భూతం కరస్య మహానాత్మయ భక్తనాథ శ్రీవత్ శ్రీకార కులశేఖర యోగివాహాన్ భక్తాంగ్రిరేణు పరకాల యతీంద్ర విశ్రాన్ శ్రీమత్పరాంకుశమునిం ప్రణతోస్మి నిత్యం వసుదేవ సుతం దేవం కంస చాణూర మర్దనం దేవకీ పరమానందం కృష్ణం వందే జగద్గురుం అతసీ పుష్ప సంకా సంహార నూపుర శోభితం రత్న కంకణ కేయూరం కృష్ణం వందే జగద్గురుం ఉత్ఫుల్ల పద్మ పుత్రాక్షం నీలగీ మూత సన్నిభం यादवानां सिरो रत्नम् कृष्णम् वन्दे जगद्गुरुम् कुटिलालक संयुक्तं पूर्ण चंद्र निपाननम् विरसकुण्डल फलं देवम् कृष्णम् वन्दे जगद्गुरुम् శ్రీ వత్తాంకం మహోరత్నం వనమాల విరాజితం శంఖ చక్రధరం దేవం కృష్ణం వందే జగద్గురుం మందార గంధ సంయుక్తం చారుభాసం సుశోభితం వరిహి పించావ చూడాంగం కృష్ణం వందే జగద్గురుం రుక్మిణీ కేళి సంయుక్తం పీతాంబర సుశోభితం అవాత్ప తులసీ గంధం కృష్ణం వందే జగద్గురుం गोपितानां कुचद्वंद्व कुंकुमांकित वर्तसम श्रीनिकेतम महेस्वासम कृष्णम् वन्दे जगद्गुरुम् कृष्णाष्टकमिदं पुण्यम् प्रातरुत्थाय यत् प्रजेत् కోటి జన్మ కృతం పాపం స్మరణేన వినస్యతి శ్రీ కృష్ణ పరబ్రహ్మణే నమః వ్యాసం వశిష్ట నప్తారం సత్యే పౌత్రమ కల్మగం పరాచరాత్మయం వందే సుఖతాతం తపోనిధిం వ్యాసాయ విష్ణురూపాయ వ్యాసరూపాయ విష్ణవే నమో వై బ్రహ్మరిధయే వాశిష్టాయ నమో నమః యం ప్రవ్రజంత మనుపేత మపేత కృత్యం ద్వైపాయనో విరహ కాతర ఆజుహావ పుత్రేసి తన్మయతయా తదవోభినేదుహో తం సర్వభూత హృదయం మునిమానతోస్మి. శ్రీ సుఖ బ్రహ్మణే నమః కన్యాభరణి సంజాతం వా భూల కుల భూషణం శ్రీ రంగార్య గురో పుత్రం శఠ గోపమహం భజే అస్మద్ గురుభ్యో నమః భగవత్

బంధువులారా రుద్రగీత చెప్పుకున్నాం శంకరుడు ప్రాతేదత్తులకు. సముద్రం దగ్గరికి వెళ్లి ఏదో పరో దగ్గరికి వెళ్లి తపస్సు చేసాం అంటున్నారు కదా మీరు ఏ మంత్రాన్ని జపించాలి? అంటే మనము ఎవరిని ధ్యానించాలో ఎవరి గురించి తపస్సు చేశాడో వారి స్వరూపం స్పష్టంగా తెలిస్తే ఏకాగ్రత కుదురుతుంది. అంటే ఒక విషయం మీద మనకు ఎంత ఎక్కువ అవగాహన ఉంటే అంత ఆ కార్యక్రమంలో ఏకాగ్రత ఉంటుంది. పరమాత్మను గురించి తపస్సు చేయాలి. ఇది వారు చెప్పారు మేము చేస్తున్నాం కాదు. పరమాత్మ అంటే ఫలానా. అంటే మీరు ఏ చిన్న స్పందన కదలిక ఏ రూపంలో ఉన్నా ఆయనే. నేను చెప్పుకున్నా పూర్ణాయని. అంతః బహిత్య అంతటా వ్యాపించి ఉన్నాడు ఆయన. అతనే పరమహాసర అన్నారు. అతనే నివృతాత్మనే అన్నాం. స్వర్గ అపవర్గ ద్వారాయ అని చెప్పుకున్నాం. అంటే ఏంటి? ఐహికమైనటువంటి సుఖములు, పారలౌకికమైనటువంటి సుఖములు, పారమార్ధికమైన సుఖములు. ఐహ లౌకికం అంటే భూలోకంలోకి ఉండేటువంటిది. పారలౌకికం అంటే స్వర్గాలు. పారమార్థికము అంటే మోర్తం. చెప్పాం కదా. ఐహ లౌకికం ఐశ్వర్యం స్వర్గాద్యం పారలౌకికం. ఇక్కడ పొందేటువంటి భోగాలు స్వర్గాదులలో పొందేటువంటి భోగాలు పారలౌకికం అంటారు. పరమాత్మ మోచ్ఛాన్ని పరమార్థికం అంటారు. అందుకే స్వర్గ అపవర్గ ద్వారాయ. అంటే పరమాత్మ తప్ప తక్కిన వారందరూ ఈ రెండు ఇవ్వగలరు. ఐహలోక్యమైనటువంటి సుఖాన్ని ప్రసాదించగలరు. స్వర్గాది భోగాలు కూడా ప్రసాదించగలరు.

మరి ఆ పైన కావాలి అంటే అబ్బే అది మా డ్యూటీ కాదండి మీరు వారిని బతుక్కోండి అంటారు. అందుకే స్వామిని స్వర్గ అపవర్గ ద్వారా అని చెప్పుకున్నాం. అంతేకాకుండా నమ ఊర్జయిషే త్రయ్యాస్పతయే. యజ్ఞరేటసి పరమాత్మను ఊర్జ అంటున్నారు. ఊర్జ అంటే ఏమిటి? పితృ దేవతల భోజనాన్ని ఊర్జ అంటారు. దేవతల భోజనాన్ని ఇష్ట అంటారు. ఇషే తూర్ జేత్వా ఏంటి ఇషేత్వా త్వా ఇషే ఇషే అంటే దేవ భోజనాయ అంటే స్వాహాకారము అదే ఊర్జే అంటే స్వధాకారము అందుకే నమ ఊర్జే ఇషే పరమాత్మ పితృ దేవతలకు అన్నము ఆయనే. దేవతలకు అన్నము ఆయనే. అంటే అతనే స్వధారూపుడు, అతనే స్వాహారూపుడు. చమత్కారం ఏంటంటే హవిస్సు అతనే హవిర్భోక్త అతనే హవిస్సు ఇచ్చేవాడు అతడు. కదా? అతనే యజ్ఞపతి. అతనే యజమాని. అతనే యజ్ఞం. అతనే యజ్ఞభోక్త. ఎందుకంటే నాణ్యదక్షిణి పరాత్పరం. అతనికంటే ఇంకొకడు ఉంటే కదా అది దానికి అన్నాయనే. యజ్ఞము చేసేవాడు ఆయనే. యజ్ఞము ఆయనే, యజ్ఞములో ఇచ్చే హవిస్సు ఆయనే, ఆ హవిస్సు తీసుకునేవాడు ఆయనే. ఈ భావం చెప్పడానికి ఊర్జ ఇషే. పితృనాం అన్న స్వరూపాయ, దేవానాం అన్న స్వరూపాయ. ఇవి కూడా అర్థం కాదని త్రయ్యాహ పతయే అంటే వేదమునకు ఆ మహానుభావుడు అధిపతి. వేద రీధ్యే పరభింసు కదా అన్ని వేదాలు అక్కడినుంచే వచ్చాయి. తస్య నిశ్వచితం వేదః కాబట్టి ఆ మహానుభావుడే వేదములకు కూడా అధిపతి. అలాగే ఇంకోటి చెప్తున్నాడు యజ్ఞరేతసే రేతః అంటే ఫలం. యజ్ఞరేతసే అంటే యజ్ఞ ఫల రూపాయ. అంటే ఇంకో మెట్ల నమ్మ. యజ్ఞము చేసేవాడు, యజ్ఞము, యజ్ఞంలో ఇచ్చే హవిస్సు, హవిస్సును తీసుకునేవాడు, హవిస్సు తీసుకొని ఇచ్చే ఫలము అది ఆయనే కదా? ఫలము కూడా ఆయనే.

అతనే ఫలము, అతనే ఇచ్చేవాడు, అతనే తీసుకునేవాడు, అతనే యజ్ఞము, అతనే చేసేవాడు. అన్నీ ఆయనే. ఈ ఉపాయ ఉపే అనండి మనకు ఇన్ని రకాలుగా మారుతాయి. ఎందుకంటే ఉపాయంత్య త్రిధా తత్ర భవతి అంటాడు. ఉపాయం మూడు రకాలుగా ఉంటుంది కదా. సాధనం అంటాం మనం. సాధనం అనేది పరమాత్మను చేరటానికి కొన్ని యజ్ఞం సాధనము. సరిపోతుందా? కాదు కాదు అందులో ఉండే హవిస్సు సాధనము. చాలనా? మరి హవిస్సు తీసుకునేవాడు నో అంటే ప్రయోజనం లేదు. సరే ఆ మూడు ఆయన. కర్త, కర్మ, క్రియ. అంతే కదా. అందువల్ల అతను యజ్ఞరేతసే తృప్తిదాయచ జీవానాం. అన్ని రకముల ప్రాణులకు ఎవరికి ఎలాంటి తృప్తి కలగాలంటే అలాంటి దాన్ని ఇచ్చేవాడు ఆయన. ఎవరు తృప్తిని ఇచ్చేవారు? పరమాత్మను స్మరించకుండా పరమాత్మ అనుగ్రహం పొందకుండా ఎవరైనా తృప్తి పొందే వాళ్ళు ఉన్నారా? ఇంకొంచెం లోతుగా వెడితే ఆ తృప్తి కూడా ఆయనే కదా. కదా తుష్టిహి పుష్టిహి స్వధ స్వాహా వీర్యం అన్నం వసు చెప్తా నామాలలో. ఇవన్నీ ఆయన పేర్లే. ఇందులో తృప్తి ఆయనే. ఏ తృష్టి అంటారు మనకి. అందుకే తృప్తి దాయచ భూతానాం జీవానాం సర్వరసాత్మని. ఎందుకంటే ఎందుకు తృప్తి ఇస్తాడో ఇవన్నీ చమత్కారం ఏమిటంటే స్తోత్రాల్లో ఋషుల యొక్క స్తోత్రాల్లో మొదట కార్యం చెప్తే తర్వాత కారణాన్ని చెప్తాడు. మొదట కారణం చెప్తే తర్వాత కార్యాన్ని చెప్తాడు. యజ్ఞము అతనే అన్నాడు. సరిపోలేదు. యజ్ఞములో ఇచ్చే హవిస్సు అతనే అన్నాడు. తృప్తి కాదు. యజ్ఞము చేసేవాడు అతనే అన్నాడు. అయినా సరిపోలేదు. ఆ హవిస్సును తీసుకునేవాడు అతనే అన్నాడు. సరిపోలేదు. హవిస్సు తీసుకొని ఏది ఇవ్వాలో అది కూడా అతనే అన్నాడు. ఇంకేం మిగిలింది?

కాబట్టి కార్యము అతనే కారణము అతనే. మన సిద్ధాంతం ఏమిటి? కారణంతు ధ్యేయః అని కదా. కారణమును కార్యము కంటే అభిన్నంగా ధ్యానం చేస్తేనే వాడు జ్ఞాని కింద లెక్క. కారణం వేరు, కార్యం వేరు అనుకున్నామంటే భేద బుద్ధి వచ్చేసి మనము అజ్ఞానంలో. సంసారంలో కొట్టుమిట్టారు. అందువల్ల కార్యము కారణము కంటే భిన్నం కాదు. ఏది కార్యము? ఈ ప్రపంచమంతా కార్యం. పరమాత్మ కారణం. మరి ప్రపంచము పరమాత్మ కంటే భిన్నమా? అది కారణమే కార్యముగా మారినది. ఈ కార్యమే కారణములో చేరుతున్నది. ప్రళయం అంటే కారణం విగులుతుంది. సృష్టి అంటే కార్యం కనపడుతుంది. కార్యం మిగులుతుంది అనొద్దు. ఇక్కడ కారణం ఎలా ఎప్పుడూ ఉంటుంది. కనపడుతుంది. సృష్టిలో కార్యం కనపడుతుంది, విలయంలో కారణం కనపడుతుంది. రెండూ ఉన్నాయి. కదా మనకు కనబడేది మాత్రం ఒకటి. ఈ రెండోది ఉన్నప్పుడు ఎవరు మొదటి దాన్ని చూడగలరు ఆరోగ్యానులు. కార్యము ఉన్నప్పుడు కారణాన్ని చూడగలిగిన వారు జ్ఞాని. ప్రపంచమే ఉన్నది పరమాత్మ లేడు అంటారు. ప్రపంచం ఉన్నప్పుడు ప్రణయం ఉన్నప్పుడు ప్రపంచం లేదు పరమాత్మే ఉన్నాడు అంటారు. కానీ రెండు చూడాలి. అంటే పరమాత్మలో ప్రపంచాన్ని చూడాలి. ప్రపంచంలో పరమాత్మ అదే అంతర్బహిత్య తత్సర్వం వ్యాప్య. నారాయణ స్థితః ఇది కార్యకారణ స్వరూపాలు అంటే రాహల్ చెబుతున్నారు. దాన్నే చెప్తున్నారు. అలా చాలకడ ఇప్పుడు ఏం చెప్పమన్నాము జీవులకు తృప్తినిచ్చేది అన్నారు. వాస్తవంగా తృప్తి అనేది దేనితో కలుగుతుంది? అనుభవంతో కలుగుతుంది. కదా? ఏం అనుభవం? రసానుభవం. కదా? రసమును అనుభవిస్తే రసమే.

చూడండి రసమే. రసము రసానుభవంతో తృప్తి. ఆ రసము కటు, ఆమ్ల, లవణ, తిక్త ఏమున్నాయి మనకు? మధుర, ఆమ్ల, లవణ, తిక్త, కటు, కషాయ భేదా. ఎన్ని రకాలు? పాక రసాలు ఆరు సాహిత్య రసాలు తొమ్మిది కదా శృంగార హాస్య కరుణ రౌద్ర వీర భయానక వీభత్స అద్భుత శాంతాస్య నవరసాహని కొందరు ఇంకోటి ఇంకో దాని ఇంకా తగిలి నిడివేదం అని ఇంకోటి అని చెప్తారు. ఏమైనా అవి తొమ్మిది రసాలు ఇవి ఆరు రసాలు కదా మొత్తం 15. దృష్టిలో లేదా తత్వంలో శాస్త్రంలో రహస్యం ఏమిటి అంటే మనము ఏ విధముగా లెక్కలోకి అడుగు పెట్టినా లెక్కిస్తున్నా ప్రతి గణితము మన నిత్య జీవితములోని ప్రతి క్షణాన్ని సూచిస్తుంది అనేది శాస్త్రం. రహస్యం అది. 15 రకాలు తొమ్మిదిన్నర 15 కదా ఈ 15 మనము వాడేటువంటి 15 తిధులు పాడ్యమి నుంచి పూర్ణిమ వరకు అంటే కొంచెం ప్రాచీనమైన ఆచార్యుల వారి దగ్గరికి వెళ్తే చెప్తారు. ప్రతిపత్తు నాడు కారము తినకూడదు. విధియ నాడు పులుపు తినకూడదు. కలియ నాడు ఉప్పు తినకూడదు. ఎక్కడ ఉంది? అలాగే కవితి ఇంకోటి కసు తర్వాత కసాయం తర్వాత తిక్సం. దీని తరువాత సప్తమి నాడు శృంగారానుభవం. అష్టమి నాడు హాస్యానుభవం. నవమి నాడు వీరరస చరిత్ర శ్రవణం. ఇక రసాలు తొమ్మిది అందుకే అమావాస్య నాడు పూర్ణిమ నాడు శాంతం. పూర్ణిమా శాంతమే కదా, అమావాస్య శాంతం. ఇది జీవన విధానాన్ని సూచిస్తుంది. ఇందులో మరి పరమాత్మ ఎవరంటే ఏం చెబుతాం? సర్వరసాత్మనే ఆయనే శృంగారం, ఆయనే హాస్యం, ఆయనే బీభత్సం, ఆయనే మధురం, ఆయనే తిక్తం, ఆయనే కటు, ఆయనే కఠాయం.

పరమాత్మకి ఏముంది? సర్వ గంధః సర్వరసః అని పేరు. అన్ని గంధములు అతనే. అన్ని రసములు కూడా అతనే. అతను సకల రస స్వరూపుడు కాబట్టి జీవానాం తృప్తిదాయం. సరిపోలే? మనకు తృప్తి కలగేది దేనితోటి? రసానుభవంతోటి. ఆ రసం ఆయనే. కాబట్టి ఇంకో రసం ఏమిటంటే అసలైన తృప్తి కలగేది ఆయన తోటే ఈ రసాలతోటి కాదు. చద మనం మధురం, ఆమ్లం, లవణం, కథం ఇవి తిన్నా మొహం వస్తుతుంది అబే అని అంటారు. పరమాత్మ దగ్గరికి వెళితే నిత్య తృప్తః నిరాశ్రయః. కదా. అందువల్ల తృప్తి అతనే, తృప్తి ఇచ్చేవాడు అతనే, తృప్తినిచ్చే రథము అతను. ఇంతకంటే విలక్షణంగా పరమాత్మను ఎవ్వరూ స్తోత్రం చేయలేదు. ఎందుకంటే అధికారం ఒక క్యానిటీ ఉంది అందుకే చేస్తున్నాడంట. తృప్తి దాయత జీవానాం నమః సర్వరసాత్మనే సర్వ సర్వాత్మ దేహాయ. వీడికే చదువు చేయాలమ్మ వెళ్తూ రావాలి. ఏముందా? సర్వ సర్వాత్మ దేహాయ ఇతనిది మరి ఒక స్వరూపం. అంటే ఇతను అన్ని ఆత్మలు ఇతనే. అన్ని ఆత్మలకు శరీరము అతను కదా? దేహము అతనే, ఆత్మ అతను. దేహము ఆత్మగా మనం చెప్పుకునేటువంటి ఏ ఏ స్వరూపాలు అయితే ఉన్నాయో అవన్నీ అతనే. అందుకే సర్వ సర్వాత్మ దేహాయ విశేషాయ స్థవీయతే అంటే మరియొక స్వరూపం అతను స్థవీయతే అంటే స్థూరత్ అనోరడియన్ మహతో మహీ అన్యత ఉన్నవారందరికంటే పెద్దవాడు. అందుకే అతను స్థవీయతే. విశేషాయ అంటే ఏమిటి? పృథివీ స్వరూపాయ. ఏంటంటారు విశేషమని? పృథివికి పేరు విశేషము అని. విశేషాయ అంటే పృథివ్యాత్మనే. పవీయసే అంటే మహతో మహీయా.

అలాగే సర్వ సర్వాత్మ దేహాయ ఎందుకంటే మనం ఆ మహానుభావుని ఎందుకు పృథివి అనాలి పుణ్యోగంధః పృథివ్యాంత్య అని చెప్తారు కదా. భూమిలోని గంధం నేను. అలాగే జలములోని రసం నేను. అహమాత్మ నేను ఆత్మను. అతనే గంధము, అతనే రసము, అతనే తేజః తేజస్విరామహం అంటున్నారు కదా. అందువల్ల సర్వ సర్వాత్మ దేహాయ అన్ని ఆత్మలకు అతను దేహము అన్ని దేహములకు అతను ఆత్మ. అంటే ప్రళయకాలంలో సకల ఆత్మలు వెళ్లి ఆయనలోనే చేరుతాయి. కదా? కాబట్టి అతను మరి దేహమే. దేవం దేవికి ఆధారం కదా. ఆత్మ ఆధేయం అంటే తాత్కాలికంగా శరీరంలో ఆత్మ ఉంటుంది కాబట్టి శరీరం ఆధారము ఆత్మ ఆధేయం. ఇప్పుడు ఈయన సర్వాత్మ దేహాయ అన్నాడంటే అన్నీ ఆత్మలు జీవాత్మలన్నీ ఆయనలోనే ఉంటాయి. ఎప్పుడు? ప్రళయకాలంలో. అన్నీ చెప్తాడు మనకు, అన్నీ ఆరగిస్తాడు. పరమాత్మకు మనకు తేలా ఏమిటంటే పరమాత్మ ఎలా ఆరంభించాడో అలాగే మళ్ళీ బయటికి ప్రకాశింప చేయగలడు. మనం చేయగలమా? మనం అరగించే దాన్ని తర్వాత మనం మళ్ళీ చూడలేము, అసచ్చించుకుంటాం. అంటే మనలో పడితే మళ్ళీ ఆ రూపం దొరకదు. కానీ ఆయనలో పడితే అలాగే ఉంటుంది అలా అందుకే ఆయన రక్షకుడు. మనకు పేరేమో భక్షకులం. ఆయనకు పేరు రక్షకుడు తినడం వరకే మన వంతు. మళ్ళీ ప్రకటించు అబ్బేజత కాదు.

కానీ స్వామి రక్షకుడు ఎలా తింటాడో అలా కడుపులో దాన్ని అలాగే ఉంచుకోగలడు. మళ్ళీ అవసరం వస్తే ఇవ్వను గలడు ప్రకటింప చేయెను గలడు అందుకే సర్వ సర్వాత్మ దేహాయ అన్ని జీవులకు అతనే దేహము అంటే అన్ని ప్రళయ కాలంలో అతనిలోనే ఉంటాయి. అన్నిటికీ అన్నీ అతనే. అన్నిటికీ అన్నీ అతనే, అన్నిటికీ ఆత్మ అతనే, అన్ని ఆత్మలకు దేహము అతనే. సర్వ సర్వాత్మ దేహాయ విశేషాయ పవిత్యతే నమః త్రైలోక్య పాలాయ. ఈ మహానుభావుడు త్రైలోక్య పాలకుడు. మూడు లోకములను రక్షించేవాడు. అలాగే ఓజో ఓజో బలాయచ బలం అంటే ధారణ సామర్థ్యం. ఓజః ప్రౌత్ ప్రవృత్తి సామర్థ్యం. ఒకటి ప్రవృత్తి సామర్థ్యం, ఒకటి ధారణ సామర్థ్యం సహః అంటే మనం తేజస్సు అంటాం, ప్రశాత్యము అంటాం. ఇలా ఓజః సహః బలం ఎవరు అన్నాయి నేను. అందువల్ల ఓజోబలాయచ ఆ అన్నారు కదా బలం తానే బలము బలం అంటే శరీర బలం ధారణ సామర్థ్యం ఓజః ప్రవృత్తి సామర్థ్యం సహాః ప్రకాశన సామర్థ్యం బయటికి వెగడించాలి ప్రకారము సామర్థ్యం దాన్నే మనం చేయొస్తామంట. వెలుగు వెలుగు లేకుండా మనకు ఏది కనపడదు కదా అందువల్ల దాన్ని సహః ఓజః సహః బలవంతం. అలాగే అర్ధలింగాయ నపసే నమః అంతర్బహిరాత్మనే ఇతను అర్ధలింగమట. అదేమిటి అర్ధలింగం అంటే అంటే అర్థమును చెప్పేది ఏది? శబ్దం అండి. అర్ధలింగాయ అంటే శబ్ద శబ్ద స్వరూపిణి అన్నమాట. వేదస్వ అల్లే ఉంటుంది ఋషి భాష అర్ధలింగం ఈ అర్ధలింగం ఇట్లా పావు లింగం అర్ధలింగం అనుకోకండి అర్ధలింగం అంటే అర్థమునకు లింగం. లింగం అంటే నిమిత్తం, కారణం, ప్రకాశిపం. అర్ధాన్ని ప్రకాశింపచేసేది ఏమిటది? శబ్దము. పరమాత్మే శబ్ద స్వరూపుడు.

వేద వేద్యుడు పరమాత్మే, వేదము పరమాత్మే. కదా? వేద కాదు కదా? అందుకే అర్ధ లింగాయ మనకు అది అర్థం కాదని పక్కనే నభతే అన్నాడు. శబ్దము అతనే ఆకాశ. శబ్దమునకు కారణమైన ఆకాశము అతనే. కదా ఎక్కడ నుంచి వస్తుంది? శబ్ద గుణకం ఆకాశం కదా. ఆకాశలోని గుణం శబ్దం. కాబట్టి కార్యము అతనే, కారణము అతనే. శబ్దము అతనే, శబ్దములో ఉన్నటువంటి ద్రవ్యము అనుకుంటాం అది పదార్థం అది పంచభూతాలు అంటాం. ఆకాశం కూడా అతనే. నభసే నమః అంతర్బహిరాత్మనే. ఈ రెండింటిని మనం జాగ్రత్తగా విశ్లేషించగలిగితే తక్కిన అర్థం అవుతుంది. శబ్దము అతనే, ఆకాశము అతనే. ఆలోచించండి. శబ్దం అంటే బయట ఉండేది. ఆకాశం అంటే లోపల ఉండేది. కదా? అంటే వెలుపల శబ్దంగా శబ్దంగా ఉంటాడు, లోపల ఆకాశంలో ఉంటాడు. పరమాత్మ లోపల వెలుపల ఎలా ఉన్నాడయ్యా అంటే శబ్దము అతనే అర్థము అతనే. అర్థము లోపల ఉండేది శబ్దము బయట ఉండేది. పోనీ శబ్దము బయట ఉండేది. గుణము యొక్క ద్రవ్యం ఆకాశం లోపల ఉంది. అంటే ఆకాశంలో శబ్దం ఉంటుంది. శబ్దము విడిగా మనం విన్నప్పుడు ఆకాశం కనబడదు. కదా ఏదో రామ కృష్ణ గోవింద్ ఇలా మాట్లాడుతున్నాం. మనకి మాదరి వినబడుతున్నాయి కానీ మరి ఎక్కడ ఉంది ఆకాశం? మాటలలో ఆకాశం ఉందా? ఆకాశంలో మాటలు ఉన్నాయా? ఆకాశంలో మాటలు ఉన్నాయి. కదా? ఆకాశం నుంచే మాటలు వస్తాయి. కదా? ఎలా అంటారా? మనం మాట్లాడుతున్నామంటే ధ్వని కదా, శబ్దం కదా? ఎక్కడ నుంచి వస్తుంది అది? నోటి నుంచి. నోటి నుంచి ఏంటి? నోరు మూస్తే శబ్దం రాదు. నోరు తెరిస్తే వస్తుంది. తెరిస్తే ఏంటి ఏముంది తెలిసినప్పుడు లోపల?

మన నోటిలో ఉన్నటువంటి ఆకాశం నుండి వెలువడిన శబ్దము ఎదుటి వారి చెల్లి దాకా రావాలంటే మధ్యనే ఉంది? ఆకాశం కదా ఆకాశంలోనే పుడుతుంది ఆకాశం నుండే ప్రసరిస్తుంది మళ్ళీ ఆకాశంలోకి వెళ్లి వినిపిస్తుంది. వినడం అంటే ఏంటి? శ్రోత్రం. ఇక్కడ ఏముంటుంది? శ్రోత్రం ఆగాజ ఏముంది? చెవి యొక్క రంధ్రం ఏమిటి? బాగా చెప్పాలంటే నోటి నుంచి బయట తేలి చెవి దాకా వెళుతుంది. ఇంతే కదా చెప్పేది నోరు వినేది చెవి అండి ఇది ఆకాశమే ఇది ఆకాశమే ఈ మధ్య ఉన్నది ఆకాశం. కదా కాబట్టి శబ్దం వచ్చేది ఆకాశం నుంచే, శబ్దం ఉండేది ఆకాశంలోనే, మనం దాన్ని వినగలిగేది ఆకాశం ద్వారానే. అంటే శ్రోత్రం. కాబట్టి అర్ధలింగాయ నభసే అంటే మనము ఏ అభిప్రాయాన్ని చెప్పాలనుకుంటున్నామో అలాంటి అభిప్రాయాన్ని ప్రకటించడానికి కావలసిన శబ్దం. ఎవరు? అతనే. అభిప్రాయం అంటే అర్థం. అది ఎవరు? అతనే. ఈ అర్థమును చెప్పే శబ్దం ఉండే ఆకాశం అతనే. ఇలా లోపల అతనే ఉంటాడు, వెలుపల అతనే ఉంటాడు. బయట శరీరం లాగా, లోపట అంతర్యామి లాగా. ఆయనే కదా అందుకే నమః అంతర్బహిరాత్మనే నమః పుణ్యాయ లోకాయ అముక్మై భూరి వర్చసే. పరమాత్మ వరయ్యా అంటే నమః పుణ్యాయ నమః లోకాయ పుణ్యాయ లోకాయ. పరమాత్మే పవిత్రానాం పవిత్రంయో మంగళనాంచ మంగళం దైవతం దేవతానాంచ. కదా అన్ని పవిత్రముల కంటే అతను పవిత్రుడు అని చెప్తాం. ఆ మహానుభావుడే పవిత్రుడు. ఈ కాలు వాళ్ళదే.

ఉమ్ ఉమ్ అదే అదే ఈ ఎంగా చేయమన్నారు మూడు నాలుగు ఐదు గంటలు అదే. ఎంతసేపు ఆయన చేసిండు? ఆయనే ఆయనే చేసిండు మరి అదే నెంబర్ మళ్ళా రాలేదు. 345 ఉంది కదా? అదే ఇయ్య కదా? కాల్ నాట్ అండి కదా? హలో హలో కన్నడి రా అండి కదా? గోరి రా కాటి రేపు నువ్వు నా దగ్గర ఉన్నారా కాటి నా దగ్గర ఉన్నారా ఏ కిలో నా దగ్గర ఉన్నారా అది మన మరిగేజ్ మేఘాజరి గారు గారి అతిథి జయంతి ఉత్తవం రేపు మరిగేజ్ రోజు చెప్పారు నవంబర్ నవంబర్ రోజు మన కుతుంబం వాళ్ళ దగ్గర ఉన్నారు. ఏ పని అది సొంత ముక్క అటు సొంత గా నడవ పని ఆ సులాగ మరి సంగతి అయిన సంగాయం కూడా బాల్ కూడా ఉన్న పొంగీకి వరాము విచ్చాడు ఈ విశ్వత.

నేను ఇక్కడ ఉంటాను అప్పుడు కారే మీరు కూడా వస్తున్నారు అప్పుడు నాకే ఉంటారు మీరు కూడా దేవుడు ఉంటారు ఆ అని చెప్పండి అది చెప్పండి రావాలి కదా నువ్వు డిక్లియట్స్ అవుతావ చెయ్ మీరు ప్రభువా రాసి యా రే అయ్యా అండి దేవుని ఆ రియూజ్ అయ్యావ్ అన్నావ్ ఏంటి ఆ మా రోజు దయ సమయం ఆ రోజు పూలిన ఇష్ట సరి అవుతా ఉంది కదా ఒక రోజు సరి అవుతా ఉంది కదా ఒక రోజు సరి అవుతా ఉంది కదా ఒక రోజు సరి అవుతా ఉంది కదా ఒక రోజు సరి అవుతా ఉంది కదా ఒక రోజు సరి అవుతా ఉంది కదా ఒక రోజు సరి అవుతా ఉంది కదా ఒక రోజు సరి అవుతా ఉంది కదా ఒక రోజు సరి అవుతా ఉంది కదా ఒక రోజు సరి అవుతా ఉంది కదా ఒక రోజు సరి అవుతా ఉంది కదా ఒక రోజు సరి అవుతా ఉంది కదా ఒక రోజు సరి అవుతా ఉంది కదా ఒక రోజు సరి అవుతా ఉంది కదా ఒక రోజు సరి అవుతా ఉంది కదా ఒక రోజు సరి అవుతా ఉంది కదా ఒక రోజు సరి అవుతా ఉంది కదా ఒక రోజు సరి అవుతా ఉంది కదా రెండు రోజులు అయితే ఈ మూడవ కొద్ది రోజులు అయితే మీరు మీరు గోపాల్ ఒక క్యారెక్టర్ ని సంపద మీరు ఒక క్యారెక్టర్ ని సంపద మీరు ఒక క్యారెక్టర్ ని సంపద మీరు ఒక క్యారెక్టర్ ని సంపద మీరు ఒక క్యారెక్టర్ ని సంపద మీరు ఒక క్యారెక్టర్ ని సంపద మీరు ఒక క్యారెక్టర్ ని సంపద మీరు ఒక క్యారెక్టర్ ని సంపద మీరు ఒక క్యారెక్టర్ ని సంపద మీరు ఒక క్యారెక్టర్ ని సంపద మీరు ఒక క్యారెక్టర్ ని సంపద మీరు ఒక క్యారెక్టర్ ని సంపద మీరు ఒక క్యారెక్టర్ ని సంపద మీరు ఒక క్యారెక్టర్ ని సంపద మీరు ఒక క్యారెక్టర్ ని సంపద మీరు ఒక క్యారెక్టర్ ని సంపద మీరు ఒక క్యారెక్టర్ ని సంపద మీరు ఒక క్యా అలా కాదు మనం మళ్ళీ చేతికి వెళ్తున్నాం కదా అప్పుడు మనం ఊరు ఒకటి పెట్టి వెళ్తున్నాం. లేకుంటే రాత్రి పోవాలి లేకుంటే రాత్రి పోవాలి ఆ అంటే కానీ ఒట్టికెడత కాదండి ఎన్ లైక్ ఇవ్వండి అది మంచిది అది మంచిది అదే మంచిది ఆ ఇవాళ కూడా ఆ ఆ ఈ విధంగా కూడా ఆ ఆ ఈ విధంగా కూడా ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఆ ఏ రోజు ఒక మంది జీవిస్తా ఆయన ఆనందం అంటే పొద్దునే ఆనందం అయిపోవాలి. ఏటిలో ఉంటే ఆది మీద ఆ దగ్గర పోతాం అవునా ఇటు బయట వెళ్ళడానికి చాలా రోజులు ఉంటాయి అవును మరి ఎక్కడో వచ్చేది అవును మరి ఇక్కడ పోతే సినిమా పొద్దున ఉంటది అవును

ఆ వాంటు పాయ అని చెప్తే పొద్దునే వెయ్యి అది నాకు వేడు కాగానే పోదు అంటావ్ కదా పాయ అని పోదు సరే ఆ వాంటు పొద్దునే వెయ్యి పెడతావ్ నా ఆ వాంటు బాగా ఉంది ఇప్పుడు హార హార బాగు ఇక్కడ చాల చాల చిరుగు అన్నమాట అత్త ఎప్పుడు రా రా రా జీవితమే ఒక దీపావళి మరి అది దీపావళి ముద్దు కాబట్టి వస్తున్నారా ఆ దీపం ఇట్లా అంటే ఏం కనపడుతుంది సర్వ పర్వాత్మ దేహాయ అది మనకి ఎమర్జెన్సీ లేదా? ఉంది అంటే అది ఎమర్జెన్సీ ఉంది కదా దేవునితో ఇచ్చేసిందా? మరి మచ్చినే వస్తుంది అది మీరు ఏది తీసుకున్నారో చూడండి ఇక్కడ ఫిలిప్స్ ఏదో తీసుకున్నారు ఆహా అది కానీ ఇన్వర్సల్ ఉంది మనకి కానీ అదే అదే ఆ తాలే కొంచెం ఉంటే చాలు. నమో పుణ్యాయ లోకాయ పుణ్యలోకం అలా అని స్నానంగా అంటారు కదా అందువల్ల పుణ్యాయ లోకాయ అతనే పవిత్రాణం అతనే పుణ్యము అతనే లోకము. కలిపితే పుణ్యలోకం కూడా అతను. అన్ని పవిత్రములకు అతనే పవిత్రం. కదా? ప్రపంచంలో ఉండే సకల పదార్థములను చూడగలిగేది ఎవరితోటి? అతని తోటి అలాగే మరి చూచేవాడు ఎవరు? లుక్యచేతి లోకాహ కదా. లోకం అంటే చూడబడేది అని అర్థం. అంటే ఏమిటి? వాస్తవంగా పరమార్థం దాకా వెళితే మనము చూడవలసింది ఎవరిని? ఒక్క పరమాత్మని. ధన్యవాదం. అంటే మన ఎదురుగా మన కళ్ళ ముందు ఏ వస్తువు ఉన్నా చూడవలసింది కదంతర్యామిని కదా. అంటే ఇంద్రునికి నమస్కారం చేస్తున్నాను, ఏదో యముడిని పూజిస్తున్నాను, అగ్నిహోత్రుడిని పూజిస్తున్నాను, వరుణుడిని పూజిస్తున్నాను కాదు. వరుణాంతర్యామినే భగవతే శ్రీమన్నారాయణయే.

నీ ఎదురుగా ఏ దేవత ఉన్నా ఆ దేవత కేవలం మనలాగా దేహమే. ఎలాగైతే ఈ మానవ దేహం అంటున్నామో అలాగే ఇంద్ర దేహము, యమ దేహము, వరుణ దేహము, శివ దేహము, బ్రహ్మ దేహము. అంతర్యామ్ ఎవరు? ఆయనే. ఇక్కడ అసలు లోకం ఆయన. అంటే చూడబడేది ఆయన. చూపించేది అతను. చూడవలసింది కూడా అతన్ని. అందుకే నమః పుణ్యాయ లోకాయ అముస్మై పూరి వర్చసే ఇక్కడి వాడు అతనే అక్కడి వాడు అతను. అంటే ఈ లోకంలో ఉండేటువంటి మహానుభావుడు వాయువు అన్నాం. వాయువులో ఉండేవాడు ఎవరు? పరమాత్మే. అగ్నిలో ఉండేవాడు పరమాత్మే. ఎందుకోసమని అతను అముష్మయి అదే రీతిలో భూరి వర్చతే. మామూలుగా సాటి లేనంతటి అద్వితీయమైనటువంటి ఓజహా సహా బలమనంగా వర్చస్సు అంటే తేజస్సు. అంతకంటే గొప్ప తేజస్సు ఎక్కడా లేదు. నీవు ఏ లోకం అనుకుంటే ఆ లోకం ఆయనే. ఆ లోకం యొక్క రూపము ఆయనే. ఇంకో మాట ఏమిటంటే లోకము అంటే లుక్ ఎతే అన్నాం కదా. చూడబడేది అన్నాం. కదా? మరి చూడడానికి సాధనం ఏమిటి? కన్ను ఉన్నది వస్తువు ఉన్నది కదా ఇది లేకుంటే చూడలేం కదా. చెట్టు ఇంద్రియము చూసేది చూడబడేది ఏదో వస్తువు. ఈ రెండు ఉంటే పని తీరుతుందా? తీరదు కదా. వస్తువు కన్ను ఈ రెండింటికి మధ్యన ఆలోకం అంటే వెలుగు తేజస్సు ఉండాలి. కాంతి లేనంతవరకు కన్ను ఉన్నా వస్తువు ఉన్నా చూడలేము. అందుకే వస్తువు అతని, కన్ను అతని, కన్నుకు వస్తువునకు దర్శికమైనటువంటి వెలుగు అతని. అందుకే పుణ్యాయ లోకాయ అముస్మై భూరి వర్చసే. లోకము అతనే అంటే చూడబడేది అతనే భూరి వర్చసే చూపించేది అతనే. ప్రకాశమే చూపించేది కాబట్టి అద్వితీయమైనటువంటి తేజోరూపమైనటువంటి వాడు ఆ పరమాత్మ. భూరి వర్చతే. ఇంకా బాగా అంటే ఇవన్నీ ఎందుకు మనం

ఇలా పరమాత్మ ఎందుకు ధ్యానం చేయాలి అంటారేమో ఏమో పరమాత్మను ధ్యానం చేసే విధానం పరమాత్మను సేవించే విధానం రెండు మూడు రకాలుగా ఉంది కదా అంటే తమ తమ ధర్మములను ఆచరిస్తూ భగవత్ ఆరాధన రూపం ఒకటి. కరు యత్ కరోషి, యదశ్చినాషి, యజ్జుహోషి, దదాసి యత్ యత్ తపస్యసి కౌంతేయ తత్ కురు స్వమదర్పణ. నిత్య నైతికమైనటువంటి అన్ని ధర్మములను ధర్మములుగా కాకుండా భగవదారాధనగా ఆచరించుట ఒక విధానం. నిత్య నైవిత్తికాలు అన్నీ విడిచిపెట్టి భగవంతుని ఆరాధన మాత్రమే చేయుట ఒక విధానం. కదా? దృశ్యాంతం కావాలా? ఒకదానికి భరతుడు, ఒకదానికి నక్షం. కదా? భరతుడు పోరాణాయన అంటే వెళ్ళిపోయాడు. అంతిజ్ఞాలు మకా వేశాడు. రాజ్యాన్ని సక్రమంగా పరిపాలించాడు. కృతం శతగుణం మయా అంటాడు. రాముడు తిరిగి వచ్చినాక మీరు మాకు ఛార్జ్ అప్పగించారు కదా, మీరు అప్పగించినప్పుడు ఎంత ద్రవ్యం ఎంత కోశ ఉండెనో అమౌంట్ ఉంటుంది కదా ధనం రాజ్యంలో అది నూరు రెట్లు పెంచాను. ఎలాగో తెలుసా? భవత తేజస. నేను కాదు, మీ తేజస్సుతో అది పెరిగింది. అన్నీ పాదకలే. చిన్న కానుక వచ్చిన ఎంత అద్భుతమైన ప్రవృత్తి అండి గాక, కథ చెప్పుకుంటూ మన ధర్మాన్ని బోధించింది అందుకే రామాయణం అంత గొప్పది. కథే ఉంటుంది మనం ఎలా చేయాలో చెప్తాడు. భరతుడికి రాముడు తన పాదుకలను ఇచ్చాడు. ఆ పాదుకలను భరతుడు సింహాసనం మీద వేంచేపు చేసి రాజ్యపాలనంత జరుగుతున్నాడు. మహారాజు గారికి

కానుకలు తెచ్చిస్తే ఆ తెచ్చిచ్చిన కానుకలను పాదుకలకు నివేదించి తీసుకుంటున్నాం. అంటే నాకు అది ఇవ్వవలసిందే. రాదు నువ్వు కదా నీకే. చిన్న అంశం. మనకు ఏ వస్తువు వచ్చినా ఏది మనకు లభించినా మనం కూడా ఏం చేయాలి? భగవంతుని పాద పద్మములకు అర్పించే మనం స్వీకరించారనే ధర్మాన్ని భరతుని రాజ్య కాలనలో చెప్పాడు గమనించాలి కదా అది. కదా అందుకోసమని ఆ చిన్న మాటలో అతనే ప్రవృత్తాయ అతనే నివృత్తాయ అంటే ఏమిటి ప్రవృత్తి కర్మ అతనే నివృత్తి కర్మ అతనే. భగవత్ కైంకర్య రూపంగా మనం ఈ పని చేయొచ్చు. లేదు అవన్నీ వదిలిపెట్టి భగవత్ కైంకర్యగా చేయొచ్చు. ఏముంది? అటున్నా స్వామి సంధ్యావందన భద్రమస్తు భవతే భోస్నాన తుగ్నా తిరిగిపోమన్నారు. మా స్వామి సేవ చెప్పు తిరిగిపోవయ్యా అని. మీకు నమస్కారం అన్నీ ఈయనే మాకు. అన్నీ ఇది నివృత్తి మార్గం. అవే అట్టెట్ట చేస్తాం ఆ పని మేము చేస్తాం. కానీ ఆ పనిగా కాకుండా మీ కైంకర్యంగా చేస్తాం. అందుకే అతనే ప్రవృత్తి కర్మ రూపుడు. అతనే నివృత్తి కర్మ రూపుడు. అంతే కాదు పితృదేవాయ కర్మణి. నైమిత్తికం కూడా అతనే. నిత్య కర్మే కాదు నైమిత్తి కర్మ అంటే మనకు పితృ దేవతలకు శ్రాద్ధాదులు పెడతామే. ఏం చేస్తాం చివరికి పితృ రూపీ జనార్ధన ప్రియతాం. ఇట మాత్రం అదే. పితృ పితృ పితా ప్రియతాం అనం. మాతా ప్రియతాం కాదు. పితృ రూపి జనార్ధనః ప్రియతాం. అందులో గదాధరో భోక్తా. ఒక వాడే భోజ్యము వాడే తృప్తి వాడికి. మరి అయినప్పుడు శ్రాద్ధం అంటే ఏమిటి?

భగవత్ ఆరాధన. మరి కొందరు మహానుభావులు అయ్యో కొత్త ఇంట్లో శార్థం పెట్టొచ్చా అంటారు. నవ్వాలనా ఏడవాలనా? కొత్త ఇంట్లో దేవుడు పూజ చూస్తా అన్నట్టు ఉంది ముచ్చట. శార్థం అంటే ఏంటి భగవత్ ఆరాధనే. వివాహం చేసుకుంటూ మనం ఏం చేస్తాం మొదలు? నాంది శ్రాద్ధం చేస్తాం. కదా? ఏమా? మరి వివాహంలో నాంది శ్రాద్ధం చేసి పెళ్ళిల సంవత్సరం ఇంట్లో తగిన మీద ఉండకూడదండి అంటే నవ్వాలనా ఏడవాలనా? తజ్జనం పెట్టే పెళ్లి చేస్తున్నావురా నువ్వు. పితృ అదే తెలియని వ్యవహారం. పితృ దేవతలను ఆరాధించి వారికి భోజనం పెట్టి వారి అనుమతి తీసుకున్న తర్వాతనే వివాహం చేసుకుంటారు. వివాహం చేసిన ఇంటితో శ్రాద్ధం పెడితే ఇంకా మంచిది. మన అనుగ్రహం కలుగుతుంది. అనుగ్రహం అంటే ఏమిటి? సంతానం కలుగుతుంది. సంతానం అంటే ఏమిటి? సంతానం దేనికోసం? పితృలోకం కోసం కదా. కదా సంతానం మీద విదవ తుచ్చి పొందుతారు. వారికి మోర్షా వస్తుంది. అన్ని బంధాలు పోతాయి. చెప్పుకొని జరత్కారు కదా చెప్పుకొని ఉండండి. ఇంత స్పష్టంగా వ్యవహరిస్తూ అయ్యో పెళ్లి అయిన ఇంటికి అద్దినం పెడతారా ఎట్లా పోవాలి కదండీ. అది చెప్పాను ఆయన పెళ్లి అయిన ఇంటికి కాదు పెళ్లికి ముందు అద్దినం పెట్టి పెళ్లి చేస్తాము. అది పురోహితుని అడుగు చెప్తాడు. నాంది సాధ్యం ఏంటో ఆడతాడు అనుకో నాయనా. అంటే ఎవరు ఆయనే. తనే పితృరూపి జనార్ధనః పరమాత్మే. అందుకే ప్రవృత్తి అతనే, నివృత్తి అతనే, పితృ దేవత అతనే. అలాగే ఈ మూడు విషయంలో ఆచరించే కర్మ కూడా అతనే. పితృ దేవాయ కర్మణే. పితృ దేవత అతనే పితృ దేవతల తృప్తి కోసం ఆచరించే శ్రాద్ధాది కర్మలు కూడా అతనే. శ్రద్ధగా ఆచరించేది శ్రాద్ధం అంటారు. కదా శ్రద్ధ అంటే ఏమిటి దాని యందు ఆసక్తి తోటి అంటే ఆ కర్మతో ఎవరిని ఆరాధిస్తున్నామో వారి యందు మనకున్న ప్రీతి కర్మ యందు చూపుతాం. కదా? వంట చేసేవారు తినేవారిని బట్టి వంట చేస్తారు. తినేవాడబ్బా కర్మ ఎందుకు వస్తున్నారు గా అని అనుకున్నాడు అనుకోని వంట చేసేవాడు. ఓ రబ్బేడు ఉప్పు పైన పక్కన పడేస్తే మళ్ళీ రాడియ్యేవాడు. తినడు రెండు అయిపోతాయి.

అదే కావలసిన వార్తను వినవలసి వస్తే బ్రహ్మాండంగా చేస్తాం. శ్రద్ధ ఎక్కడ ఉంటుంది? ఎక్కడ ఇష్టం ఉంటుందో అక్కడ శ్రద్ధ ఉంటుంది. ఎక్కడ ప్రీతి ఉంటుందో అక్కడ శ్రద్ధ ఉంటుంది. ఆ రెండు ఏమన్నాడు? శ్రద్ధ ఉండదు. శ్రద్ధగా తీస్తే శ్రాద్ధం అన్నారు. కాబట్టి తల్లిదండ్రుల మీద భక్తి బాగా ఉన్నవాడు శ్రాద్ధమును చాలా ప్రీతిగా చేస్తాడు. మనం ఆరాధించేది తల్లిదండ్రులనే కాదు ప్రస్తుతము తల్లి తండ్రుల రూపంలో ఉన్న పరమాత్మకు ఈ ఈ వస్తువు చెబుతున్నదని జ్ఞానం ఉన్నవాడు. పరమాత్మ యందు ఎంత ప్రీతి ఉందో అంత శ్రద్ధగా ఈ పని చేస్తాడు. అంటే పనే పరమాత్మ. కర్మే పరమాత్మ. కర్మ చేత ఆరాధించబడేవాడు పరమాత్మ. కర్త పరమాత్మ. ఫలము పరమాత్మ. అంటే భగవంతుడి కంటే మించినది మరొకటి ఏదీ లేదు ప్రపంచంలో. చేసే మనము, చూసే మనము, చేసే పని, చూసే వస్తువు, చూపించేవాడు, చూడబడేవాడు. అందుకే అన్ని గీతల కంటే భాగవతంలో ప్రత్యేకత రుద్ర గీతల. శ్రీమన్నారాయణుడి కంటే భిన్నమైనది ఏదీ లేదు. ఈ భావనతో మీరు తపస్సు చేస్తేనే మీ అభిష్టం నెరవేరుతుంది ఉపదేశిస్తున్నాడు మహానుభావు అందుకే చెప్తున్నాడు ప్రవృత్తాయ నివృత్తాయ పితృదేవాయ కర్మణే నమః అధర్మ విపాకాయ నమస్కారం నమః ధర్మ విపాకాయ రెండు పాఠాలు ఉన్నాయి. ఇతను ధర్మ విపాకాయ అలాగే అధర్మ విపాకాయ. అంటే ధర్మ విపాకం అంటే పుణ్యం. అధర్మ విపాకం అంటే పాపం. ఎవరు రెండు ఆయనే కదా. పుణ్యదారండి ఆయనే, పాపం ఎవరు ఆయనే. అదేంటి ఆయన పాపం అంటారా? అంటే ఆయన పాపం అయితేనే కానీ ఆ ఫలితం మనకి ఇవ్వడు. మరి నరకానికి అర్ధించేది ఎవరు? ఆయన కదా? దేవుడు తానే, పూజ తానే, చేసేవాడు తానే. వచ్చే లోకం కూడా తానే. అందులో అనుభవించేటువంటి భోగాలు ఎవరు? తానే.

ఒప్పుకున్నాను. అదే నాకు మరి నరకం ఎవరు? కానీ నరక ఫలం ఎవరు? కానీ అనుభవించేవాడు ఎవరు? కానీ ఆ నరకాన్ని ఇప్పించే ఇప్పించేటువంటి పాప కర్మ ఎవరు? ఆయనే. అతనే ధర్మ విపాకము, అతనే అధర్మ విపాకము. మనము తప్పు చేస్తే అది తానే అయి మనల్ని అక్కడికి పోతాడు, అక్కడికి పోతాడు. ఒప్పు చేస్తే అది కూడా తానే అయి స్వర్గం చెబుతాడు. నాకెందుకు వచ్చిన బాధయ్యా ఈ రెండు నీకే అర్పించానంటే ఆ అర్పించే బుద్ధి కలిగించేది ఎవరు? అతనే. మరి అర్పణ ఎవరు? అతనే. కాబట్టి అమాంతం మోక్షను చూసుకొని పోతారు. నేను పని చేస్తున్నానని చేస్తే ఆ పని పుణ్యమైతే తాను పుణ్యమై స్వర్గాన్ని చేరుస్తాడు. ఆ పని పాపమైతే తాను పాపమై నరకానికి చేస్తాడు. ఈ రెండు నీకే ఇచ్చానంటే మోక్షానికి చేస్తాడు. ఆ ఫలసంగ కర్తృత్వ రహితంగా ఆచరించిన నాడు అంటే నాహం కర్త హరిస్తాడు. చేసేది నేను కాదు, మనకు ఉంది మంత్రంలో. వివాహ మంత్రంలో నా అహంకార ఇతా కామస్కార ఇతా నా అహంకర్తా కామస్కర్తా. మాత్రం సప్తపది వివాహంలో పాణిగ్రహణం సప్తపది తాళీపాకం సప్తపదిలో అడుగేసుకుంటూ ప్రథమః ద్వితీయ ధృతే చెప్పుకొని ఏమంటాం చివరికి నాహంకర్త తామస్కర్త నాహంకారహిత కామస్కారైత నాహం భోక్త కామో భోక్త మంత్రాలు చెప్తారు పురోహితులు. ఏమర్థం? అనుభవించేది నేను కాదు. అనుభవించాలనేటువంటి కోరిక నేను కాదు. అనుభవము నేను కాదు. కలిగే ఫలితము నాది కాదు. ఎంత కామన్ అది ఎంత కోరిక పని. పెళ్లి చేసుకుంటున్నావ్ అబ్బే నేను కాదండి కోరిక చేసుకుంటున్నాను అని చెప్పాలి నేను. ఎవ్వా ఏం చెప్పాలి అబ్బే నాకు పెళ్లి ఏంటి అండి కోరికకు పెళ్లి.

నువ్వు కాపురం చేస్తే అబ్బా నేను కాదు కోరికే చేస్తున్నాను కాపురం. అబ్బా నా కోరికే నాకెందుకు అవుతుంది? ఇప్పుడు ఎవరు కామః ఆయనే కదా. కదా మన్మధ మన్మధ కదండీ స్వామి. అందుకే అది నాహం కర్త కామస్కర్త. అలాగే మళ్ళీ పక్కన ఇంకో మంత్రం వస్తుంది నాహం కర్త ఇంకోటి. వివాహ మంత్రాలని అందుకనే మంత్రాలని కాదు అర్థం చేసుకోవాలి. మనం ఏం చదువుతున్నాం, ఏం చేస్తున్నాం, ఏం ప్రతిజ్ఞ చేస్తున్నాం. అందువల్ల మనము చాలా బుద్ధిమంతులం. చాలా గొప్పవాళ్ళం కానీ ఈ అరిసడు వర్గాలే పాడు చేస్తున్నాయి మనం. కాబట్టి అది కాస్త వాడికి ఇచ్చే మనస్త మంచి వాళ్ళు లేరు. అయినా కోరిక నీదే, కోపం నీదే, పాపం నీదే, పుణ్యం నీదే నాకేం వద్దయ్యా. సర్వం కృష్ణాత్మనం. మనకేదైనా అంటితే ఒట్టు. సమస్య ఏంటంటే ఇలా అనిపించేవాడు కూడా ఆయనే. ఎందుకంటే అది కాకుండా మనం రోజు అనేవాళ్ళం అంటున్నామండి. దేవుని గుడికి పోయి పువ్విచ్చి కృష్ణాపణం అంటున్నా కానీ లక్ష రూపాయలు ఇచ్చి కృష్ణాపణం అంటున్నా అది బ్యాంక్ అర్పణమే కృష్ణాపణం కాదు ఆలోచించండి. అంటే ఏంటి? ఆ బుద్ధి వారి గదాని బుద్ధి యోగంతం ఈయన మాముపయాంతితి. పరమాత్మను చేరవలసిన బుద్ధిని కూడా పరమాత్మే ఇస్తాడు. మన చేత కృష్ణార్పణం అనిపించేది వాడే. అంటే పరమాత్మ యందు ఎంతటి దృఢమైన అధ్యవసాయం కలిగితే కానీ స్వామి హృదయంలో చేరి తన అర్పణం తాను చేయిస్తాడు ఇది ప్రధానం. అందుకే ఇందులో మృత్యవే పితృదేవాయ కర్మణి నమః అధర్మ విపాకాయ. అంటే అదందూ కాదు పాపం. ఈ పాపం అంటే ఏమిటంటే మృత్యువే. ఆయనే అతనే సంసారం. మృత్యువు అంటే సంసారము, మృత్యువు అంటే అంతకుడు యమధర్మరాజు. ఇతను అతనే, రెండు అతనే.

అంటే ప్రవృత్తి కర్మ, నివృత్తి కర్మ, పితృ దేవతలు దాని కర్మ ఫలితము అలాగే ఈ ధర్మము అంటే ఫలము నాశించని ధర్మము. అది మోత్సానిస్తుంది. ఫలము నాశిస్తే స్వర్గాన్నిస్తుంది. ఫలము నాశించకున్నా స్వర్గాన్నిస్తుంది. కదా? మనం చేసే కర్మలు మూడు రకాలుగా ఉంటాయి కదా? పాపం అంటాం, పుణ్యం అంటాం, భగవత్ ఆరాధన అంటాం. భగవత్ ఆరాధన అయితే రెండు చేసినా మోసమే. కాదు కాదు నేను చేస్తున్నాను, పుణ్యం చేస్తున్నాను, నాకు ఫలానా కావాలి. గమనించండి చెప్తాడు వ్యాసుడు మనకు చమత్కారంగా భారతంలో విదురుని రూపంలో చెప్తాడు స్వర్గం కావాలని కోరి పుణ్యం చేస్తారు కానీ పాపం చేస్తున్నవారు నాకు నరకం కావాలంటారా ఆలోచించుకోండి. పుణ్యం చేస్తూ మాత్రం జ్యోతిష్ఠో మీన స్వర్గకామో యజీత అనంగానే నాకు స్వర్గం కావాలి అని యాగం చేస్తారు. మరి అసత్యం ఆడితే నాకు నరకం వస్తుంది అంటే నాకు నరకం కావాలి, అబద్ధం ఆడుతున్నాను అంటామా? ఆలోచించండి. పుణ్యం చేసి స్వర్గాన్ని కోరుతున్న వాళ్ళు, నేను స్వర్గాన్ని కోరి పుణ్యం చేస్తున్న వాళ్ళు, మరి పాపం చేస్తున్నప్పుడు నరకం కూడా నాకు కావాలి అని కోరాలి. వద్దంటున్నారు. పుణ్యం ఇయ్యకుంటే కొట్టాలి పుణ్యం తీసుకుంటున్నారు. పాపం ఇస్తాను అంటే వద్దు బాబోయ్ అంటున్నారు. గంగా నీ కర్మ ఫలితం కావాలి మరి రెండు సమానంగా తీసుకో. నువ్వు చేస్తున్నావు కదా. కర్తగు నువ్వే కదా. ఫలితం నీకే వస్తుంది కదా చేసేవాడికి వస్తుంది కదా. కర్మ చేసిన తర్వాత ఫలితం రాకుండా తప్పించుకోగలవా? తప్పించుకోవచ్చు ఒకటే మార్గం. నా హంకర్త అంతే. నేను చేయటం లేదు అంటే చెప్పాను కదా ఇన్కమ్ టాక్స్ ఇంటికి రెడీ చేశాడు ఎక్కడో అని ఈ జనక బెడట్లో పాటి పెట్టాము అమాంతం తీశాడు ఎక్కడిది డబ్బు అబ్బే నాకు తెలవదని లేదు నాది కాదు.

నో పని అది నాది అంటే ఏం లేదు సార్ ఒక వాళ్ళకి ఏముంది చాలా చాలా తిప్పుతారు పిల్లలు ఇస్తారు ఏదో కార్లో అది దాన్ని అంటారు సీటు అది కోట్ అని చూపుతున్నారు. లక్ష దొరికే ఎక్కడికి అరే నాకు దొరకదు నీ కారు నాది కాదు పక్క వాడికి తీసుకుందాం అంటాడు. లేదు మా మననే మా వాడికి కారు దొరకబోయి వాడికి ఇచ్చాడో ఏమో నాకు దొరకదు ఆ డబ్బు నాది కాదండి. ఆ డబ్బు నాది కాదు సమస్య లేదు. పొరపాటున నాది అన్నావు ఇక తిరిగాడు. ఇక్కడ దృష్టాంతం ఉంది కదా. అలాగే ఈ పాపం నాది కాదు, ఈ పుణ్యం నాది కాదు. చేసేది నేను కాదు. నో పనిష్మెంట్. దాని దాని సారమే కృష్ణార్పణం. అని అన్నీ నీవేనయ్యా నాదేం కాదు. సమస్య అయిపోయింది. ఆ స్థితిలో అందుకే అధర్మ విపాశాయ మృత్యువే ఆయనే మృత్యువే. అతనే మృత్యువు అతనే సంసారం అతనే యముడు అంటే. యమరూపంలో పాపమును ఫలితాన్ని ఇచ్చేవాడు అతని. కదా? మరి మృత్యువు అంటున్నావు ఏమిటయ్యా అంటే ఉత్త మృత్యువు కాదయ్యా దుఃఖదారి. దుఃఖము ఇస్తే మృత్యువు అతని. అంటే ఇప్పుడు ఇక్కడ ఇక్కడ కలుపుకోండి. ఇప్పుడు అధర్మ విపాకం అంటే ఏమిటి? దుఃఖమే కదా. కదా? అదను అధరించే ఏమవుతుంది మనకు? దుఃఖం అనుభవిస్తాం. దుఃఖం అంటే ఎలాంటిది కదా? ఎంత బాగా చెప్తాడో విదురుడు విదురు అని అందుకే విదురుడు నీతిలో నీతిలో మహామనుడు. అడిగే పాపం. ఎవరో కాదు భీముడు అడుగుతాడు. స్వామి స్వామి మీరు ధర్మానికి మారుపేరు మరి సాక్షాత్తు యముడమరాజు ఈ రూపంలో వచ్చారని అందరూ అంటున్నారు అలాగే ప్రవర్తిస్తున్నారు. అధర్మము చేసిన వాడికి ఈ పాపం రావాలి. పాపం వచ్చింది అంటే దుఃఖం అనుభవించాలి. కదా? ధర్మ వాక్యం ఇస్తున్నారు, వారు సుఖం అనుభవించాలి. అలా లేదే. అధర్మం వాళ్ళు చేశారు దుర్యోధనుడు. హాయిగా మహారాజ్యాధిపత్యం ఏడుతున్నారు. దుఃఖం కదా ఇది ఇంత సంపద వాళ్ళకు? విదురుడు ఎంత చమత్కారం చెప్తారంటే పిచ్చివాడా సంపద పెరగటమే దుఃఖం రా అన్నాడు.

లిమిట్ దాటి డబ్బు మన దగ్గర చేరితే అంతకు మించి నరకం లేదు. ప్రతిక్షణం బావే వాడు చూస్తాడో, వీడు చూస్తాడో, ఇంకా ఎవరో చెప్తారో, వ్యవస్థ చూస్తుందో, రైడ్ చేస్తుందో, మనకది ఎప్పుడేమవుతుందో. ఇది కొద్దిగా ఉన్నవాడికి ఏం బాధ లేదు. ఏదో పదిహేను ఉంటే బ్యాంకులో ఉంటే ఎప్పుడో పోతే పెట్టుకుంటాడు లేకపోతే మానుకుంటాడు. ఉంటే తింటాడు లేకుంటే పోతాడు. వాడికి బాధ లేదు కానీ వీడికి ఎవరి కంట పడుతుందో, ఎవరు చూస్తాడో, ఎవరు చెప్పుతాడో, ఎవరు కంప్లైంట్ ఇస్తాడో, ఎప్పుడు గడ్డి వస్తారో నిజం లేదు అన్నాడు. సుఖముగా అయిపించే పరమ దుఃఖము ధనాధిక్యము అన్నారు వీళ్ళు. జాగ్రత్తగా ఆలోచించండి. అంటే మనం ఎంత నిచితంగా వెళ్లి చూడాలి. నా సుఖము సుఖమిత్యాహుహు. కదా నా సుఖం సుఖమిత్యాహు సుఖము సుఖము కాదయా వాస్తవంగా యత ధన ధార కృతం బహు భార్య వల్ల కానీ ఆస్తి వల్ల కానీ కలిగే సుఖం సుఖం కాదు. మరి ఏమిటయ్యా దుఃఖత్య అపర పర్యాయం. అది దుఃఖానికి ముద్దు పేరు అట. నేను పెళ్లి చేసుకున్నాను రేపటి నుంచి నాకు బలమానందమే అంటే రేపటి నుంచి రోజు ఏడిపే ఇవాళ దాకే నేను బాగున్నాను. అనర్ధం అంట. ఎందుకంటే ఇప్పటిదాకా నన్నే పోషించుకున్నాను. ఒక్కడి ఉంటే తిన్నా పన్నా బాధ లేదు. పెళ్లి చేసుకుంటే పంటే నువ్వు పండు నేను ఎందుకు పంటాను అంట. ఆ మాత్రం పెళ్ళాన్ని పోషించలేని వారం పెళ్ళెందుకు చేస్తున్నావు అంటుందేమో ఒమ్మోడికి అవమానం అనదు బుద్ధిమత్తురాలు పాపం. కానీ ఆ భావం కూడా వీడిదే. కాబట్టి అతను దుఃఖప్రదము. మృత్యువు అంటే ఏమిటి? దుఃఖప్రదము. దుఃఖప్రదమైనటువంటి మృత్యువు అతనే. అదే రీతిలో ఆ దుఃఖము అతనే. దుఃఖము కలిగించే పాపము అతనే. అంటే అతనే కర్మ. కర్మ అతనే ధర్మం అతనే కర్మ ఫలం అతనే. ఇది అంతః సూత్రం. దాన్ని దృష్టిలో పెట్టుకొని శంకరుడు స్వామిని రకరకాలుగా సహోదరం చేస్తున్నాడు. అందుకే ముర్చ్యవే దుఃఖదాయచ నమస్తా ఆశితాం ఈశ మనవే కారణాత్మనే. ఇప్పుడు ఈయనే ఆశితాం కారణాత్మనే అంటున్నాడు. ఆశితాం అంటే ధర్మాధీనాం.

మనం కోరేది ఏమిటి? ఆసిహి ఏది కదా ధర్మోభవతు. చెప్తారు మనకు భాగవతం ప్రారంభంలో ఏం చెప్పాడు? భాగవతం భారతంలో మహాభారతం ప్రారంభించే ముందు వ్యాసుడి యొక్క బోధ ఏమిటి? ధర్మే మతిర్భవతువః సతత ఉత్తితానాం అలా మొదలుపెట్టారు భారత నాయన మహానుభావి అందరికీ ధర్మే మతిర్భవతు మీ బుద్ధి ధర్మములోనే ప్రవర్తించని ఎందుకయ్యా అంటే సత్యేక ఈవ పరలోక గతస్య బంధువు. మనం ఈ లోకాన్ని విడిపెట్టి ఇంకో లోకానికి పోతున్నప్పుడు మన ఎంటా వచ్చేది ఒక్కటే. వీళ్ళు ఎవరెవరు కబుర్లు చెప్తారు ఈ జన్మే కాదు 100 జన్మలు నువ్వే మొగ భర్తవు నువ్వే భార్యవని కబుర్లు చెప్పుకుంటాం. కానీ ప్రాణం కాస్త పోగానే ఇంకెంతసేపు ఉంచుతారండి ఇంట్లో వాళ్ళే అంటారు. ఇవన్నీ ఉత్తమ మాటలు కబుర్లే ఎంబాడు వచ్చింది అది ఒక్కటే. సత్యేక ఏవ పరలోక గటస్య బంధుహు. పరలోకానికి వెళ్ళే వాడికి ఆ ధర్మం ఒక్కటే బంధువు. అర్ధాః స్త్రీయః. సునిపుణైరపి సేవ్యమానః సంపదలు స్త్రీలు ఎంత జాగ్రత్తగా మనం సేవించినా నైవ ఆప్తభావము పయంతి నచస్థిరత్వం. పొరపాతన వాళ్ళు నా వాళ్ళు అన్నారు. పెళ్లి చేసుకొని 50 ఏళ్ళు కాపురం చేసినా ఓ లక్ష రూపాయలు పొరపాటున వచ్చాయి అనుకోండి అయ్యో నా అకౌంట్లో 50,000 అయ్యారు అంటారు. నీ అకౌంట్లో నా అకౌంట్లో ఏంటి? గుడ్ జె గట్టిగా అంటే ఎప్పుడు మీరు ఉంటారా తర్వాత నాకైతే ఏంటి? ప్రేమ అండి. దీన్ని ఏమన్నా ప్రేమ. కదా అందుకే ఇప్పుడు ఇప్పుడే ఏమి చేయాలి? ఎంత జాగ్రత్తగా మనం ఆరాధించినా, సేవించినా, ప్రేమించినా నైవాప్త భావం. వ్యాసుడి వాక్యం అండి. నిండా అనుభవం చెప్తున్నారండి మహానుభావుడు. మనం జాగ్రత్తగా ఆత్ముడు వీళ్ళు కాలేరు. ఎన్ని కోట్లు బ్యాంకులో దాచి పెట్టుకున్నా అవి ఎప్పుడూ ఉండవు. డబ్బు స్థిరము కాదు, దారాపుత్రాదులు ఆప్తులు కాదు.

ఆలోచించండి, ఇంత ఎక్కడ దొరుకుతుందండి ధర్మం? ఇది మొదలు పెట్టి భారతంలో రాశారు. ఈ మైరుశీలు అన్నమాట భారతంలో. అంటే భారత అధ్యయనానికి ఇది ఫలితం. అధికారులు కూడా వాడేరు. ఎవరి మనస్సు ధర్మము యందు ఉంటుందో వాడే భారతాన్ని చదవాలి. ధర్మే మతిర్భవతు. దాని దిష్టిలో పెట్టుకొని మనకు ఆశిసాం ఈశా పరమాత్మ నీవు ధర్మాదులకు నీవే ప్రభువు. అందుకే ఇంకోటి. కారణాత్మనే వాటికి కారణం కూడా నీవే ధర్మాదులకు కారణము నీవే ధర్మాదుల కార్యము నీవే అంటే ఫలమునిచ్చేది నీవే. ఈ పని చేస్తే ఈ ఫలం కలుగుతుందని చెప్పేది ఎవరు? అంటే గురువు రూపంలో. ఆచార్య రూపంలో చెప్తావు. దేహ రూపంలో చేస్తావు. పరమాత్మ రూపంలో ఇస్తారు. కర్మ రూపంలో ఆచరించబడతారు. అందుకే ఆశితాం కారణాత్మనే. ధర్మాదులన్నిటికీ నీవే కారణ స్వరూపం అంటే ఫలప్రకాశకః అని అర్థం. మనం ఆచరించే ధర్మాదుల యొక్క ఫలమును ప్రకాశింపచేసేవాడవు నీవే. అలాగే మనవే. మనువు నీవే స్వాయంభువా స్వారూపం చెప్పి ఉత్తమ తామస రయోత జాతి ఉన్నాయే అన్నీ అన్నీ మను రూపాలు ఎవరివి నీవే మనవే కారణాత్మనే నమః ధర్మాయ అన్ని రకముల ధర్మము నీవే. అలాగే మనవే అంటే ఒకటి స్వయంభువ మనువాదులు. రెండు కొంచెం లోతుకు వెళితే మనుహు అంటే మంత్రం. కదా మనవే అంటే మంత్ర రూపాయ నీవే మంత్ర రూపము అంటే ఆ మంత్ర వాక్యుడవు నీవే. మంత్రం ఉపదేశించే గురువు నీవే, జపించే కర్తవు నీవే, ఆ మంత్రము నీవే. ఎందుకంటే ఆయన తప్ప కర్తవు ఇచ్చారో దిక్కు లేడు అన్నీ ఆయనే చేయాలి. అందుకే నీవే మంత్రము మనవే. అందుకే కారణాత్మనే తరువాత నమో.

ధర్మాయ బృహతే ధర్మం నీవే ఎందుకంటే కృష్ణం ధర్మం సనాతనం. ఏచ వేద విద్యో విప్రాః ఏచ అధ్యాత్మ విద్యో జనాః అంటే అన్ని రకంగా అధ్యాత్మ జ్ఞానం కలిగినటువంటి వాళ్ళు ఏం తెలిసిన వాళ్ళు కృష్ణం ధర్మం సనాతనం వాళ్ళ సిద్ధాంతం అంటే ఎవరయ్యా సనాతనం అంటే కృష్ణుడే. ధర్మమే ఆయనే. ధర్మ రక్షకుడు చెప్పుకోవడం కాదు ధర్మం అతనే. అందుకనే కృష్ణం ధర్మం సనాతనం అని చెప్పుకొని అలాంటి ధర్మ స్వరూపుడు అతను. చెప్పాడు. ఈ రీతిలో నమో ధర్మాయ ఒకటే మరి వాళ్ళు పేరుకే కదా పేర్లు వేరు. అంతే కాదు చాలామంది రాముడు ఒక్కరి హత్య వచ్చి పరిపాలకుడు కృష్ణుడు కాదు అన్నట్టు మాట్లాడుతారు. కానీ కృష్ణుడు పరపాటన కూడా మాట తప్పడు. రామోద్విర్నాభిశాసతే అని ఆయన ఎలా చెప్పాడో కృష్ణుడు కూడా నమీ మోధం వచోభవేత్. నా మాట ఎప్పుడూ అబద్ధం కాదు. ఎలాగంటే ద్యోత్పతేత్ పృథివి సీరియేత్ హిమవాన్ శకలీభవేత్. సుక్షిత్ తోయ నిధిహి కృష్ణే నమే మోహం బచోభవేత్. రాయబారానికి పోతుంటే ద్రౌపది అన్నయ్య అందరి మాటలు వినిపోతున్నావ్ సంధి చేసుకొని వస్తావా? అని చేయవద్దని చెప్పొద్దు కదా అన్నాడు. ఆడవాళ్ళు చాలా తెలివి గలవారు అంటాడు. మగవాళ్ళకైతే 32 టెంటు తెలివి ఎక్కువ అన్నాడు. వాళ్ళందరి మాట విన్నావు కదా సంధి చేసుకునే వస్తావా అన్నాడు. ఇప్పుడు నవ్వి అమ్మ ఇవన్నీ ఎందుకు నా మాట తప్పదు కదా అని. ఆయన వాళ్ళకి ఏం చెప్పాలి ఏం చేస్తాను అంత లోపుగా మాట్లాడాలి ఎందుకంటే అరణ్యవాసానికి బయలుదేరిన వెంటనే. స్వామి వచ్చి వారికి మీ మీ ప్రతిజ్ఞలు అరణ్యవాసం అజ్ఞాతవాసం పూర్తి అయిన వెంటనే నెరవేర్చుకోండి అన్నాడు. నెరవేర్చుకుంటారు అన్నాడు.

ఆ మాట అర్థం కాదన్నారు. అంటే సంధి కుదరదు. కాబట్టి అస్సలు అలాంటి వాడే ఇష్టం లాంటి వాడే రామో విగ్రహవాన్ ధర్మ చమత్ అంటే ఇద్దరు జగద్గురువులే. కృష్ణం వందే జగద్గురు విందురు అన్నాం మరి రామాస్తోత్తరంలో జగద్గురువే నమః మన గురువులు రెండు రకాలు ఇద్దరు గురువులే చెప్పేవారు గురువులే చేసి స్తుతించేవారు గురువులే చేసి చేసి చెప్పి చేసేవాళ్ళు ఉంటారు. ఇద్దరు ఈయన కూడా ఆయన కూడా అందుకే అతనే ధర్మాయ ఆ మహానుభావుడే సిద్ధ ధర్మం అండి అంటే రెడీమేడ్ చెట్స్ లాగా రెడీమేడ్ ధర్మం ఆయన. దద్యావందనం, యాగం, పూజ ఇవన్నీ మనం తయారు చేయాలి. మనం చేస్తే అవుతాయి అవి. పరమాత్మ రెడీ మేడ్ ధర్మం. సిద్ధంగా ఉన్నాడు. ఆయన దండం పెట్టామనుకోండి ధర్మం ఆచరించినట్టే. గుడి ఎక్కడిది గోపురం ఎక్కడిది అన్నీ ఆయనే. ఆయనే ధర్మ స్వరూపుడు. అందులో ఏంటి ప్రత్యేకించి ధర్మాయ బృహతే. బృహతే ధర్మం అంతకంటే పెద్ద ధర్మం లేదు. బృహత్వాత్ బ్రహ్మనత్వాత్ బ్రహ్మ ఇత్యధిధీయతే. పరబ్రహ్మ పరబ్రహ్మ పరబ్రహ్మ అంటున్నారు కదా ఏమిటి బ్రహ్మ అంటే అంతకంటే పెద్ద వస్తువు ఇంకొకటి లేదు. పోనీ చిన్న వస్తువు అంటే అంతగా వ్యాపించేది అది ఒక్కటే. చిన్నగా ఉన్నప్పుడు అంతగా జాపిస్తాడు. పెద్దగా ఉన్నప్పుడు అన్నిటినీ తనలో చేర్చుకుంటాడు. అంతః బహిస్తే కదా. లోపల ఉంటాడు, వెరుపరా ఉంటాడు. వెరుపరా అంటే వాటిని లోపల ఉంచుకుంటాడు. కదా? అది తింటే లేదు. లోపల ఉంటాదంటే తాను వాటి లోపల ఉంటాడు. వెలపలో ఉంటాదంటే వాటిని లోపల ఉంచుకుంటాడు. అంతే కదా. తాను చిన్నగా ఉన్నప్పుడు అన్నిటిలో ఉంటాడు. తాను పెద్దగా అయినప్పుడు అన్నిటి దానిలో ఉంటుకుంటాడు. ఇది అంతా సహిస్య. అనో రణీయన్ మతో మహీయన్ ఇదే రాశి ఏం లేదు కొంచెం అప్పుడు అది అర్థమవుతుంది. అందుకే బృహతే ధర్మాయ.

అంతే కాదు కృష్ణాయ అకుంఠమేధసే అతను మళ్ళా స్వస్థనం చెప్తున్నాడు అతనే కృష్ణుడు. ఇతనే బృహద్ధర్మము ఇతనే అకుంఠమేధ అందుకే ఇతను అకుంఠమేధ అంటే ఏమిటి అసంకుచిత జ్ఞాన స్వరూపాయ. సత్యం జ్ఞానమనంతం బ్రహ్మ అంటాం కదా. పరమాత్మే జ్ఞానము. ఎలాంటి జ్ఞానము? అకుంఠ అసంకుచిత. మనకు జ్ఞానం అప్పుడప్పుడు వస్తుంది అప్పుడప్పుడు. పరమా జ్ఞానం ఉన్నా ఇప్పుడు ఉంటుంది కదా ఎవరికీ? సిద్ధంగా పురాణం విన్నప్పుడు అబ్బా ఎంత కరెక్ట్ అండి మనకన్నీ బాగా చడిచాయి అంటాం. లేకపోతే అట్లా కానీ. వరమా వాళ్ళు తప్పు చేయడానికి కూడా బుద్ధి లేదు కదా అంటారు. మరి అది చేయించిన వాళ్ళు అదే కదా దండ వాళ్ళకి పెడదాం అబ్బే అట్లా అని అన్నారు. అంటే మనకు వస్తుంటుంది పోతుంటుంది. ఈ రోజు ఉండేది ఆయన దగ్గర. అందుకే ఆయన అకుంఠమేఘ మొత్తమోని జ్ఞానం అంటే అసంకుచిత జ్ఞానం. అసంకుచిత జ్ఞాన స్వరూపాయ పురుషాయ పురాణాయ సాంఖ్య యోగ ఈశ్వరాయంచ. ఈ మహానుభావుడే ఒకటి సాంఖ్య ఈశ్వరుడు, మరొకటి యోగీశ్వరుడు. ఎవరండీ సాంఖ్య ఈశ్వరుడు? కపిరుడు. ఎవరు యోగీశ్వరుడు? బ్రహ్మ యోగీశ్వరుడు. అనేది తపస్సు తప. కాబట్టి ఆ రూపంలో అతనే తాను, అతనే బ్రహ్మ, అతనే కపిలుడు. పురుషాయ పురాణాయ సాంఖ్య యోగేశ్వరాయచ శక్తిత్రయ సమాసమేతాయ. మూడు శక్తిలు అంటే సృజ్య సృష్టి శక్తి, రక్షణ శక్తి, సంహార శక్తి. కదా సాత్విక, రాజస, తామసము. ఎవరు మూడు ఆయనేం బ్రహ్మ ఎవరు? సృష్టి చేస్తున్నప్పుడు బ్రహ్మ పేరుతో, సంహరిస్తున్నప్పుడు రుద్రుని పేరుతో, రక్షిస్తున్నప్పుడు విష్ణు రూపంతో. న్యాయంగా మూడు మూర్తులు ఆయన. అందుకే శక్తిత్రయ సమేతాయ ఎందుకంటే తపామ్యహం అహం వర్షం నిగృహ్నామి ఉత్సృయామిచ ఏం చెప్పాడు నేనే వేది ఇస్తాను నేనే వర్షాన్ని ఇస్తాను నేనే వర్షాన్ని ఆపుతాను.

కదా అందుకే ఆ భాగం చెప్పేటప్పుడు మీడుటే అన్నారు. ఎవరు మీడుటే? మీడుటే అంటే వర్షించేవాడు. ఎవడైనే సూర్య భగవానుడు. మిడ్యుటి అంటే సూర్యుడు. అతనే సూర్యుడు ఎందుకంటే అతనే వరసాన్ని ఇచ్చేవాడు కాబట్టి ఇచ్చాడా? మిడ్యుటి. మిగతేజనే సూర్యాత్మక పద్యన్య రూపాయ ఇస్తూనే ఉన్నాడు. పద్యన్యుడు ఎవరు మరి? సూర్యుడే కదా. అతనికే పేరు వరుణుడు ఎవరండి? ద్వాసదిత్యలో ఒక వరుణుడు కాదు. ఒకడు దాత, ఒకడు స్వస్త, ఒకడు సవిత, ఒకడు వినేయ అంతా వాళ్ళే. ఒకడు ఆదిత్య, వాయిసాదిత్యుడు ఆయనే ఆయనే. ఇంద్రుడు ఆదిత్యుడే, నువ్వు వేరే లేవు. ఒక ఆదిత్యుడు ఇంద్రుడు, ఇంకో ఆదిత్యుడు వర్ముడు, ఒక ఆదిత్యుడు స్వస్త అని చెప్పారు. 12 మంది చెప్పారు ఫాస్టర్ రూపాలు. అంతా వాళ్ళే, ఒకడు లేడు. మీరు ఆ సూర్యుడే. పర్జన్య రూపుడు. కాబట్టి మీధుషే అంటే పర్జన్య రూపాయ. అంటే ఏమిటి? పర్జన్యుడు కూడా. ఎవరు వర్షించే ఎవరు పరమాత్మే. పరమాత్మ రూపంలో ఉండి వర్షిస్తాడు. వర్షి ఎవరంటే పరమాత్మ యొక్క విభూతే. మరి ఎండెవరు పరమాత్మ విభూతే. ఎందుకంటే అలా ఇది లేనిది అది రాదు. ఎండ లేనినాడు వర్షం రాదు అంటే సూర్యకి ఎండ అంటే కేవలం 30 నుండి 50 అవసరం లేదు. సూర్య కిరణ స్పర్శనే ఎండ. సూర్య కిరణాలు మనను భూమిని తాకండి మీకు వర్షం రాదు. వాడే తీసుకుంటాడు మరి. ఎవరం సందర్భం నుంచి లాగి దాటి వాడు వాడి చిత్తుపై మనసు చూపిస్తాడు. మనం చెప్పుకున్నాం కదా. రాజు సూనియుడు లాంటి వాడే. అవసరం ఉన్నప్పుడు తీసుకుంటాడు, వాడికి అవసరం ఉన్నప్పుడు ఇస్తాడు. ప్రజలను పాలించడానికి వాడు అది తీసుకుంటాడు. ప్రజలకు అవసరం వచ్చింది దాన్ని వాళ్ళకి ఇస్తాడు. అందుకే మీఢుషే అంటే పర్జన్య రూప సూర్యాత్మక పర్జన్యాయ అలాగే అహంకృతాత్మనే. అహంకారమే శరీరముగా కలవాడు యత్య పృథివి శరీరం యత్యద్యో శరీరం యత్యాత్మా శరీరం యత్య అహంకార శరీరం యత్య మన శరీరం యత్య చేత శరీరం ఏదో మర్చావాలి.

అహంకారం ఎవరిది అది ఆయనే. అహంకార స్వరూపాయ. కాబట్టి మనకు శక్తిత్రయ సమేతాయ మేఢుషే అహంకృతాత్మనే. చేత ఆకృతి రూపాయ నమో వాచో విభూతినే అంటే మరొక మాట మనస్సు అతనే ఆచారము కూడా అతనే. అంటే చూచే కన్ను చెప్పు నువ్వు చెప్పుకున్నావ్ కదా చూడబడే వస్తువు రెండు అతనే. అందుకే చేత ఆకృతి రూపాయ అంటే మనోవాక్ కాయం అంటాం త్రికరణము. ఏ విశ్చిత్త కరణం పరమాత్మే అందుకే చేత ఆకృతి రూపాయ ఇది ఎలాంటిది అంటే మనస్సునకు మనస్సు మొదలుగా అయినటువంటి అన్ని ఇంద్రియములు అతనే. అన్ని విషయములు అతని. అయితే ఇది ఎలాంటిది? విషయములు, ఇంద్రియములు, విషయములు విడిగా ఉంటాయి. ఇంద్రియములు విడిగా ఉంటాయి. ఈ ఇంద్రియములు విషయాన్ని తీసుకుంటాయి. ఇంద్రియములు విషయములను గ్రహించిన తరువాత గ్రహించబడిన విషయములను గ్రహించే ఇంద్రియముల నుండి వేరు చేయగలరా? చేయలేదు. కదా? రూపం ఉంది ఎదురు కనబడుతున్నది. చూసే చెట్టు రెండు విడిగా ఉన్నాయి. కరెక్ట్. కానీ చూచిన తరువాత రూపాన్ని చూచిన తరువాత ఆ అనుభవం అంటామే దశనానుభవం ఆ అనుభవంలో రూపం వేరు చేయగలమా? దొరకదు. ఎలాగయ్యా అంటే మనం చెప్తున్న ఉదాహరణ క్షీర సశ్చరాదిగత మాధుర్యాదివత్ దృష్టాంతం ఉంటది. పాలు తీయగా ఉంటాయి. చలచల తీయగా ఉంటుంది. ఆ రెండు కలిశాయి. ఇప్పుడు తీపి దేనిదంటే ఏం చెప్పాలి? రెండు తీయగా ఉంటాయి కదండీ.

చక్కెరను పాలల్లో కలిపిన తర్వాత చక్కెర తీపి వేరు, పాల తీపి వేరుగా అనుభవించు. ఊడ వరన వేరు. ఆ తీపి వేరు, ఈ తీపి వేరు. రెండు కహినక వచ్చేది తీపి. ఆ తీపి అనుభవించినాక ఇగో ఈ భాగం పాలని, ఈ భాగం చక్కరది చెప్దామా? లేదు. చూశాను ఇగో ఈ ఆనందం రూపాన్ని ఈ ఆనందం చూసినందువల్ల కలిగేది చేయగలమా? చేయలేము. ఇంద్రియ ఇంద్రియార్ధములు విడిగా ఉన్నా ఇంద్రియార్ధ అంటే విశేష యోగ జన్య జ్ఞానం. విషయములను ఇంద్రియములు అనుభవించటం వలన కలిగిన జ్ఞానంలో ఇంద్రియమును విడిగా విషయమును విడిగా చూపగలవా? లేదు. పరమాత్మను చూస్తున్నప్పుడు పరమాత్మ వేరు, చూసే మనం వేరుగా అనుకుంటాం. కానీ పరమాత్మను ధ్యానంలో పడ్డ తరువాత ధ్యానంలో పరమాత్మ ఎక్కడ ఉన్నాడు, మనం ఎక్కడ ఉన్నాం? అదే అహం బ్రహ్మాత్మి. వైద అహం బ్రహ్మ అంటే అర్థం అది. అనుభవంలో రెండు వేరుగా ఉండవు కాబట్టి ఒకటి అంటున్నారు. అనుభవించబడే వస్తువు అనుభవించే కర్త భోక్త. అంటాం కదా భోక్తా భోగ్యము రెండు వేరు చేయగలమా? ఎప్పుడు పరిపూర్ణ అనుభవం. భార్యాభక్తులు అన్యోన్యంగా ఉన్నప్పుడు ఏమంటారు? నువ్వే నేను, నేనే నువ్వు. వేరు చేయలేం. మరి వాళ్ళన్నప్పుడు ఆయనతో నువ్వేం చెందువు అనలేమా? సుద్రమైన నశ్వరమైన అనిత్యమైనటువంటి ఈ దేహ సంబంధం తోటే నువ్వు నేను ఒకటే అంటున్నామే. నిత్యమైనటువంటి ఆత్మ పరమాత్మ సంబంధాల్లో నువ్వు నేను ఒకటి కాదా?

ధ్యానంలో భాసించినప్పుడే అద్వైతం అంటారు. అది ఏం అద్వైతం? విశిష్ట అద్వైతం. ఒకే ఆనందం ఆ అంటే ఒకటే ఆనందం. ఆయనే భోగ్యం ఆయనే. భోగ్యం ఆయనే. కాబట్టి అనుభవ దశలో ఇద్దరు నీకు విడివిడిగా భాసించరు. విషయము ఇంద్రియములు విడిగా భాసించవు. ఇంద్రియ జ్ఞానం విషయ జ్ఞానం విడిగా భాసించదు. అదే మనకు అహంకృతాత్మనే అతనే అహంకారము. ఆ మహానుభావుడే ఇత్య అహంకార శరీరం. అతను అహంకార స్వరూపుడు అంటే మనోవాకాయ రూప త్రయాత్మనే. మూడాయనే, మనస్సాయనే, వాక్యాయనే, కాయమాయనే. కాబట్టి ఇలాంటి మహానుభావుడు అతను మేఢుటే అహంకృతాత్మని శ్వేత ఆకృతి రూపాయ నమో వాచో విభూతయే. ఈ మహానుభావుడు వాక్కునకు విభూతి అంటే ఏమిటి? వక్తుమశత్యం వక్తుం శత్యం. యతో వాచోనివర్తంతే అప్రాప్య మనసాసః అక్కడి దాకా వెళ్లి వేద వాక్కులు కూడా వెనక్కు మళ్ళీ వచ్చాయి అంటే తను. ఏ వాక్కుకు అందని వాడు. శబ్దాతిగః శబ్ద సహః. ఇక్కడ విశ్వాస్వ నామం తెలుసు కదా. పరమాత్మకు రెండు పేర్లు. ఒకటి శబ్ద అతిగః ఇంకొకటి శబ్ద సహః. అంటే శబ్దము చెప్పగల దానికంటే అవతల ఉన్నవారు. పరమాత్మ స్వరూపాన్ని ఏ శబ్దము అందుకోలేదు, చెప్పలేదు. మరి శబ్దానికి అండని వాడు అయినప్పుడు మరి మనం ఆయనను ఏ పేరుతో పిలుద్దాం ఎలా కొలుద్దాం? రేపటి నుంచి కొలవటం బంద్. ఏ కొంచెం ఛాన్స్ వస్తుందా తట్టుకున్నా చూస్తుంటాం కదా. అందుకే శబ్దార్చిక అనగానే అయ్యా నీకు నాకు రామ్ రామ్. నా వాళ్ళను నువ్వు అందవు అని పోతున్నాను. అరె నాయనా వద్దురా వద్దురా నాకు ఇంకో పేరు ఉందిరా శబ్ద సహః. నువ్వు ఏ పేరుతో పిలిచినా పలుకుతానురా. అన్ని పేరు నాయే. అసలు నా పేరు కానిది ఏంటి? నువ్వు అన్నదల నేనే కానీ. భక్తులు వాడేటువంటి భక్తులే కాదు శత్రువులు వాడే నాకేం. కదా? ఎవరు మాట్లాడిన శబ్దాన్ని కూడా ఆయన విని సహిస్తారు.

పరమాత్మ మనం చేసే తప్పును సహించకుండా మనం ఉంటామని ఎక్కడ ఉంటాం? తల్లి అండి అన్ని తప్పులు కరువులో దాచుకుంటుంది. అందుకే స్వామికి శబ్ద సహా. మనం ఎన్ని తప్పులు మాట్లాడినా రేయ్ రేయ్ చాలా బాగా చేశావు బాగుంది చాలా బాగుంది మళ్ళా చెప్పు అంటాడు. ఏం కాదు మరి ఇది అంటే ఇప్పుడు అనకుంటే మనం అనొద్దు రేయ్ మరి ఆశీర్వాదం చేయడు. బానే అంటే నాకు రాదు అని పోతున్నా అంటాడు. ఏ బాధ అయినా వద్దులే బాగుంది నువ్వు చెప్పిందే బాగుంది కూర్చో. ఈ శబ్ద సహ అని పదాన్ని తీసుకొని నమ్మాలు వారు వదుయవ్వాదు. వదువా రోత్తవ్వాం. మూడవ పత్తులో రెండవ తిరుగు రాయి చదువు అంటే పరమాత్మ వాస్తవంగా నిన్ను చెప్పగల శబ్దాలు ఏవి లేవు. నీకు ఉపమానంగా పోల్చగల పదార్థాలు లేవు. కానీ మాకు అందుబాటులో ఉన్న వాటిని నీకు అండగడుతున్నాం. ప్రమాత్మ నీవు పద్మార్శుడవు, పద్మముఖుడవు, పద్మపాదుడవు, పద్మహస్తుడవు అంటే ఓహో ఓహో అని నువ్వు గంజులు వేస్తున్నావు. ఇంత జయ నాయనా వాస్తవంగా ఏ లక్ష కోటి అంశలో కూడా పద్మం నీ కంటికి సమానమా అనే సరస్సులో ఉన్న తరం వాడిపోతున్నావ్. పీకా తరం పారేస్తే వాడిపోతుంది. నీళ్లు లేకున్నా వాడిపోతుంది. ఎండ బాగా తగిలినా వాడిపోతుంది, వేడి తగిలినా చమరిపోతుంది, మా చెయ్యి తగిలినా ముడుచుకొనిపోతుంది. ఇలాంటి పద్మాన్ని మీ కంటికి ఉమానంగా చెప్తే మా కంటే ఎక్కువ నువ్వు, నా భక్తుడు నన్ను స్తోత్రం చేశాడు అంతేగా గంతులు వేస్తున్నావు. ఇది అపారమైన వాత్సల్యం కాకుంటే మరేమైనా ఉందా? ఛే అప్రాచుడా అదే నాకు పోటీ ఏమన్నా మాట్లాడుతున్నావ్ అలా తిని చెప్పు అన్నావనుకో. మేము పారిపోతాం మా దగ్గర లేవు మరి. ఒప్పుకోకుంటే వీళ్ళు ఆ వాత్సల్యం ఏమన్నారో.

ఎలా అంటే యథా వాడి పేరు ఏంటి వడ్డీ వ్యాపారం కుసీద కుసీద దాత అన్నాడు. యథా కుసీదక అనుదాహరణ ఇస్తాడు. ఎంత రకం ఉదాహరణ అనుకో చదవాలి అర్థమవుతుంది ఆనందం కలుగుతుంది. వడ్డీ ఇచ్చేవాడు ఓ ₹1000 ఇచ్చాడు. ₹10 రూపాయలు వడ్డీ. ₹100 రూపాయలు. నెలకు ₹100 రూపాయలు వడ్డీ. వాళ్ళకి ₹500 రాలేదు. ₹500 ఇది అసలు ₹1000, ₹1500. ఐదు నెలలు అయిన తర్వాత నాకు నువ్వు ఐదు నెలలు లేనిది కాబట్టి అని ఈ ఐదు నెలలు అందులో కడతారు. వెయ్యిలో కలిపి ఐదు నెలలకు ₹1050 అంట. అదేం చేస్తాడు నా దగ్గర ఉన్నది ₹100 అయ్యా. తీసుకుంటే తీసుకో వచ్చినాక రాలేదు అంట. ఇంకో ఆ నెలకు రా. పో అదే ఏం చేస్తావ్ ఏదో ఎంతో దొరికింది రా మళ్ళీ. వడ్డీకి ఇచ్చిన వారు వడ్డీ వ్యాపారి వడ్డీ ఇచ్చే వాళ్ళు ఎంత ఇస్తే అంతే చాలని తీసుకున్నట్టుగా చేతగాని మేము ఏ స్తోత్రం ఇస్తే అదే చాలని సంతోషిస్తావయ్యా నువ్వు. అది మా దగ్గర లేదు మరి ఏం చేస్తాం ఏం చేస్తాం మాకు రుణి ఉంది అది మాకు ఆ మాటలు వచ్చు. ఉన్న వస్తువులు అవి, ఒప్పుకుంటే ఒప్పుకో, ఒప్పుకోవా వెళ్ళిపోతాం. అరే వద్దు వద్దు రా మాట్లాడేయ్ చెప్పురా బాబు. ఇది శబ్ద సహ. పరమాత్మ యొక్క అపారమైనటువంటి వాత్సల్యానికి ప్రతీక మనము పలికి పలకని వచ్చి దాని తప్పులు చెప్పే దృష్టాంతం. పద్మార్థుడు ఓహో నన్ను కుండలీకా అన్నాడే ఈయన గంతులు వేస్తాడు అవి ఎందుకు సరిపోతాయి? అందుకే ఒడియవ్వరు అదేమీ నీకు సాటి రావు. అది నీ నిందే. స్తోత్రం కాదు. నింద చేస్తావా అని మాకు సోతనం చేయరాదు. మాకు వచ్చింది అది ఒక్కటే వింటే విను లేకుంటే పో. కానీ నేను చేసింది ఒక్క కూడా అన్నావయ్యా తింటావా పోతావా చెప్పు. నాకు ఇదే వచ్చు నిందనే వచ్చు ఉంటావా పోతావా. చెప్పురా నాయనా ఇది ఆయన యొక్క స్వరూపం దాన్ని మనం చెప్తున్నాడు వాచో విభూతయే అన్ని వాక్కుల యొక్క విభూతి అతనే అంటే కన్నులు అనుభవించేటువంటి రూపము నోరు మాట్లాడే శబ్దము శబ్దం వల్ల వచ్చే అర్థము

శబ్దార్ధ సంయోగం వల్ల కలిగే ఫలితము ఎవరు? నువ్వే. ఎందుకు చెబుతున్నాడు అంటే అక్కడికి వెళ్లి మీరు జపం చేస్తారు కదా, నేను జపం చేస్తున్నాను, నాకు ఈ మంత్రం వచ్చు, నేను చాలా గొప్పవాని అని మురుస్తారో ఏమో వాడు రాడు. మంత్రం ఆయనే, మంత్రార్థం ఆయనే, మంత్రార్థ ఫలము ఆయనే, మంత్రం పలికేది అతనే. అది భావంతో వెళ్లి తపస్సు చేయాలి. అందుకే వాక్యో విభూతయే అంటే ఏమిటి? వాక్కుతో పలికేది కానీ, శరీరంతో అనుభవించేది కానీ, దగ్గర ఉన్నది కానీ, దూరంగా ఉన్నది కానీ, వస్తువు కానీ, అర్థము కానీ, శబ్దము కానీ ఎవరు? నీవే. అన్నీ నీవే కాబట్టి మేమేం మాట్లాడే నువ్వే. మమ్మల్ని అంటావా పాపం చేస్తున్నావని, నీవే కావుతున్నావయ్యా. ఎందుకంటే నీ దగ్గర ఎవరికీ పోలేదు కదా. నీవేం మాట్లాడినా నువ్వే. అట్లా అనుకోని మాట్లాడరా పుణ్యం అన్నారు. నేను మాట్లాడుతున్నాను, ఇది నా మాటలు, ఇది నా పాండిత్యం అంటే ఏం నేను రాను. అనిపించేది నువ్వే, అంటున్నది నువ్వే అనే మాట నువ్వే అను ఎంబడే మౌశ్యం. అహంకార భావాన్ని కర్తృత్వాభిమాన పరిత్యాగంతో ఆచరించేటువంటి కర్మ భగవత్ స్వరూపమే. అదే వాచోవిభూతయే వాకుకు కానీ శరీరానికి కానీ మనస్సుకు కానీ ఎందుకంటే దగ్గరలో ఉన్నవి ఇవి నావి అంటాం దూరంలో ఉన్నవి అవి నావి అంటాం. కదా? దగ్గర దూరం. ఎవరికి దగ్గర? ఇక్కడ ఉన్నవారికి ఇవి దగ్గర, అక్కడ ఉన్నవారికి అవి దగ్గర. నాకు దూరం నీకు దగ్గర, నీకు దూరం నాకు దగ్గర. మరి వాడికి అన్నీ దగ్గరే. అన్నీ తానే ఎందుకంటే అన్నీ ఆయనే. విభాగ వ్యాపకుడు కాబట్టి ఆ పరమాత్మ లేని చోటు ఇంకోటి లేదు కాబట్టి అంతటా ఉన్నవాడికి అన్నీ దగ్గరే అన్నీ కూడా ఆయనే అందుకే వాక్యో విభూతయే దర్శనన్నః

విదురుక్షూణాం దేహి భాగవతార్చితం మహానుభావా ఇదివరకు పరమ భాగవతోత్తముడు పరిపూర్ణమైన భక్తితో ఆరాధించిన నీ దివ్య మంగళ విగ్రహ స్వరూపాన్ని మాకు సాక్షాత్కరింప చేయి ఇది అడుగు. ఎవరు గాని నీ రూపాన్ని సాక్షాత్కరింప చేయి కాదు. నువ్వు కనపడు కాదు. పరమ భక్తాగ్రేసరులు ఆరాధించిన దివ్య మంగళ విగ్రహ స్వరూపాన్ని చూపి. ఏమిటయ్యా తేడా? అంటే నువ్వు కనబడువు అంటే ఎట్లా ఉన్నావో అట్లే ఊరికొస్తావ్. కానీ భాగవతోత్తము ఆరాధించిన అంటే అమ్మని తీసుకొని వస్తావ్. ఆమె లేకుండా వీళ్ళు ఆరాధించారు. శ్రీమన్నారాయణ చరణం కూడా. ముత్తనారాయణ చరణం ఒప్పుకో శ్రీమన్నారాయణ చరణం. అంటే అమ్మవారితో కలిసి సగల దివ్య ఆయుధ ఆభరణ అలంకారం తోటిరా. సింపుల్ గా ఇంట్లో ఉన్నట్టు అడగడ కడుక్కొని వస్తే ఒప్పుకోం. పీటాంబరం ఉండాలి. మణులు ఉండాలి. శ్రీవత్సం, కౌతుకం, వనమాల ఇవన్నీ ఉండాలి. ఫుల్ మేకప్ మీద వస్తేనే చూస్తాం. నాకు ఎవరెవరు లేకుంటే చూడవాలంటున్నారు ఎందుకంటే దయ మంది వస్తున్నారు వాళ్ళు. వాళ్ళు ఆరాధించింది అలాగే. అందుకనే భాగవతార్చితం దర్శనం నః దిదృక్షూణాం. చూడాలనేటువంటి కోరిక ఉన్న మాకు ఇలాంటి పరమ భాగవతోత్తముల ఆ గ్రహాన్ని చూపెట్టు. రూపం ప్రియతమం స్వానాం సర్వేంద్రియ గుణాంజనవట. నీ రూపం ఉందే అది ప్రియతమం. పరమ ప్రీతి మాత్రం ఎవరికీ స్వానాం నీ వారికి. నీ భక్తులకు నీకంటే ప్రీతి మాత్రం నీ రూపం. అందులో కొందరి రూపము కొన్నిటికే బాగుంటుంది. అంటే కొందరు మాట్లాడుకుంటే బాగుంటుంది. ఎదురుగా వస్తే నమస్కారం చూడలేం. కొందరు నేరుగా ఉంటే బాగుంటారు. కొందరు నిద్రపోతే బాగుంటారు.

కొందరు నిద్రపోతే ఆ చుట్టుపక్కల రెండు గుమ్మెలు నిద్రపోరు. ఏదో ఏదో నాగారి నడుస్తుంటాయి. కాబట్టి అంటే చూస్తే కొందరందం, చూడకుంటే కొందరందం, వింటే కొందరందం. కానీ నువ్వు సర్వేంద్రియ గుణాంజనం అన్ని ఇంద్రియ గుణములకు నీవు అంజనమత. అందుకే అతృప్తామృతం అన్నారు కారణం అది. రూపం అలాంటిదే, నీ పేరు అలాంటిదే, నీ రుచి అలాంటిదే కదా. మనకు తత్తు, చెట్టు, శ్రోత్ర, జిహ్వా, జ్ఞానములు. సర్వ గంధః, సర్వ రసః, సర్వ అన్నీ ఆయనే కదా. రూపం ఆయనే, రసమ ఆయనే, గంధ ఆయనే, స్పర్శ ఆయనే. కానీ అన్నీ ఆయనే కాబట్టి మహానుభావుడు అలాంటి రీతిలో స్వారాం సర్వేంద్రియ గుణాంజనం అంటే శబ్ద స్పర్శ రూప రస గంధములు ఇంద్రియ గుణములు కదా ఇలాంటి అన్న ఇంద్రియ గుణములకు అంజనం అంటే అభివ్యక్తి. ప్రకటింపచేసేది శబ్ద స్పర్శ రూప రస గుణము శబ్దములను స్పర్శలను ఎవర ఆశ్రయ చేసేది ఆయనే కదా పరమాత్ముడు అందుకే స్వామికి పేరు సర్వేంద్రియ గుణాంజనం. స్నిగ్ధ ప్రావృతి ఘన ఇప్పుడు రూపాన్ని వర్ణిస్తున్నారు. సర్వేం గారు అన్నారు కదా అవేమిటయ్యా అంటే స్నిగ్ధ ప్రావృతి ఘన శ్యామం. సర్వ సౌందర్య సంగ్రహం. పరమాత్మ ఎలాంటి వాడంటే స్నిగ్ధ త్రావుడు నల్లని మబ్బు ఉంటుందే గట్టమైన మబ్బు అలాంటి రూపంలో ఉంటాడు. అందంగా ఉంటాయంటే ఏ విధంగా అందంగా ఉంటారో, కొందరికి కళ్ళు బాగుంటాయి, కొందరికి ముక్కు బాగుంటుంది, కొందరికి మొఖం బాగుంటుంది. కదా? కళ్ళు బాగుంటే ముక్కు బాగుంటది, ముక్కు బాగుంటే కళ్ళు బాగుంటది. చెప్తారు మనకు సుందరగా కదా లంకరో ఏకాక్షిం ఏకకరణాజ్య కరణ ప్రావరణం అకరణం శంకుకరణం మస్తకోత్స్వాస నాసికం అనాసం అతినాసం తిరియజ్ఞాసం ముక్కు అర్థం ఉండదట తిరి ఊహించండి. తిరియంగ్ నాక మస్తక ఉచ్వాస నాసిక ఇది మస్తకం అంటే ఇక్కడ ఉందట ముక్కు.

కాబట్టి మరి నీ కన్ను బాగుందా, పండ్లు బాగున్నాయా, కొందరికి ముఖం చాలా బాగుంటుంది, పండ్లు ఒక మూడు మూడు అలా ముందరికి వస్తాయి. నీ ముఖం ఏం చూస్తాం ఇంకా మనం? అలా కాకుండా సర్వ సౌందర్య సంగ్రహం. ఎన్ని రకముల సౌందర్యములు ఉండటానికి వీలుందో వాటన్నిటికీ నీవే సంగ్రహ స్వరూపం. అవన్నీ నీలోనే ఉన్నాయి. అన్ని రకముల సౌందర్యములను దాచుకున్న మహానుభావ. సగల సౌందర్య అభివ్యక్తి ఇంకేం చెప్పలేం అందుకనే స్వామిని ఏమని సరే పరమాత్మను ఏ మాధవతో వర్ణించారో మనకేం తెలుసు ఆయనకు తెలుసు ఇప్పుడు అక్కడే ఉంటాడు ఇంకా చెప్తున్నాడు సర్వ సౌందర్య సంగ్రహం. అయినా ఒక్క మాట చెప్పి తప్పించుకుంటావా? తప్పించుకోకు. మనకు వంక దొరికింది దొరికించడానికి ఒక్క మాట చెప్తే అయిపోయి మడత స్తోత్రం చేయొద్దు. మొదలు చెప్పి ఇప్పుడు తర్వాత ఒక్కొక్క పదం అని వర్ణిస్తాను. ఏంటది? సారువాయ చతుర్భాహుం. సుందరమైన విశాలమైన నాలుగు భుజములు కలవాడు సుజాత రుచిరాననం చక్కని పలువరుసతో శోభించేటువంటి అందమైన ముఖము కలవాడు పద్మకోశ పరాచాక్షం అంటే పుండరీకాశ్యుడు సుందర భ్రు సునాసితం అందమైన కనుబొమ్మలు చక్కని ముక్కు సుద్విజం చక్కని పలువరుస, సుకపోలాస్యం, మంచి కపోలములు మనం చెంపలు అంటాం కదా అవి అలాగే ఆస్యం. చెంపలు బాగుంటాయి నోరు అంతా ఉంటుంది ఇంకేం చూస్తాం మనం. అలా కాకుండా అలాగే సమాచారంగా పూషణం చెవులు బాగున్నాయట చెవులకు పెట్టుకున్న పూషణాలు బాగున్నాయట ఇంత చెవుకు ఇంత పెట్టుకున్న పూషణం ఇంక వాళ్ళు ఏం చేసి మన ఊర్లో ఉంటారు అటు వెళ్ళండి శ్రీకాకుళం పోయి వెడితే చెవి ఇక్కడ ఇక్కడ ఉంటుంది ఆ వాని ఇక్కడ ఇక్కడ ఆడుతుంటుంది పెద్ద గుండ్రగా ఓ భూలెమ్ము కూడా ఉంటుందేమో అది చేస్తాం చూడండి అది ఉంటుంది ఆ యొక్క ఏలాడుతూనే ఉంటుంది చెవు ఆ పొద మాత్రం ఏలాడుతూ ఉంటుంది. అది అలంకారమా వికారమా ఆలోచించండి. అలా కాకుండా స్వామి స్వామి చెవులు బాగున్నాయి. దూదం పెట్టుకున్న ఆభరణాలు కూడా బాగున్నాయంట. చూడండి సమకర్ణ విభూషణం. అలాగే ప్రీతి ప్రహసితాపాంగం అలకైహి ఉపశోభితం. ప్రీతి ప్రహసితాపాంగం అంట.

సంతోషంతో కలిగేటువంటి చిరునవ్వుతో కూడుకున్న క్రియం అంటు చూపు. పక్క చూపు చూస్తున్నాడు. అది ఓర చూపా? ఇంకోటి ఏమిటి? కోర చూపు అంటారు కదా ఒకటి. అంటే పక్కకే చూస్తాం కానీ గుడగుడ అని చూస్తుంటాం. అలా కాకుండా ఈ చూపులో కనులలో పనులు కనబడితే మంచి చూపు అన్నాడు. కళ్ళలో పనులు కనబడాలి కదా అంటే నవ్వు కనబడాలి. కనులలో నవ్వు తొలగిసలాడితే మంచి చూపు. కదా అందుకే ఏమంటున్నాం మనకు ప్రీతి ప్రాసితాపాంగం అలకైహి ఉపశోషితం ముంగుర్లు అలకలు అంటాం కేశము అది లపత్ పంకజ కింజల్క దుకూలం పద్మముల యొక్క పొడితో సమానమైన కాంతి గల వస్త్రం అంటే పీతాంబరం. పద్మముల పొదము ఉంటుందంటే పసుపు పచ్చ నాభ అని వాడాలి. అలాగే మృష్ట కుండలం అంటే అప్పుడే కొత్తగా పాలిష్ చేయబడిన మకరకుండలా ధరించారు. ఎప్పుడో పెట్టుకునే దూం పెట్టుకోలేదు మృష్ట. వివరంగా ప్రక్షణం మృత్య కుండలం స్పురత్ కిరీట వలయ హార నూపుర మేఖలం కిరీటములు కంకణములు హారములు అంజెలు అలాగే మొలతాడు శంక చక్ర గదా పద్మమాల మణి ఉత్సవ భవత్ అన్నీ ఆయుధాలు శంకము, చక్రము, గదా, పద్మము, గుణమాల. మణి అంటే కౌస్తుభం. ఇలాంటి వాటితోటి ఉత్తమమైన ఐశ్వర్యం గలవాడు. సింహ స్కంధ స్పిషో బిభ్రత్ సౌమగ గ్రీవ కౌస్తుభం. సింహము లాంటి కంధము దృఢం కలవాడు అలాంటి కాంతి కలవాడు విభ్రత్ సౌభజగ్రీవ కౌస్తుభం సౌందర్యముతో కూడుకున్న కంధమున ధరించిన మణి కలవాడు. మనం అర్థం చేసుకోవాలి. మణి వలన కంఠ బాగాలేదు. కంఠమే మణిక అలంకారం. మణిక అలంకారం కాదు. బాగా ప్రకాశించే సౌందర్యవంతమైనటువంటి కంఠము చేత అలంకరించబడిన మణిక రవ్వలు.

అదే ముడి చోతి అయి ఉంది కదా మనకు నీ కీరిట కాంతి ముఖాన్ని ప్రకాశింప చేస్తుందా ముఖ కాంతి కి ముడి చోతి అది విభవ సౌహజగ్రీవ కౌస్తుభం స్త్రీయా అనపాయిన్య క్షిప్త నికస అస్మ రసోల్ల అస్మ ఉరస ఉర లస రెడీ చెప్తారు అంటే స్త్రీయా అనపాయిన్య. అనతా అనేటువంటి అమ్మవారి చేత ఆక్షిత్ప నికస ఆత్మ ఉరగ పుల్లవం. ఏమైంది? అమ్మవారు వర్షస్థలంలో ఉన్నారు. ఉన్నందువల్ల ఏమైంది? ఆమె వరిపిడి రాయట. నీ యొక్క స్థలం బంగారం అంట. బంగారం బంగారము కాదో చెప్పడానికి ఏది పనికి వస్తుంది? కదా? దాని మీద రాస్తేనే అది బంగారం కాదో చెప్పేది. నువ్వు మా స్వామివో కాదో ఎవరు చెప్పాలి? మామ చెప్పాలి. మీ నాయన రా అంటే నాన్న అంటాం. కావా అనుకుంటే గతి ఏంటండీ ఎవరి తెలుసు నాయన ఎవరు ఆమె చెప్పాలి ఆమె తెలుసు అని. అలాగే ఆమె స్వామి రా అంటే ఆయన దండవం అంటాం. కాబట్టి ఈ బంగారాన్ని కొరిపియ్యిరా ఎవరు అంటే ఆమెనే. అందుకు ఎలా ఎప్పుడు అమ్మ ఉంటుంది అక్కడ. అక్కడే ఉంటుంది ఎప్పుడు. ఎందుకంటే భగత్వుడు అవ్వండి డౌన్ లో చూస్తున్నాం అనుకో ఈయనేనా చూస్తావా చూడు నాకు కావాలంటే ఓ రాసుకో ఇక్కడే ఉన్నాను రాయ్. ఓహో నువ్వు ఉన్నావా అయితే నువ్వు బంగాలి. అమ్మ ఉంటేనే స్వామి బంగాలి. చెప్పుకున్నాం కదా వేదాంతాః తత్వ చింతాం మురభి దురసి యతు పాద చిహ్నైహి తరంతి అంటాడు శివుడు అతనికి వచ్చి ఎవరవా పరమాత్మ శంకరుడా, బ్రహ్మనా, ఇంద్రుడా అంటే అవన్నీ మాకేం తెలియవండి. ఎవరి వక్షస్థలంలో మా అమ్మ అడుగు దాడలు ఉంటాయో వాడు పరమాత్మ. ఇవన్నీ ఎక్కడ ఉంటాం పురాణాలు వేదాలు మాకు వస్తాయా అన్నారు. చూస్తాము అడుగాలు ఉన్నాయా అయితే ఇదేమో. పరమాత్మను పరమాత్మగా చెప్పేది అమ్మే. అందుకే నికసాత్మ అన్నాడు ఒడిపిడి రాయి. ఒరిపిడి రాయిగా ఉంచుకున్నటువంటి వరకు రెండు చెప్పొచ్చు. ఈమె అమ్మవా కాదా అని చెప్పడానికి కూడా గుర్తు ఏమిటి? ఈమె లక్ష్మినా కాదా? ఆమె ఎవరండీ? అంటే ఆమె ఎక్కడ ఉంది? అక్కడ ఉంది ఐ కరెక్ట్.

అమ్మవారి అమ్మవారి తనాన్ని చూపేది వక్షస్తలం. అయ్యవారి వక్షస్తలం యొక్క పరాధి పేరు అమ్మవారు. పరస్పరం వికసాత్మ. అమ్మవారు స్వామికి వరిపిడి రాయి, స్వామి అమ్మవారికి వరిపిడి అందుకే నికసాత్మ ఉరత ఉల్లహత్ వరిపిడి రాయిగా ఉండేటువంటి అమ్మవారి చేత వరిపిడి రాయిగా ఉండేటువంటి వర్షస్థలం చేత ప్రకాశించబడేవాడు. నికసాత్మ రసోల్లసత్ నికసాత్మోర ఉరస లసత్ అనమ్మ ఉరస ఉల్లసత్ నికసాత్మ ఉరస ఉల్లసత్ వరిపీడలాయిగా ఉండేటువంటి ఉరస్ దాని చేత ప్రకాశించేవాడు. పూర రేచక సంవిఘ్న ఒలి వలుగు దలోదరం. పరమాత్మ యొక్క దివ్య మంగళ విగ్రహాన్ని వర్ణిస్తున్నాడు కదా మరి అతని ఉదరం మీద త్రివళ్ళులు ఉంటాయి. మూడు రేఖలు అంటాం మనం వళ్ళులు అంటాం కదా ఇవి ఎలా ఉన్నాయి అంటే. ఊర రేచక గాలి పీల్చుకుంటున్నప్పుడు గాలి విడుస్తున్నప్పుడు అంటే ఉచ్వాస నిశ్చివాసలతో కదులుతున్నటువంటి సుందరమైన ఉదరములోని రేఖలు గల మహానుభావుడు ప్రతి సంగ్రామయద్ విశ్వం నాభ్య ఆవర్త గభీరయ పరమాత్మ యొక్క నాభి ఉండే అది ఎలాంటిది గంభీరమైన నాభి అంతేకాదు ఆవర్తం. చుడి. నాభిలోను, వర్క్షస్థలంలోను, కపాల భాగంలోను. మస్తగా ఉంటామే, ఈ మూడు చోట్ల దక్షిణావర్త ఉండాలని శాస్త్రం. సహాయంలో వామావర్తం ఉండాలని చేస్తాడు. పరమాత్మ నాభి అది ఆవర్తం పురుగుండం లాగానే ఉంది. ఎందుకు తిరిగిందయ్యా అంటే అప్పటి దాక లోపల దాగి ఉన్న లోకాలను బయటికి చూపెట్టడానికి ప్రయత్నిస్తే అవన్నీ బయటికి వచ్చాయి. అలా బయటికి వచ్చినప్పుడు చూపించండి. తిరిగి రావాలి కదా.

కదా కడుపు లోపల దాగి ఉన్న లోకాలు బయటికి వస్తటం రావటం వలన ఏర్పడిన చుడియా అన్నట్టు చుడిచుడిగా నాసి కడవదు. చూడండి. ప్రతి సంక్రాన్ని అయితే విశ్వం ప్రపంచాన్ని బయటికి ప్రకటింప చేస్తున్నట్టుగా ప్రతిబింబ చేస్తున్నట్టుగా నాభ్య ఆవర్తజ వీరయా. శ్యామశ్రోణి అధిరోచిష్ణు దుకూల స్వర్ణమేకలం బంగారపు కాంచిని తలవింపజేసేటువంటి పట్టు పీతాంబరముతో శోభించేటువంటి పిరుదులు కల మహానుభావుడు సమాచారం మంగ్రి యంఘోరు నిమ్న ధ్యాను సుదర్శనం. పాదములు, పిక్కలు, ఊరువులు అలాగే మోకాళ్ళు అరికాళ్ళు. ఇవి ఎలాంటివి సమ. అంటే ఏమిటి? అరితారు. పాదం అంటాం కదా? పాదము యొక్క ఉన్న అన్ని ఐదు వేళ్ళలో ఏ ఏలు పొడిగా పొడుగ్గా ఉంటుందో ఏది ఉంటుంది? అంగుష్టం పక్కన ఉంటుంది చూడండి అది పొడుగ్గా ఉంటుంది. పనితో కొలిచినప్పుడు అది ఎంత ముందర ఉందో ఆ ప్రమాదము నడుముకు సరిపోవాలి. సరిపోతే ఆ ఉదరం కానీ, నడుము కానీ, ఊరు ఊరు కానీ ఒకటి ఉన్నట్లు లెక్క. మన బొటనియా ఇక్కడ ఉంటుంది, మన ఉదరం అక్కడ ఉంటుంది. మనమంతా ఎవరు? కృషోదరం కదా, అందులో అక్కడ ఉంటుంది. అలా కాకుండా స్వామికి చారు, అంగిరి, జంగ, ఊరు, నిమ్న జాను సుదర్శనం. మోకాళ్ళు పిక్కలు నిమ్మడం లోపలికి ఉండాలి. ఊరువులు బయటికి ఉండాలి. అంటే తొడల కంటే మోకాళ్ళు లోపలికి ఉండాలి. మోకాళ్ళ కంటే పిక్కలు లోపలికి ఉండాలి. పిక్కల కంటే పాదములు ముందర ఉండాలి. పిక్కల కంటే మడమలు లోబడి ఉండాలి. కదా? దాన్ని సరైనటువంటి సౌందర్యము అంటాం. అలా ఉన్నటువంటి మహానుభావుడు పద శరత్పద్మ పద చరోచిత నగద్యుభి నోంతరహం విధున్వకా శరత్పద్మ పరాశరోచిత శరత్కాలములో ఉండేది పద్మము యొక్క రేకులతో సమానంగా కాంతి కలిగినటువంటి పాదముల చేత

వాళ్ళ యొక్క కాంతులతో నహా అంతరగం మా లోపల దాగి ఉన్నటువంటి పాపాన్ని విసున్వత తొలగిస్తున్నటువంటి పాదము చేత ప్రదర్శయ స్వీయ సమత్పతాత్పకం పదం గురు మార్గ గురుహు తమోజిసాం. స్వామి తమోదుశాం మార్గ గురుహు. చీకటిని పోగొట్టేటువంటి కాదు అజ్ఞానినాం. తమోదుశాం అంటే చీకటిని అనుభవించే వాళ్ళు అజ్ఞాని అయ్యేటువంటి వాళ్ళకు మార్గ గురుహు. దారి చూపేటువంటి మహానుభావుడు అంటే మార్గ దరిష్టకుడు. అలాంటి మహానుభావా నాకు మీ పదమును నీ స్థానమును నీ స్వరూపాన్ని చూపవలసింది. ఏతద్రూపం అనుధ్యేయం ఆత్మశుద్ధిమపీక్షతాం. మనస్సుద్ధి కావాలి అంటే పరమాత్మ యొక్క ఈ రూపాన్ని నిరంతరము ధ్యానం చేయాలి. యద్భక్తి యోగః అభయగః స్వధర్మం అనుతిష్టతాం. తమ తమ ధర్మాన్ని అనుష్టానం చేసేటువంటి వారికి ప్రధానమైనటువంటిది ఏమిటి? భక్తి యోగమే. భక్తి యోగం ఒక్కటే అభయాన్ని ఇస్తుంది. నేను కర్మలు చేస్తాను, నేను ధ్యానం చేస్తాను ఇవన్నీ అయ్యేవి కావు, నీవు దొరకవు ఒక భక్తి యోగం మాత్రమే అభయప్రదము. భవాన్ భక్తిమతాలభ్యః సుర్లభ దుర్లభః సర్వదీహినాం. మీరు ఎవ్వరికీ అందుబాటులో ఉండరు. మరి ఎలాగ అంటే భక్తి మతాలభ్యః. ఒక భక్తి ఉన్నవానికి మాత్రం కనపడతావు. స్వారాజ్యస్య విమతః ఏకాంతేన ఆత్మమిత్ గదుర్జరుహు. నీవే స్వారాజ్యస్య అంటే స్వరాత్ అంటాం. స్వారాజ్యం అంటే కైవల్యం. దానికి నీవు అభిమతము. అలాగే అలాగే అభిమత ఏతాంతేన ఆత్మవితు అంటే ఏమిటి? కైవల్యాన్ని కూడా పక్కకు జరిపించి. ఏకాంతమైనటువంటి దివ్యమైన నీ మోచ్య సామ్రాజ్యాన్ని అందించడానికి నీవే సమర్ధుడవు. ఆ పని నీవే మాత్రమే చేయాలి అర్థం అన్నమాట. అంటే స్వరాజ్యం స్వరాజ్యము కంటే నీవు ఇష్టమైన వాడవు. కైవల్యం కావాలా నువ్వు కావాలా అంటే ఏమంటాం అందరం? నువ్వే కావాలి కైవల్యం మాకొద్దు. అంటాం కదా.

స్వారాజ్యము కంటే కూడా నీవు అభిమతము. ఆత్మవిద్ అయినటువంటి ఆత్మవిద్ గతిహి ఆత్మజ్ఞానం కలవారందరికీ నీవే లభించేవాడవు. తం దురారాజ్యం ఆరాజ్య కతామపి దురాపయా ఏకాంత భక్త్యా కోవాంచెత్ పాదమూలం వినా బగిహి రేపు చెప్తున్నావా అయిపోయేటట్టు ఏం లేదు ఇంతకాలం ఉంది. దురగీత కాబట్టి చాలా లేవు ఉంది. ఒకసారి ఇది అధ్యాయం కావాలి. స్వస్తి ప్రజాభ్య పరిపాలయంతాం న్యాయేన మార్గేన మహీం మహీశాః గోబ్రాహ్మణేభ్య శుభమస్తు నిత్యం. లోకా సమస్తా సుఖినో భవంతు అస్మదు గురుభ్యో నమః ప్రచేత అంటే బలి ప్రాకృత కుమార్లు ప్రచేత బ్రహ్మ కుమార్లు ప్రచేత ప్రచేత అంటే ఒరుగు ప్రచేత అంటే ఒరుగు Rajendra గారు వారు

Opening benedictory verses (mangalacharana): 'Bhoothakara sya mahanatmaya bhaktanatha...' - Salutations to the great soul who is the refuge of devotees, Sri Vatsanka, Kulashekhara, Yogivahana, Bhaktanghrirenu, Parakala Yatiindra - I bow daily to the revered Srimad Parangusa Muni. 'Vasudeva sutam devam kamsa chanura mardanam, Devaki paramananda Krishna vande jagadgurum' - I worship Krishna, the son of Vasudeva, the slayer of Kamsa and Chanura, the supreme bliss of Devaki, the world-teacher. 'Atasi pushpa sankasa...' - I worship Krishna who shines like the atasi flower, adorned with jeweled anklets, bracelets and armlets, the world-teacher.

Dear devotees, we have been discussing the Rudra Gita - the hymn sung by Shiva (Rudra) to the Prachetasas. We described how they went to the ocean and performed austerities (tapas). Now, what mantra should one chant? For concentration to arise, one must clearly know the form of the one being meditated upon - the one about whom the tapas is being performed. Our depth of focus on a subject depends entirely on how clearly we know and love that subject.

If one wants something beyond what the devas can provide, the devas say 'that is not our jurisdiction - go seek that from elsewhere.' This is why we described the Lord as 'svarga apavarga dvara' - the doorway to both heaven and liberation. Moreover, 'nama urjayishye trayaspataye' - the Lord is called 'Urja' here. What is Urja? The food offered to the ancestors (pitrs) is called Urja. The food of the devas is called Ishta. 'Ishe turja...' - He nourishes both.

He alone is the fruit; He alone is the giver; He alone is the receiver; He alone is the yajna (sacrifice); He alone is the performer. Everything is He alone. This is how the concept of 'upaya' (means) transforms in many ways for us - because 'upayam tridhabhavati' - the means is threefold. What we call 'sadhana' - the path to reach the Paramatma - takes different forms: yajna (sacrifice) is one sadhana. But is it sufficient? No, no -

Therefore, the effect (karya) is He, and the cause (karana) is also He. What is our siddhanta (established doctrine)? 'Karanatu dhyeyah' - we should meditate on the cause as non-different from the effect. Only one who meditates on the cause as non-separate from the effect is counted as a jnani (wise person). If we think cause and effect are separate, the delusion of difference (bheda buddhi) arises and we remain trapped in samsara (the cycle of existence). Therefore, the effect is not different from the cause. Whatever is the effect -

Look - it is rasa (essence/taste/delight)! Satisfaction comes through the experience of rasa. There are rasas: bitter (katu), sour (amla), salty (lavana), pungent (tikta)... How many are there? Sweet (madhura), sour (amla), salty (lavana), pungent (tikta), bitter (katu), astringent (kashaya) - six culinary rasas. And in literature there are nine rasas: shringara (love), hasya (humor), karuna (compassion), raudra (fury), vira (heroism), bhayanaka (terror), vibhatsa (disgust), adbhuta (wonder), shanta (peace) - the nine rasas. Some add more.

What does Paramatma possess? His name is 'sarva gandhah sarva rasah' - He is all fragrances, He is all rasas. He is the form of all rasas. Therefore, 'jivanan triptidayam' - He gives satisfaction to all living beings. Is that not so? What brings satisfaction to us? The experience of rasa. That rasa is He Himself. Therefore, the true satisfaction comes only from Him, not from these external rasas of sweet, sour, salty...

Likewise, 'sarva sarvatma dehaya' - why should we call Him the earth? As the scriptures say: 'punyogandha prithivyam' - 'I am the fragrance in the earth.' Similarly, 'I am the rasa in water.' 'Aham atma' - I am the Atma. He is the fragrance, He is the rasa, He is the tejas (radiance) - 'tejasvinamaham' - the speaker says. Therefore, 'sarva sarvatma dehaya' - He is the body (deha) for all atmas (souls).

But the Lord as protector can hold within Himself whatever He takes in, just as one holds food in the stomach. When needed, He can manifest it again. That is why 'sarva sarvatma dehaya' - He is the body for all beings, meaning all things rest within Him at the time of pralaya (dissolution). He is everything for everything. He is everything for all; He is the Atma for all; He is the body for all souls.

The Paramatma alone is the one knowable through the Vedas; the Veda itself is the Paramatma. Is that not so? Therefore 'ardha lingaya' - since we cannot comprehend it fully, it was left aside. Sound is He; akasha (space), which is the cause of sound, is He. From where does it come? Akasha has sound as its quality - 'shabda gunam akasham'. Therefore the effect is He, the cause is He. Sound is He, and that which contains sound -

The sound that emerges from the akasha (space) within our mouth must travel through akasha to reach the ears of the listener - akasha is in between. It is born in akasha, propagates through akasha, and is heard again through akasha. What is hearing? Shrotra (the ear faculty). What resides here? The ear canal (shrotra akasha) - what is it? Speaking precisely - the opening of the ear, the space within the ear - [ASR partially unclear - explaining the relationship between sound, space, and the ear organ in Sankhya philosophy]

[ASR unclear - this passage appears to be a humorous contemporary story used as an illustration, likely about telephone communication to explain how sound travels through akasha (space), comparing modern phone calls with the Vedic concept that sound originates from and returns to akasha, and that the Lord is the sound, the medium, and the hearer - a favorite teaching style of the speaker]

[ASR unclear - this appears to continue the illustrative story about communication and sound, possibly discussing how we can reach the Lord through sincere calling (japa/prayer), just as we reach someone by phone - emphasizing that the one who hears, the medium, and the heard are all manifestations of the one Paramatma]

[ASR unclear - likely continuing the contemporary story illustration, possibly about coming to the Lord's presence or temple, discussing how people relate to God in everyday life and the importance of recognizing the Lord in all situations]

Whatever deity stands before you, that deity has only a body (deha) - just as we speak of a human body, so too there is Indra's body, Yama's body, Varuna's body, Shiva's body, Brahma's body. But who is the Antaryami (inner controller)? He alone - the Paramatma. He is the real loka (world/being). Meaning: the one seen is He; the one who shows is He; the one who should be seen is also He. Therefore: 'namah punyaya lokaya amusmai puri varchashe' - salutations to that auspicious, all-pervading, supremely radiant being.

One may wonder why we should meditate on the Paramatma at all. The method of meditating on and serving the Paramatma is of two or three kinds. One form is worshipping the Lord while performing one's own dharmic duties: 'yat karoshi, yadashnasi, yajjuhoshi, yadasi yat, yat tapasyasi kaunteya, tat kurusva madarpanaram' - 'O Arjuna, whatever you do, eat, offer in sacrifice, give in charity, perform as austerity - do it as an offering to Me.' All daily dharmic actions performed as offerings to the Lord constitute one form of upasana (devotion).

When gifts are brought, we offer them first at the Lord's feet (paduka) and then receive them. Meaning - it must come to me through Him. This is a small but profound principle. Whatever comes to us, whatever we receive - we should also do what? Offer it first to the lotus feet of the Lord and then receive it as His prasada. This dharma was exemplified during Bharata's rule of the kingdom - it is worth noting.

This is Bhagavat aradhana (worship of the Lord). Now some people ask 'Can we perform shraddha (ancestral rite) in a new house?' Should one laugh or cry at this? It is like saying 'I will see whether God accepts worship in a new house - how charming.' What is shraddha? It is Bhagavat aradhana itself. When we get married, what do we do first? We perform Nandi shraddha. Yes? And so? Within the wedding rituals, after the Nandi shraddha, the auspicious events begin -

If it is news we want to hear, we listen with great attention (brahmandam). Where does shraddha (attention/faith) reside? It resides where there is ishta (preference/love). Where there is priti (affection), there is shraddha. What are those two? Shraddha cannot exist without them. When performed with shraddha (sincere attention), it becomes shraddham (the ancestral rite). Therefore one who has great bhakti (devotion) toward parents performs the shraddha with great love and care.

I accept that. Then who is naraka (hell) for me? But who bears the fruit of hell? Who experiences it? And who is the sinful karma that leads to that hell? He Himself is all of it. He alone is the ripening of dharma (righteousness); He alone is the ripening of adharma (unrighteousness). If we do wrong, He becomes that and leads us there; if we do right, He becomes that too and leads us to svarga (heaven).

If you live as a householder, 'I am not doing this - desire (kama) is doing it.' But whose desire is it - yours? Now, who is kama (desire)? He Himself. He is the 'Manmatha of Manmathas' (the God of Love's Love) as we say of the Lord. Therefore: 'naham karta, kamasya karta' - 'I am not the doer; desire is the doer' - but that desire is also He. Similarly another mantra follows: 'naham karta...' These are the wedding mantras - they are not just mantras; understand their meaning.

So: pravritta karma (actions with desire), nivritti karma (actions without desire), karma related to ancestors and devas and its fruits - these constitute dharma. Actions performed without desire for fruit (nishkama karma) lead to liberation (moksha). Actions performed with desire for fruit lead to svarga (heaven). Our actions are of three types: sin (papa), merit (punya), and Bhagavat aradhana (worship of the Lord). Bhagavat aradhana -

[ASR unclear - likely an illustrative story about wealth and possessions, possibly about a car being given to someone else instead of oneself - used to illustrate the concept that material possessions ultimately do not belong to us, and that whatever we receive should be seen as the Lord's grace]

If wealth beyond the needed limit accumulates with us, there is no greater hell than that. Every moment we worry - is someone watching? Is another person watching? Will someone report us? Will the system notice? Will there be a raid? What will happen when? One who has little has no such suffering. If fifteen (lakhs) sit in the bank, if it goes someday he takes it; if not, he leaves it. But one who has -

What do we desire? 'Asih' - what is it? 'Dharmo bhavatu' - 'May dharma prevail.' What did the Bhagavatam say at its beginning? What was Vyasa's teaching before commencing the Mahabharata? 'Dharme matir bhavatuvah satata utthitanam' - thus the great sage of the Mahabharata began. 'May your intellect always be established in dharma.' Why? 'Dharme matir bhavatuvah' - may your mind always function within dharma - because -

Think about it - where does one find this much (wisdom)? This was written at the beginning of the Mahabharata. This 'mairu shila' is spoken in the Mahabharata. Meaning, this is the fruit of studying the Bharata. Even authorities used it. One whose mind is established in dharma is qualified to study the Mahabharata. 'Dharme matir bhavatuvah.' With that in focus, our prayer to the Paramatma is: O Lord, You are the very form of dharma -

'Dharmaya brihate' - dharma is He Himself, because 'Krishnam dharmam sanatanm.' 'Ye cha veda vidyo viprah, ye cha adhyatma vidyo janah' - meaning those who are versed in all types of spiritual knowledge, what do they know? 'Krishnam dharmam sanatanm' - their conclusion is that the eternal dharma is Krishna Himself. Not merely a protector of dharma - He IS dharma. Therefore -

He said that meaning cannot be compromised. That means there can be no peace (compromise with adharma). Therefore only such a one - 'ramo vigraha van dharma' - Rama is dharma incarnate. Both (Rama and Krishna) are Jagadgurus (world-teachers). 'Krishnam vande jagadguru' we said - and in the Rama stotram too we say 'jagadguruve namah.' Our gurus are of two kinds - both are gurus: those who taught by word are gurus; those who demonstrated by doing are gurus.

Moreover, 'krishnaya akunthamhedhase' - He (Krishna) is again described here as the same. He is the brihad dharma (great dharma); He is akunthamedha (limitless intelligence). Therefore 'akunthamedha' means 'asankuchita jnana svarupaya' - He whose knowledge is never contracted or limited. 'Satyam jnanam anantam brahma' - we say Paramatma is Truth, Knowledge, and Infinity. What kind of knowledge? Akutha - uncontracted. Our knowledge comes and goes intermittently. But for Paramatma -

That is why when that portion was being explained, 'midhuste' was mentioned. Who is Midhuste? Midhuste means 'one who rains/bestows.' Which deity? Surya Bhagavan (the Sun). 'Midyuti' means the Sun. He is the Sun because He is the giver of rain (life) - 'midhuste.' He who gives rain - pardyanyu rupaya - He showers continuously. Who is Pardyanya? The Sun itself. He bestows - He is the Sun's form.

Ahankara (ego/I-consciousness) - whose is it? It is His. 'Ahankara svarupaya.' Therefore, for us, 'shakti traya sametaya medhushe ahankrita atmane, cheta akrithi rupaya, namo vacho vibhutine' - another word: the mind is He, conduct (achara) is also He. Meaning: the seeing eye - the seen object - both are He. Therefore 'cheta akriti rupaya' - mano-vak-kaya (mind, speech, body) - what we call trikaran (the three instruments) -

When sugar is mixed in milk, can you experience the sweetness of sugar separately from the sweetness of milk? The sweetness from both comes together as one sweetness. After experiencing that combined sweetness, can you say 'this portion is from milk, this portion is from sugar'? No. Looking at it, the form of this ananda (bliss) - having seen this ananda - can we separate it? We cannot. Indriya-indriya (sense-sense) -

When it shines in meditation - that is advaita (non-duality). But what advaita is this? Vishishtadvaita (qualified non-dualism). One ananda - meaning one bliss alone. He is the bhogya (the enjoyed); He is the enjoyer. Therefore, in the state of experience, the two do not appear separately to you. The subject and object do not appear separately; the sense-knowledge and object-knowledge do not appear separately. That is what 'ahankrithatmane' means - He is the ahankara itself.

Paramatma - where do we stand if He does not tolerate our mistakes? The mother hides all the mistakes of the child in her heart. Therefore the Lord is called 'shabda saha' - patient with all words. No matter how many wrong things we speak, He says 'Very good, well done, well said - say it again!' What? If we say something now, if we don't say it... 'Come on, say it - your blessing is there' - meaning He encourages even our mistakes with love.

He gives an analogy: 'yatha kusida data' - like a moneylender (kusida). What a rich example - one should read it to understand and feel joy. The moneylender gave ₹1000. Interest: ₹100 per month. They couldn't pay ₹500. So the ₹500 in arrears plus the ₹1000 principal becomes ₹1500 - five times - [the example illustrates how the Lord's grace accumulates interest on our merits and multiplies them back to us]

The fruit of the union of shabda (word/mantra) and artha (meaning) - who is that? You are. Why is this being said? When you go (to tapas/meditation) and do japa, do not be puffed up thinking 'I am chanting this mantra, I know this mantra, I am great.' The mantra is He; the meaning of the mantra is He; the fruit of the mantra's meaning is He; the one chanting the mantra is also He. Go with that bhava (feeling) and perform tapas.

'Vidurakshunam dehi bhagavatarchitam' - O great one, reveal to us that divine, auspicious form (divya mangala vigraha) of Yours that was worshipped by the supreme Bhagavata (devotee). Do not just say 'show me Your form.' Not 'appear to me.' But: reveal to us the divine auspicious form as it was worshipped by the foremost supreme devotees. What -

Some, when they sleep, those around them - two large vessels - cannot sleep. Something, some Nagari (instrument?) keeps moving. So: some are beautiful to see, some are beautiful not to see, some are beautiful to hear. But You are 'sarvEndriya gunanjana' - the one who applies collyrium (anjana) to all the senses, enhancing them. Therefore 'atripta amritam' - the unquenchable nectar. Your form is like that; Your name is like that; Your taste is like that -

Therefore - is your eye beautiful, are your teeth beautiful? Some people have very beautiful faces but their teeth protrude - three teeth out front like this. What do we see in your face besides that? Not like that - 'sarva saundarya sangraham' - you are the repository of all forms of beauty. However many kinds of beauty can possibly exist - all of them - you are their collected form. All forms of beauty -

The 'kriyam' - the action - accompanied by a smile born of joy. A sideways glance. Is it a sideways look? What else? 'Kora choppu' - a sidelong glance - we look sideways but our eyes roll around. Not like that - in this glance, when the activities of the eyes are seen, it is a good look. The eyes must show the activities - meaning, a smile should be visible in the eyes. Seeing the smile in the eyes -

That very 'mudi choti' (crown/top knot) of Yours - does the crown's radiance illuminate Your face, or does Your face's radiance illuminate the crown? 'Vibhava sauhajagriva kausthubham shriya anapayin kshipta nikasa asma rasoulla... asma urasa urasa lasa...' - meaning 'shriya anapayin' - one who is never separate from Lakshmi Devi. 'Anatah' - of the one called Ananta (Lakshmi) - 'akshepta nikasa' - placed upon the chest like a touchstone (nikasa ashma) - [describing the Lord's form with Sridevi on His chest]

Ammavari's (Lakshmi's) nature as ammavaru (divine mother) is revealed through Her place on the Lord's chest. The name of the Lord's chest is Ammavaru (Lakshmi). Mutually, they are each other's touchstone (nikasamashtma). Lakshmi is the whetstone for the Lord; the Lord's chest is the whetstone for Lakshmi - that is why 'nikasamtma uratas ullahat' - the chest that shines as it is polished by Lakshmi who is His touchstone, and Lakshmi who shines on the chest that is Her touchstone.

The worlds hidden within His belly come out - forming coils (churning like spirals). Look - 'nabhy avarta jira veeray' - the navel's whirlpool has vigor. The spiral of the navel, as if manifesting and reflecting the universe - like a whirlpool projecting the worlds outward. 'Shyama shroni adhirochishnu dukula svarna mekalam' - the golden girdle (kanchana) on the dark (shyama) hips that outshine everything - reminding us of the golden waistband.

With their radiances, 'naha antarakam' - the sin hidden within us - 'visunvata' - the feet that dispel (that sin) - 'pradarshaya sviyam samat patat pakam padam guru marga guruh tamojisam' - O Lord, 'tamo dusham marga guruh' - You are the guide on the path for those afflicted by darkness. 'Tamo dusham' means those who suffer from darkness - i.e., the ignorant. For those who are darkened by ajnana (ignorance) -

Self-rule (svarajya) - even that is secondary; You are more dear than that. 'Atma vid' - the goal for all those who know the Atman - you alone are the one attainable by them. 'Tam durarajyam arajya katam api durapaya, ekanta bhaktya kovanchhet padamulam vina bagihi' - Tomorrow there will be more. It hasn't ended - there is much more to come. 'Durageeta' - therefore there is much left. This chapter needs to be gone through once more -