వందే రమ్య నామ నమస్యమాం అస్మదాచార్య పర్యంతాం వందే గురు పరంపరాం ఇరోనిత్యమచ్యుతపదాం పూజ యుగ్మ రుగ్మ వ్యామో పత్సదితరాది దుణాయమీనే ఆస్మతి గురు భగవతో దయైక సింధో రామానుజత్య చరణం చరణం ప్రపద్యే మాతా పితా యువతయస్తనయా విభూతి సర్వం యదేవ తీయమేన మదన్వయా ఆద్యత్యనః కుళపతేనో కుళాభిరామం శ్రీమత్పదంగియుగలం కృణమామిమూర్జునా భూతం సరస్య మహదాస్మయభక్తనాగ శ్రీభక్తిసార కులశేఖర యోగివాహాన్ భక్తాం కృతేను పరకాల యతీంద్ర మిత్రాం శ్రీమర్ధనాం కుజమునిం గణతో వసి నిత్యం వసుదేవ సుతం దేవం కంస చానూర మర్ధనం దేవకీ పరమానందం కృష్ణం వందే జగద్గురుం అతతి పుష్ప సంఖా సింహార నూపుర జోతితం రత్న కంకర కేయూరం కృష్ణం గుంజే జగత్ గురుం ఉత్ఫుల్ల పద్మ పుత్రాక్షం నీరజీ మూత సన్నిభం యాదవానాం శిరో రత్నం కృష్ణం గుంజే జగత్ గురుం కుటిలార యుక్తం పూర్ణ చంద్ర నివానం విరత కుండలహరం దేవం కృష్ణం వందే తిరుత్పురం శ్రీ వర్షాంకం మహోరత్కం వనమాలా విరాచితం వెంకట చక్రహలం దేవం కృష్ణం వందే జగత్గురుం మందార గంధ సంయుక్తం చారుహాసం సుసోహితం కించ్యావ చూడాంగం కృష్ణం వందే జగత్గురుం రుక్మిణీ కేణి సంయుక్తం సీతాంబర సుసోహితం అవాస్త తులజీ గ్రంథం కృష్ణం వందే జగద్గురుం గోపికానాం కుజద్వంద్వ కుంకుమాంకిత వక్షసం శ్రీనికేతం మహేశ్వాసం కృష్ణం వందే జగద్గురుం కృష్ణాశ్చగమిదం పుణ్యం ప్రాతరుత్సాయ పతేత్ కోటి జన్మ కృతం పాపం స్మరణేన వినస్యతి శ్రీ కృష్ణ పరబ్రహ్మణే నమః వ్యాసం వశిష్ట నస్తారం శత్యే పౌత్రం జన్మకం పరాజనాత్మజం పున్యే సృగతాసం తపోనిధిం వ్యాసాయ విష్ణు రూపాయ వ్యాస రూపాయ విష్ణవే నమో వైక్రమ్ హరిసయే వాసిష్టాయ నమో నమః యం ప్రౌరజంత మనుపేత మపేత కుత్యం ద్వైపాయనో విరహ కాతర ఆజుహావాన్ పుత్రేషి తన్మయతయా తరవోభినేదుహు

తం సర్వభూత హృదయ మూలిమానతోస్మి శ్రీ సుఖ బ్రహ్మణే నమః కన్యాభరణి సంజాతం వా ధూల కుల కూషణం శ్రీ రంగాదియ గురు పుత్రం షడగోపమహం భజే అస్మద్ గురుభ్యో నమః భగవత్ బంధులారా అవధూత యదు సంవాదాన్ని విన్నాం. ఇందులో అవధూత తాను పొందినటువంటి జ్ఞానానికి 24 గురువులు. ప్రకృతిలో సహజంగా సంచరించేటువంటి ప్రాణులు మనకు ఎంతటి చక్కని ఆధ్యాత్మికమైనటువంటి తత్వాన్ని ఉపదేశిస్తాయో. తెలుసుకోవడానికి ఈ ఉపాశ్యం బాగా ఉపకరిస్తుంది. అంటే మనం దృష్టి అంటాం చూడండి, చూసే విధానం మనకు ఏది, ఎలా మనం చూడగలమో. అలాంటి జ్ఞానాన్ని కలిగిస్తుంది. అవధూత ప్రకృతిలో ఉండేటువంటి ప్రధానంగా పంచభూతముల వలన కానీ ఇతర జంతువుల వలన కానీ వాటి ప్రవృత్తి మనకు ఎలాంటి సందేశాన్ని ఇస్తుందో. వివరించారు సర్వ సంఘ వినిర్ముక్తః సమచిత్తః బభూవ ఈ అవధూత వాక్యాన్ని విన్నటువంటి యజ మహారాజు సర్వ సంఘముల నుండి వినిర్ముక్తుడై సమచిత్తః అంటే శత్రువు మిత్రుడు ఉదాసీయుడు. ముగ్గుల విషయంలోనూ ఒకే సమానంగా ప్రవర్తించేటువంటి స్వభావం కలిగి అతను తరించాడు అన్నాడు. అందుకే హా అంటున్నాడు. చాలా ఆశ్చర్యం అన్నమాట. మనం కూడా చాలా వింటాం చాలా మంది తోటి, విన్నదాన్ని ఎప్పుడు అమలు చేస్తాం? కానీ ఈ యదు విన్నాడు, విన్నదాన్ని ఆచరణలో పెట్టాడు. అందువల్ల వ్యాస భగవానుడు ఆ అని ఆశ్చర్యాన్ని పొందుతున్నాడు. ఇందులో మయోదితే స్వవహితః స్వధర్మేషు మదాశ్రయః వర్ణాశ్రమ కులాచార

అకామాత్మా సమర్ధరే స్వామి చెప్తున్న మాట ఇది మయోధికేషు అవధితః స్వధర్మేషు నేను ఎవరెవరికి వేటిని ధర్మములుగా బోధించానో వాటిని సావధానంగా విని ఆచరించాలి. ఆచరించటం కూడా కర్తృత్వాభిమానాన్ని వదిలిపెట్టి నేను ఆశ్రయిస్తున్నానని కాకుండా మదాశ్రయం. నన్నే ఆధారం చేసుకొని నన్ను ఆశ్రయించి నేను చెప్పిన ధర్మాలను నన్ను ఆధారంగా చేసుకొని సావధాన చిత్తుడవై వర్ణాశ్రమ పులాచారం. మళ్ళీ వాడిని తప్పకూడదు. ఏ వర్ణం వాడో, ఏ ఆక్రమం వాడో, ఏ కులం వాడో, వాడికి ఏ ఆచారం ఉంటుందో. అంటే ఏ వర్ణముల వారికి, ఏ ఆక్రమముల వారికి, ఏ కులముల వారికి వేచి వేచిన ఆచారముగా నేను చెప్పానో. తనే చెప్పి అడిగారు వాటిని కూడా అకామాత్మ కోరిక లేకుండా సంఘము లేకుండా సమాచరించాలి ఆచరించాలి ధర్మాలను ఆచరించాలి నన్ను ఆశ్రయించి ఆచరించాలి. ధర్మాలను ఆచరించాలి కోరికలు లేకుండా ఈ రెండు ప్రధానం నన్ను ఆధారం చేసుకోవాలి ఆచరించే దానిని ఏదో ఒక ఫలితాన్ని ఆశించి దాన్ని ఆచరించకూడదు ధర్మం అని ఆచరించకూడదు. అయం మమ ధర్మః ఎందుకు పరమాత్మ చెప్పాడు. అని బోధించాడు. స్వామి ఆధారం. స్వామి దీనికి ఆశ్రయం. స్వామి యొక్క ముఖ ప్రీతి. దీనికి ఫలితం అది స్వామి చూసుకోవాలి మనం కానీ. ఈ బుద్ధితో ఆచరించాలి అనువీక్షేత విశుద్ధాత్మాదేహినాం విషయాత్మనాం గుణేషు తత్వధ్యానేన సర్వారంభ విపర్యయం. ఎందుకు కోరికలు విడిచిపెట్టాలి? కోరికలతో చేస్తే ఏమవుతుంది? అంటే కోరికలతో పని చేయటం మొదలుపెడితే అనుకున్న పనులన్నీ తలకింద జరుగుతుంది. విపర్యయం స్పష్టంగా చెప్పారు.

మన పాదలో దాన్ని తల కింద అంటే మనం ఏది అనుకోని చేస్తామో దానికి వ్యతిరేక ఫలితం వస్తుంది. చెప్పుకున్నాం కదా. సుఖము కలగాలని ప్రయత్నిస్తే ఏం కలుగుతున్నది? దుఃఖం కలుగుతుంది. ఇంకో మాట ఏంటంటే కలుగుతున్న దుఃఖాన్ని మనం సుఖముగా భావించి ప్రవర్తిస్తున్నాం. భావనలోను వైపరీత్యమే ఫలములోను వైపరీత్యమే కలుగుతుంది. అందువల్ల కామమును కోరికలు విడిచిపెట్టు అని వీక్షేత విశుద్ధాత్మ. పరిశుద్ధమైనటువంటి మనస్సు కలవాడై విషయాత్మనాం దేహినాం విషయముల యందు మనస్సు ఉన్నటువంటి జీవులు. గుణేషు తత్వ ధ్యానేన తత్వ రజ తమో గుణములయందే తత్వ బుద్ధి తోటి సర్వారంభ విపర్యం. అన్ని ప్రయత్నములు విపరీత ఫలితాన్ని ఇచ్చుటను అనువీక్షేత పరిశీలించాలి. ఎందుకు మానాలి? విషయముల యందు ఆసక్తి ఉన్నవారు ఆచరిస్తున్నటువంటి పనులకు కలిగేటువంటి విపరీత ఫలితాన్ని. ఒక్కసారి చూడండి. చూసిన తర్వాత కూడా మనం అలాగే చేస్తామా? ఎందరో చేస్తున్నారు. ఎలా చేస్తున్నారు? విషయాల యందు ఆసక్తి సబ్ద స్పర్శ రూప రథ జంతము యందు ఆసక్తి కలిగి ఆచరిస్తున్నారు. తాము ఏది అనుకుంటున్నారో అది రావటం లేదు ఏది వద్దనుకుంటున్నారో... అది లభిస్తుంది. చూడండి. దాన్ని పరిశీలించండి. ఇంకా మనం కూడా అది చేస్తాం. అందుకోసమని సుప్తస్య విజయాలోకః ధ్యాయతో వా మనోరసః స్నానాత్మకత్వాత్ విఫలః. సదా వేదాత్మజీహి గుణైహి స్వామి చెప్తున్నాడు కాబట్టి అన్నీ సూత్రప్రాయంగా ఉంటాయి. కానీ సార్వకాలిక సత్యములు. నిద్రపోతున్నా మనం విషయాలను మర్చిపోవడం లేదు కదా ఆలోచిస్తున్నారా అంటున్నారు. సుప్తస్య విషయాలోకః నిద్రపోతున్నాం. నిద్రపోతున్నామని అనుకుంటున్నాం.

మనకి ఎన్ని కలలు వస్తున్నాయి? ఎక్కడివి కలలు? మన కోరికలే. అందుకే అంటున్నాడు సుప్తస్య విజయాలోకః ధ్యాయతో వా మనోరసః. మనము దేన్ని ధ్యాయిస్తూ ధ్యానం చేస్తున్నామో అంటే ఏమిటి? ఒకే విషయాన్ని 10 సార్లు మనం ధ్యానం చేసామంటే మనకు దాని మీద కోరిక పుడుతుంది. ఆ పండు చాలా బాగుంది కదు ఎంత బాగుందయ్యా? రెండు సార్లు అన్నాం అనుకోండి మూడోసారి ఆ పండు తింటే బాగుండు అనిపిస్తుంది. దే బాగాలేదు కోరిక ఎక్కడికి అందుకే ధ్యాయతో మనోరస కోరిక కలిగేది ఎప్పుడు మనం దాని గురించి ధ్యానం చేయలేదు ధ్యానమే చేయలేదు కోరిక ఎక్కడికి అలాగే సుప్తస్య విషయాలోకః మనము పడుకొని ఉండి అంటే స్వప్నావస్థను మనం చేసుకుంటామే ఆ స్థితిలో కూడా విషయ ఆలోక విషయములోనే చూస్తుంటాం. ఎందువల్ల దేన్ని జ్ఞానం చేశామో అదే కోరిక. ఏ కోరిక ఉంటుందో దాన్నే నిద్రపోతే అంటే కలలో అవే వస్తాయి. జ్ఞాయతో వా మనోరతః జ్ఞానాత్మ తత్వాత్ విఫలః. ఇవి ఫలానా కోరికే ఉంటుంది. ఫలానా విషయాలను మాత్రమే నేను అనుభవించాలనుకుంటున్నాను అని ఒక నియమాన్ని పెట్టుకున్నామా? పెట్టగలమా? పోనీ ఒక విజయమే ఓ పండే కోరుతాను లేదా ఒక స్పర్శను కోరుతాను ఒక రథాన్ని కోరుతాను ఒక రూపాన్ని కోరుతాను లేదు లేదు. ఈ విషయములు నానాత్మకములే మనవర సంగులు కూడా నానాత్మకములు. మరి ఇన్ని రకముల విషయములు ఇన్ని రకముల అవధలు ఉన్నప్పుడు నీ మనస్సును ఎటు ప్రవర్తింపచేస్తావు దేన్ని పొందుతావు? ఏదైనా ఒక ఒకదాన్ని పొందిన తక్కినవి విఫలవలేనవి కోరకటి అనలేదు అందుకోసమని నానాత్మకత్వాత్ విఫలః ఇవి ఫలు రకములు కాబట్టి మీ కోరిక కానీ, మీ ధ్యానం కానీ, మీ విషయ దృష్టి కానీ సఫలం కాదు, విఫలమే అవుతుంది. తథా భేదాత్మధిహి గుణైహి ఏమిటి కారణము? గుణైహి భేదాత్మధిహి ఒకదానికంటే ఇంకొకటి బాగుండదనడానికి ఏమిటి కారణం?

ఫలానా రూపం బాగున్నది. ఫలానా స్పర్శ బాగున్నది. ఫలానా రుచి బాగున్నది. అంటున్నావు కదా ఏమిటి కారణం? ఓ మైసూర్ పాకు ఉంది, ఓ చిరేపు ఉంది, లేక ఇంకేదో గులాబ్ జామ్ ఉంది. అన్నిటిలోనూ అదే తనే పిండి. అదే నెయ్యి అదే టక్కి. లడ్డు అదే మైసూర్ బాకు అండి. మైసూర్ బాకు బాగుందండి అంటున్నాం ఎందుకు? పదార్థాలు వేరు. పదార్థాల సమ్మేళనంలోని భేదాన్ని బట్టి రుచిలోని భేదాన్ని అవగాహన చేసి దానికంటే ఇది బాగుంది. అంటే వస్తువులో మార్పు లేదు. నీవు దానిలో భేదమును కలిపించుకొని ఆలోచించిన భేదము దొరికి పెరుగుతుంది. అసలు భేదమే లేదు అనుకుంటే అంతా చక్కలేమే అయితే మనకేమి అనుకున్న వాడికి అది కావాలి ఇది వద్దు అన్నటువంటి కోరికే కలగదు. నివృత్తం కర్మ సేవేత ప్రవృత్తం మత్పరస్యతే. ఎలాంటి కర్మ ఆచరించాలి? నివృత్తమైనటువంటి కర్మాలు ఆచరించాలి. నివృత్తం అంటే ఫలమును కోరించుకోకుండా ఫల సంగమును వదిలిపెట్టి పని చేయాలి. ఒకవేళ ఫలమును కోరవలసి ఉంటే ప్రవృత్తి క్రమలు ఉంటాయా చెప్పండి? ఆ ప్రవృత్తి కర్మలను మత్పర నా అధీనం చేసుకొని నా అధీనమై నా యందు మనస్సు లగ్నం చేసుకొని ఆచరించు. నీకు ఏదైనా కావాలి అనుకుంటే. నాకు కావలసిన దాన్ని ఎవరు ఇస్తారా? శాస్త్రాల్లో ఏదో కాలంలో చెప్పారో వాడి దగ్గరికి పోకుండా నీకు ఏది కావాలో నన్ను అడుగుతున్నాడు. తీసుకునేటప్పుడు స్వామి ఇది నా కోసం కాదు, నీ కైతన్యం, నీ సేవ కోసమే. భగవత్ భాగవత ఆచార్య కైంకర్య రూపముగా సకల కర్మలను ఆచరించాలి ఇది వాసవం. ప్రవృత్తం మత్మరస్యజీత్. అలాగే జిజ్ఞాసాయం సంప్రవృత్తః నాద్రియేత్ కర్మ చోదనం. వాస్తవమేదో తెలుసుకోవటానికి ప్రవర్తించాలి. అలా ప్రవర్తిస్తే కర్మ చోదన అంటే జ్యోతిష్యో మీన సద్యకామోయభేత విభూతికామః పశుమాలభేత

మనకి లాభేనా? మన కోరికను బట్టి కర్మలు చెప్పింది. స్వర్గం కావాలంటే యోధిష్టుము యగం చెయ్యి. మంచి మంచి సౌందర్యమైన భార్య కావాలంటే భూర్వచిని ఆరాధించు. ఉత్తముడైన భర్త కావాలి అంటే నరకూబరుని ఆరాధించు. స్త్రీ సంపద కావాలంటే అగ్నిహోత్రుడిని ఆరాధించు ఇలా ఏదో చెప్పింది. అలా ఆ కర్మ చోదన ఉందే ఫలానా కర్మ చెయ్యి ఫలానా చెయ్యి పేరు పిలుచు అని దాన్ని ఆదరించకు. ఎందుకంటే అతనే చివరికి చెప్తాడు అకామః సర్వకామోవ మోక్షకామః ఉదారధీహి మాం స్మరేత్ అన్నాడు. నీకు ఏ కోరికలు లేకున్నా అన్ని కోరికలు ఉన్నా లేక మోక్షాన్ని కోరినా నన్ను పూజించుకోండి. నన్ను ఆరాధించు. ఈ కోరిక ఒకరు ఆ కోరిక ఒకరు ఆ దేవత ఈ దేవత ఈ దేవత ఎందుకు వచ్చిన బాగా సర్వదేవ నమస్కారః పేషో ప్రతి వ్యక్తి తెలియదు నాకే పెట్టు. మీకు వాస్తవంగా తేడా ఏమిటంటే మీరు నాకు ఇతరులకు తేడా ఏమిటి ఇతరులు అడిగిన వెంటనే ఇస్తారు. నేను మీకు అది అవసరమా కాదా ఆలోచించి ఇస్తాను. కొంచెం అది మనకి ఇబ్బంది అవుతుంది. కానీ అలాగే ఆరాశించు. జిజ్ఞాసాయాం సంప్రవృత్తః ఇది వాస్తవమా? ఇది మనకు అనుకున్న ఫలితాన్ని ఇస్తుందా లేదా? మనం ఈ ఫలం వలన ఏ స్థితికి మనం చేరుకోబోతున్నాము? ఇవన్నీ జాగ్రత్తగా ఆలోచించి వేదం విధించినటువంటి కర్మ శోధన యందు మనస్సు పెట్టకు, దాన్ని ఆదరించకు. యమాన్ అభీక్షణం సేవేతా నియమాన్ మత్పర క్వచిత్ మనకు ఉన్నాయి యమ నియమ ఆసన ప్రాణాయామ ప్రత్యాహార ధారణ ధ్యాన సమాధి ఉన్నటువంటివి అష్టాంగములు ఉన్నాయి. ఇందులో యమాన్ అభిక్షణం సేవితః. యమములు అంటే తప్పకుండా వీటిని ఆచరించాలి. యమముల యొక్క ఆచరణలో ఎలాంటి పొరపాటు తప్పు పొరపాటు అనేది లేదు కచ్చితంగా ఆచరించి తీరాలి. అదే నియమాలు ఉన్నాయే నియమాచరణ మాత్రం నా యందు మనస్సు లగ్నించాలి.

నియమాలన్నీ నేనే ఆచరిస్తున్నాను అనుకుంటే పక్క దారికి పోతావు. మదభిజ్ఞం గురుం శాంతం ఉపాసిత మదాత్మకం. గురువుగారిని. తెలుస్తావు కదా ఎలా చేయించాలి మదభిజ్ఞం. నన్ను తెలిపేటువంటి గురువును ఎవరు గురువు అంటే నీకు ఐశ్వర్యం కావాలా నీకు వైభవం కావాలా నీకు అధికారం కావాలా నేను చెప్తాను చూడు అని ఏవేవో పనులు చెప్పి చేయించి వాడిని. సంసారంలో ముంచేటువంటి వారు కాదు గురువు. మదభిజ్ఞ. పరమాత్మను బోధించే వాడే గురువు. కాబట్టి భగవంతుడిని బోధించేటువంటి గురువును అతను కూడా శాంతం. కోరికలు, కోపాలు ఇలాంటివి ఉంటాయి కదా. అంటే గుణత్రయములు గుణత్రయములు స్తుచించని వానిగా లాంటి వాడిని శాంతం ఉపాసిత ఎలాగు మదాత్మ. నా రూపంగానే ఆరాధించాలి. నన్ను బోధించేటువంటి గురువును నా రూపంగానే ఆరాధించాలి, ఉపాశించాలి. అమా అని అమత్సరః దక్షః నిర్మమః దృఢ సౌహృదః అభిమానం లేనివాడు, మాత్సల్యం లేనివాడు, సమర్ధుడు, మమకారం లేనివాడు. నా యందు బాగా ప్రీతి గలవాడు అసత్వరః అర్ధ జిజ్ఞాసువు విషయం తెలుసుకోవటంలో తొందర పడనివాడు. త్వరగా తెలియాలండి. పొద్దునే మొదలు పెట్టాలి సాయంకాలం జ్ఞానం ద్వారా రావాలి. భరోస్తులే రాదు అందుకే అసత్వరః అర్ధ జిజ్ఞాసుహు విషయాన్ని తెలుసుకోవాలనేటువంటి కోరిక ఉండాలి అనసూయుహు అంటే దోషములను ఆలోచించకూడదు. మంచివాడు ఉంటాడు. అసూయ అంటే ఏంటి? గుణేషు దోషారోపణం అసూయ. ఎదుటి వారి గుణములలో దోషాన్ని ఆరోపించుట అసూయ అంటాం. మనం చేస్తున్న మంచి పనిలో చెడును చూచు. ఇది పెద్ద తప్పు కదు? అందుకే అలాంటి అసూయ లేకుండా ఉండాలి. అమోఘ వాక్ అంటే సత్యమునే మాట్లాడాలి. ధ్యాయాపత్వ గృహక్షేత్ర స్వజన ద్రవినాదిషు ఉదాసీనః భార్య. సంతానము, ఇల్లు, పొలము, తనవారు, ధనము ఇత్యాదుల యందు ఔదాసీన్యాన్ని వహించాలి. అంటే అయ్యో ఇవి కావాలని ప్రత్యేకమైన కోరిక కానీ వస్తే.

వాటిని ఆనందంగా ఉండకూడదు. ఉదాసీన భావంతో ఉండాలి. సమం పశ్యన్ సర్వేషు అర్థమివ ఆత్మనః. అన్నిని యందు సమభావనతో తనలాగే అన్నిని చూడాలి. విలక్షణః. స్థూల సూక్ష్మాత్ దేహాత్ ఆత్మేక్షితాస్వర్ధుతు తాను విలక్షణుడు కావాలి. దేహము కంటే వేరు కదా ఎవరు విలక్షణః. స్థూల సూక్ష్మాత్ దేహాత్, స్థూల దేహము కంటే సూక్ష్మ దేహము కంటే ఆత్మ వేరు కదా? ఆత్మ ఆ దేహము కాదు, ఈ దేహము కాదు, ఇలా విలక్షణః స్థూల సూక్ష్మాత్ దేహాత్ ఆత్మేక్షితా. రెంటి కంటే విలక్షణమైనటువంటి ఆత్మను చూడగలిగిన వాడు కావాలి. స్వదృక్ అది కూడా తనలో తాను చూచేవాడు కావాలి. యథాగ్నిహి దారుణో దాస్యాత్ దాహకః అన్యః ప్రకాశకః నిరోధోత్పత్తి అణు బృహన్ నానాత్వం తత్కృతాను గుణాన్ ఎలాగండి? ఎలా తనకంటే ఎలా దేహం కంటే ఆత్మ వేరు అంటే యధాగ్నిహి దారుణః దాస్యాత్ దాహకః అన్యః ప్రకాశకః నిప్పు అంటున్నాం. కట్టె లేచాం. మంట పెట్టాం. మండుతూ ఉన్నది. ఇప్పుడు ఈ మంట కట్టేనా కట్టె కంటే వేరా? ఏం చెప్తున్నావ్? అగ్ని వేరు, కాల్చే కాలుట కాల్చేది కాలబడే దానికంటే వేరా కాదా? కట్టె కన్నా నిప్పు వేరు కదా? కట్టె నిప్పు కారేది కదా? కట్టె నిప్పు అయితే మరి కట్టెని పెట్టి మండుతుంది ఎక్కడ కట్టెలు ఉన్నాయి? మొత్తానికి రుబ్బర్ చదవబడిపోవాలి అందులో కట్టెలు ఉన్నాయి కాబట్టి. కాబట్టి కాల్చేది వేరు కాల్చబడేది వేరు. ఇప్పుడు వెలుతురు అనేది దేనితో వస్తున్నది? కాస్త పడే దానితోటి ఆ కాల్చే దానితోటి? ఏం చెప్పడం? కట్టె వల్ల వెలుగు రాదు. కట్టెకు ఉన్నటువంటి మంట వల్ల వెలుగు వస్తున్నది. మంట వల్ల వెలుగు వస్తున్నది. ఈ మంట వల్ల వెలుగు వస్తుంటే కట్టే వెలిగిస్తున్నదని చెప్పవచ్చా? చెప్పకూడదు. కట్టే వెలిగిస్తే మంట లేకున్నా ఇవ్వాలి. పోనీ మంటే వెలిగిస్తే కట్టే లేకున్నా ఇవ్వాలి.

అంటే కట్టెను ఆశ్రయించి ఉన్నటువంటి అగ్ని ఆ కట్టె కంటే విడిగా ఉండి మనకు కావలసిన వెలుగు ఉంచుతుంది. అలాగే శరీరమును ఆశ్రయించి ఉన్న ఆత్మ శరీరము కంటే వేరు. ఈ ఆత్మే తనను తాను చూడగలదు కానీ శరీరం చూడగలదు. కట్టె వెలుగు ఇయ్యలేనట్టుగా శరీరం జ్ఞానము గలది కాదు. శరీరములో ఉన్నటువంటి ఆత్మే జ్ఞానాతికరణం. ఈ ఆత్మ శరీరానికే శరీరానికి అంటుపడుకొని ఉంది కాబట్టి శరీరంలోనే ఉంది కాబట్టి శరీరమే ఆత్మ అనుట తప్పు. శరీరం వేరు ఆత్మ వేరు. కట్టె వేరు, నిప్పు వేరు. నిప్పు కట్టెకి అంటుకొని ఉంది. తావన్ మాత్రం చేత కట్టె నిప్పు కాదు. ఇంకా బాగా చెప్పాలంటే ఒక గొణకు నిప్పు అంటుకొని ఉంటుంది, ఇంకో గొణ నిప్పు ఉండదు. అలాగా మరి శరీరంలో ఒక భాగంలో ఆత్మ ఉంది ఇంకో భాగంలో లేదు అన్నావా? మరి దీని తాత్పర్యం ఏమిటంటే ఆశ్రయించి ఉన్నంత మాత్రాన ఆశ్రయించినది. ఆధేయము ఆధార స్వరూపం కాదు. దేన్ని ఆధారం చేసుకున్నదో అదే ఆధేయం కాదు. ఆత్మే శరీరం కాదు, నిప్పే కట్టె కాదు. స్పష్టంగా విషయం అర్థం చెప్తున్నారు. యథా దారుణః యథాగ్నిహి దారుణో దాస్యాతు దాహకః అన్యః ప్రకాశకః నిరోధ ఉత్పత్తి అనుగ్రహన్ నానాత్వం సత్కృతానుగుణాన్. మనం మంట పెడితే ఒకసారి మంట చల్లారిపోతున్నది, ఒకసారి మంట మండుతున్నది, ఒకసారి మంట చిన్నగా ఉంటున్నది, ఒకసారి మంట పెద్దగా ఉంటున్నది. మంట పెద్దగా ఉండుట, మంట చిన్నగా ఉండుట, మంట మొదలవుట, అసలు మంట ఆగిపోవుట ఇవన్నీ అగ్ని గుణాలా కత్తి గుణాలా?

అది ఏం లేదు. మంట పెద్దగా వస్తుంది గట్టి గట్టిగా మరి ఉండదు. ఎండి గట్టి గట్టి గట్టి పెద్ద గట్టి అయితే బండ పెద్దగా వస్తుంది. చిన్న చిన్న గడ్డలు వేస్తే చిన్నగా వస్తుంది. సరిగ్గా అసలు ఆ పచ్చిగడ్డలు అనుకోండి మంట పుట్టదు. పొగే వస్తుంది. కాబట్టి నిరోధ ఉత్పత్తి అణు బృహత్ అంటున్నారు. ఆగిపోవుట, పుట్టుట, చిన్నగా ఉండుట, పెద్దగా ఉండుట, సారా మంటలు రావుట, సారా మంటలు వస్తాయి ఒకసారి. ఈ సారా మంటలు వచ్చుట అంటే నిజంగా సారా ఆగిందట? కాదు కదా? కట్టెలు చాలా ఉంటే ఆయా గటనాశనం మండలు కూడా చాలా అనిపిస్తాయి. కాబట్టి నానాత్వం కానీ, ఏకత్వం కానీ, భిన్నత్వం కానీ, అనుత్వం కానీ, బృహత్వం కానీ, ఉత్పత్తి కానీ, నిరోధం కానీ ఇది నిప్పులు కాదు ఆధార గుణం. అలాగే మనం కూడా పొట్టి, పొడుగు, లావు, బక్క, స్పురద్రూపము, వికారము, స్త్రీ, పురుషుడు, వృద్ధుడు, బాలుడు ఇవన్నీ శరీరాలివా ఆత్మ గుణాలా? ఎలాగైతే మంటలో వచ్చే భేదాలన్నీ కత్తికి సంబంధించినయో, మనము చూసేటువంటి భేదాలన్నీ శరీర భేదాలే కానీ ఆత్మ భేదములు కావు. చాలా డీప్ గా చెప్తారు ఆకాశ గుడ్డోడే అని చెప్తున్నారు కాబట్టి మీకు ఎలాంటి సందేహం ఉండదు చాలా స్పష్టంగా ఉంటుంది అయితే కొద్దిగా మనసు పెట్టి వింటే అయిపోయింది. ఇలా నిరోధ ఉత్పత్తి అనుగృహ స్నానాత్వం తత్కృతాను గుణాన్ అంతఃప్రవిష్టః ఆధత్తా. ఆత్మ లోపల ప్రవేశించి వాటిని మనకు చూపెడుతుంది, కరిగి ఉన్నట్టు కనపడుతుంది. ఏవం దేహ గుణాన్ పరః ఇవన్నీ దేహ గుణాలే. దేహ గుణములనే ఆత్మ తనకున్నట్టుగా వేరేది భావిస్తుంది. యోతౌ గుణైహి విరచితః దేహోయం పురుషస్య. పురుషుని యొక్క గుణములతో ఏర్పడదమైనటువంటి ఈ దేహం ఉంది అది సంసారః తండి బంధు. సంసారం అనేది దేహం వలన ఏర్పడేది కానీ ఆత్మవు ఆత్మ వలన వచ్చేది కాదు. సంసార సన్నిబంధోయం పునుసః విద్యాత్ పితాత్మనః. అసలు పురుషుడు ఆత్మ ఎలాంటిది జ్ఞానస్తుడు. జ్ఞానాధికరణ మహత్ము అంటుంది శాస్త్రం. లక్షణం చెప్తుంది ఆత్మ అంటే జ్ఞానాధికరణ. ఆత్మ ఎప్పుడు జ్ఞాన స్వరూపమే. ఈ భేదాలు దేనివి? తెలియదండి. సంసారం దేని వల్ల? శరీరం వల్ల.

అందుకే సంసార సంసారః సన్నిబంధోయం పుంసః విద్యాసదాత్మనః తస్మాత్ జిజ్ఞాసయా ఆత్మానం ఆత్మస్తం కాబట్టి జిజ్ఞాసతో శరీర అనేటువంటి కోరికతో ఆత్మ స్వరూపాన్ని ఈ శరీరంలో శరీరంలో కేవలం ఆత్మే ఉంది శరీరము ఆత్మ కాదు. శరీరంలో ఉండేది ఆత్మ అనే విషయాన్ని సంగమ్య నిరసే తెలుసుకొని శరీరాన్ని శరీర గుణాలను నిరసించాలి. శరీరం నిరసేత్ ఏతత్ వస్తు బుద్ధిం యథాక్రమం ఇది మనకు వస్తు బుద్ధి అంటే వాస్తవ బుద్ధి. ఈ గుణాలన్నీ ఆత్మవి కావు శరీరములవి. ఆత్మ శరీరం కంటే చిన్నము. సంసారం అనేది శరీరంతో కలుగుతున్నది కానీ ఆత్మతో కాదు. ఇలా స్పష్టంగా విషయాన్ని తెలుసుకొని ఆచార్యః అరణిహి ఆద్యః స్యాత్ అంతేవాతి ఉత్తరారణిహి. మరి ఇంతటి దృఢమైనటువంటి గొప్ప జ్ఞానము ఎలా కలుగుతుంది అంటే ఆచార్యుల వల్ల కలుగుతుంది. అందుకే ఆచార్యః అరణిహి ఆద్యః. క్రింది అర అని అంటామే. అది పెట్టేటప్పుడు కింద ఒకటి ఉంటుంది. అందులో మనం పైసి పైన ఇంకోటి పెట్టి బాగా మసల చేస్తాం. ఆ కింద ఉన్నటువంటిది ఆచార్యుడు. పైన ఉన్నటువంటిది శిక్షుడు. ఆచార్య పూర్వ రూపం అంతేవా శుద్ధర రూపం. విద్యా సంధిహి ప్రవచనకుం సంధానం అని చెప్తుంది మనం. కాబట్టి మొదటిది మొదటిది ఆచార్యుడు. క్రింద ఉండేటువంటి అరణి ఆచార్యుడు పైన ఉండేటువంటి అరణి శిష్యు అంటే అరణి ఈ శిష్యుని పైన ఏమిటి మరణం చేయ గమనించండి జాగ్రత్తగా ఆ దృష్టాంతం ఊరికే ఇవ్వలేదు. అగని అంటే ఏం చేస్తాం మనం? పుట్టేది పుట్టేది కిందనే అగ్ని. అగ్ని పుట్టాలంటే ఒడిపిడి కావాలి. ఫైర్ అని ఏం చేస్తుంది? ఊరికే ఘర్షణ చేస్తుంది. ఈ ఘర్షణతో అగ్ని పుడుతుంది. అలాగే జ్ఞానం ఉన్నది గురువుగారి దగ్గరే. గురువుగారి దగ్గరే ఉన్న జ్ఞానాన్ని శిష్యుడు ఎలా అర్థం చేసి అయ్యా కొంచెం చెప్పండి ఇదంతా ఏమిటి అదంతా ఏమిటి ఇది ఎప్పుడు వస్తుంది దీన్ని ఎలా తెలుసుకోవాలి. ఎంత వెంటపడి అడిగి అడిగి అడిగి బాగా ఘర్షణ.

తల్లో ఉన్న తపనంతా చెప్పాలి గురువుగారికి. వినాలండి బస్ వినకుంటే మీరే చెప్పండి. అలా అహోరాత్రములు నా వేళా నియమం లేదు గురువుగారు ఆశిస్తున్నారంటే అయ్యా కొన్ని చెప్పండి. నిరంతరం మథనం చేయాలి, ఘర్షణ చేయాలి. అప్పుడు మనకు అది ఉంటుంది. అందువల్ల అధ అరుణి ఆ అరణి గురువుగారు ఉత్తరాలని శిష్యుడు తత్సంధానం ప్రవచనం అదే చెప్తున్నాడు. సంధిహి విద్యా అని చెప్పానే ప్రవచనగుం సంధానం అన్నాం విద్యా సంధిహి ప్రవచనగుం సంధానం అదే అంటున్నాడు తత్సంధానం ప్రవచనం విద్యా సంధిహి సుఖావహః ఈ అఖిని అగ్ని పుట్టాలి అంటే ఏం కావాలి? అంటే ఏమిటి? శిష్యుల్లో కూడా జ్ఞానం కలగాలి అంటే గురువుగారు ఏం చేయాలి? గురువోస్తు మౌనం వ్యాఖ్యానం శిష్యాస్తు చిన్న సౌజయాః అనుకున్నామనుకోండి ఏం రాదు. అందువల్ల గురువుగారికి చెప్పాలి. ప్రవచనగుం సంపాదనం. ఈ రెండింటిని కలిపేది ఏమిటి? ప్రవచనమే. ఈ కలపడానికి మరి సంధి ఏమిటి అంటే విద్య. ఏదో చెప్పడం కాదు. గురువుగారు విద్యనే శిష్యుడికి బోధించాలి. గురువుగారు శిష్యుడికి విద్యను బోధించాలంటే శిష్యుడు కాస్త అరుణిని మదించాలి. నిరంతరం నిశన. ఏడి కరుణకే అయ్యా మాకు ఇది కావాలి అయ్యా మాకు అది కావాలి సందేహం వచ్చింది అర్థం కావట్లేదు దయ చూడండి చెప్పండి నేను చాలా ధీనుడిని వేరే ఆధారం నాకు లేదు మీరు నన్ను తరింప చేయాలి ఇలా గురువు గారి మనస్సులో దయను కరిగించి చెప్పకుండా ఉండ ఎత్తిది గురువు గారికి కరిగించాలి. అప్పుడు గురువుగారికి మోయపెడతారు. మోయపెట్టాను అనుకోండి విద్యా జ్ఞానం ఇయ్యి తయారైతుంది. ఇది మనకు అందుకే విద్యా సంధిహి సుఖావః వైశాలది సాతి విశుద్ధ బుద్ధి ధులోతి మాయాం గుణ సంప్రత్యుతాం. ఇలా వైశారది ఇలా గురువుగారి వల్ల లభించినటువంటి ఈ బుద్ధి ఉంది జ్ఞానం ఇది మనకు అతి విశుద్ధ బుద్ధి. ఇందులో ఎలాంటి కర్మషాలు దోషాలు ఉండవు. అలాంటి బుద్ధి ధునోతి మాయాం గుణ సంప్రసుతాం. తత్వ రజ తమో గుణ బలి పడినటువంటి మాయ ఉంది ప్రకృతిని ఆ ప్రకృతిని ఇది జునోతి తొలగిస్తుంది గుణాంశ్య సందహ్య అలాగే గుణలను కూడా దహింపచేసి యదాత్మమేతత్ స్వయంచ సామ్యతి అసమిత్ యధాగ్నిహి.

ఈ జ్ఞానము ప్రకృతి ఏమో చెప్పి ప్రకృతి గుణాలను కూడా చెప్పి వాటిని వీటిని కూడా తొలగించేసి తొలగించిన తాను కూడా నశించిపోదు. ఉండరు. మనం నిప్పు అంటించాం, కచెల్లి పెట్టాం, మంట మండుతుంది. ఎప్పటిదాకా? పట్టి ఉన్నంతవరకు. కచెల్లి మొత్తం అయిపోతే అది వేరే నీళ్లు అవుతుందో లేదో. సమిధరైపోయిన తరువాత అగ్ని తనకు తానుగా సల్లారినట్టుగా తెలుపవలసిన బోధించవలసిన విషయాలన్నీ బోధించిన తరువాత తొలగవలసిన అన్నీ తొలగిన తరువాత ఇంకా అది ఎందుకు కూడా అది కూడా పోతుంది స్వయంచ నశ్చతి అంటారు అసమిత్ యధాగ్ని సమిధం లేని అగ్ని లాగా అధైశాం కర్మకస్త్రూణాం భోక్తృణాం సుఖ దుఃఖయోహో నానాత్వం అధ నిత్యత్వం లోక కాల ఆగమాత్మనాం అన్ని సర్వభావానాం సంస్థాహి ఔత్పత్తికీయతా చాలా స్పష్టంగా చెప్తున్నాడు మనము వేటి వేటిని లోకంలో భావిస్తున్నామో అలాంటి భావనలకు ఏమిటి కారణము? ఎందుకు ఇలా అనుకుంటున్నాం మనం అవన్నీ చెప్తున్నాడు నానాత్వం అధ నిత్యత్వం. ఇవి అనంతములు ఎన్నో ఉన్నాయి. ఇవన్నీ కూడా నిత్యములు లోక కాల ఆగమాత్మ లోకం వలన. కాలం వలన ఆగమం వలన ఏర్పడేటువంటివి మన్యతే సర్వభావానాం సంస్థ ఔత్పత్తికి యథా సకల భావముల యొక్క పుట్టుక అటు యొక్క స్థితి. భావములు నిత్యములా లాగే పలువిధములా అంటే లోకాన్ని బట్టి, కాలాన్ని బట్టి, ఆగమాన్ని బట్టి, బహుత్వాన్ని, నిత్యత్వాన్ని. మనం ఏ భావన అది చేస్తామో దీని యొక్క ఉత్పత్తికి ఉంది తత్తదాకృతి భేదీన జాయతే విద్య చేచ దిజ్ మన బుద్ధి ఒక వస్తువును చూస్తే అందులో ఆకారాన్ని బట్టి మన బుద్ధి మారుతుంది అబ్బా ఇది చాలా బాగుంది అంటాం ఇది చాలా ఇది అసలు బాగాలేదు అంటాం అదే మనకు ఇది పనికిరాదు అంటారు. అదే వస్తువు. ఒకే వస్తువు తన స్వరూపాన్ని మార్చుకున్నా, తన స్వభావాన్ని మార్చుకున్నా మనకు రూపంలో కానీ, రసంలో కానీ, గుణంలో కానీ తేడా కనపడితే మన భావంలో కూడా తేడా కనపడుతుంది.

అందుకోసమని ఏవప్యంగ సర్వేతాం దేహినాం దేహ యోగతః అంటే ఆకార భేదాన్ని బట్టి మనకు భేదం తెలుపుతుందే తప్ప అసలు వస్తువు ఒక్కటే. అన్నట్టు దేహము యొక్క యోగాన్ని బట్టి దేహి వేరుగా కనబడతది కానీ అసలు ఆత్మ ఒకటే. ఆత్మలో రూపం ఏదో లేదు. స్త్రీ అని, పురుషుడు అని, యువకుడు అని, బాలుడు అని, పెద్దవాడని, పొడుగువాడని, పొట్టివాడని, చిన్నవాడని ఇవన్నీ ఎవరికీ. కత్తికే నిప్పు కాదు కాబట్టి దేహ యోగంతో తత్తదాకృతి భేదేన దేహినాం దేహ యోగతః ఆత్మకు దేహ సంబంధం తోటి ఇవన్నీ కలుగుతాయి కాదావయవతః సంతి భావాః జన్మాదయః ఈ దేహముతో వచ్చేటువంటి భావాలు ఉన్నాయే స్థితిలో దేన్ని బట్టి? కాలాన్ని బట్టి కానీ. దేహికి దేహాన్ని బట్టి అవసరలు వస్తాయి. ఒక్క దేహం కాదు కాలాన్ని బట్టి దేహం ఏర్పడుతుంది. ఎందుకు వీడు పుట్టాడు, వీడు చచ్చాడు, వాడు పెరిగాడు, వీడు యువకుడు అంటున్నాం. ఇవన్నీ దేని చెప్తాయి కాలానికి కాదు. బారుడు అంటే కొద్ది కాలం అయింది పుట్టి అని. యువకుడు అంటే మధ్యకాలం వచ్చింది అని, వృద్ధుడు అంటే చాలా కాలం అయింది అంత కాలానికి కొలతలే. బాల్యము కానీ, యవ్వనము కానీ, వృద్ధాప్యం కానీ దేని కొలతలు? మన కొలతలా? కాలం కొలతది. కాబట్టి దేహాది ఉత్పత్తి కాలాన్ని బట్టి జరుగుతుంది. కాలాన్ని బట్టి జరిగేటువంటి దేహాది ఉత్పత్తుల వల్ల కలిగేటువంటి భేదాలను ఆత్మకు భావించి మనం భ్రమలో పడుతున్నాం. వాస్తవంగా ఆ భేదాలన్నీ ఆత్మకు కావు లేవు. అందుకే సవేశాం దేశినాం దేహ యోగతః కాలావయవతః సంతి భావాః జన్మాదయః ఇవి అసకృతు ఎందుకంటే మరవారికి కలుగుతాయి. ఒకసారి పుట్టితే అయిపోయిందా వాడికి మళ్ళా పుట్టడా? ప్రతిసారి పుట్టి పోతుంటాడు, కోటి సార్లు పోతుంటాడు. ప్రతిసారి పుట్టాడంటాం, పెరిగాడంటాం, చచ్చాడంటాం. కాబట్టి ఇవి శరీరానికే పుట్టుక గానీ, పెరుగుట గానీ, మరణం గానీ శరీరానికే. ఎన్ని పుట్టుకలు? అనంతములు. ఎన్ని మరణాలు? అనంతములు.

అందువల్ల భోక్తుశ్చ దుఃఖ సుఖ యత్రాపి కర్మణాం కర్తుహు అస్వాతంత్ర్యంచ లక్ష్యతే. ఇంకా ఇదే విషయం మనకు బాగా అర్థం కావాలి అంటే అత్రాపి కర్మణాం కర్తుహు అస్వాతంత్య్యంత లభ్యతే మన చేతిలో ఏదీ లేదనటానికి. శరీరము శరీరము చేస్తున్నది అంటున్నాం అంటామా నేను చేస్తున్నాను అంటాం. నేను చేస్తున్నాను అంటాం పోనీ నేనే అనుకుందాం. నీవే చేస్తే నీవు అనుకున్నట్టు చేయాలా ఇంకోళ్ళు అనుకున్నట్టు చేయాలా? నీవు అనుకున్నట్టు చేయాలి చేయగలుగుతున్నావా? చేసేయ్. కాబట్టి కర్త ఆచరించే కర్మలలో స్వాతంత్ర్యం కలిగి ఉండటం లేదు, అస్వాతంత్ర్యమే. మనకి ఇష్టం లేని వాటిని బలవంతంగా చేస్తున్నారు. ఈ పని వల్ల హాని కలుగుతుంది అని తెలిసి కూడా అప్పుడు మనం చేస్తున్నాం. ఇది మంచిది కాదు అన్నా పక్కవాడి యొక్క బలవంతం వల్ల ఏమేమనుకుంటారులే మనకెందుకు కళ్ళు మూసుకుంటే పోలే. అని కొన్ని శిక్షణ లేకుండా చేస్తున్నారు, కొన్ని బలవంతంతో చేస్తున్నారు, కొన్ని శాథనంతో చేస్తున్నారు. మరి మనం అది చేసేది? కాబట్టి మనకు ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ స్వాతంత్ర్యం లేదు. కర్మణాం కర్తుహు అస్వాతంత్ర్యం. కర్మల యొక్క కర్త. అస్వాతంత్య్రమే సారా స్పష్టంగా అంటే పారతంత్య్రమే కనబడుతున్నది. భోక్తుస్య దుఃఖ సుఖయోహో కోన్వర్ధః వివిశంభజేత్. అలాగే ఎందుకంటే అస్వాతంత్యం ఎందుకు అంటున్నామంటే దుఃఖం చలగాలని ఎవరైనా ఇష్టపూర్తిగా పనులలో ప్రవర్తిస్తారా? దుఃఖం మొదలు ప్రయత్నిస్తాడు వస్తుందా? దుఃఖం కలగాలి? దుఃఖం ఎందుకు వస్తున్నాయి? చేస్తేనే వస్తున్నాయి. దుఃఖాన్ని కోరకుండా దుఃఖం కలిగించే పనులు చేయటం.

స్వాతంత్ర్యమా పార్వతంత్ర్యమా? కాబట్టి భోక్తుచ్ఛ సుఖ దుఖయోహో పోన్వర్ధః విదిచేత్. సుఖమును దుఃఖమును మన ఇష్టం లేకుండానే అనుభవిస్తున్న వాడు ఎవరైనా ఏ కొంచెమైనా బుద్ధిమంతుడైతే అలాంటి సంసారంలో వాడు మళ్ళీ. ప్రవర్తిస్తాడా? కా ఆత్మ చేయదు. అర్థ ప్రయోజనాన్ని కోరే వాళ్ళేనా కానీ సంసారంలో ప్రవర్తిస్తాడా? చేతులారా దుఃఖాన్ని కోరుకుంటాడా? దుఃఖం కలిగించే పని చేస్తాడా? కానీ చేస్తున్నాడు, కోరుకుంటున్నాడు, చేస్తున్నాడు, అనుభవిస్తున్నాడు. కాబట్టి మన ఇష్టం లేదు, మన స్వాతంత్ర్యం లేదు, మనం కర్తలం కాము అని స్పష్టంగా బోధపడుతూ ఉంది. నదేహినాం సుఖం కించిత్ విద్యతే విదుషామపి ప్రపంచంలో నదేహినాం పండితుడైనా సరే జ్ఞాని అయినా సరే ఎవరికైనా ఈ ప్రపంచంలో దేహం ఉన్నదంటే సుఖమనేదే ఉండదు. ఏమంటుంది దేహం ఉంటే అన్ని కష్టాన్ని కాబట్టి దేహం ఉన్నటువంటి వారికి వారు విద్వాన్ అయినా అవిద్వాన్ అయినా సుఖం అంటూ ఉండదు నదేహినాం. గంచి చితి విద్యతే విద్రుషామపి తదాచ దుఃఖం మూఢానాం కృతాహం కరణం పరం. దుఃఖం మూఢం అంటే దుఃఖమైనా సుఖమైనా కించితి విద్యతే ఏ కొంచెం అనేది తన తన అధీనంగా ఏది ఉండదు అది ఎప్పుడు వస్తుందో. అది ఎప్పుడు పోతుందో మనకేం తెలియదు కానీ మూఢానాం వృధా అహంకరణం పండితులకు మూర్ఖులకు తేడా ఏమిటంటే పండితుడేమో అంతా వాని ఇష్టం మనం ఏం చేస్తాం వాడు కలిగిస్తాడు అనుభవిస్తాడు అంటాడు మూర్ఖుడేమో నేనే స్వయం వేరుగా చేసుకున్నాను నేనే అనుభవిస్తున్నాను. భగవాను తేడా ఏం లేదు కానీ అనటంలో తేడా. పండితుడు మన కర్మలండి అనుభవిస్తున్నాను. వాడు అదే ఇక్కడ నేను చేస్తానంటే నేనే పరమాట చేశానండి నేను అనుభవిస్తున్నానండి అని. కర్తృత్వాభిమానం మూర్ఖులకు ఉంటుంది, పండితులకు ఉండదు. అభిమానం ఉండకపోవచ్చు కానీ అనుభవం మాత్రం సమానమే. దుఃఖం సుఖం ఇద్దరికీ అనుభవం సమానమే, అభిమానంలో తేడా ఉంటుంది. యది ప్రాప్తిం విఘాతం చ జానంతి సుఖ దుఃఖయోహో తేప్యర్ధాన వదిలియోగం మృత్యుర్ణ ప్రలవేద్యత నిజముగా చూడండి మనం స్వప్నం చెప్తున్నాం. రావటము పోవటము.

సుఖము కలుగుట, దుఃఖము తొలగుట ఈ రెండు మనకే తెలిసుంటే ఫలానా పని చేస్తే దుఃఖం తొలగుతుంది. ఫలానా పని చేస్తే దుఃఖం మనకు తెలిసుంటే మనం అదే పని చెయ్యి. దుఃఖం పోయే పని, సుఖం వచ్చే పని ఎందుకు చెయ్యం? తెలుసు కదా ఏంటండీ ఇది అందుకే అంటున్నాడు ఇది ప్రాప్తిం విఘాతం చ జానంతి సుఖ దుఃఖయోహో సుఖ ప్రాప్తి దుఃఖ విఘాతం ఈ రెండు తెలిసినట్టయితే తేప్యత్తానమిదుర్యోగం మృత్యువున్న ప్రభవేద్యత అలాంటివాడు అవి రాకుండానే ప్రయత్నిస్తాడు. దుఃఖం రాకుండా ప్రయత్నిస్తాడు. దుఃఖం రాకుండా ప్రయత్నిస్తాడంటే ఎవ్వడికి మృత్యువు రావద్దు మరి అంతా చిరంజీవి దేవతల్లా మనసు కాదు. ఉంటున్నామా? అందరికీ మరణం వస్తుందే. అంటే ఏమైంది? మనం అనుకుంటే ఏది ఆగదు. మనం అనుకుంటే ఏది కలగదు, మరి ఇంక అనుకోవడం ఏమనుకోవాలి? కాబట్టి చెప్తున్నాడు మృత్యు ప్రభవేద్యదా కోన్ వర్తః సుఖయత్యేనం కామో వా మృత్యురంతికే. మృత్యువు దగ్గరికి తీసుకొని పోయే ఏ అర్ధ కామాలు మనకు సుఖాన్ని ఇచ్చాయి అంటే అర్ధం కానీ కామం కానీ ఏమి ఇస్తుంది మృత్యువుని ఇస్తుంది మృత్యువు అంటే సంసారం. సంసారాన్ని ఇచ్చేటువంటి ఎలాంటి అర్ధకామములు సుఖాన్ని కలిగిస్తాయా? ఒకటి చెప్పండి అంటున్నా. సంసారంలో పొలచేసేటువంటి ఏ అర్ధం కానీ ఏ కామం కానీ మన మనస్సుకు సుఖాన్ని సంతోషాన్ని కలిగిస్తుందా? ఆఘాతం నియమానస్య బొచ్చెత్తి ఎలాగయ్యా అంటే బలి బలికి తీసుకొని పోబోయే జంతువును విసురబోయే ముందు శుభ్రంగా స్నానం చేయించి కొత్త బట్టలు వేసి దానికి భోజనం వేసి కడుపు నిండా ఆహారం పెట్టి అన్ని ఏర్పాటు చేస్తారు. ఇవన్నీ చేసి డబ్బా నన్ను ఎట్లా గౌరవిస్తున్నాడురా వీడు అని మురుస్తాడా? ఆ తర్వాత దేనికోసం? బలిస్తంభాలకి పిల్కొని పోవడానికి. అందుకే మనకు ఇల్లు, వాకిలి, డబ్బులు, సంపద ఇవన్నీ బాగా వస్తున్నాయి అంటే రెడీగా ఉండి ముట్టి తిన దాని కోసం. అంతకు మించి సరిగ్గా కూడా ఏమీ లేదు. బలియ్యబోయేటువంటి జంతువుకు సంభవించినటువంటి అలంకారం లాంటిదే సంసారంలో.

ఒక సంతోషాలు అక్కడికి పోవడానికి ఇవన్నీ. ఆ విధి అని తెలుసుకున్నవాడు కామోవా ముత్యురంతకే ఆఘాత నియమానస్య వచ్యత్యైవ నతుష్టిదః సంతోష తెలుసుకుందా? ఒక అరగంటలో పరిస్థానానికి పోవాలిరా అప్పటిదాకా డబ్బులు ఉంటే బాగా తిను మెట్టగా పడుకో ఏసీ వేస్తాను ఇద్దరు పోతారా అరగంటలో పోతాను రా బాబు ఇంక వా తినే పోతారా అప్పుడే పోతుంటే ఇది కూడా నా దిగే నా దృష్టి సొంత సంతోషాన్ని ఇచ్చేది కాదు శృతంచ దృష్టవంతు దృష్టః స్పర్ధాసూయ అవ్యయైహి భక్వంతరాయ కామత్వాత్ కృషి వచ్చాపి నిష్ఫలం. పోనీ తప్పించుకుందాం ప్రయత్నం చేద్దాం అంటే నువ్వు చేసే పనులన్నీ నిష్ఫలాలే అంటుంది. ఎందువల్ల అంటే శృతంచ దృష్టవతు దృష్టం స్పర్ధాసూయ అత్యయ వ్యయైహి. మనం ఒక దాన్ని విన్నా ఒక దాన్ని చూసినా చూసినా విన్న వస్తువులలోని గుణములను ఉన్నదున్నట్టుగా తెలుసుకోలేం. ఏం చేస్తాం? మనకంటే వాడు ఉత్తముడు అనిపిస్తే అంతే మనకు వాడి మీద స్పర్ధ పోటీ కలుగుతుంది. మనం తప్ప ఆయన వాళ్ళ సంపాదించుకున్నాం. మనకంటే వాడు మంచివాడు అంటే అబ్బే మంచా మన్నా అని తప్పు లేనండి వీడు చూడడం లేదు. అసూయ. స్పర్ధ, అసూయ అలాగే అత్యయ, వ్యయ. అత్యయం అంటే నాశ. వ్యయం అంటే ఖర్చు. మనకంటే ఎక్కువ ఉన్నదాన్ని తొలగించాలి. అబారితం. వాడు ఇల్లు బాగా కట్టాడు ఆలోచించండి. వాడి ఇల్లు చాలా బాగుంది మన ఇంటికి అండి. మనము అంత ఇల్లు కట్టలేము. అదేం చేయాలి? వాడిలాగా మనం ఉండలేం కాబట్టి మనలాగా వాడిని ఉంచుదాం. అంటే ఏం చేద్దాం? వాడి ఇల్లు కొలొస్తాడు. అవునండి. మన సదైవు ఉండదు. మనమే గొప్పోళ్ళం. ఇలా అత్యయము, వ్యయము, ధ్వంసము కానీ, ఖర్చు కానీ, స్పర్ధ కానీ, అసూయ కానీ ఇన్ని ఉంటాయి. అంటే ఏమిటి? చమస్కారం ఏమిటంటే మనమే పని చేస్తున్నాం. మనము చేసే వానలు ఇంకొకడు చూసి మనల్ని వాడు పాడు చేస్తున్నాడు. మనం సహజంగా మంచి వాడమే కానీ పక్కవాడు దుర్మార్గుడు.

పక్కవాడు మనకు సహకరించడం లేదు కాబట్టి మనం అనుకున్న ఫలితాన్ని దాచించలేకపోతున్నాం. మనం ఇల్లు కట్టుకున్నామండి వాడు కొలకొచ్చాడు. మనం చదువుకున్నాం వాడు పెద్ద చదువుకున్నాడు. మన ఉద్యోగం వాడికి వచ్చింది. మన డబ్బు వీడికి ఉంచుకున్నాడు. మన జ్ఞానం పక్కవాడికి వచ్చింది. మనకు మనకేం లేదు. అంటే ఇది మనకు మనమే మనలోనే ఏర్పరచుకొని చేసుకొని అనుభవిస్తున్నాం కానీ దీనిలో ఇంకో ప్రమేయం అంటూ ఏమీ లేదు. మనమే కర్పణము. చెడుకు మనమే కర్తలము మంచికి మనమే కర్తలం అనే భావన పెరిగి ఉన్నటువంటి దాన్ని సహజంగా ధ్వంసం తోటి, స్పర్ధ తోటి, అసూయ తోటి ఇలాంటి భావాలతోటి భగ్వంతరాయ కామత్వాత్ అంటే ఏమిటి? ఒకడు ఒక కోరికను కోరాడంటే ఆ కోరుకున్న కోరెను కోరికను పొందటానికి మన కోరిక ఒకటి. దానికి విఘ్నాలు 100. ఈ 100 విఘ్నాలు ఉన్నాయి కాబట్టి మన కోరిక నెరవేరదు. ఈ వంద విఘ్నాలకు ఏమిటి కారణము? స్వర్ధను, అసూయను, ధ్వంసము, వ్యయము. పక్కవాడు కావచ్చు వాడిని వాడు తాగలేయదు నువ్వు నిన్ను పగలుకున్న పని. నేను దేవాలయంలో కూర్చుంటాను ఇవాళ ఉదయ సాయంత్రం దాకా ఆరాధన చేస్తాను. అనుకో పొద్దున్నే స్నానం చేసి బయలుదేరాం. మేనమామ గారు, మేనత్త గారు, మేనమామ పిల్లలు వచ్చేసారు. అందులో అబ్బాయికి సంబంధం కోసం వచ్చారు. పోతాడా గుడికి? రేపు పోదాంలే అంటాడు. ఈ వచ్చినోడు రేపు పోతాడా వాడు మూడు రోజులు ఉంటాడు. పిల్లలు చూడడము, అమ్మాయిలు సంబంధము, కళ్యాణం ఇది కూడా ఎక్కడ లేదు గోవిందర్. అంటే ఏమిటి? మనము చేస్తున్న దానికంటే చేయబోయే దాని వల్ల కలిగేటువంటి ఫలితం తక్కువ అన్న భావం మన చుట్టూ ఉన్నవారే కలిపిస్తే మనం ఈ పనిని మానుకుంటున్నాం. ఇప్పుడు నీ స్వాతంత్య్రం ఎక్కడ? నీ పరాకాంత ఎక్కడ? నీ ఫలప్రాప్తి ఎక్కడ? కదా? అందుకే భగవంతనాయ కామత్వాత్ కోరిక అనేటువంటిది అనేకమైన విఘ్నములు కలిగి ఉంటాయి కాబట్టి కృషి వచ్చాపి నిష్ఫలం. వ్యవసాయం లాగే ప్రయత్నం లాగే రెండు చెప్పొద్దు. వ్యవసాయం చేస్తాం. రైతు దున్ను ద్వారా ఇత్తనం వేస్తాడు. వర్షం పడితే.

మొలక వస్తుంది, పంట వస్తుంది. కదా? వర్షాన్ని పడింది, మొలక వచ్చింది, పంట కోటకు వచ్చింది, ధాన్యాన్ని పోశాడు కూడా, అప్పుడే కదా జమాన పడింది. ఏమైంది? చాలు. ఇప్పుడు బాగానే ఉంది, పంట ఇంటికి వచ్చేసింది, ఇంట్లో పెట్టుకున్నాం. ఇల్లు మొత్తం తగలబడింది. అప్పుడు ఏం చేస్తాం? భగవంతరాయం అండి. భూమి మీద వేసిన విత్తనం నీ ఇంట్లోకి వస్తేనే సరిపోదు. నీ అనుభవానికి రావాలి కదా. వ్యవసాయ ఫలం అనుభవానికి రావడానికి ఆపేటువంటి ఎన్ని విఘ్నాలు ఉన్నాయో మన ప్రతి పని కూడా అన్ని విఘ్నాలతోటే ఉంటుంది. అయినప్పుడు నువ్వెవడవు పని చేసుకోవడానికి, పరిస్థితి నీకెలా వస్తుంది? అయినప్పుడు ఈ విఘ్నాలన్నీ నువ్వు కోరుకుంటే వస్తున్నాయా, ఇంకోడు కోరుకుంటే వస్తున్నాయా? చెప్పాలి కదా, కాబట్టి ఏం చేయాలి కనీసం అయ్యా నేను పని మొదలు పెడుతున్నాను. నాకు ఎలాంటి విఘ్నాలు రాకుండా చూడవయ్యా అని అప్పుడైనా నా దగ్గరికి ఎలా ఈ కట్టాలు ఉండవు, ఎలాగో అన్ని విఘ్నాలు నేనే పోగొడతాను కాబట్టి మొత్తం నన్నే పట్టుకో మనం ఉంచేయడం ఎందుకు? అంటే ఎలా మనకు విరక్తి కలగాలో చెప్తున్నాడు. భక్వంతరాయ కామత్వాత్ కృషివచ్చాపి నిష్ఫలం అంతరాయైహి అవిహతః ధర్మస్వరక్షితః ఎలాంటి విఘ్నాలు లేకుండా ధర్మం అనుష్టించినా తేనాపి వ్యతితం స్థానం యథా గచ్ఛతి తత్సృణో. ఎలాంటి విఘ్నాలు లేకుండా శుభ్రంగా హాయిగా ఆచరించినటువంటి ధర్మము. వలన కలిగిన ఉత్తమ స్థానం ఉంది అది కూడా పోతుంది ఉంటుందా? విఘ్నాలు ఏం లేవండి ధర్మాన్ని బాగా ఆలోచించాం మనకే స్వర్గమో ఏదో లోకం ఉంది కదా ఏ లోకం వచ్చింది అదేమైతుందంటే ఇస్తేహ దేవతా యజ్ఞైహి స్వర్లోకం యాతి యాగ్నికః కదా యజ్ఞములు చేసేవాడు తన ఇష్టమైనటువంటి దేవతాలకు యజ్ఞం చేసి వాడు స్వర్గానికి వెళ్తాడు. భూయియ దేవ తత్ర భోగాన్ దివ్యాన్ నిజార్చితాన్ ఆ స్వర్గలోకంలో తాను ఇష్టమైన కష్ట చేసేటువంటి యజ్ఞ. కర్మ ఉంది ఈ కర్మ వలన వేనిని సంపాదించుకున్నారో భోగాలను ఆ భోగాలను అక్కడ అనుభవిస్తారు. ఈ అర్జితానం స్వపుణ్యోపచితే సుభ్రే విమాన ఉపగీయతే గంధర్వైహి విహరణ మధ్యే దేవీనాం పుర్ద్యవే చతురుకు తన పుణ్యంతోటి.

పెరిగినటువంటి ఆయా ప్రాంతంలో ఉత్తమ విమానంలో ఈ మహానుభావుడు గంధర్వులతో కలిసి దేవీనాం అంటే దేవతా స్త్రీల మధ్యన పుర్జ్యవేష దృకుం. అందమైనటువంటి వేషాన్ని ధరించిన వాడై విహరిస్తాడు స్త్రీభిహి కామగయానేన కింకిణీ జాలమాలిన స్త్రీలతోటి తమ తమ కోరిక అనుగుణం ఉండేటువంటి విమానాలతోటి కింకిణీ జాలములు వాటితోటి క్రీడన్ నవేదాత్మపాతం సురాకృతి నిరూతః ఇలా విహరిస్తూ విహరిస్తూ ఉంటాడు ఆహా రంభ ఆహా ఉరస్ ఓహో మేనక ఆహా అభిమానాలు గంధములు అత్తములు పన్నీర్లు పుష్పాలు వస్త్రాలు మణులు రత్నాలు అలంకారాలు అని ఈ భోగాలు అనుభవిస్తూ టైం అయిపోతున్న సంగతి. తెలుస్తుందా? తెలియదు. ఓహో అనుభవం ఓహో అనుభవం అనుభవిస్తూనే ఉంటారు. చివరికి ఎప్పుడైపోతుందో అయిపోగానే ఒక నెత్తిన ఒక మట్టికే కొడతాడు. ఆ అంతా చూడకూడదు. మరి యజ్ఞం చేయాలి కదా అంటే చేయాలి అయిపోయింది. దేనితో అయిపోయింది ఇది చుట్టంతోటి అయిపోయింది. ఏ సుఖం కావాలని కోరుకొని కర్మలు ఆచరించావో, ఆ సుఖం పొందనంత మాత్రాన మళ్ళీ ఆ సుఖం అయిపోతే నీ పరిస్థితి ఏమిటి? మళ్ళీ కిందికి రావాలి కదా, మళ్ళీ కమ్మ అయిపోయి పెట్టాలి. ఉండేదేవి. విఘ్నాలతోటే అన్నీ పోతాయి. విఘ్నాలు లేకుండా చేసినా వచ్చే భరితం ఎంతకాలం ఉంటుంది? ఇలా అయిపోయి పీడన దేవ అపమానం సూరా క్రియేట నిర్వృతః తావత్ర మోదతే స్వర్గే యావత్ పుణ్యం సమాప్యతే కదు. నీవు చేసిన పుణ్యము ముగిసేదాకా నీవు స్వర్గంలో ఆనందంగా ఉంటావు. క్షీణ పుణ్యః పతతి అర్వాత్ అనిత్యం కాలచారితః. నువ్వు చేసిన పుణ్యం అయిపోయింది అనుకోండి, నీకు ఇష్టం లేకున్నా మళ్ళీ అర్వాక్ పదతి క్షీణే పుణ్యే మర్త్యలోకం విశంతి. మళ్ళీ నీవు భూలోకంలో వచ్చి పోవాలి ఇష్టం లేకున్నా. ఇది అధర్మరతః సంఘాత్ అసతాం వాజితేంద్రియః కామాత్మాకు బనోరుద్ధః త్రైణః భూతవిహింసకః అదే ఈ ధర్మానికి ఒకవేళ అధర్మాన్ని కోరితే అధర్మాత్ములైన వాడు సంసారంలో సంఘం అసతాం సంఘాత్ దుశ్చిముల యొక్క సహవాసం తోటి ఇందియ యయ్యం లేకుండా అతను కామాత్మ.

కోరికలు కలిగి కృపణః లుబ్ధుడయ్యి అంటే విశ్వనారియై బాగా మోహాన్ని పెంచుకొని స్త్రయిణః స్త్రీ వ్యామోహం కలవాడై భూత విహింసకః సకల ప్రాణులను హింసించేవాడుగా భూతవిహింసకః పశువున్ అవిధిన ఆలభ్య ఆయా పశువులను అవిధిన శాస్త్రవిధి తప్పి విచించి ప్రేతభూత గణాన్ని యజన్ ప్రేతములను భూతములను పిశాచాలను కూడా ఆరాధిస్తూ నరకాన్ అవచహా జంతుహు గత్వా తన వచనంలో లేకుండానే తాను నరకానికి వెళ్లి అవచో గత్వా యాతి ఉల్బనం. క్రూరమైన భయంకరమైనటువంటి నరకాన్ని చేరుతాడు. కర్మాని దుఃఖో దర్కాని కురువం దేహేన తై పునః ఈ శరీరముతో దుఃఖమును కలిగించేటువంటి ఎన్నో పనులు చేసి అలాంటి పనులతో దేహం ఆభజతే తత్ర కింసుకం మస్య ధర్మిణః ఇక్కడ దుఃఖమే అక్కడికి పోయిన తర్వాత అక్కడ దుఃఖమే మరి మనిషికి దుఃఖం సుఖం ఎక్కడ ఉన్నట్టు దుఃఖాన్ని కలిగించే పని ఇక్కడ చేశావు ఇక్కడ దుఃఖిస్తూనే ఉన్నావు ఈ పనులు చెడు కాబట్టి అక్కడికి పోయి నరకంలో అక్కడ దుఃఖమే సుఖం ఎక్కడ మరి అందుకే అంటున్నాడు మత్య ధర్మిణః కిం సుఖం లోకానాం లోక పాలనాం మద్భయం కల్పజీవినాం అంటే నీవు అనుకున్న పని అనుకున్నట్టు చేయగలిగిన నీవు అనుకున్నటువంటి సుఖము అనుకున్న రీతిలో పొందలేవు పొరపాటున పొందిన ఆ సుఖం పొందుతున్నప్పుడే దాని టైం కాస్త అయిపోయి మళ్ళీ దుఃఖం వచ్చేస్తుంది. సుఖం పొందుతున్నప్పుడే దాని టైం అయిపోయి దుఃఖం వస్తే ఈ దుఃఖం అనేటువంటిది ఎవరికీ కేవలం మనసులోకి అనుకోకు లోకపాలానం. లోకములకు ఉంది, లోకపాలకులకు కూడా ఉంది. అంటే అష్టదిక్పాలకులకు కూడా నా భయం ఉంది. ఏమన్నా మానవులు, దేవతలు, వీరు మాత్రమే అనుకోకండి. అష్టదిక్పాలకులకు కూడా నా భయం తప్పనిది. అంటే వాళ్ళు పోయేవాళ్ళే బ్రహ్మ కూడా విపరార్థ అవతానంలో వాడు పోతాడు. అయ్యో నేను పోతానా నాతో ఏమైపోయిందని వాడు అనుకోవాల్సిందే. ఎలా మానవులం అనుకుంటున్నామో మృగములు పసుపు పట్టి అనుకుంటాయో. లోకపాలకు కూడా నా భయం ఉంది. లోకానాం లోకపాలానాం మద్భయం కల్పజీవినాం కల్పజీవినాం అంటున్నాడు. బ్రహ్మ కల్పకాలం బతికే వారికి కూడా చివరికి మేము

పోయే వారి మీద కదా అనేటువంటి భయం ఉండనే ఉంటుంది. బ్రహ్మనోభి భయం మత్తః అది చెప్తున్నాడు. దివరార్ధాయుసః దివరార్ధ కాలం బతికి బతికేటువంటి బ్రహ్మకు కూడా నా వల్ల భయము తప్పదు. గుణా సృజంతి కర్మాణి గుణః అను సృజతే గుణ. కర్మ ఏం చేస్తుంది? గుణాన్ని సృష్టిస్తుంది. గుణం ఏం చేస్తుంది? కర్మ సృష్టిస్తుంది. అంతే కదా? మనం ఒక పని చేశాము, సుఖము, దుఃఖము. దుఃఖం కలిగింది మళ్ళీ పోవడానికి పని చేయాలి. సుఖం కలిగింది అది రావడానికి పని చేయాలి. ₹10 రూపాయలు వచ్చాయి ₹10 లక్షలు కావాలి. అసలు డబ్బు లేదు డబ్బు రాదు. కాబట్టి దుఃఖం కలిగితే పోవటానికి సుఖం కలిగితే ఉండటానికి. పని దానికి చేయాలి దీనికి చేయాలి. నువ్వు దిష్కర్మగా ఉండలేవు. అందువల్ల జీవస్తు గుణా దుజంతి కర్మాణి గుణః అనుశ్యతే గుణాణి గుణము ఆ గుణాన్ని కలిగిస్తుంది. ఆ కర్మ గుణాన్ని శిక్షిస్తుంది. జీవస్తు గుణ సంయుక్తః పుంకే కర్మ ఫలాని. ఈ జీవుడు తాను గుణములతో కలిసి అంటే సత్వ రజస్తములతో కలిసి అతను కర్మ ఫలాలను అనుభవిస్తున్నాడు. యావత్యాత్ గుణ వైషమ్యం. కావతు నానాత్మవాత్మనః సత్వము రజస్సు తమస్సు అనేటువంటి గుణములలోని వైషమ్యాన్ని మనం చూస్తున్నంత కాలం ఆత్మనః నానాత్మవాత్మనః వారు వేరు, నేను వేరు, ఇల్లు వేరు, వాసిలి వేరు, గోడ వేరు, గుండ వేరు. ఇలా నానాత్మ బుద్ధి కలుగుతుంది. నానాత్మ నాత్మలో యావతో పారతంతి ఎంత దైవని. ఎప్పటిదాకా ఆత్మ జ్ఞానం ఉంటుందో అప్పటిదాకా మనకు పారతంత్రియం తప్పదు. బాగా సరేనా ఇది పెట్టి చాకిరి చేస్తున్నాం న్యాయంగా ఏం చేస్తున్నాం? మనం వెట్టి చాకిరి వద్దంటున్నాం, కబుర్లు చెప్తున్నాం, మనమే వెట్టి చాకిరి చెప్తున్నాం. ఇల్లు కావాలి, భార్య కావాలి, పిల్లలు కావాలి, ధనం కావాలి, భోగం కావాలి, సుఖం కావాలని కోరుకుంటూ దేవతలకు మనం వెట్టి చాకిరి చెప్తున్నాం. వాళ్ళ కోరికలు ఉంటే ప్రేమ, చెప్పాం కదా. ఓ కోరిక ఉందంటే వాళ్ళ ప్రేమ ఏం కావాలిరా ధనమా తీసుకో. ఇచ్చేస్తారు ఎందుకు పడి ఉంటారు మన దగ్గర. మనం దాటిపోడు. అందుకే దేవతానికి ఎవరంటే భయం ఏమి వద్దు అన్నవాడంటే భయం.

వీడు తన గ్రిప్ లో నుంచి ఆరిపోతాడు. కానీ కా కోరుకో ఏం చేయమన్నా కోరుకో. ఇంకా రెండు ఇంకా రెండు తీసుకో తీసుకో. తీసుకో కోరుకో కోరుకో తీసుకో కోరుకో తీసుకో. నాకేం వద్దండి అరే తప్పుడా అనకు తినరా. ఎలాగైతే మనం పెళ్ళొద్దు అన్న పిల్లవాడిని బలవంతం చేసి నాలుగు కొట్టి తిట్టి గోల చేసి అమ్మాయిని చూపెట్టి పెళ్ళి చేస్తాం కదా ఎందుకు వాడొక్కడు బాగుంటే మనకి ఎంత బాధ అండి మనందరం బాధపడుతుంటే వాడొక్కడు ఆనందంగా ఉంటాడా ఎంతో తప్పు అది అందుకోసం కడవ ఇది వావు ఎట్టి చేతిలో పడితే కలిసి చూస్తా అమ్మ, అందరూ ఒక జై అయిపోయాం, ఇద్దరం కలిసి ఏడుస్తా అన్నారు వాళ్ళు. అది సంతోషం అవుతుంది. అందుకోసం ఇది స్థితి అక్కడే యావతు అత్య అస్వాతంత్య్రం తావత్ ఈశ్వర ఈశ్వరతః భయం. ఎప్పటి వరకు మనకు పారతంత్యం ఉంటుందో అస్వాతంత్యం ఉంటుందో అప్పటి వరకు మనకు భగవంతుని వలన భయం తప్పదు. యేతతు సముపాసీలం తే ముఖ్యంతి సూచార్చితః ఇలాంటి కర్మ బంధాన్ని ఎవడు సేవిస్తాడో అలాంటి వాడు దుఃఖాలు పొందుతూ మోహాన్ని పొందుతూనే ఉంటాడు. కాల ఆత్మ ఆగమ లోక స్వభావ ధర్మ. అని ఇతిమాం బహుధా ప్రాభుహు నాకే ఇన్ని పేరు. ఒక దేవుడు భగవంతుడు అనుకోకండి కారము, ఆత్మ, ఆగమము, లోకము, స్వభావము, ధర్మము. ఇవన్నీ ఎవరి పేర్లు? అన్ని నా పేర్లే. ఏ పేరైతే చేసేవాని నేనే. అందుకోసమని ఇతిమాం బహుధా ప్రాహుహు గుణవ్యతికరే సతి. సృష్టి జరిగినప్పుడు సృష్టి జరిగినప్పుడు సంసారం ప్రవర్తించినప్పుడు నాకు ఇన్ని పేర్లు. అందులో ఒక్కొక్కరికి ఒక్కొక్కటి నచ్చుతుంది అలా చెప్పుకుంటారు. భగవంతుడు ఏం చేస్తామండి ఇది నా స్వభావం అంటే ఇది ఏం చేస్తామంటాడు. స్వభావం అంటే ఎవడు వాడే మాట. నా కాలం మాదరే అని అంటాడు. వాడెవడు? ఇదంతా మనసు పాడు చేస్తుందండి. వాడు వాడే. నువ్వు ఏ పేరు వేడు వాడు వాడే. నీవు భగవంతుడిని భగవంతునిగా ఒప్పుకోకుంటే ఇంకో పేరు ఒప్పుకో ఏ రాయి అయితే దగాలు కొట్టడానికి రాయి పడటానికి రాదు. కాలమను ఆత్మను స్వభావమను ఆలోమను లో ఇదంతా మీ మధ్యనే ఈ లోకం చూడండి ఎంత పాడు చేస్తుందో అంటారు.

ఓ లోకం తానే. ఇలా ఇవన్నీ నన్ను మాం బహుదా ప్రాహు గుణ వితి జరేతతి. గుణేషు వర్తమానోపి దేహజేషు. అనపావృతః గుణైర్నపత్యతి దేహి బుజ్యతే వా కథం విభో సరణయ చెప్పావు బాగానే ఉంది ఇది బాగానే అర్థమైనట్టే కనబడుతున్నది అర్థం వినబడుతున్నది కూడా కానీ నీవు చెప్పినట్టుగా ప్రకృతికి సంబంధించినటువంటి గుణములలో ఉంటూ ఎలాంటివి అవి దేహజేతు శరీరం వలన కలిగేటువంటి గుణములలో ఉంటూ అనపావృతః వాటితో కప్పిగుత్తపడకుండా ఆ గుణములతో తాను బంధించబడకుండా వాటి స్వభావాన్ని జీవుడు తెలుసుకునే ఉపాయం ఏమంటాడు? కదం. అది ఆ ఉపాయం ఏమిటో నాకు వివరించవలసినది. కథం విభో కథం వర్తేత విహరేత్ సైరువాన్యాయేత లక్షణైహి. ఎలా ఉండాలి? ఏ లక్షణాలతోటి, ఏ గుణములతో విహరించాలి? ఏ లక్షణాలను బట్టి విద్య మనం తెలుసుకోవాలి? కిం గుంజీత దేన్ని అనుభవించాలి? శైత ఉత విసృజేతు శైత ఆతీత యాతివా ఈత అంటే ఏం చేయాలి, ఎలా ఉండాలి, దేన్ని వదిలి పెట్టాలి, దేనితో విహరించాలి, దేన్ని అనుభవించాలి, దేన్ని అసట్టించుకోవాలి, దేన్ని తెలుసుకోవాలి. ఆ ఈత లక్షణై కిం పుంజీత దేన్ని అనుభవించాలి, విసురు చేయాలి, దేన్ని విడిచిపెట్టాలి, అలాగే శైత ఎలా పడుకోవాలి. ఎలా కూర్చోవాలి, ఎలా నడవాలి, ఎలా చూడాలి, దేన్ని మానాలి? లక్ష్యుతమే బ్రూహి ప్రశ్నం ప్రశ్న విధాంబర. ఎదుటి వారు అడిగిన ప్రశ్నలను చక్కగా తెలుసుకొని సమాధానం చెప్పగల మహానుభావా నాకు దీన్ని వివరించవలసినది.

నిత్యముక్తో నిత్యబద్ధః ఏకయే వేతిమే భ్రమః నాకు ఇద్దరు ఒకటే అనిపిస్తున్నది. నిత్యముక్తుడు కానీ నిత్యబద్ధుడు కానీ. సంసారంలో ఉండేవాడు సంసారం నుంచి విడిపడ్డవాడు ఇద్దరు ఒకటే అంటారు. ఎందుకంటే వాడు నీ భక్తుడే వీడు నీ భక్తుడు. అది మళ్ళీ నువ్వే కదా. వీడు పరతంత్రుడే వాడు పరతంత్రుడే. ఇద్దరు ఒకడేనండి తేడా ఏముంది? నాకైతే అలాగే అనిపిస్తుంది మరి మరి దీన్ని మీరు వివరించండి అని ఉద్ధవుడు స్వామిని అడిగాడు. అంటే చెప్తున్నాడు బద్ధో ముక్త ఇతి వ్యాఖ్య గుణతోమే. ఆ వస్తుతః బద్ధము బంధము మోక్షము అనేటువంటిది దేన్ని బట్టి గుణాలను బట్టే వాస్తవంగా వాడు ముక్తుడే. న్యాయంగా ఆత్మకే బంధం లేదు. కదా? గుణములతో కలిసి ఉంటే బంధం అంటున్నాం, గుణములు లేకుంటే మోక్షం. సరే వాస్తవంగా వస్తుతః ఏమి కాదు అది గుణస్య మాయా మూలత్వాత్నమే మోక్షః న బంధనం. ఆ గుణములే మాయా మూలములు కాబట్టి. అవే లేవు ఇంకా మోషం ఎక్కడికి పంపించాలి? నాకు మోషము లేదు, నాకు బంధము లేదు. శోక మోహవు, సుఖం, దుఃఖం, దేహాపశ్చిత్య మాయయ. అంతే కదా? శోకం కానీ, మోహం కానీ, సుఖం కానీ, దుఃఖం కానీ, శరీరం కానీ దేనితో వస్తాయి? మాయతోటే ఏర్పడుతున్నాయి. స్వప్నో యథా స్వాత్మనః ఖ్యాతిహి సంకృతిహి నతువాత్మవి. కలలో మనకి ఏవేవి వస్తాయో అవన్నీ ఎలా వాస్తవాలు కావో ఈ దేహము సంసారం కూడా కల లాంటిదే కానీ వాస్తవం కాదు. విద్యా విద్యే మమతను. విద్య అవిద్య ఈ రెండు కూడా రెండు నా దేహములే విద్ధి ఉద్ధవ శరీరిణాం. దేహలకు అంటే ఆత్మలకు విద్య అవిద్య అంటున్నాం కదా ఎక్కడివి ఈ రెండు ఈ రెండు నా శరీరములు ఇవే మోక్ష బంధకరి. విద్య వల్ల మోర్చము, అవిద్య వల్ల బంధము కలుగుతుంది. మాయయామే వినిర్మిని ఇవన్నీ నా మాయతో ఏర్పడ్డవి. ఏకస్తేవ మాంసస్య జీవస్తేవ మహామతే బంధః అత్య అవిద్యయా అనాదిహి విద్యయాచ పద్దేతరః ఈ జీవుడు ఎవరు? మమ ఈ వాంశః జీవలోకః జీవభూత సనాతనః ఎవరు జీవుడు అంటే నాంసే. కాబట్టి అలాంటి ఈ జీవుడికి మమాంసస్య జీవత్యైవ మహామతే బంధః అస్య అవిద్యయా.

అవిద్యతోటే బంధము అనాదిహి విద్య అష్టసాయితరః విద్యతోటి మోక్షము అవిద్యతో బంధము విద్యతోటి మోక్షము ఏర్పడుతుంది తభేతరః అద బద్ధస్య ముక్తస్య వైలక్షణ్యం వద చెప్తున్నాడు బద్ధుడు అంటే ఎవరు? ముక్తులంటే ఎలా ఆ ఇద్దరికి ఉండేటువంటి వైరక్షణ్యం ఇప్పుడు నేను చెప్తున్నాను విరుద్ధ ధర్మినోస్తాత హితయోహో. ఏక ధర్మిని ఒకే ధర్మము గలవారిలో ఉండేటువంటి విరుద్ధ ధర్మములు ఎలా ఉంటాయో ఇప్పుడు చెప్తున్నాను. సుపర్ణావేతౌ సదృచౌ సఖాయౌ యదృచ్ఛయాయేతౌ కృతనీడౌ చవృక్షే. ఏమిటి శ్లోకం? ద్వా సుపర్ణా సయుజాతకాయౌ సమానం వృక్షం పర్యశ్వజాతే తయోరన్యః పిప్పలం స్వాద్వర్తి అనస్నన్ అన్యః అపిచా తశీతి కథోపదిషత్తు. అది మాత్రమే ఏం చెప్తాడు ద్వా సుపర్ణ సయుజా సకాయౌ ఒకే చెట్టు మీద రెండు పచ్చులు ఉన్నాయి. అది రెండు కూడా సుపర్ణవు. మంచి లెక్కలు కలిగే ఉన్నాయి. తయుజౌ కలిసే ఉంటాయి. సఖాయౌ స్నేహంగా ఉంటాయి. సమానం వృక్షం పర్యక్షవజాతే ఒకే వృక్షాలు రెండు ఆశ్రయించి ఉన్నాయి. తయోహో అన్యః పిప్పలం స్వాదు అట్టి ఆ 2 పక్షులలో ఒక పక్షి ఆ చెట్టు ఆకును రుచిగా ఉందని బాగా పిలుస్తుంది. అనశ్చిన్నన్ అన్యః అభిచాక సీతి ఆ ఆకులని తినకుండా ఉండే ఇంకో పక్షి ఉంది అది బాగా ప్రకాశిస్తుంది. ఈ చిన్న పక్షి ఏడుస్తూ ఉంటుంది. తినని పక్షి నా దగ్గర ఉంది. అర్థమైందా? ఊర్ధ్వ మూలం అధత్యాసం అశ్వత్థం ప్రాహుర వియ్యే అంటామే ఈ సంసారం అనేటువంటి మహావృక్షంలో రెండు పక్షలు ఉన్నాయి జీవాత్మ పరమాత్మ ఇద్దరు సుపర్ణులే. ఇద్దరు కలిగే ఉంటారు, ఇద్దరు మిత్రులే కానీ ఇందులో జీవుడు కర్మ ఫలాన్ని కావాలని అనుభవిస్తాడు. వేడుకుంటూ కూర్చుంటాడు. పరమాత్మ ఏ ఫలము తీసుకోడు కాబట్టి బ్రహ్మాండంగా ఉంది.

ఇద్దరు ఉండే జోడే జోడే చెట్టు ఒకటే, స్లోపం ఒకటే, గురికి ఒకటే అన్నీ బానే ఉంటాయి. వీడికేమో కావాలని వాడికేమో వద్దని. వద్దన్న వారికి ఏ బాధ లేదు కావాలి అన్నాము. పోయా. సో అదే సుపర్ణా సదృశవు సకాయౌ యదురుచ్ఛయా యేతౌ కృతనీడౌ అదే వాళ్ళు రుచ్ఛే అవి జట్లో ఆశ్రయం పొందారు ఏకస్తయోహో కాదతి పిప్పలాన్యం మన్నం. ఆ ఒక పచ్చి ఆ పిప్పల వృక్కాన్ని కాదతి ఆత్మాన మన్యంచ సవేద విద్వాత్ అన్యో నిరన్నోపి బలేన పూయాత్ అన్నము లేకున్నా కానీ బలంగా ఈ మహానుభావుడు రెండోవాడు బలంగా ఉంటున్నాడు. ఆత్మానం అందించ సభేద విద్వాన్ అభిప్పలాదః నతుప్పిప్పలాదః చెట్టు యొక్క ఆకులు తినని వాడు హానితో ఇతరులు ఏమిటో తెలుసుకుంటాడు. తిన్న వారికి అంటే తిన్నే పాట చెప్తున్నాం. నిజంగా మనకు జ్ఞానం ఉండాలంటే తినటం మానేసాం అనుకోండి జ్ఞానం వస్తుంది. తినటం మొదలు పెడితే అజ్ఞానం. నతు పిప్పలాదః యో అవిద్యయాయుతో సతో నిత్యబద్ధః అవిద్యతో కూడి ఉన్నవాడు నిత్యబద్ధుడు విద్యతో కూడుకున్నవాడు నిత్యబద్ధుడు. ఎప్పుడు విద్య ఉందనుకోండి నిత్యముక్కుడు. అవిద్య ఉందనుకోండి నిత్యపురుషుడు. ఇదే తేడా ఇద్దరికీ దేహస్వపి నదేహస్తః విద్వాన్ స్వప్నాతు యదోచ్ఛితాః. జ్ఞానం ఉన్నవాడు శరీరంలో ఉన్న లేని వారితో సమానమే. ఎలాగంటే మేలుకొన్న వాడికి స్వప్న విషయములు నశించినట్టుగా. స్వప్నా యదోర్చితః అదేహస్తోపి దేహస్తః కుమతిహి స్వప్న దృప్తిహి. దేహంలో లేకున్న చెడు బుద్ధి ఉంటే అజ్ఞానం అవిద్య ఉంటే వాడు దేహంలో ఉన్నట్టే ఎలా కలవదంటున్నాడు. తలలో చూసేవన్నీ ఉన్నాయా లేనివే? లేనివే ఇదంతే. అందుకే స్వప్న దృక్యథా ఇంద్రియైహి ఇంద్రియాస్తే గుణేరభి గుణేటి చా కృష్యమానేటు అహం కుర్యాత్ న విద్వాన్ యస్తు అవికృవః.

బాగుడైనవాడు అర్థముల అర్థముల యందు విషయములను ప్రవర్తింపచేయకూడదు. విషయముల యందు ఇందియములను ప్రవర్తింపచేయకూడదు. జర ఎదురుగా ఉంటాయి, మన ఇంద్రియాలు ఉన్నాయి, కన్ను ఉంది అక్కడో సౌందర్యం ఉంది, ఈ కన్ను ఆ సౌందర్యాన్ని చూస్తూ ఉంటుంది, చెవి ఆ శబ్దాన్ని వింటుంది, నారుక ఆ రుచిని. చూడాలనుకుంటుంది. కానీ ఆయా విజయముల యందు ఆ ఇంద్రియములు ప్రవర్తింప చేయకుండా ఉండేవాడు. గుణైరపి గుణేపిత్య గుణముల యందు గుణములు కూడా ప్రవర్తింపకుండా ఉంటే గృహ్యమానేషు అహం కురియాత్ నవిద్వాత్ అంటే మనము నిరోధించిన అవి ఊరుకోవు. అంటే కన్ను ఉన్న తర్వాత రూపాన్ని చూస్తుంది. చెవి ఉన్న తర్వాత శబ్దాన్ని వింటుంది. విషయములలో ఇంద్రియములు ప్రవర్తిస్తున్న వాటి వెంబడి మనస్సును పంపకుంటే ముక్తుడు. పంపితే బద్దు. ఒక కన్ను రూపం చూస్తున్నా దాని వెంట మనసు లేకుంటే ఏం లాభం లేదు. ఎన్ని విన్నా ఏం లాభం లేదు. కాబట్టి ప్రవర్తింప చేయకుండా ఉంటే. ప్రవర్తిస్తుంటాయి కానీ వాటిని మనం దాంతోటి గ్రహించకుండా ఉండాలి. అహంకురియాత్ నా నేను చూస్తున్నాను, నేను అనుభవిస్తున్నాను అనేటువంటి అహంకారం విద్వాంసుడు ఎవడు చేయడో వాడు అవిక్రియః. అలాంటి వాడికి ఆ విషయములను అనుభవిస్తున్న వికారం కాదు. ఇండియా వివర్తిస్తాయి. విషయాన్ని అనుభవిస్తుంటాయి కానీ వికారం కాదు. ఎందుకు నేను అన్న భావాలు ఇది వాడిష్టం. వాడు ఇస్తున్నాడేమో, వాడు అనుభవింప చేస్తున్నాడేమో, ప్రజల నాత్య గురించి చెప్పుకున్నాం కదా, ఆయన ఎవరు? విప్రనారాయణుడు. భగవంతు అన్నీ ఇచ్చారు, అన్నీ అందరూ ఇచ్చారు. వద్దు వా నీకు. అయ్యో ఎడవ పడలేదు, ఎడవ లేదు, బాధపడలేదు. స్వామి బొమ్మంటే పోయారు. నువ్వు రావద్దు అంటే మానించారు. వాడు మొద్దు వీడియో వాడు రాయి ఇంటికి ఇక్కడ నాయపర వద్దంటున్నాడు ఏంటి? వద్దంటున్నాడు నాకు. అహంకారం లేకుంటే మనస్సును ప్రవర్తింపచేయని వారికి ఎలాంటి వికారములు కలగవు. యత్పవిత్రియః దైవాధీనే శరీరేత్మిన్ గుణాభావ్యేన కర్మణ గుణభావ్యేన కర్మణ ఆలోచించండి.

న్యాయంగా మనం ఏం చేస్తున్నాం అండి? మనదేమైనా ఉందా? ఎలాగో శరీరం ఎవరిది? దైవాగ్యం. శ్రమ ఎవరు చేస్తున్నారు? గుణములు చేస్తున్నారు. మరి మనం ఏం చేస్తున్నాం? శరీరం వాడిదండి కర్మలు గుణాలు మనదే ఉంది. గుణాభావ్యేన కర్మణ వర్తమానః అబుదత్తత్ర కర్తాస్మితి నిభస్యతే. కానీ ఇంకా వాడు కర్త ఉన్నా చెప్పండి. శరీరం మనది కాదు, పని చేస్తుంది మనం కాదు. శరీరం దైవాధీనం. పనులను కూడముడి చేస్తుంది. మనకే సంబంధం. ధ్యాయంగా లేదు కానీ తెలియక అజ్ఞానం తోటి నేనే చేసుకుంటున్నానని. భావన కలిగి కర్తృత్వ బుద్ధి తోటి ఎక్కడికో దారిన పోయేదని అంటారు చూడండి శాస్త్రం. పోయేదాన్ని పోనీయక దిష్వరి సరిపోతుంది. ఇది స్వయంగా గీసుకుని దైవాదీనే తిరిగే గుణాభావ్యేన కర్మణ వర్తమానః అబుధత్తత్ర అజ్ఞాని కర్తాస్మి తిని బచ్యతే నేను కర్తనని భావిస్తున్నాడు బంధించబడుతున్నాడు ఏవం విరక్తః చేయని అతనాతన మధ్యనే విషయం తెలుసుకొని నాటి శరీరం వానిది కర్మలు గుణాలు అదిరా మా గారు శయనం అనలేదు నేను ఇది కట్టను కాను అని శయనంలో, ఆసనంలో, అతనంలో, మధ్యాహ్నంలో దర్శన, స్పర్శన, ఘ్రాణ, భోజన, శ్రవణ ఇలాంటి వాటన్నిటిలో ఇవి మనం చేసేవి కావు. మన ఇష్ట ప్రకారం చేసేవి కావు మనం దీనికి అసలం కాదు అనుకున్నవాడు నతథా బధ్యతే విద్వా. పండితుడు వాటిలో బంధించబడడు తత్ర తత్ర అదయం గుణ. ఆయా ప్రదేశాలలో ఆయా గుణములను అదయన్ భుజింపచేస్తూ కూడా అనుభవింపచేస్తూ కూడా పండితుడైనవాడు బంధమునకు చిక్కడు. ప్రకృతిస్తోపి అసంసక్తః యదాఖం సవితా అనిలః. ప్రకృతిలో ఉన్న జీవుడు ప్రకృతి యందు సంగము కలిగి ఉండడు. ఎలాగండీ ఆకాశం ఉంది, సూర్యుడు ఉన్నాడు, వాయువు ఉన్నాడు. ఏమవుతుంది అది? సంబంధం ఉందా? ఆకాశం అంతతా ఉంది, వాయువు అంతతా ఉంది. వాయువు కానీ అంటుతున్నాయా? కొంచెం ఆకాశానికే ఉంది. అగ్నికి?

అన్నిటిలో ఉండి కూడా ఏది అంటకుండా ఆకాశము వాయువు అగ్ని ఉందో మనం కూడా అన్నిటిలో ఉండి కూడా దేనికి అంటకుండా ఉండొచ్చు.

The discourse opens with the mangalacharana (auspicious invocation): "Vande ramya nama namasyamam asmadarya paryantam vande guru paramparam" - I bow to the beautiful name, I bow to the lineage of acharyas up to our own teacher. "Iravani nityamacyutapadam puja yugma rugma vyamo" - we worship the divine feet of Achyuta. We take refuge in the feet of Ramanujacharya, our guru, who is an ocean of compassion.

The speaker continues: "Tam sarvabhoota hridaya mulim antosmi" - I bow to the one who is the root of the hearts of all beings. Salutations to Sri Shuka Brahma. We have just heard the Avadhutha-Yadu Samvada. In it, the Avadhuta explained how he received wisdom from 24 teachers in nature - how ordinary living beings and natural phenomena contain profound spiritual lessons. From these he derived his dispassionate wisdom and wanders the world freely.

The Lord now instructs His disciple: "Mayodhikeshu avadhitah svadharmeshu" - those dharmas I have prescribed for different people, having listened to them carefully, must be practiced. And this practice should be done without the sense of "I am the doer." "Madashrayam" - take refuge in Me. Perform the dharmas I have taught, not with pride of authorship, but as an offering to Me. This is the essential teaching of Karma Yoga as taught by Krishna.

The opposite of what we intend keeps happening. We try to achieve happiness and get suffering instead. Also: we experience suffering as happiness and keep pursuing it. There is a fundamental inversion both in our understanding and in results. This is the fundamental problem of samsara - our judgment is inverted, our desires are misdirected, and the results are therefore always the opposite of what we hoped for.

The verse says: "Suptasya vijayalokah dhyayato va manorasah" - in sleep, the mind creates dream experiences. When we repeatedly contemplate (dhyana) any object, what happens? Each time we think about something enjoyable - say a particular fruit - we want more of it. After contemplating it twice, a desire for it arises. Repeated contemplation of any object creates desire for that object. This is how the cycle of craving begins - through the mind's repeated dwelling on pleasurable things.

The speaker gives an example: there is mysore pak, there is chiruvu (chakrali), and there is gulab jamun - all made from the same basic ingredients of flour, ghee, and sugar. Yet we say "mysore pak is better" - why? Because the ingredients are used in different proportions? The real reason is that we have a mental association. Once the mind fixates on a particular form or name, it creates preference. The underlying substance is the same; only the mind's projection differs.

The verse says: "Karma chodana" - the Vedas prescribed different actions for different desires. Want heaven? Perform the Jyotishtoma yagna. Want a beautiful wife? Worship Bhurachi. Want a noble husband? Worship Narakubara. Want abundant wealth? Worship Agnihotra. Each desire has a prescribed karma. But the point being made here is: all those karmas and their fruits are still within the realm of limitation and impermanence. None of them bring ultimate satisfaction.

The verse says: "Madabhijnam gurum shantam" - seek a guru who knows Me. A real guru is one who reveals Me - "not someone who says: want wealth? I'll tell you; want power? I'll give you a method." A true guru directs you only to the Lord. "Madatmakam" - one who is established in My nature. Such a guru must be approached with complete surrender and complete trust, not with a shopping list of worldly desires.

The verse continues the teaching: do not be happy about positive experiences or unhappy about negative ones - maintain equanimity. "Samam pashyan sarveshu artham iva atmanah" - see all beings as you see yourself, with equal vision in all. "Vilakshanah" - the Atman is distinctly different from both the gross body (sthula deha) and the subtle body (sukshma deha). The realized one sees himself as completely separate from body-based dualities.

Just as fire dwelling in a piece of wood remains distinct from the wood while giving light - the Atman that dwells in the body is separate from the body. The fire cannot give light on its own without wood, but it is not the wood. Similarly, the Atman cannot manifest without a body, but it is not the body. The wood cannot illuminate - only the fire dwelling in it illuminates. So the body has no consciousness - only the Atman dwelling in the body is the seat of consciousness.

A large fire burns well; a small fire burns small; wet wood produces only smoke and no flame. Similarly: "nirodhah utpatti anu brihat" - the fire's expansion (brihat) and contraction (anu) depend entirely on the fuel. But the fire itself - its essential nature - does not change. The Atman is like this fire: appearing to vary with the body it inhabits, but in its essential nature, always the same pure consciousness.

Therefore the verse says: "Samsara samsarah sannibandhoayam pumsah vidyasadatmanah" - the bondage of this world to a person is due to ignorance of the Atman. Therefore, "tatho jijnyasaya atmanam" - with earnest inquiry, investigate the nature of the Atman within this body. Know that in this body, it is only the Atman that is real - the body is not the Atman. Having known this, "nirasena" - reject the body's identity and the body's qualities.

The verse says the disciple must pour out everything to the guru - all the longing in the heart must be confessed to the guru. The guru must be listened to carefully. Day and night, the disciple should be engaged in this contemplation, in this inner friction (manthana). "Adha arunihi arunit" - just as two fire sticks produce fire by friction, so the disciple (uttarara) in dialogue with the guru (aruni) produces the fire of knowledge through constant questioning and reflection.

Knowledge (jnana) arises from Prakriti - the teaching describes the qualities of Prakriti and then transcends them. Once knowledge arises, it dissolves the cause that produced it - like fire that burns the wood and then goes out when the wood is exhausted. The guru's teaching, once fully absorbed and actualized, dissolves the very ignorance that created the need for it, and then the teaching itself is no longer needed. The flame of knowledge ultimately merges with the infinite.

The verse says: "Evapyanga sarvetan dehinam deha yogatah" - though all embodied beings appear different due to the diversity of their forms, the underlying Atman is one. Just as different bodies give different appearances to the Atman, the Atman itself remains one and undivided. There is no female Atman, no male Atman, no young or old or tall or short Atman. The Atman has no form. All apparent distinctions come from the body, not from the Atman.

The verse continues: "Bhoktushcha duhkha sukha yatrapi karmanam kartuh asvantantryamcha laksyate" - even in performing actions, the doer has no independence. We say "I am doing" - but are we truly doing? Consider: if I am truly the doer, I should be able to do whatever I wish, whenever I wish. But that is not the case. Circumstances, health, others' cooperation - all constrain us. The real question is: do we have freedom (swatantrya) or are we dependent (paratantrya)?

The verse continues: "Bhoktuccha sukha duhkhayoh ponvarthah vidichet" - one who experiences pleasure and pain without his own choosing - if he has even a little intelligence - would he willingly engage in samsara again? What intelligent person, knowing that pleasure and pain arrive uninvited and leave uninvited, would deliberately choose to remain in samsara? Yet most people do - because they mistake the shadow of joy for real joy.

The verse says: "Sukhamuprapting vighatum cha janantahi" - knowing both the arrival of pleasure and the removal of suffering - if we truly knew how to achieve these, we would do it. But we do not truly know - the causes of our joy and sorrow lie outside our control. "Isham praptihi" - attainment is not in our hands. "Vighatam" - removal of suffering is not in our hands. Therefore, this samsara, which we think we are managing, is fundamentally beyond our control.

The verse says: "Kamova mrityurantake" - the situation is like death approaching. When it is inevitable, what is the use of grief? So also, whatever is allotted to us - joy or sorrow - arrives by divine dispensation (vidhi). Knowing this, a wise person accepts it with contentment. If you know you must leave in half an hour, eating and enjoying now is not about clinging - it is accepting the present with equanimity, not fighting what cannot be changed.

The neighbor becomes the obstacle - he does not cooperate, and therefore we cannot achieve our planned results. We built a house, but he encroached. We studied, but he got the better position. Our job went to him. Our money was kept by him. Our knowledge went to someone else. It seems as though we have nothing of our own. But the teaching is: whatever we seek outside is not really ours to control. True wealth is inner - and that no one can take.

The seed was sown, the rain came, the sprout appeared, the crop came to harvest, the grain was stored - and then the entire house burned down. What can be done? "Bhagavantarayam" - it is God's dispensation. Whatever was sown in the earth - nothing is truly ours to hold permanently. This is the teaching of the earth: everything given is also taken back. Nothing truly belongs to us in permanent ownership. Accepting this is the beginning of wisdom.

The verse describes a person who has attained the celestial realm through accumulated merit: he travels in a divine aerial vehicle (vimana) with gandharvas, surrounded by divine women (devakanyas), adorned with beautiful garments - "purjyavesha drukum" - enjoying divine pleasures. "Stribhihi kamagayanena kinkinijala malin" - moving with women in wish-fulfilling vehicles adorned with golden bells. He sports and celebrates - "kredan nava" - always appearing youthful and joyful.

The verse describes the downfall of one who falls under the influence of tamasic and rajasic tendencies: "Kripanah lubdhah" - miserly and greedy, "straiyin" - addicted to women, "bhuta vihimsakah" - harmful to other beings, "pashunam avidhi nalabhya" - sacrificing animals in improper ways, "preta bhuta ganan yajan" - worshipping ghosts, spirits, and demons. Such a person inevitably goes to hell. This is a stark warning against adharma and the worship of lower entities.

The verse says: "Brahmanobhi bhayam mattat" - even Brahma, who lives for half a cosmic day (divarardha), cannot escape fear arising from Me. The Lord is the source of fear for all - even for Brahma, the creator himself. "Guna srujanti karmani gunah anusrujate gunah" - the gunas create karma, and karma creates more gunas, in a self-perpetuating cycle. This cycle of gunas and karma is what keeps the universe and all souls bound.

The verse: "Do not worry - whatever I say, go ahead and desire it. Desire all you want. But the fruits of those desires I will direct toward liberation." An example is given: like a parent who forces a child who resisted marriage to eventually marry by showing him a suitable match - similarly, the Lord works with our existing desires and redirects them toward the Divine. Even when we resist the highest good, He arranges circumstances to draw us there.

The Lord says: "All these things - the gunas, the world, the bodies - they all speak of Me in various ways. "Mam bahu dhaprahuhu" - many have spoken of Me in many ways. "Guneshu vartamanopi dehajeshuh" - even though existing within the gunas born of the body, "anapavritah gunaih na patyate dehi bujyate va" - the one who knows the truth is not fallen by the gunas nor is he merely experiencing them blindly. O Lord, explain how this is possible."

The verse says: "Nityamukto nityabaddhah ekaye veti me bhramah" - the eternally liberated and the eternally bound seem the same to me. Both the one who is in samsara and the one who has transcended it are both Your devotees. Both are dependent on You (paratantra). Are they not the same? What is the difference? The student is asking the Lord to explain the distinction between bondage and liberation, since both states involve absolute dependence on the Divine.

The verse says: "Avidyato bandham vidyato moksham" - bondage comes from ignorance; liberation comes from knowledge. They are opposite in nature (tabhethara). "Adha baddhasya muktasya vailakshanyang vada" - explain the difference between the bound one and the liberated one. "Viruddha dharmino" - they have contradictory qualities. "Eka dharmi" - yet they appear to be in the same state. The One who has no birth in the same one who takes birth - this paradox must be resolved.

The verse uses the analogy of two birds in the same tree: same tree, same branch, same position - yet one eats the fruit and one does not. "Suparna sadrishau sakayau yad urucchaya etau kritatnidau" - both dwelling in the same nest by choice, "ekastayoh kadhati pippalanyam" - one eats the sweet fruits eagerly. The other - the Paramatman - simply witnesses, ever content, needing nothing. The two birds are the jiva (individual soul) and the Paramatman (Supreme Soul).

The verse says: the one who has attained right knowledge (sudhah) should not engage the sense organs in their objects. The eyes are there, beauty is there - the eye naturally wants to see it. The ear naturally wants to hear the pleasant sound. The tongue naturally wants the taste. But the intelligent one should not allow the sense organs to pursue their objects indiscriminately - "indriyani arthamay artham" - redirect the senses away from their habitual objects toward the Lord.

The verse asks: what is truly ours? The body is given by divine dispensation (daivagya). The actions are performed by the gunas. What have we ourselves done? "Gunabhavena karmanah vartamanah abudatatra kartasmiti" - though in truth we are not the doers, the ignorant still claim "I am doing this." We are like someone riding in a vehicle driven by someone else, claiming they are driving. The body belongs to God, the karmas belong to the gunas - where in all this is our independent authorship?

The final teaching of this session: just as the sky, wind, and fire exist everywhere - in all things - yet are not stained or bound by anything they pervade - so too we can exist in all circumstances, in all activities, in all relationships - yet remain untouched, unbound. This is the state of the liberated sage: present in the world but unstained by the world. This is the promise of the Bhagavata - liberation is possible even while living in the world.