? ఆశ. మనకు ఆశ చూపి మనను భ్రష్టులను చేయడానికి చాలామంది ప్రయత్నిస్తుంటారు. అలా ప్రయత్నించే వారి మాటలకు నీవు లోబడ్డావంటే ఉభయభ్రష్టుడవు అవుతావు.

ఆశను వదిలిపెట్టు. పరమాత్మను సంతోషింపచేయి. ఆశ ఒకేసారి నీవు విడిచిపెట్టలేవు కాబట్టి క్రమేన విరమ. ఈరోజు ఒక పది రూపాయలు వదిలిపెట్టు, రేపు ఇరవై వదిలిపెట్టు, ఎల్లుండి ముప్పై, తర్వాత యాభై, వంద, వెయ్యి, లక్ష, కోటి కొన్నాళ్ళకు ఇల్లు. ఒక్కసారే ఇల్లు వదిపెట్టాలంట అమ్మాయి ఇల్లు వదిపెట్టాలంట వద్దు పదే వదిపించు. అదే దానం అంటే అర్థం అదే. బ్రాహ్మణుడు కనపడితే ఓ పది రూపాయలు ఇచ్చావంటే నువ్వు గొప్పవాడవే. ఎందుకు గొప్పవాడవు? మమత దాని మీదే పోయింది కదా. దానం చేశావు ఉంటే అది నాది కాదని ఒప్పుకున్నట్టే కదా. నీ వస్తువులా ఒక భాగం నీది కాకుండా నీవే ఒప్పుకున్నావ్. మరి ఆ నీ మమతను పోగొట్టిన వాడు ఎవడు? నీ నుంచి దానం తీసుకున్నవాడు. నీ బరువు వాడు తగ్గిస్తున్నాడు కాబట్టి వాడిని దానం పెట్టాలి. న్యాయంగా ఇచ్చేవాడు గొప్పవాడైతే అన్నం ఇచ్చేవానికి పెట్టాలి. పెడుతున్నావా? ఇచ్చి మనమే వాడికి పెడుతున్నాం. మహానుభావా పుణ్యాక్తులవు నువ్వు నా ఆశలో ఈ భాగాన్ని తగ్గించావు. మమతను తగ్గించాడు. ఈరోజు 10, రేపు 100, ఇంకో రోజు 1000, ఇంకో రోజు లక్ష. సంవత్సరంగా భార్య, పిల్లలు, ఇల్లు అన్నీ విడిచిపెట్టి. దాచుకుంటే లాభం లేదు దానం చేసి చేయనే ఫలితం అనేది ఇదిగోండి స్థితికి వస్తావ్. అది ఒకసారి రాదు క్రమంగా రా. అంటే శృతం అనువీక్షితం బ్రహ్మన్ భగవాన్ యదభాసత నైత ధ్యానంతి ఉపాధ్యాయాః కిమ్ నా కిమ్ న బ్రూయుహు విదురియది అంటున్నాడు. అయ్యా అన్వీక్షితం కృతం అన్వీక్షకి వేదాంతం. కదా వేదాంతాన్ని విన్నాను మీ నుండి. భగవన్ యద భాగత మీరు చెప్పినటువంటి ఈ తత్వాన్ని ఈ వేదాంతాన్ని విన్నాను. కానీ చిన్న డౌట్ వచ్చింది. ఈ తత్వము మా గురువులకు తెలియదా? తెలియదా కాదు తెలియదు. అదేమిటిరా తెలిస్తే చెప్పేవారు కదా. నాకు చెప్పలేదు. అన్నీ చెప్పారు కానీ మా గురువుగారిలో ఈ తత్వం చెప్పలేదు. చెప్పలేదంటే బహుశా వారికి కూడా తెలిసి ఉండదేమో.

జ్ఞానవంత విని యక్తు యుద్ధం అంటున్నారు. నైత ధ్యానంతి ఉపాధ్యాయ మా గురువు గారిలో ఈ విషయం వారికి తెలిసి ఉండదు. నైత ధ్యానంతి ఉపాధ్యాయ కిమ్ న బ్రూవై హో విజుర్యది. ఒకవేళ తెలిసి ఉంటే ఎందుకు చెప్పనండి? చెప్పలేదు కాబట్టి వారికి ఇది తెలియదు. సంశయోత్కృతమే విప్ర సంచిన్నః త్వత్కృతో మహాన్. నాకు కలిగిన సందేహాన్ని మీరు పెద్ద సందేహాన్ని హాయిగా తొలగించారు. ఏమి సందేహం లేకుండా మహాన్ రుఢయోపిహి ముఖ్యంతి యత్రనేంద్రియ వృత్తయాః ఇంద్రియములు ప్రవర్తించకుండా ఎలా ఉండాలి? శబ్ద, స్పర్శ, రూప, రస, గంధములు అంటున్నామే విషయములు వాటి యందు ఇంద్రియములు ప్రవర్తిస్తాయి. ఎదురుగా ఉన్నాయి. విషయములు ఎదురుగా ఉండగా వాటిలో ఇంద్రియములు ప్రవర్తించకుండా ఉండటానికి ఎలా మనం చేయాలో ఏం చేయాలో అనే విషయంలో. ఋషులు కూడా మోహం పొందుతున్నారు. అంత క్రిస్టమైన విషయాన్ని మీరు చాలా సులభంగా వివరించి నా సందేహాన్ని అంతా తొలగించారు. ముఖ్యంతి యత్ర నేంద్రియ వృత్తయాః కర్మాని ఆరభతే యేనపుమానిహ విహాయతం అముత్ర అన్యేన దేహేనాచ్యుక్తాని స యదస్సునుతే ఎందుకంటే ఎంత విచిత్రమైన అంశాన్ని ఆశలో పడి ఎంత గుడ్డిగా నమ్మి ప్రవర్తిస్తారండి? ఏదో యజ్ఞం చేశాడు, స్వర్గం వస్తుంది అంటున్నాడు. స్వర్గము యజ్ఞము చేసిన వాడికే వస్తున్నదా వేరే వాడికి వస్తున్నదా? ఏన దేహేన ఏ శరీరంతో స్వర్గం చేస్తున్న యాగం చేస్తున్నాడో ఆ శరీరానికి స్వర్గం వస్తున్నదా? రావటం అంటే. యాగము చే శరీరాన్ని విడిచిపెట్టి స్వర్గం కోసం ఇంకో శరీరం తీసుకొని దాన్ని అనుభవిస్తారట. ఏం కరమనండి ఇది ఎట్లా నమ్ముతారు? చేసిన వాళ్ళు ఒకడా ఫలితం ఇంకొకడికా? అంటే నీ యజ్ఞం శరీరాన్ని విడువడానికా శరీరాన్ని పొందడానికా? శరీరాన్ని విడువడానికా ఇంకో శరీరాన్ని పొందడానికా? విడువడానికా? ఇంకో శరీరాన్ని తీసుకోవాలి దాంతో స్వర్గం రావాలి. మరి ఆ స్వర్గభరితం చేసిన వాడికా వచ్చిన వాడికా?

ఏం చెప్పావ్? చేసిన వాడికి కాదు. మరి అలాంటిది ఈ కర్మకు ఫల ఎంత అవుతుందండి? ఎవడు చేశాడో అంటే ఏ దేహంతో చేశాడో చేసిన దేహాన్ని విడిచిన వాడికి స్వర్గం వస్తుంది అంటే కూడా ఉత్సాహంతో చేస్తున్నారు వాళ్ళను. ఎంత వ్యామోహపరులు అనాలి. నీవు చనిపో నిరుత్సాహ వస్తుంది. చని చనిపోదు. ఆశ ఇంత గుడ్డిదా? చెప్తున్నావ్. కర్మాని ఆరభతే ఈన పుమాన్ ఏ శరీరంతో మానవుడు ఇక్కడ కర్మలు ఆరభిస్తున్నాడో తం విహాయ ఆ శరీరాన్ని విడిచిపెట్టి అముత్ర అన్యేన దేహేన దుష్టాని. వేరే చోట ఇంకో దేహంతో అనుభవిస్తాడట. దుష్టానిసయదస్సునుతే ఇతి వేదవిదాం వాదః సృయతే. ఇలా వేదము బాగా తెలిసిన వారు చెబుతుంటే తత్ర తత్ర అక్కడక్కడ మనం వింటున్నాము. ఆత్మకు అనుభవం ఎక్కడ ఉంది అసలు? అది అది కాదు. ఆత్మకి ఏ అనుభవం లేదు. ఆత్మకు అనుభవం శరీర సంబంధంతో. నాది కాని శరీరము నాది అన్న భావనతో ఆత్మకు బంధం ఏర్పడుతుంది కానీ అనుభూతి ఆత్మకు ఎక్కడా లేదు. శరీరము ద్వారానే. శరీరము పొందే అనుభూతిని మీరు పొందుతున్నాను అనుకుంటూ ఉన్నది. అయినప్పుడు శరీరము పొందే అనుభూతి అన్నప్పుడు ఆ శరీరము కూడా స్వర్గాన్ని ఏ శరీరం పొందుతుంది? జ్ఞానం చేయడం కాదు. అంటే కర్మకు, కర్తకు, భోక్తకు సంబంధం లేదు. కర్మ చేసే శరీరం వేరు, అనుభవించే శరీరం వేరు. రెండో లోటు అయినా అంటే ఎంత లోటు వెళ్ళాలి మనం? చేసిన శరీరం వేరు, అనుభవించే శరీరం వేరు. అయినా ఈ రెండు ఒకడికే లభిస్తున్నాయి అని తెలుసుకొని కూడా శరీరము ఆత్మ ఒకటే అనుకుంటున్నారండి ఏమైనా బుద్ధి ఉందా అంటున్నారు. శరీరాలు రెండు మారాయి కదా. శరీరం వేరు, స్వర్గం ముందు శరీరం వేరు. ఈ రెండు శరీరాలు దేనికి? ఆత్మకు. అది ఒక్కటే. అక్కడ దాకా పోడు ఆత్మ ఒక్కటే. కానీ ఆత్మ ఏ శరీరంతో యజ్ఞం చేసిందో అదే శరీరంతో స్వర్గానుభవాన్ని పొందడం లేదు.

యజ్ఞము చే శరీరాన్ని విడిచిపెట్టి కొత్త శరీరాన్ని తీసుకొని కొత్త శరీరంతో పాశురం చేసే పద్ధతి అనుభవిస్తున్నారు. ఇంత స్పష్టంగా చెప్పినా శరీరాత్మ భావాన్ని గుర్తించకుండా పోతున్నారు. శరీరం వేరు ఆత్మ వేరు కాదేదో మరి. స్పష్టంగా తెలిసిపోయింది. అది కూడా మరిచిపోయి ఇతి వేద విదాం వాదః సుర్యతి దత్వ కర్మయత్యేతే ప్రోక్తం పరోక్షం న ప్రకాశతే. చేసిన కర్మ చేసినవాడు లేనప్పుడు వాడికి తాటుగా ఆ ఘన ఫలితం ఇస్తుంది అంటే ఎలా అనండి? కదా పరోక్ష కర్మ. ఫలితము నీకు నీ ఎదురుగా ఇవ్వటం లేదు. అంటే ఏమిటి? స్థూల శరీరంతో ఉన్నటువంటి ఆత్మ చేసినటువంటి బాగా అర్థం కావాలంటే స్థూల శరీరంతో ఉన్నటువంటి ఆత్మ చేసిన యజ్ఞము భోగ శరీరంతో ఉన్న ఆత్మ అనుభవిస్తుంది. నరకం కూడా అంతే. స్వర్గమే కాదు నరకం కూడా ఈ జరిగినటువంటి పాపం యొక్క ఫలితము అదేం చెయ్యడం అంటారు యాతనా చెయ్యడం అంటారు. నరకంలో వచ్చేదేమో యాతన శరీరం. స్వర్గంలో వచ్చేది భోగ శరీరం. ఏమైనా ఆ శరీరం వేరు, ఆ శరీరం వేరు. శరీరం వేరు. కానీ శరీరాలు మూడు వేరైనా అనుభవం మాత్రం ఒక్కడికే అంటున్నారు. శరీరముతో శరీరి శరీరం నాదే అనుకొని అనుభవం కూడా నాదే అనుకుంటున్నారు. కదా అందుకోసమని. కర్మ యత్ క్రియతే ప్రోక్తం పరోక్షం న ప్రకాశతే. మనం ఉండగా చేసిన పని మనం లేనప్పుడు ఎలా పరిచమిస్తుంది అయ్యా? పరోక్షముగా కర్మ ప్రకాశ కర్మక్షణికం. ఇప్పుడు చేశామంటే అయిపోయింది. ఇప్పుడు చేసిన కర్మ ఫలితం ఎప్పుడో ఇస్తుందే నమ్ముదామా? కుదరదే అలాంటి దాన్ని కూడా నమ్ముతున్నారు ఇలాంటి సంశయాన్ని నాకు మీరు తొలగించవలసింది. అంటే ఏనైవారభతే కర్మ తేనైవ అముత్ర తత్పుమాన్.

నాయనా, నీవు ఏమి కన్ఫ్యూజ్ కావద్దు, ఇందులో డౌటే లేదు. దేనితో ఇక్కడ కర్మ చేస్తున్నావో దానితోటే పరలోకంలో అనుభవిస్తున్నావ్. అదేంటండీ ఇంతకుముందు కాదన్నారు కదా భ్రమపడ్డావురా చేసేది శరీరం అంటున్నావు బాగుంది కానీ శరీరము జడము. కదా? అదే పని చేయదు. దానితో చేయించేది ఒకటి ఉండాలి. దాన్ని ఏమంటారు? మనస్సు. కదా? ఏ మనస్సుతో ఇక్కడ పని నీవు చేయించావో అదే మనస్సుతో అపగ వస్తుంది. అంటే ఈ శరీరంలో ఆ శరీరంలో ఉండే మనస్సు ఒక్కటే. అందుకే సంస్కారం దేనికి మనస్సుకే. వాసన దేనికి మనస్సుకే. కొన్ని కోట్ల జన్మలు వారి మారిన వారి మనస్సు మారదు. కాబట్టి మనము కొన్ని ప్రాంతాలకు వెళ్ళినప్పుడు కొందరు వ్యక్తులను చూసినప్పుడు వీడు చాలా దగ్గరి వాళ్ళలాగా ఉంది వీడు మన వాళ్ళలాగా ఉన్నాడు ఏదో ఎన్నెన్ని జన్మలు ఇదన్నా ఎన్నెన్ని జన్మల అనుభవం ఇదంతా ఉంది. ఎక్కడి అనుబంధం మరి ఏమది కొత్తగా ఇప్పుడే కాశాం. ఇవాళనే చూశాం వీడు ఎందుకోనండి దగ్గర వాడు అనిపిస్తున్నాడు. ఎవరికి అనిపిస్తున్నాడు మనస్సు కనిపిస్తుంది. అంటే ఎప్పుడో ఈ మనస్సు ఆ మనస్సు లింక్ ఎక్కడో ఉండి ఉంటుంది అందుకే అనిపిస్తుంది. కానీ శరీరాన్ని గురించి పట్టించుకోకు. ఏ మనస్సు ఈ పని చేయించిందో అదే మనస్సు ఫలితాన్ని అనుభవిస్తుంది. మనస్సు ఒకటే చూడండి. ఏనైవ ఆరభతే కర్మ తేనైవ అముత్ర తత్పుమాన్ భుంగ్తేహి అవ్యయ అవ్యవధానేన లింగేన మనసా స్వయం. మనసా మనస్సుతో అనుభవిస్తూ ఉన్నది. ఆ మనసు అనుభవిస్తుందా? దాని రూపం ఉందా? అంటే లింగేన. లింగం అంటే శరీరం. ఏమంటారు లింగం అంటే శరీరం. లింగేన మనస మనస్సు ఏర్పరిచినటువంటి శరీరంతో. ఏమిటి? స్థూల శరీరం రావడానికి కానీ, సునీలం రావడానికి కానీ ఏమిటి మూలం? మనసే. మన ఏవ మనుష్యాణాం కారణం బంధ మోక్షయో ముందర వస్తుంది ఒకసారి ఇందులో చెప్తాను.

నరకం రావాలన్నా, మోక్షం రావాలన్నా ఏది కారణం? మనస్సే కాదు. నీ శరీరం మానవ శరీరం కావచ్చు, పక్షి శరీరం కావచ్చు, మృదం కావచ్చు, పక్షి కావచ్చు, అవసరం లేదు. మోక్షం రావాలన్నా, నరకం రావాలన్నా మనస్సే. కదా? గుణేసు సక్తం. బంధాయా గుణేష్ తత్వం బంధాయా పరే పుంసుచ మోక్షదం మనస్సు త్రిగుణాలలో ఆసక్తమైతే నరకం వస్తుంది పరమాత్ములో ఆసక్తమైతే మోక్షం వస్తుంది. చెప్తాడు మనకు శయానం ఇవముత్సుజ్య స్వతంతం పురుషో యథా కర్మాత్మని ఆహితం భుంగ్తే తాదృచేన ఇతరేనవా ఎందుకలా చెప్పుకోవాలి అంటే చేసిన శరీరం వేరు, అనుభవించే శరీరం వేరు, ఎలా ఒప్పుకోవాలండి అంటున్నావు. మరి నేను పోతున్నాను అంటున్నాడు. మరణించేవాడు కారం దగ్గరికి వచ్చేసిందండి ఇక్కడ నేను వెళ్తున్నాను అన్నాడు. ఆ వెళ్తున్నాను అన్నవాడు ఎవరు? శరీరమేనా? ఆత్మనా? కదా? వాడు పడుకునే ఉంటాడు. చనిపోయేవాడు అంటే ఏమైతాడు? పడుకునే ఉంటాడు. పడుకొని ఉన్న వాడిని వదిలిపెట్టి నీరు పోతున్నాడు అప్పుడు పోతాడు. మరి వాడేవాడు? శరీరం కాదు. మరి వాడు శరీరం కానప్పుడు ఆ శరీరం నాది నేను దీన్ని విడిచిపోతున్నాను అని శరీరంతో సంబంధం కలిపేడు ఎవరు? ఆత్మ కలపదు. మనస్సు కలపదు. పడుకొని ఉన్న శరీరాన్ని విడిచిపెట్టి పోతాడు కానీ ఆత్మ అందులో ఉన్న మనస్సును విడిచిపెట్టి పోడు. మనస్సును తీసుకొని పోతాడు. ఆ మనస్సులోనే ఈ శరీరంతో ఏమేమి చేశాడో అవన్నీ ఆ మనస్సులో నిక్షిప్తం. ఇప్పుడు చెప్తాం కదా కంప్యూటర్లో చిప్స్ ఉంటాయి చిప్స్. ఒక చిప్పులో ఓ లక్ష ఉంటాయి. అవునండి. అది పెట్టేస్తే అందులోకి వచ్చేస్తాయి. అది తీసేస్తే అవి వెళ్ళిపోతాయి.

ఉత్త కంప్యూటర్లో ఏం లేదు డోల్లా. ఉత్త డబ్బా అనే రంధ్రం ఉత్త బొయ్యారం తప్ప ఏం లేదు. అందులో చిప్ప పడేసాం అనుకోండి ఓ వెయ్యి వెయ్యి వస్తాయి. ఎక్కడిదాకా చిప్ప అంటే మన ఉత్సాహం. ఈ మనస్సులో ఇది ఎంత పెద్ద గొప్ప గొప్ప చిప్ప అంటే ఈ మనస్సు కోట్ల జన్మల సంస్కారాలన్నీ అందులో ఉంటాయి. ఒకే రెండు జన్మలు కాదు కోటి జన్మలు మీరు ఎత్తితే కోటి జన్మల్లో మీకున్న సంస్కారం అంతా అందులో ఉంటుంది. ఒక మనస్సు ఒక మనస్సు ఉంది. మన దానికి ఆకారం లేదు. అది అణు. మనస్సు ఏంటి విభు కాదు అణు. చాలా చిన్నది. అది ఇంద్రియం. కనబడదు. మళ్ళీ అది ఇంద్రియం. ఈ మనస్సు మొత్తం శరీరంలో ఉన్న అన్ని ఇంద్రియాలను శాసిస్తుంది. ఒక్కొక్కసారి బుద్ధిని కూడా శాసిస్తుంది. బుద్ధిని అనగదొక్కి తాను ముందరికి వస్తుంది. కాబట్టి దాని వెంట ఇవన్నీ ఉంటాయి రా బాబు. అయినప్పుడు ఏ మనస్సుతో యజ్ఞం చేశావో ఆ మనస్సుతోటే భజ్ఞం అనుభవిస్తున్నాం. ఒక ఆచారం మారింది మనస్సు మాత్రం అది. అంటే హోటల్ అదే ఉంటుంది బల్బు మారుతుంది. పెడితే తెలుస్తుంది లైట్ వచ్చేస్తుంది అన్నమాట. బల్బు తీసేసావ్ ఇంక బల్బు పెట్టేసావ్. కరెంటు ప్రసాదం అయ్యేటువంటి అది మాత్రం అలాగే ఉంది. అలాగే వచ్చి పోయేటువంటి మనస్సు అలాగే ఉంది సరిగా అని పోతుంది. ఇది ఇటు ఇటు పక్కకు పెట్టావు ఇంకో చిరుగ తీసుకున్నాడు. దానికి గహించి చెప్తున్నాడు. శ్రేయానిమ ముత్సృజ్య ప్రసంతం పురుషో యథా కర్మాత్మన్యాహితం పుంక్తే తాదృశేన ఇతరేణవా. అలాంటి దానితో కానీ మరొక దానితో కానీ అంటే ఆ శరీరంతో అనుభవించవచ్చు ఈ లోకంలో పరిలోకానికి పోతే ఇంకో శరీరం అనుభవించవచ్చు కానీ శరీరంతో అంటే అనుభవించేది శరీరం కాదు. అది కేవలం శరీరం సాధనం అంటే ఇన్స్ట్రుమెంట్ అన్నమాట దాని పని. బల్బు లైట్ వస్తుంది, కరెంటు వేరే ఉంటుంది దాంతో లైట్ రాదు కరెంటు లేకపోతే ఇక్కడ బల్బు పడితే వస్తుందా? రాదు. కరెంట్ ప్రసారం అయితేనే బలుపు పెరుగుతుంది. ఈ మనస్సు యొక్క సంస్కారం ఉంటేనే శరీరం అనుభవిస్తుంది. అనుభవింప చేస్తుంది. అందువల్ల అలా శరీరంతో కానీ ఇంకో శరీరంతో కానీ అనుభవించడానికి మూలమైనటువంటి మనస్సు మాత్రం.

ఒక్కటే. అంటే మనం ఎంత జాగ్రత్తగా, ఎంత లోటుగా వెళ్లి మనం ఆలోచించాలి. మమకారం కానీ, అహంకారం కానీ, తక్కిన అన్ని భావాలు దేనివి? శరీరానివి కావు. మనస్సువి. దాన్ని చిక్కపట్టుకోగలిగితే సంసారాన్ని వాడు జయిస్తాడు. కానీ అది ఒకసారి జయిస్తే వెళ్ళిపోయేది కాదు. నువ్వు ఒక్కసారి గెలిస్తే మనసు నిన్ను లక్ష సార్లు గెలుస్తుంది. పగ తీర్చుకుంటుంది. మళ్ళీ లేవకుండా ఉండేలా చేయాలి తప్ప ఇప్పుడు నేను గెలిచాను కదా ఇక నన్ను ఏం చేస్తుంది అంటే తెల్లారి నిన్ను ఓడిస్తుంది. అది ప్రధానం చెప్తున్నారు. మమైతే మనసా యజ్యతు అతు అహమితి బ్రువన్. మనస్సుతోటే నేను, నాది, ఇతను, ఇది అని చెప్తారు. మనస్సు లేదు ఇంకేం చెప్తారు? ఇది బ్రువన్ గుణ్యేలాతత్పమానురాద్ధం కర్మయేన పునర్భవః శరీరముతో చేసిన కర్మను మనస్సు నాది ఇది. ఇలా నేను చేశాను. ఇది ఇతను, ఇది నేను, ఈ వస్తువు నాది అని మనసే అనుకుంటుంది. మనస్సు దేన్ని నాది అనుకుంటుందో దానితోటే మళ్ళీ పుడతాడు వీడు. యతు పునర్ఫల మళ్ళీ ఎందుకు పుడతాడు లేకుంటే? ఏ శరీరం పోయింది? మళ్ళీ ఎవరు పుట్టాడు? ఆ శరీరం ఎవరు పుట్టిందా? ఆ శరీరం పూడి అయింది. నాస్తికులు అడిగే ప్రశ్న ఏమిటి? కాలిపోయే శరీరం మళ్ళీ ఎట్లా పుట్టుతుంది రా అని అది పుట్టదు మేము కూడా ఒప్పుకుంటాం. మా ఊరు కూడా మీకే. కాలిపోయిన శరీరం మళ్ళీ పుట్టదు గ్యారెంటీ ఎవరి మన లేదు. కానీ ఆ శరీరం ఎవరిదో వాడు మళ్ళీ పుట్టదు.

చిరిగిన చెట్టు మళ్ళీ మనం కుక్కోం, మళ్ళీ తోడుక్కోం. దానికి అర్థం వేరే చెట్టు తీసుకోవాలా అర్థమా? చెట్టు వాడాం కొన్నాళ్ళు, చిరిగిపోయింది, అవతల పారేశాం. మనం ఏం జవాబు క్వశ్చన్ ఏం వేయాలి? అవతార మా చెట్టు మల్లేలా వస్తుందయ్యా అని అడిగితే నవ్వాలనా ఏడువాలనా అది రాదు మనం ఇంకో చెట్టు కుట్టించుకుంటాం కదా అలాగే కాలిపోయే చెరువు మళ్ళీ రాదు కానీ శరీరం దేనిదో అది ఇంకో చెరువు దాన్ని తీసుకుంటుంది దానికి ఏమిటి ఇబ్బంది అంటే నీ ప్రశ్నే హేతుబద్ధం కాదు. అంటే శరీరము కంటే వేరే ఇంకోటి ఉన్నదని తెలిసిన వాడు ఎవ్వడు మళ్ళీ శరీరం రాదు అనడు. గమనించు. శరీరమే ఆత్మ అనుకునేవాడు మాత్రమే ఆ శరీరం కాస్త పోయింది మళ్ళీ ఎలా పుడతాడు? అనుకుంటున్నాడు. శరీరము శరీరము కలవాడు అన్న భేదం తెలుసుకున్నవాడు ఈ క్వశ్చన్ ప్రశ్న ఇయ్యడు. ఎలా వచ్చిన వాడు పుడతాడండి అడగడు వాడు. ఎందుకంటే శరీరం పోతుంది వాడు ఉన్నాడు కదా. ఇంకో జరుగం తీసుకుంటాడు. ఇల్లు కూలిపోతుంది ఇంకో ఇల్లు కట్టుకుంటాడండి. ఇల్లు పోగానే మన ఇంట్లో మన చే పోతాడు చూడు. కాబట్టి దేనితో చేశావో అది ఇక్కడ కూడా ఉన్నది. దాన్ని నీవు మర్చిపోవద్దు. రాద్ధం కర్మ ఏన పునర్భవః ఈ శరీరంతో నీవు ఏ పని చేశావో, ఈ శరీరంతో నీ మనస్సు ఏ పని చేయించిందో, ఆ చేయించిన పని వలన కలిగిన సంస్కారము గల మనస్సు ఇప్పుడు కూడా ఉంది కాబట్టి, ఆ మనస్సుతో మళ్ళీ నీవు పుడతావు. మనస్సు ఉన్నది అంటే, శరీరం చేసిన అన్ని కర్మల వలన కలిగిన సంస్కారం మనస్సులో నిండి ఉంటుంది. దాంతో పుడతాం. దాంతో గట్టిపోతాం. దాంతోటి స్వర్గం అరిగిపోతాం. లేకుంటే ఇక్కడి వాళ్ళు అక్కడికి పోయాడంటే ఎట్లా పోయాడు? శరీరమే ఆత్మ అనుకుంటే యజ్ఞం చేసినవాడు స్వర్గానికి పోయాడంటే మరి ఇక్కడే గట్టిగా పూడి చేయడు వెళ్ళిపోయాడు. ఎవరు? సంస్కారము, చిత్తము, మనస్సు, బుద్ధి, ఆత్మ. ఇవన్నీ ఉంటాయి అవి ఎక్కడికి పోలేదు. అవి తగలబడవు అవి చావవు. వాటి వల్లే పునర్భవః మళ్ళీ పుడతావు. యదా అనుమీయతే ఆ ఉంటుంది అది లేకుంటే ఏముంది. యదా అనుమీయతే చిత్తం ఉభయైహి ఇంద్రియేహితైహి

ఏవం ప్రాగ్దేహజం కర్మ లక్ష్యతే చిత్తవృత్తిసిధి. మనస్సు ఒకటి ఉన్నదని ఎందుకు ఒప్పుకోవాలి? ఇంకా అసలు రోజకు వెళ్ళదామా సరే ఎలాగో చర్చకు వచ్చాం కదా. అయినప్పుడు మనస్సు ఉందని ఎందుకు అనుకోవాలి? మనస్సు ఉన్నది ఎందుకు అనుకోవాలంటే ఇంద్రియములతో పనిచేస్తున్నాడు కాబట్టి అనుకోవాలి. అదేం చేయబడు అంటారా? అర్థం కాదు. కొంచెం జాగ్రత్తగా అర్థం చేయండి. మనస్సు అనేది చేయించేది ఒకటి లేదు. ఇంద్రియములే చేస్తున్నాయంటే ఇంద్రియములు అన్ని ప్రాణులకు సమానములు. కనులు, ముక్కు, చెవులు, నాలుక, నోరు ఈ అవయవాలు మనుషులకు ఉన్నాయి, పశువులకు ఉన్నాయి, పచ్చులకు ఉన్నాయి, మృగాలకు ఉన్నాయి, పీటకాలకు ఉన్నాయి. సరే పక్క వాళ్ళని వదిలేయొచ్చు. మానవులందరికీ ఒకే రకమైన ఇంద్రియాలు ఉన్నాయి. అయినప్పుడు అందరూ ఒకే రకమైన ఎందుకు చేయటం లేదు. అదే అందుకే దాన్ని పడుకోవాలి ఈ మాట. మనస్సు ఉన్నదని ఒప్పుకుంటే సమానం దొరుకుతుంది. మనస్సు లేదన్నారు అనుకోండి. మనస్సు లేదు బుద్ధి లేదు అన్న తర్వాత కేవలం శరీరంలో ఉన్నటువంటి ఇంద్రియములే పని చేస్తే అన్ని ఇంద్రియములు సమానం కాబట్టి అందరూ ఒకే తీరుగా వ్యవహరిస్తారు. మంచి లేదు, చెడు లేదు, అన్నీ మంచే ఉండాలి. అది మామూలుగా బుద్ధి కర్మానుసారమే అంటారు. అంటే బుద్ధి కాపాదిస్తున్నారు. దేనికి కాపాదిస్తున్నారు? అంటే ఈ కర్మ సంస్కారం బుద్ధి కొంటుంది మనస్సు. ఎక్కడ బుద్ధి ఎక్కడ బుద్ధి ఎవరిది? మనస్సులో నుంచి దానికి పోవాలి. బుద్ధికి ఇంద్రియాలకు మధ్యన మనస్సు వారదు. లింక్ అది. బుద్ధి మనస్సును కూడా త్యాసిస్తుంది. బుద్ధి ఆలోచనాత్మక. మనస్సు సంకల్పాది. మొదలు సంకల్పిస్తుంది. సంకల్పించాలి అంటే దానికి సంస్కారం ఉండాలి కదా. ఎక్కడికి నమస్కారం కర్మలు చేస్తే ఆ ఒక్క మనస్సును మీరు పక్కకు పెట్టేసేయండి అప్పుడు ప్రాణులన్నీ సమానం కావాలి. కనీసం మానవులందరూ ఒకే రకంగా పని చేయాలి. చేస్తున్నారా? ఒకే తీరు ప్రవర్తించాలి, ప్రవర్తిస్తున్నారా? పని ఏమిటి కారణం? అంటే ఇంద్రియములు కావు. ఇందెం వెనక ఉండి ఎవరో పని చేయిస్తున్నారు. వాడు వాడికి వీడికి డిఫరెన్స్. చెవులు కన్ను ముక్కు ఒకటే అయినా వాటితో పని చేయించేది వేరే.

అక్కడ డిఫరెన్స్ ఉందన్నాడు అంటే వాడి మనసు వేరు, వీడి మనసు వేరు, ఇంకోటి మనసు వేరు కాబట్టి వేరే యొక్క వచ్చేస్తున్నాడు. జన్మ సంస్కారం మనసు కుందేనా? అయితే వాడు వేరు వీడు వేరు అనటానికి. సూచిక ఏది? తెలిపేది ఏది? ఇంద్రియాలే. ఇంద్రియములు ఆచరించేటువంటి పనులే మనస్సును ఊహింపజేస్తాయి. దండం పెట్టారనుకోండి వాడు భక్తుడు అండి అంటాడు. చెయ్యి లీపాలి అనుకోండి వీడు తామకుడు అండి అంటాడు. ఆలోచించండి. మనస్సు కనపడదు. కర్మలతోటే మనస్సును ఊహిస్తాం. దండం పెట్టాడు వాళ్ళు బుద్ధి పడుకురండి మంచివాడండి. తిట్టాడు కొట్టాడు అంటే వాళ్ళు దుర్మార్గుడు అండి వాడి మనస్సు మంచిది కాదండి. నీకు మనస్సు కనబడుతున్నదా? ఇంద్రియ వృత్తులు కనబడుతున్నాయా? ఇంద్రియ వృత్తులు కనబడుతున్నాయి. ఇంద్రియ వృత్తులతో మనస్సును ఊహిస్తున్నావు. మనస్సు కనబడదు. సూచిస్తుంది. వీడి మనసు మంచిది కాదండి. వాక్యం వినడం ఉత్తముడండి, మంచి మనసు అండి వానికి. ఎలా? ఇంద్రియ వృత్తి. కర్మేంద్రియం అంతే కాదు ఇంద్రియ వృత్తి రెండన్నాడు. జ్ఞానేంద్రియములు కర్మేంద్రియములు. ఈ రెండిటి ప్రవృత్తి వీటి యొక్క పనిని బట్టి మనసును ఊహిస్తాం. కర్మేంద్రియం ఎలా తెలుస్తాయండి? పొందిగ్గా కూర్చుంటాడు. నియమితంగా భుజిస్తాడు. నింపాదిగా వ్యవహరిస్తాడు. మెల్లిగా మాట్లాడతాడు. ఇచ్చుత పుస్తకంలో కూడా ఒక క్రమశిక్షణ ఉంటుంది. ఏమంటాం? వాడి సంస్కారం మంచిదండి. తములండి. కాబట్టి మనస్సు యొక్క స్వరూపాన్ని చెప్పేది ఉభయేంద్రియములు. అదే అంటారు కదా. ఇందులో యధా అనుమీయతే చిత్తం ఉభయైహి ఇంద్రియేహి తైహి. కర్మేంద్రియ జ్ఞానేంద్రియముల యొక్క పనుల చేత కోరికల చేత చిత్తాన్ని మనం ఎలా ఊహిస్తామో ఏవం ప్రాగ్దేహజన్ కర్మ దక్ష్యతే చిత్తవృత్తిసి. ఎంత దూరం వెళ్లాలంటే ఈ శరీరంతో ఉన్నవాడు చేసిన పనులతో వీడి మనస్సు ఇలాంటిదని మనం గుర్తుపడతాము.

వీడి మనస్సు ఇలాంటిదని గుర్తు పట్టిన తర్వాత ఇలాంటి మనస్సు ఉన్నది అంటే వీడు పూర్వ జన్మలో ఇలాంటి పని చేసి ఉంటాడు అని కూడా గుర్తు పెట్టాలి. ఆ ఇప్పుడు చేసిన పనులను బట్టి ఎలా మనస్సు ఇలాంటిదని ఊహిస్తున్నావో మనస్సు ఇలాంటిదని ఊహించడంతో ఆగిపోదు ఇలాంటి మనస్సు వీడికి ఉన్నదని తెలుస్తున్నదంటే వీడు పూర్వజన్మలో ఇలాంటి పనులే చేసి ఉండాలి. మనకి సంస్కారం కలిగింది. మనస్సుకి ఈ సంస్కారం ఉన్నది అంటే ఇంతకు ముందు జన్మలో ఫలానా పని చేసి ఉంటాడు. ఎలాగైతే వాతమో, పైత్యమో, జలుబో ఇవన్నీ అయితే ఏమంటాం ఫలానా పలా తిను ఉంటావు నువ్వు. చెప్తాం కదా. ఇలాంటి మనసు వీడికి ఏర్పడిందంటే ఇపో జన్మలో ఇలాంటి పని చేసి ఉంటాడు. అంటే పరత్పర అనుమాపకములు అన్నమాట. చాలా డెప్త్ లోతుకు వెళ్ళాలి. పరస్పర అనుమాపకములు. పనులు చిత్తాన్ని చెప్తాయి, చిత్తాన్ని అన్నీ చెప్తాయి. పరస్పర భావం ఎంత? ఇప్పటి పనులు చిత్తాన్ని చెప్తాయి, ఇప్పటి చిత్తము పూర్వ కర్మలని చెప్తాయి. అందుకే అంటున్నాడు ఆ ఏవం ప్రాగ్దేహజం కర్మ రక్షతే చిత్తవృత్తిభి స్వత్సనం చెప్తున్నాడు. మన చిత్తవృత్తులతో మన ప్రవృత్తితో ప్రాగ్దేహజం కర్మ రక్షితి. ఇదివరకి జన్మలో శరీరంతో చేసిన కర్మను మనం గుర్తించవద్దు. అంటే ఊహించవద్దు. వీటిలాంటి పని మనమే అనుకుంటాం కదా. బాధ బాగా వచ్చింది కొడుకుతోటో భార్యతోటో పిల్లతోటో వియోగం వచ్చేసింది ఏమంటాం పూర్వజన్మలో ఎవరు నడబడదేమో ఈ కష్టం మనకు వచ్చిందని నేడుస్తూనే ఉంటాం. భార్య భార్యతో నాకు వియోగం వచ్చింది, పిల్లలతో వియోగం వచ్చిందంటే నేను ఏ పిల్లలు వేదించాను. కౌసల్య అంటుంది నూనమ్మయ పురా అనేక జన్మసు శాతితాస్థనాః. దూడలు పాలు తాగుతుంటే ఆవు ఆవు యొక్క పొదువుని నేను పోజంలో కోసి ఉంటాను. అందుకే నా పిల్లవాడు నాకు దూరం అయ్యాడు అంటుంది పోజు. మయా శాతితా స్థనా ఊహిస్తాను అంతే. కాబట్టి మన ఇప్పటి కర్మలు పూర్వోప కర్మలను సూచిస్తాయి. దాని మనస్సులో పెట్టుకొని చిత్తవృత్తివి నానభూతం పుతానేన దేహేన అదృష్టమస్రుతం కదాచితు బలర్చేత యద్రూపం యాద్రుగాత్మని అంటే నీవు ఎన్నడూ అనుభవించనటువంటి విజయము.

ఎన్నడూ చూడనిది, ఎన్నడూ విననిది, ఎన్నడూ అనుభవించనిది, ఎప్పుడూ చేయనిది నీ ఆరోజనలోకే రాదు. నువ్వు ఆలోచించావు అంటే, భావించావు అంటే, అనుకుంటున్నావు అంటే, అనుమానిస్తున్నావు అంటే, అలాంటి దానితో నీకు సంబంధం ఏదో ఒక జన్మలో. తప్పకుండా ఉండే ఉంటుంది. ఏ సంబంధము లేకుండా, ఏ అనుభవము లేకుండా, ఏ కర్మ లేకుండా, ఏ ప్రవృత్తి లేకుండా కొత్తగా నాకు ఆలోచన వచ్చినది అన్న మాట తప్పు. సంబంధం లేకుండా, సంస్కారం లేకుండా ఏది రాదు. చెప్తున్నాను కదా. కదల్భలధ్యేత యద్రూపం యాదృగాత్మని తేనాస్య తాదృశం రాజన్ లింగినః దేహ సంభవం. ఈ అనుభవంతో, ఈ ఆలోచనతో, ఈ పనితో, ఈ ఆసక్తితో, ఈ ప్రవృత్తితో నీ వ్యవహరించావో, నీ వ్యవహారం వలన కలిగిన సంస్కారానికి అనుగుణముగానే నీకు మళ్ళీ శరీరం లభిస్తుంది. నీవు మళ్ళీ పుడుతున్నావంటే ఎక్కడిది? నీ సంస్కారం నీకు శరీరాన్ని ఇస్తుంది. నీ మనస్సు నీకు శరీరాన్ని ఇస్తుంది. నీవు చేసిన పని సంస్కారాన్ని కలిగిస్తుంది. ఆ సంస్కారమే దేహాన్ని ఇస్తుంది. ఉన్న దేహం విడువటానికైనా కొత్త దేహం రావటానికైనా మనస్సే కారణము. మనస్సుకున్న సంస్కారమే కారణము. అంతే తప్ప యాగ శరీరం వేరు, స్వర్గం పొందిన శరీరం వేరు, ఏ కలరండి ఇవి? పిచ్చివాడా శరీరం వేరు చేయించిన మనస్సు ఒకటే ఉన్న సంస్కారం ఒకటే అదే మనస్సు అనుభూతి దేనికి శరీరానికి కాదు కదా నువ్వు గంధం రాసుకున్నా, చందనం రాసుకున్నా, బురద రాసుకున్నా, పట్టుది కట్టుకున్నా లేక పేలిక కట్టుకున్నా, బట్టలు కట్టుకోకున్నా అనుభూతి ఎవరికి? నేను ఇంత బాగా అనుభవించే నా శరీరానికి ఇంత భోగం వచ్చింది అంటుంది తప్ప శరీరం ఎప్పుడు నాకు ఇంత భోగం వచ్చింది అంటుంది ఆయన. భోగం భోగం శరీరానికి భోగ అనుభవం మనస్సు.

కాబట్టి అనుభవం వలన కలిగిన సంస్కారమే ఇంకో శరీరాన్ని ఇస్తుంది. ఉన్న అన్ని శరీరాల కంటే మానవ శరీరం మంచిది. నాకు అదే కావాలని మనస్సు కోరుకుంటుంది. ఎందుకు? కలిగిన దాన్ని తెలుసుకునే ఛాన్స్ ఒక మానవడికి కలుగుతుంది. గంధం పూసుకుంటే తేడా ఏమిటి? చందనం పూసుకుంటే తేడా ఏమిటి? కస్తూరి పూసుకుంటే తేడా ఏమిటి? బురద పూసుకుంటే తేడా ఏమిటి సంగతి? పసుపు తెలవదు. అది బురదలోనూ పొడుతుంది, అత్తలు పూస్తే అత్తలు పూసుకుంటుంది. ఇది సువాసన అని అది దుర్వాసన అని దానికి తెలవదు. ఆ విడమలి చేసుకునే జ్ఞానం ఎవరికు ఉంది? మానవ దేహంలో ఉన్న మనస్సుకు ఉంది. దేహ సమానమే. మనస్సు పశువు ఉంది మనిషికి రెండు ఇద్దరికి ఉన్నాయి. పశువుకున్న మనస్సుకు సంకల్ప వికల్పాలు లేవు. ఈ మనస్సుకు సంకల్ప వికల్పాలు ఉన్నాయి. కాబట్టి దీన్ని కోరుకుంటావు. దాన్ని నీవు కోరుకుంటున్నావంటే అలాంటి పనులు చేసి ఉన్నావు. అది ఆలోచించుకో. అని చెప్పి రాజన్ తేన సాదృశ్యం రాజన్ లింగినః దేహ సంభవం. అలాంటి సంస్కారం ఉన్నటువంటి వాడికి ఆ మనస్సుకే దేహం కలుగుతున్నది. వింగిటి ఆత్మ మనస్సు రెండు చెప్పొచ్చు. అంటే సంస్కారంతో దేహం యొక్క సంస్కారంతో మనస్సు కూడా సంబంధం ఉండదు. సంస్కారం వస్తేనే మనస్సుకు దేహానికి కాదు. దేహంతో సంబంధం లేదు. సంస్కారం మనస్సుకు కలుగుతుంది. మనస్సు కలిగిన సంస్కారంతో దేహంతో సంబంధం ఏర్పడుతుంది. ఏ సంస్కారం మనస్సు పొందిందో అలాంటి దేహం వస్తుంది. ఎలాంటి కర్మ చేశారో అలాంటి సంస్కారం కలుగుతుంది. దేహ ఏం లేదు డౌట్ ఏం లేదు. ఎలాంటి కర్మ చేశాడో అలాంటి సంస్కారం. ఎలాంటి సంస్కారం కలిగిందో అలాంటి దేహం. ఈ దేహము మళ్ళీ అలాంటి పనులే చేస్తుంది. అదే రొటీన్. మనం చూడాలే పొద్దున్నే లేస్తాం, పొద్దున్నే పడుకుంటాం, మార్పు లేదు. వెరైటీ వెరైటీ అంటున్నారు తప్ప ఈ వెరైటీలో మార్పు లేదు. సరే కొందరు కావాలంటే తెల్లారి పని చేస్తున్నారు, పొద్దున్నే పడుకుంటున్నారు. కదా? శరీరానికి రెండే నిద్రపోవడం పని చేయడం. కాకపోతే ఈ వెరైటీ మాది చూద్దాం మరి. అన్ని వెరైటీ కావాలి కదా? కొత్తది పెట్టి చూద్దాం. ఆహార నిద్ర భయాదులు అన్ని ప్రాణులకు సమానం. ఒక్క సంస్కారం తేడా.

అది దేనికి మనస్సు అందుకోతమని శ్రద్ధత్వ అనరుభోతోత న మనస్రక్తు మరహతి ఇదివరకు ఎన్నడూ అనుభవించని కొత్త విషయాన్ని మనస్సు సృష్టించలేదు. శ్రద్ధత్వ జాగ్రత్తగా అర్థం చేసుకో హెచ్చరిస్తున్నాడు. శ్రద్ధత్వ అననుభూతః అర్థః నమనః శ్రస్తుమర్హతి. ఇదివరకు ఎన్నడూ అనుభవించని విషయాన్ని మనస్సు సృష్టించలేదు. నీవు ఒకటి సంకల్పించావంటే, ఒక దాన్ని నీవు కోరావంటే, దానికి సంబంధించిన అనుభవం నీకు ఎప్పుడో ఎక్కడో ఉంది. ఫలానా చోట అని చెప్పలేవు కానీ ఉంది. ఎన్న రావించిన విషయం మాత్రం మీకు కొత్తగా నీ మనస్సు సృష్టించలేదు. అననుభూతోర్ధః నమనః శ్రస్తు మర్హతి. మనయే మనస్సు తెచ్చ పూర్వరూపాని శంసతి. స్పష్టంగా చెప్తున్నాడు మనిషికి పూర్వరూపాలని చెప్పేది ఏది మనసే. నీవు మనకు ఉంది అది ఏంది జ్యోతిష్యంలో. నవాంశం అలాగే ఆరూఢ చక్రం. ఈ రెండిటినీ కలిపితే మనం పునజన్మలో ఏమిటో చెప్పొచ్చు ఈ జన్మం. పామ, తేల, నక్క, కుక్క, ఎదుక, పిల్ల. మనం ఎలా పుట్టి ఉన్నామో నవాంశను ఆరూఢాంశను రెండు కలిపి విశ్లేషిస్తే మన జన్మ చెప్పొచ్చు. అంటే ఏ గ్రహము మనం పుట్టినప్పుడు ఏ స్థానంలో ఉందో ఆ గ్రహము ఆ స్థానంలో ఉంటే మన మనస్సు ఎలా ప్రవర్తిస్తుందో, మన మనస్సు ఎలా ప్రవర్తించడం వలన కలిగిన సంస్కారంతో. మళ్ళీ అలాంటి పని చేయడానికి గ్రాములు అక్కడ చేరుతాయో ఈ మూడు కలుపుకుంటే మనం పూర్వం ఫలానా. గోడ ఉంది మరకను బట్టి ఇదిగో ఇక్కడ పలా పెట్టి ఉంటారు వీళ్ళు ఒక ఫోటో దగ్గర ఇచ్చామనుకోండి ఒక పదేళ్లు ఫోటో తీసేసాం మనం వెళ్ళిపోయాం. కొత్త వాడికి ఏం చేస్తాడు? ఇక్కడ వాడు ఏదో ఫోటో పెట్టి ఉన్నట్టు ఉంది. ఏదో బానే ఉంది, నన్ను కూడా ఫోటో పెట్టుకున్నాం పడు, అది పెట్టాడు. మరక పడుతుంది. ఈ అలాంటి మరకలు ఈ మనస్సుకి ఎన్ని కోట్లు పడ్డాయో.

ఎన్నో జన్మ సంస్థలు ఆ అందులో ఉంటుంది. ఇన్ని కోట్ల మరకలతోటే శరీరం ఓహో ఇది ఈ పని చేసి ఉంటుంది అప్పుడు సరే నేను కూడా చేస్తాను అంట మళ్ళీ ఎందుకు మారాలి మారాను. అదే వ్యవహారం. కాబట్టి మనము పూర్వరూపములో ఏమిటో, పూర్వ జన్మలో ఏమిటో, మన పూర్వరూపం ఏమిటో మనస్సే చెబుతుంది. పూర్వరూపాని శంసతి. భవిష్యత అంతే కాదు. ఇదివరకు ఎలా పుట్టామో చెప్పడమే కాదు, ఇక ముందు ఎలా పుడతామో కూడా మనస్సే చెబుతుంది. అంటే ఇప్పుడు నీవు చేస్తున్న మనలను బట్టి నీకు వచ్చే నెక్స్ట్ జన్మ ఏమిటో చెప్పేసేయ్. పురజన్మ కాదు అంటాను కదా నువ్వు వచ్చే పుక్కగా పుడతావు రా ఇట్లా పాడు బొమ్మలు చేస్తున్నావ్ మనం తిడితే కోపం వచ్చింది. అది ఉత్తమారా జాగం తెలుస్తూనే ఉంది దొంగ బుద్ధి బాగా ఉంది తన ఇంట్లోనే దాన్ని దొంగ దొంగ వేశాడు అనుకోండి ఉంటాడు స్వామి మన ఇల్లే అన్నం తల్లి అమ్మ వండింది నాన్న ఉన్నాడు అందరం తింటున్నారు వాడు వద్దు అంటాడు అమ్మ నాన్న పోగానే రోడ్డు పోయి తలుపు పెట్టుకొని దొంగ దొంగ అన్నం తింటాడు ఒక ఆధారం ఉంది. అసలు ఏంటి వారు అయితే ప్రోజనంలో కుక్కరై ఉండాలి లేదా నెబ్దెంలో ఆబంద్ ఆబవు అని. అలాగే పుట్టాలి ఉండాలి లేదా పుట్టి ఉండాలి అని ఉండాలి. తమ చెప్తా అనుభవం అయింది అందులో అందుకే అంటున్నాడు తదైవ నభవిష్యతః రాబోయే రూపము వచ్చి ఉన్న రూపము రాబోయే రూపం. అంటే నీవు ఇలా మాత్రం పుట్టావయ్యా. ఖండితంగా చెప్పొచ్చు మనసును చూసి. న భవిష్యతః అదృష్టం అశ్రుతం శాస్త్ర కించిన్ మనసి దృశ్యతే యధా తధా అనుమంతవ్యం దేశ కాల క్రియాశ్రయం. కాబట్టి ఇదివరకు ఎన్నడూ చూడనిది, ఎన్నడూ విననిది, ఎప్పుడూ అనుభవించనిది కొత్తగా ఇక్కడ ఏది కలగదు. ఏది మనకు ఏర్పడదు. కాబట్టి యథాపదా అనువంతవ్యం దేశ కాల క్రియాశ్రయం. ఆయా చర్చలను బట్టి ఆయా ఆలోచన ధరణి బట్టి దేశ కాల క్రియ. ఇలాంటిది అయి ఉంటుంది. వీడు ఫలానా తోటే ఉండి ఉంటాడు. ఫలానా అప్పుడు ఉండి ఉంటాడు. ఫలానా పని చేసి ఉంటాడు. అంటే ఒక్కొక్క ఆలోచనలు ఒక్కొక్క కాలంలో కలుగుతాయి. మనకి ఇప్పుడున్న ఆలోచనలు మనకే 10 ఏళ్ల కింద ఉన్నాయా?

మన కంప్యూటర్ అంటే తెలవదు, సెల్ ఫోన్ అంటే తెలవదు, టీవీ అంటే తెలవదు కొన్నాళ్ళ ముందు, అంతకు ముందు రేడియో అంటే తెలవదు, రైలు అంటే తెలవదు. కలిగాయి మరి ఇప్పుడు ఇవన్నీ. అంటే అర్థం ఏంటి? మనం ఎన్నడూ రైళ్లు, కంప్యూటర్లు, టెలిఫోన్లు చూడలేదు. కరెక్టే. ఈ సంవత్సరం మాత్రం ఉంది. ఏ సంవత్సరం ఉంది? ఉన్నచోడనే ఉండి. ఎక్కడో దూరంగా జరిగే వాటిని చూడాలి అన్న తలంపు సంస్కారం మీకు ఉంది. ఎక్కడిది అది? ఎప్పుడు అనుభవించే ఉంటావు. అంటే ఈ సంస్కారము ఈ క్రమప్రాప్తం ఎక్కడిది? జాగ్రత్తగా ఆలోచిస్తే మనమంతా ఋషుల యొక్క సంబంధించిన వాళ్ళం కదా. ఋషులు యోగంతో దూర దర్శనము, దూర పాఠనము, దూర శ్రవణము చేశారా లేదా? అదే సంస్కారం మనకు కలిగి ఇక్కడే కూర్చొని అక్కడ ఉందని చూస్తే బాగుండు. అది వచ్చిన కదిలి ఎక్కడిది ఇది మన సంస్కారం దానితోటే వస్తువులు ఏర్పడ్డాయి ఏర్పడేంతవరకు ఇలా ఉంటే బాగుండు అలా ఉంటుందా అసంభవం దే ఉంటే మాత్రం బాగుంది అంటే ఆలోచన కలిగింది, సంకల్పం కలిగింది, అనుభవించాలని అనుకున్నాం. ఏర్పాటు తర్వాత ఏం భాగ్యం అండి? అతని విషయం మర్చిపోయి పాత వాళ్ళు ఇవన్నీ సృష్టించారా? మనం కాబట్టి సృష్టించాం. పాత వాళ్ళకి ఏమొస్తుంది? కానీ వారితో అయిన సంస్కారమే నీలో ఈ జ్ఞానాన్ని కలిగించిందన్న విషయాన్ని మరిచిపోయి అక్కడ జీరో పెడుతున్నావు. మరిచిపోతున్నావు. అది గమనించాలి. అదే అంటున్నారు. వేటి కాల క్రియా క్రియం సర్వే క్రమానురోహేన మనసి ఇంద్రియ గోచరా. ఆయా క్రమములకు అనుగుణంగా అన్నీ మన మనస్సులోనే ఇంద్రియములతో చూస్తాం. మనస్సులోనే ఉంటాయి. కనబడతాయి వేటికి? ఇంద్రియములకు. శ్రుత ఏమిటంటే ఇంద్రియ గోచర అంటే ఇంద్రియములు కనబడతాయి. ఇంద్రియములతో కనబడతాయి. కదా? ఇంద్రియములు ప్రవర్తించడాన్ని బట్టి మనం అర్థం చేసుకుంటాం. పని ఎప్పుడు అర్థం చేసుకుంటాం? ఇంద్రియములు ప్రవర్తిస్తున్నాయి అంటే మనస్సు దాని వెనక ఉండి ప్రేరేపించింది కాదు. కాబట్టి మనస్సులో ఇలాంటి సంస్కారం ఉండి ఉంటుంది అని.

ఇంద్రియాలకు తెలిసింది అది పని చేశాయి. ఇంద్రియములు పని చేశాయి కాబట్టి మనస్సు ఇలా ఉన్మలం అనుకుంటాం. అందుకే మనసి ఇంద్రియ గోచరాః అలాంటి వర్గ సేవి యాంతి సర్వే సమానసో జనా మనస్సున్న వాళ్ళందరూ వస్తుంటారు పోతుంటారు. గుంపులు గుంపులుగా వస్తుంటాయి గుంపులు గుంపులుగా పోతుంటాయి. ఆ గుంపులు కూడా ఒక్కొక్క వర్గం. ఏ వర్గం? రాక్షస వర్గం, పశు వర్గం, మృగ వర్గం, క్రిమి వర్గం, కీటక వర్గం, మనుష్య వర్గం. అంటే మనుష్యుడే. శరీరం మాత్రం మానవాకారమే. అందులో ఉండే మనస్సు రాకసునిదా, పశువుదా, మనస్సు ఏదో జంతువుదా? చెప్పలేం. కాబట్టి ఈ వర్గాలు పుట్టిపోతుంటాయి, ఆ వర్గాలు కూడా పుట్టిపోతుంటాయి. ఇవన్నీ వర్గములు వర్గములుగా జనాలు వెళ్ళిపోతారు. వేదనిష్టే మనసి భగవత్ పార్శ్వవర్తిని తమస్ చంద్రమసి వేదం ఉపరద్య అవభాసతే ఈ గోలంతా పోవాలంటే ఈ వర్గములు, ఈ చిత్తవృత్తులు, ఈ భావనలు, ఈ సంకల్పములు, ఈ క్రియలు, ఈ సంస్కారములు ఇవన్నీ తొలగాలంటే ఆ మనస్సును పరమాత్మ యందు లగ్నం చేయి. అన్నీ పోతాయి. సమస్యే లేదు. అన్ని చిత్తవస్తులు అందులో కలిసిపోతాయి. ఉపారద్యతే చెప్తున్నాడు మనకు. చూడండి. నిష్టే మనసి భగవత్ పార్శ్వవర్తిని. మనస్సు సత్వగుణంతో పరమాత్మ దగ్గర ఉంటే తమశ్చంద్రవసి వేదం. చంద్రుడు ఉన్నప్పుడు చీకటి పోయేటట్టుగా పరమాత్మ దగ్గర ఉన్నటువంటి మనస్సులో ఏ సంస్కారాలు, ఏ భావాలు ఉండవు, అన్నీ తొలగిపోతాయి. ఉపరద్య అవభాసతే చూశారా సమః చంద్రమశివ ఏమర్థం గ్రహణం. రాగం అండి, చంద్రుని రాగు పట్టి అది పట్టాడా? మింగాడా? మరి ఏంటి రాగు పట్టి అది పేరు ఉపరాగ. ఏం పేరు? ఉపరాగ. రాగం కూడా కాదు దగ్గరికి వస్తుంది.

ఛాయా ఛాయా చంద్రుని దగ్గరికి వస్తుంది. చంద్రుడికి అడ్డుగా వస్తుంది. చంద్రుడికి మింగలేదు. చంద్రుడికి అడ్డుగా నిలవచ్చింది. మన మనస్సు గడ్డుగా ఈ సంస్కారం వచ్చింది. అది ఉన్నంతవరకు మనస్సు భాసించదు. సంవర్చించదు. నీడ పోయింది. నీడ ఎప్పుడు పోవాలి? అంటే ఈ చిత్తమును పరమాత్మ దగ్గర పెడితే మనకు ఏ నీడ అంటదు. మనం ఆ పెద్ద నీడ ఎదురుగా ఉంటే ఆ నీడ మనకు పోతాయి. కాబట్టి చెప్తున్నాడు సర్వే భగవత్ పార్శ్వవర్తిని తమస్చంద్రమసి వేదం ఉపరద్యావభాసతే. నాగం మమేతి భావోయం పురుషే వ్యవతీయతే. ఎప్పుడైతే మనం పరమాత్మ దగ్గర మన చిత్తాన్ని చేర్చామో ఏమవుతుంది? నేను నాది అన్న భావన కలుగదు తొలగిపోతుంది. అంటే ఏమిటి? పరమాత్మకు మనకు అడ్డుగా ఉన్నది ఏమిటి? ఆ రెండే. రెండు నేను నాది. నేను నాది అనే భావం పోనంతవరకు పరమాత్మ నీకు భాసించడు. పరమాత్మ దగ్గరికి వెళ్ళిన తర్వాత నేను లేదు నాది లేదు. అంతా నువ్వే అంతా నీదే. అంటే ఎవరిది పరమాత్మది అంతా నువ్వు పరమాత్మే. ఎప్పుడంటాం అక్కడికి పోతే అంటాం. ఇక్కడ ఉన్నంతవరకు నాది నేనే. కాబట్టి నాది అనేటువంటి భావం పోవడానికి పురుషే వ్యవధీయతే యావతు బుద్ధిమన అక్షార్థ గుణవ్యూహ అనాదిమాన్. స్తుత్తి మూర్ఛ ఉపతాపేషు ప్రాణాయా ప్రాణాయన విఘాతతః నేహతే అహమితి జ్ఞానం మృత్యు ప్రజ్వారయోరపి అదే విషయాన్ని ఇంకా ఉపర్తిగా చెప్తున్నాడు అందులో గమనించండి. యాబతు బుద్ధి మన అక్షార్థ గుణవ్యూహ. కదా ఒకటి బుద్ధి, మనస్సు, ఇంద్రియములు, ఇంద్రియార్ధములు, గుణములు. వీడు సమూహం అంటే పంచ ధనుమాత్రులు, పంచ భూతములు, పంచ కర్మేంద్రియములు, పంచ జ్ఞానేంద్రియములు, మహా అహంకార చిత్తములు ఉన్నాయే ఈ 24 తత్వములు అంటాం. ఏమంటాం? 24 తత్వములు సమూహం. ఈ సమూహము ఇది అనాది మాది.

అంటే ప్రకృతి అనాదే కదా ఎంత ప్రకృతి కదా? ఎలాగైతే పరమాత్మ అనాదో, ఎలాగైతే జీవాత్మ అనాదో ప్రకృతి కూడా అనాదే. వీడు వాడు ఉన్నంత కాలం అది కూడా ఉంటుంది. ప్రకృతి లేకుండా పోదు. ఇలాంటిది అనాధిమాన్. సుప్తి మూర్ఛా ఉపతాపేషు ప్రాణాయన విఘాతతః మనకు. నిద్రపోతున్నాం, మూర్ఛపోతున్నాం, దెబ్బలు తోలుతున్నాయి, పడిపోతున్నాం, ప్రాణం వస్తూ ఉన్నది, మళ్ళీ ప్రాణం పోతూ ఉన్నది. దేనికి? ప్రాణం కడిగేది దేనికి? ప్రాణం వచ్చేది దేనికి? ప్రాణం పోయేది దేనికి? మూర్ఛ వచ్చేది దేనికి? మూర్ఛ తొలగేది దేనికి? దెబ్బలు తగిలేది దేనికి? దేహానికే, ప్రకృతికే. కదు? అందులో వచ్చి మనస్సు చేరి నాకు అంటుంది. ఆ సంకేతం మనస్సు బుద్ధి కలిగిస్తుంది. ఇదంతా నేనే అంటుంది. ఇప్పుడు నేనే మూర్ఛపోయాను అంటాడు వాడు. మూర్ఖాత్మకు ఉందా? అది అంటున్నాడు కానీ ప్రాణాయాన విధానతః నేహత్యహమితి జ్ఞానం. నేను నాదనేటువంటి జ్ఞానము సందర్భంలో మృత్యు ప్రజ్వారయోరపి చనిపోయావు నేను అనుకుంటావా? చనిపోయిన వారు నీరు చంపే అనుకుంటా అని చెప్తారా అండి? అలాగే నిద్రపోతున్న వారు నేను నిద్రపోతున్నాను అని చెప్తానా? నిద్రపోయి లేచినవాడు బాగా నిద్రపోయానండి అంటాడు తప్ప క్షమత్ కాయ ఏంటంటే నిద్రపోయి లేచినవాడు నేను బాగా నిద్రపోయా లేచానండి అంటాడు. చనిపోయి మళ్ళీ పుట్టినవాడు మీరు కూడా ఫలానాగా ఉండి చనిపోయి మళ్ళీ పుట్టారని నేను చెప్తానండి. అది చెప్తాడు. మరి ఎందుకు చెప్పడు? అది చెప్తాడు. నిద్రపోయేవాడు బాగా నిద్రపోయానని చెప్తాడు. కలలు కన్నవాడు నా కలలు బాగా వచ్చాయని చెప్తాడు. మోర్చ పోయి తేరుకున్నవాడు బుద్ధి పోయానట అని చెప్తాడు. డబ్బు ఇచ్చినవాడు డబ్బు తినమని చెప్తాడు. సచ్చి మళ్ళీ పుట్టినవాడు నేను పోయే వల్ల బాగా తప్పులు చేశాను అని చెప్తానే. అంటే అక్కడ ఎక్కడ చెల్లి ప్రకృతి మారింది తెలుగులో మారింది. ఏమైంది అన్నమాట.

ఎందుకు చెప్పలేకపోతున్నాడు అంటే ఈ కర్మలన్నీ దేనితో చేస్తున్నాడో, ఏ శరీరంతో చేస్తున్నాడో అది లేదు. శరీరానికి మనస్సుకు లింక్ ఉన్నప్పుడే శరీరం చేయునటువంటి పనుల వల్ల మనస్సుకు సంస్కారం కలిగి మనకు బోధిస్తాడు. ఆ లింక్ పోయిందనుకోండి చెప్పలేము. కాబట్టి ఆ లింక్ దేనికి ఉంటుంది మనస్సుకు ఆ శరీరంతో ఉంటుంది. ఈ శరీరం పోయిన తర్వాత వచ్చే శరీరంతో వచ్చే శరీరంలో మనస్సు చేరితే ఈ శరీరం మనస్సుకు ఉన్నప్పుడు చేసిన వాడలకైనా సంస్కారం ఉంటుంది తప్ప ఈ శరీరంతో ఏమి చేశాడో ఆ శరీరానికి ఆ మనస్సు చెప్పదు. చెప్పలేదు. కాబట్టి నేను ఏం చేశానో తెలియదు చెప్పలేడు. కాబట్టి ప్రాణాల విధానత మృత్యు ప్రజ్వారయోలపి చనిపోయిన ప్రజ్ఞదం అంటాం అంటే చనిపోతాం మనం కోమాలోకి పోతాం ఏం తెలుస్తుంది? నాకు బాగా జ్వరం వచ్చింది చెప్పాడా? చెప్పలేడు. మృత్యు ప్రజ్వార యోరపి గర్భే బాల్యే అపి అపోస్తలియాత్ ఏకాదశి సంతదా గర్భంలో ఉన్నప్పుడు బాల్యంలో ఉన్నప్పుడు అవే ఇంద్రియాలు ఉన్నాయి. కదా ఇప్పుడు మనకి ఏ ఇంద్రియాలతో తింటున్నాం, తాగుతున్నాం, తిరుగుతున్నాం, చూస్తున్నాం, తెలుసుకుంటున్నామో అవే ఇంద్రియాలు గర్భంలోనూ ఉన్నాయి, బాల్యంలోనూ ఉన్నాయి. ఐదేళ్ల పిల్లవాడు 50 ఏళ్ల వాడిలాగా తినగలడా? పోనీ చూడగలడా? పోనీ చెప్పగలడా? పోనీ అనుభవించగలడా? అనుభవించిన దాన్ని జ్ఞాపకం ఉంచుకోగలడా? పిల్లవాడు మర్చిపోతాడు. దెబ్బ కొట్టినా గానీ అదే వేడుస్తాడు మళ్ళీ వచ్చి అమ్మాయిని పడుకుంటాడు. అవే ఇంద్రియాలు ఉన్నాయి. శరీరం కూడా అదే ఉంది కానీ సంస్కారంలో మార్పు ఎందుకు అపవర్చలియాత్ ఇంద్రియములకు ఏం చేస్తారు ఎదుగుదల. ఇంద్రియములు బాగా పుష్టి పొందలేదు. ఇంద్రియములు బాగా ఎదగలేదు కాబట్టి బాల్యంలో ఉన్నప్పుడు గర్భంలో ఉన్నప్పుడు ఇలాంటి ఇంద్రియార్థ అనుభవము ఉండదు. మనస్సు సంస్కారం ఉంటుంది కానీ మనస్సు యొక్క ఈ వృద్ధి ఉండదు. సంస్కారం మనసులో ఉంటుంది. మనసులో ఉన్నటువంటి సంస్కారాన్ని ప్రకటించడానికి కావలసిన పని ఈ శరీరం చేయలేదు. శరీరం పెరగలేదు కాబట్టి అంటే ఏ సంస్కారం ఉన్నప్పుడు చేయవలసిన పనికి ఎలాంటి శరీరం కావాలో.

అలాంటి శరీరం వచ్చిన తరువాతనే ఆ సంస్కారం ఉద్బుద్ధమవుతుంది. కదా? ఎందుకంటే వివాహం జరిగినది పెళ్లి చేసుకున్నారు అంటే ఓ ఇవాళ కాదండి వాళ్ళిద్దరికీ ఏడు ఏడు జనాలు అనుబంధం అన్నారు. అంటే ఆమె పూర్వజన్మలో వీడి భార్య. అయితే మరి ఐదేళ్ల పిల్లవాడు మూడేళ్ల పిల్లను నా దగ్గర పూర్వజన్మలో భార్య అయి ఉన్నావు మనం పెళ్లి చేసుకుందాం అంటాడా కలిసినా? కదా ఆడుకుంటారండి కానీ మన ఇద్దరం పూర్వ బాల్యభర్త రవే కలిసి ఉందాం పద అన్నారే. అంటే కొన్ని కొన్ని సంబంధాలు తెలుసుకోవడానికి కావలసిన శరీర వృద్ధి కూడా అవసరం. శరీరం పెరిగినప్పుడే అవయవాలలో వికాసం ఏర్పడినప్పుడే వికాసం ఏర్పడిన అవయవాలతో చేరవలసిన పనులకు కావలసిన సంస్కారం అప్పుడు ఉద్బుద్ధం అవుతుంది కానీ లేనప్పుడు అది ఉద్బుద్ధం కాదు. అలా విధంతదా లింగం న దృశ్యతే యూనః కుఖ్వాం చంద్రమసోయతా యూనః లింగం న దృశ్యతే యువకుడికి జీవుడికి ఆ లింగం అంటే అలాంటి మనస్సు కానీ అలాంటి శరీరం కానీ కనపడదు ఎలా కుహ్వాం చంద్రమతోయదా అమావాస్య నాడు చంద్రుడు కనపడనట్టు. చంద్రుడు ఉన్నాడు గమనించాలి. చంద్రుడు పోలేదు. కనపడటం లేదు. సింద్రుడు పోయి కొత్తగా మర రాడు. సూర్యుడు అత్తమించి కొత్తగా వాడు ఉన్నాడు వీడు ఉన్నాడు. సూర్యుడు ఎప్పుడు ఉంటాడు, సింద్రుడు ఎప్పుడు ఉంటాడు మనకు కనపడడు. అలాగే మన ఇందులో శరీరంలో మనస్సు ఎప్పుడూ ఉంటుంది. మనస్సులో సంస్కారము ఉంటుంది. కానీ ఆయా వృద్ధి వచ్చేంతవరకు అది కనబడదు. అది అక్కడే ఉంటుంది. సంస్కారము అక్కడే ఉంటుంది, మనస్సు అక్కడే ఉంటుంది. అమావాస్య నాడు కనపడనట్టుగా ఇక్కడ ఇది కూడా కనపడదు కుఖ్వాం చంద్రమతోయత అర్ధే అవిద్యమానేపి సంస్కృతిహి ననివర్తతే. కనపడదు కాబట్టి అవి లేవు. నువ్వు కాబట్టి నాకు సంసారం అనలేదు అనుకుంటావా? అర్థములు లేకున్నా అంటే శబ్ద విషయములు లేకున్నా.

విషయములతో నీకు సంబంధం లేదని అనిపించినా సంసృతిహి ననివర్తతే సంసారం మాత్రం తొలగిపోదు. నేను అన్నీ విడిచిపెట్టాను, నేను వెళ్ళిపోయాను, నేను సన్యాగిని అయ్యాను అస్సలు కాదు. ఇప్పుడు పోయాయి అంతే. రెడీగా ఉన్నాయి నీ వెంటనే. కొంచెం నువ్వు వెనక్కి తిరిగితే ఈ హుజూర్ రండి రండి అని పిలుస్తాయి ఆయన. కాబట్టి అర్థం లేదు కాదు అనుకారం పోయింది అనుకోకండి సంస్తుతి ననివర్తతే ధ్యాయతః విషయానస్య స్వప్నే అనర్థాగమో యదా. ఎందుకంటే లేని వాటినే మనం ఒకటే ఆలోచిస్తే అయ్యో నాకు 50 కోట్లు వస్తే బాగుండేది, 10 మెడలు కట్టేవాడిని, 20 మందిని పెళ్లి చేసుకునేవాడిని, 30 మందిని చంపేయేవాడిని. ధ్యానం. ఎక్కడికి జ్ఞానం ఏమని చెబుదాం? సంస్కారమే. రెడీగా ఉన్నాయి అవి. ఇప్పుడు కనబడటం లేదు. అందువల్ల నీవు వాటినే ఆలోచిస్తావు, వాటితో సంస్కారం పెరుగుతుంది, మళ్ళీ ఆ వస్తువులు వస్తాయి. ఎలా అని. స్వప్నే అనర్ధాగమో యతా మనం పడుకుంటాం. నిద్రపోం కలలు వస్తాయి. కలలో తలకాయ ఎవరో నరికేసినట్టు, ఈ బురదల్లో పడ్డట్టు, ఎవడో కొట్టినట్టు, ఏవో బాధలు వచ్చినట్టు, అబ్బా నన్ను బాగా కొట్టారండి, నాకు కల వచ్చిందండి, నా తలకాయ కొట్టేసాడు వాడు అంటారు. మనం నిజముగా తలకాయ మనకు తెలుస్తాదండి? తల మాత్రం తలకాయ నరికేయడం మన తలకాయ అక్కడ నుండి మనం ఇక్కడ నుండి రెండు చూస్తూనే ఉంటాం. ఎలా? ఎలా? ఇప్పుడు అనుభవిస్తుంది నిజం అనిపిస్తుంది. అనిపిస్తుంది. కాబట్టి స్వప్నే అనర్ధాగమో యథా స్వప్నంలో లేని ఆపద వచ్చినట్టు కనపడ్డట్టుగా లేని సంసారం ధ్యానంలో ఉన్నట్టే అవుతుంది. ఈ సంసారమే ఈ సంస్కారమే మనకు ముందు ముందు మళ్ళీ సంసారాన్ని కలిగిస్తుంది. అందుకోసమని ఏవం పంచవిధం లింగం త్రివొత్తు సోడశ విస్తృతం ఏష చైతనయా యుక్త ముక్తః జీవ ఇత్యభిధీయతే. ఇప్పుడు ఎవడయ్యా జీవుడు? ఇంతో చెప్పిన మొత్తం విషయాన్ని కంకుడు అంటాం కదా అలా తీసి చెప్తాడు ఇవాళ కాదు రేపు చెప్పుకుందాం.

స్వస్తి ప్రజాభ్య పరిపాలయంతాం న్యాయేన మార్గేన మహీం మహీశాః గోబ్రాహ్మణేత్యస్తు శుభమస్తు నిత్యం లోకా సమస్తాః సుఖినో భవంతు అస్మదు గురుభ్యో నమః పూర్తి డెప్త్ మీకు ఎంత ఓపిక ఉంటే అంత దూరం వెళ్ళేస్తాను మరి త్రాగ మరి అబ్బో అన్న ఎత్తే మీరు పోవు ఒక్కడే నలువులే

Benedictory verse (mangalacharana): 'Children, wealth, everything of my lineage according to the ordained rule - the feet of the founder of our kula (lineage), who is the ornament of the lineage - those beautiful sacred feet of Sri - I worship with my head. To Bhutayogi, Mahadahvaya, Vartanad, Sri Bhaktisara, Kulashekhara, Yogivaha, Bhaktanghrirenu, Pada-tara (Parakala), Yatindra, Mishra - and to the blessed Parakusha Muni - I bow always. I worship Krishna, the son of Vasudeva, the Lord, the slayer of Kamsa and Chanura, the supreme bliss of Devaki, the Krishna who is the universe.'

Jai Sri Gurumaharaj! O devotees of Bhagavan - a doe, with the hope of grass ahead, ran a great distance because she saw abundant grass in front. The green grass appeared in front of her. But just beyond the grass, four wolves appeared. If she went forward in hope of the grass, the wolves would make her into grass (i.e., devour her). She is their food. The grass is the deer's food - but the deer is the wolf's food.

Expanding on that further: 'sattvam vicakshya mrigajeshitam - atmanah antah chittam niyakshya' - O dear one, look carefully at this. Like the doe's behavior - leaving where she was and venturing forward, observe carefully the misfortune appropriate to that. 'Atmanah antah chittam niyachcha' - you too, restrain your mind within yourself. Control the mind and...

It (the temptation) attracts. That is why: restrain the mind and heart from the kind of 'karna-dhulishta' (ear-seducing) things that defile the chitta (inner mind). You saw one thing - 'one could eat something, one could experience something' - and became caught. Therefore, when you hear something with the ears, do not immediately believe it to be true or think it will give you results - do not be deceived. Do not immediately take a step upon hearing something. Give the mind a little...

Ten householders and family men gather together in a group - an association (sangha) in our parlance. In that group they sing songs, and they go about corrupting brahmacharins (celibate students) and sannyasis (renunciants) and others like them. Meaning: 'Why should we alone suffer? When they are doing well, why are we suffering?' - they entice others toward worldly life.

At the very moment we are trying to renounce, these people come and pour (temptations) into our ears. Then what kind of renunciation can we manage? That is why it is said: 'jahi anganashramam - asattama-yudha-gadham - prinith hamsacharanam' - 'What are you asking me to do?' - the language and verses of this particular section are very distinctive. The entire Bhagavatam...

Give up desire. Please Paramatma. Since you cannot give up desire all at once, withdraw gradually (krama virama). Today give up ten rupees worth, tomorrow give up twenty, the day after thirty, then fifty, hundred, thousand, lakh, crore - after some time, the house. 'Can't give up the house all at once,' they say. No - gradually make it happen. The mind that was attached to the house will eventually be freed.

'Jnanavant vini yukta yuddham' - they say. 'Na ita dhyayanti upadhyaya - my guru does not know this matter. Na ita dhyayanti upadhyaya - kim na bruvaiho vijur yadi - if they knew, why did they not tell me? Because they did not tell me, they do not know this. Samshayotkrutame vipra - sanchinnih tvat-krito mahan' - the great doubt that arose in me - you (O Narada) have resolved it.'

What did you say? Not to the one who performed (the karma). So how much fruit does this karma yield? 'Whoever performed the action - with whatever body he performed it - if he gives up that body, heaven will come to him' - and with this promise, they are still enthusiastically doing these karmas. How deluded they are! 'You must die (give up the body)' - that brings despair. But they don't stop. Is hope this blind? He explains: the karma...

Through the yajna (sacrifice), one gives up the body, takes a new body, and with the new body experiences the fruits - this is the system they are following. Even after being told this so clearly, they fail to grasp the distinction between body and Atman. Body is separate, Atman is separate - or is it? That becomes clearly apparent. Even forgetting that: 'iti veda-vidam vadah - suryati datva karma - yat ete pra...'

My dear, do not be confused about this - there is no doubt here. With whatever (instrument) you are performing karma in this world, with that same (instrument) you experience the fruits in the next world. 'But wait - earlier you said something different - are you contradicting yourself?' You misunderstood. It is true that you said 'the body performs karma' - but the body is jada (inert). Correct? It cannot do anything on its own. Something must make it work. What is that called? The manas (mind). And what does the manas...?

Whether hell comes or moksha (liberation) comes - what is the cause? The manas (mind) alone. Your body may be a human body, a bird's body, an animal's body - it doesn't matter. Whether moksha or hell - the mind is the cause. 'Gunashu saktam - bandhaya - guneshu tattvam bandhaya - pare pumshi cha moksha-dam' - the mind attached to the three gunas (sattva, rajas, tamas) leads to hell; the mind attached to Paramatma grants moksha.

A plain computer has nothing in it - an empty box with just holes and circuitry. But put a chip in it and thousands of functions emerge. How far does the chip go? The chip represents our inner energy (enthusiasm of the manas). The mind is like this - how immense and great is this 'chip' (the mind) - in it are stored the samskaras (impressions) of crores of past births. Not just one or two births - crore upon crore of births...

It is just one (the mind). Therefore, how carefully, how deeply we must think and introspect. Mamakara (possessiveness), ahankara (ego), and all other thoughts - whose are these? Not the body's - they belong to the mind. If one can truly grasp and control that mind, one conquers samsara. But conquering once does not mean it is gone permanently. If you win once, the mind will try to defeat you a lakh of times...

[Illustrative story - likely about a torn or broken item] A torn tree (cloth?) - we don't sew it again, we don't splice it again. Does that mean we take a different tree (cloth)? We used the tree (cloth) for some time, it tore apart, we threw it away. What question should we ask? 'Will that same tree come back in a different form?' - should one laugh or cry at that question? It won't come back - we get another one stitched. Similarly, the Atman...

'Evam prag-deha-jam karma laksyate chitta-vritti-sidhi' - Why should we accept that there is a mind at all? Let us go to the root of this. Since we are discussing it - why should one think that a mind exists? One should think the mind exists because (the soul) is functioning through the indriyas (senses). 'How is that?' you may ask. It is not easy to understand immediately. Some...

He said there is a difference there - meaning: this person's mind is different, that person's mind is different, another person's mind is different - and so a different individuality keeps coming (each birth). Does a birth-samskara (innate impression from birth) reside in the mind? Then what is the indicator that makes 'this is different from that'? What reveals it? The very indriyas (senses) themselves. The actions performed by the indriyas make one infer the nature of the mind.

After recognizing that 'this person's mind is of this kind,' one should further deduce: 'If a person has such a mind, then in a previous birth he must have performed such actions.' Just as you are now inferring the nature of the mind from present actions - that inference about the mind does not stop there. If it is known that a person has such-and-such a mind, it further reveals what he must have done in his previous birth.

What you have never seen, never heard, never experienced, never done before - it will never arise in your mind. If you thought it, if you felt it, if you imagined it, if you suspected it - then you have some connection with that thing in some birth, without doubt. Without any connection, without any experience, without any karma, without any tendency - something cannot arise in the mind.

Therefore, the samskara (deep impression) born of experience alone gives rise to another body. Among all bodies, the human body is the best. The mind desires that above all. Why? A human being gets the chance to understand what has happened to him. What difference does applying sandalwood paste make? What difference does applying kasturi (musk) make? What difference does applying mud make?

That is what the mind reaches out to receive - 'shraddhatvam - anaru-bhotah na - manas-raktu - marahiti' - 'The mind cannot create a concept of something it has never experienced before.' 'Shraddhatvam' - understand this carefully, he warns. 'Shraddhatvam - ananu-bhutah arthah - na manah - srashtum arhati' - The mind cannot create an experience of something it has never before undergone. Whatever you think, imagine, or conceive - there was some birth in which you had some connection with it.

Countless birth-impressions (janma-samskaras) exist in it. With all those countless stains (impressions) in the body: 'Oh, this (body) must have done this action - then I will do it again. Why should I change? Let it be.' That is the same old cycle. Therefore, our mind itself reveals what we were in our previous form, what we were in a past birth. 'Purva-rupani shamsati' - it proclaims our previous nature. And not just that - the future too.

[Illustrative story about technology] Some time ago, no one knew what a computer was, no one knew what a cell phone was, no one knew what a television was - and before that, no one knew what a radio was, no one knew what a train was. And yet all of these have now come into being. What does that mean? We had never seen trains, computers, or telephones before. That is true. They exist now in this age. What age are they in? In the state of being - staying where they were. Where...

What the indriyas (senses) have known - they have functioned with that. Because the indriyas have functioned, we infer that the mind is such-and-such. That is why: 'manasi indriya-gocharah - tadvarga-sevi yanti sarve - samanaso jana' - people of similar mind (samana-manah) come together, go together. They come in groups, they go in groups. And those groups too belong to one category. Of what kind...

[Illustrative analogy - the shadow and the moon] The shadow comes near the moon. It stands as an obstruction to the moon. It has not swallowed the moon - it has come as an obstruction. Our mind's samskara has come as a hard block (in front of the Atman). As long as it remains there, the mind does not shine forth. It does not manifest clearly. The shadow is gone. When does the shadow go? When this chitta (mind) is placed at Paramatma's feet - then no shadow can attach to us.

Prakriti (material nature) is also anadi (beginningless) - how beginningless is prakriti! Just as Paramatma is beginningless, just as the jivatma (individual soul) is beginningless - prakriti too is beginningless. As long as those two (Paramatma and jivatma) exist, prakriti also exists. Prakriti will not disappear. Such a beginningless thing - 'anadiman - supti-murcha - upatapeshu - pranayana-vighatata' - in deep sleep, in fainting, in being struck by blows, falling down...

Why can't he tell (in deep sleep or unconsciousness)? Because the instrument with which all those karmas were performed - the body - is not there (operative). Only when there is a link between the body and the mind does the body's actions leave samskaras (impressions) in the mind, making it aware. If that link is broken - one cannot speak. Therefore, that link belongs to the mind together with that body. This body...

Only after such a (compatible) body arrives does that samskara (latent impression) awaken. Because - when a marriage takes place between two people, they say: 'Oh, it is not just today - those two have a bond of seven lifetimes (saptajanma anubandha).' Meaning: she was his wife in a previous birth. But then - a five-year-old boy saying to a three-year-old girl, 'You were my wife in a previous birth, let us get married' - is that how it works?

Even if it appears that you have no connection with worldly objects - 'samsritih na nivartate' - samsara will not simply depart. 'I have given up everything, I have gone away, I have become a sannyasi' - that is not so at all. They (the worldly impressions) have just gone temporarily - they are ready, waiting beside you. The moment you turn back slightly, they call out: 'Huzur, come, come!' Therefore, there is no point in...

Closing benediction: 'Svasti prajabhya pari-palayantam - nyayena margena mahim mahishah - go-brahmanebhyah shubham astu nityam - loka samastah sukhino bhavantu - asmad gurubhyo namah' (May rulers protect the people by the righteous path; may good always come to the cows and brahmanas; may all worlds be happy; salutations to our teachers). The complete depth (of today's teaching) - I will go as far as your patience allows. You won't leave even after consuming it - one is pulled back again and again.