శరణం ప్రపజ్యే మాతా పితాయ వసయ సరయా విభూతి సర్వజ్ఞ దేవ నియమేన మదన్వయా ఆద్యత్యన కులపతేను కులాభిరామం శ్రీమత్సదంగ్రీవరం ప్రణామి మూర్ధ్న భూతం పరస్య మహదాన్ భయభక్తనాథ శ్రీ భక్తిసార పురసేకరయో వివాహా ఆ గ్రేను పరకాల యదీంద్ర నిత్యం శ్రీ వర్ణపరా మున్యమని ప్రగతోస్మి నిత్యం వసుదేవ సుతం దేవం కంస చానూర వర్ధనం దేవకీ పరమానందం కృష్ణం వందే జగత్గురుం అతి పుష్ప శంక నింహార నూపుర శోభితం రసల చందల కేసూరం కృష్ణం వందే యద్గురుం ఉత్పుల్ల పద్మ పత్రాక్నం నీర జీమూత సన్నిహం యాదవానాం శిరోరత్నం కృష్ణం వందే యద్గురుం కుటిలాలగ నైయుక్తం పూర్ణ చంద్ర నివానం నిలపత్ కుండల దలం దేవం కృష్ణం వందే జగద్గురుం శ్రీ వర్తాంకం మహోరత్కం వనమాలాభిజాచితం శంకరేత్ర దలం దేవం కృష్ణం వందే జగద్గురుం మందాన గంధ సంయుక్తం చారుభాసం సుశోభితం వైధి పించ్యావ జూడాంగం కృష్ణం వందే జగత్గురుం రుక్మిణీకే సంయుక్తం సీతాంబర సుశోభితం అవాత్వ తులసీ గంధం కృష్ణం వందే జగత్గురుం గోపికానాం కృతత్వంత కుంకుమాం కిత పక్షతం శ్రీకేతం మహే వాసం కృష్ణం వందే జగత్గురుం కృష్ణాత్మయమిదం పుణ్యం ప్రాత రుగ్నారయత్వదే కోటిజన్మ కుతం పాపం స్మరణేన వినస్యతి శ్రీ కృష్ణ పరబ్రహ్మణే నమః వ్యాసం వశిష్ణ నస్తానం శిష్కే పౌత్రం జన్మశం పరాజనాత్మజం వందే సుఖతాసంతమోనిధిం వ్యాసాయ విష్ణ రూపాయం వ్యాస రూపాయ విష్ణవే నమో వై బ్రహ్మనిజయే వాసిష్టాయ నమో నమః యం ప్రవ్రజంత మనుపేత మపేత కృత్యం స్వైపాయనో గ్రహ జాతర ఆదిభావ సుద్రే తన్మయతయా తనవోగ్నినేదుహు సం సర్వభూతోదయం మునిమానసోజ్మి శ్రీ సుఖబ్రహ్మణే నమః కన్యాభరణి సంజాతం వారూల పులభూషణం

శ్రీ రంగాయ గురు పుత్రం శ్రేయ గోపమహం భజే అస్మత గురుభ్యో నమః భగవత్ బంధువులరా బాహుకుడు అనే మహర్షి అనుభవుడికి ప్రధానమైనటువంటి భార్యలు ఇద్దరు చెప్పుకున్నాం. అందులో శత్రురాజుల చేత ఓడించబడిన బాహుకుడు అరణ్యమునకు వచ్చి గురువుగారైనటువంటి బృగువంశ సంజాతుడు ఔరూడు అంటున్నాం. ఆ మహానుభావుడిని ఆశ్రయించాడు. అయితే అలా కొన్నాళ్ళు ఉండి అతను మరణించాడు. అతనితో పాటు మరణించాలి అనుకున్నటువంటి భార్యను ఆ ఔరువుడు ఆపేశాడు. ఎందువల్ల అంటే అమ్మ ఇప్పుడు నీవు గర్భవతివి. నీవు గర్భవతిగా ఉన్నప్పుడు నీ తపత్నులు విషం ఇచ్చారు. ఆ గర్భం విషంతో పాటే పెరుగుతూ ఉన్నది. అతను దానితో పాటే పుడతాడు అని ఓదార్చి. సహగమనాన్ని నిరోధించాడు, ఆపాడు. తరువాత కొంతకాలానికి కుమారుడు అడిగారు. గరముతో పుట్టాడు కాబట్టి అతన్ని సగరుడు అన్నారు. ఇలాంటి సదరునికి సకల శత్రాస్త్ర విద్యలన్నీ గురువుగారి నేర్పి తాను తన దివ్యమైనటువంటి ధనుర్వేద విద్యను శక్తిని ఇవన్నీ కూడా మహానుభావులు ఇచ్చాడు. ఔర్వోపదిష్ట యోగేన హరి ఆత్మానమీశ్వరం తస్యోత్కృష్టం పశుం యజ్ఞే యహారాశ్వం పురందరః తరువాత ఈ మహానుభావుడు శత్రు రాజ్యానికి వెళ్లి వారందరినీ ఓడించి ఆ రాజ్యాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. చక్కగా పరిభరణ చేశాడు. అయితే శత్రువులు ఎవరిని ఈ మహానుభావుడు సంహరించలేదు. గురువుగారు చెప్పారు కాబట్టి వారిని విచిత్ర వేటదారులను చేశారు. కొందరిని ముండా, కొందరిని స్మస్త్రు అలాగే అంటే తల మాత్రం కొరిగి కొందరికి, గడ్డము కొరిగి కొందరికి, మీసములు కొరిగి కొందరికి అంటే మీసం ఉంటే గడ్డములు లేవు, గడ్డము ఉంటే మీసాలు లేవు, ఈ రెండు ఉంటే తల లేదు.

ఇలా రకరకాలుగా వారిని అవమానించారు అన్నమాట. కొందరు కొందరు అంతర్వాసతః, కొందరు అబహిర్వాసతః. లోపల వస్త్రం కొందరికి ఉండదు, వెలుపల వస్త్రం మరికొందరికి ఉండదు. రకరకములుగా చేశాడు. ఈ మహానుభావునికి ఇద్దరు భార్యలు కేసిని సుమతి అంటాం. అందులో వీరికి కూడా గురువుగారి యొక్క సంకల్పం తోటే ఒకరికి 60,000 మంది కుమారులు మరి ఒకరికి ఒక కుమారులు. ఆ ఒక కుమారుడే అతమంజసుడు అన్నారు. అతమంజసుడు అంటారు. అతమంజసుడు అంటారు. ఈ మహానుభావుడు. కడయూ నదిలో స్నానం చేస్తూ స్నానం చేయటానికి వచ్చినటువంటి అయోధ్య వాసుల బాలులందరినీ కూడా అందులో ముంచి భజించేవారు. సరే రాజుగారి పుత్రుడు కదా అని కొంతకాలం వారు సహించారు. హద్దు మీరేసరికి ఇవరంతా వెళ్లి ఆత్మాన్వా వరయ అథవా స్వపుత్రం మన పాటలో మీకు మేము కావాలా మీ కొడుకు కావాలా తెలుసుకోవాలి. ఆనాటి జ్ఞానం రావు గారు కాబట్టి మీరే కావాలని కొడుకును బహిష్కరించారు రాజ్య బహిష్కారం చేశారు. తండ్రి గారి దగ్గర నుంచి బహిష్కారం ఆజ్ఞ వచ్చిన వెంటనే తప్పకుండా అయ్యా తిరుదందరు ఇచ్చాను. ఇందుకోసమే ఆ పని చేశాను. నాకు రాజ్యమన్నా, సంసారమన్నా, భార్యా పుత్రాదులు సంపదల మీద కోరిక లేదు. కానీ నాకు ఇవన్నీ వద్దు అంటే మీరు ఒప్పుకోరు. ఇలా అయితే మీరే బయటికి పంపిస్తారు అనే చేశాను. నేను వెళ్ళే ముందు నేను చంపిన వాళ్ళందరినీ. మళ్ళీ బ్రతికించి వెళ్తాను అని చెప్పి తన యోగ భరంతో వారందరికీ జీవాన్ని ప్రసాదించి ఎవరి పిల్లలను వారికి ఇచ్చి తాను వెళ్ళిపోయాడు అని అన్నాడు. ఈ అహమంజసుడికి అప్పటికే పెళ్లి కుమారుడు ఉన్నాడు. ఆ కుమారుడి పేరు అంశుమంతుడు. ఇలా సగరజకవర్తి కొంతకాలం రాజ్య పరిపాలన చేసి చేసి గురువుగారు చెప్పిన మార్గంతోటి అశ్వమేధ యాగమును చేశారు. చేసినటువంటి

అశ్వమేధ యాగంతో చాలా చేశాడు. ఇక చివరికి ఒకటి రెండు అశ్వమేధ యాగాల ముందు ఇంద్రుడు వచ్చి గుర్రమును హరించాడు. అతను పాతాళానికి పోయి దాక్కున్నాడు అన్నమాట. ఈ 68 మంది పిల్లలు ఉన్నారే వారిని పంపించాడు నాయనా మీరందరూ వెళ్లి గుర్రాన్ని తీసుకొని రండి. గుర్రం లేకుంటే యజ్ఞం పూర్తి కాదు. వారందరూ బాగా భూమండలం మొత్తం పై భాగం అన్నీ వెతికారు. అయ్యా దొరకలేదు. తొవ్వి భూమిని తొవ్వి తినుకోండి. అలా భూమిని సముద్రాలను అన్నీ చొద్దు చేశారు. సముద్రం చవ్వడం అంటే మన భాషలో పూడిక తీస్తానని భావులు చెల్లను. ఈ సగర పుత్రులు సముద్రాన్నే పుడుపిరించారు. అందుకే దానికి పేరు సాగరము. సగర పుత్రులతో పెంచబడింది. మనకి కదా సుందర కరణ వివరణం వస్తుంది. విశ్వాకు కులమానార్ధి చింతయామాత సాగరాహే. విశ్వాకులంలో పుట్టినటువంటి సర్వచక్రవర్తి చేత అతని పుత్రుల చేత పెంచబడింది కాబట్టి ఆ విశ్వాకులంలో గొప్పోడిని రామునికి దూతగా వస్తున్న మనుషుల్ని సన్మానం చేయాలి అని. ఇలా సముద్రాన్ని పూడిక తీసినటువంటి మహానుభావుడు తీయించిన వాళ్ళు వీళ్ళంతా. ఇలా పాతాళానికి వెళ్లి కపిల మహర్రేడి సమాధిలో ఉంటే అతని పక్కనే గుర్రాన్ని చూపితనే దొంగ అని దూషించాడు. స్వామి అది విని కళ్ళు తెరిచి చూసేసరికి వాళ్ళంతా భస్మం అయిపోయారు. తరువాత ఇంకా వీళ్ళు రాలేదేమిటా అని. ఆ అంశు మంచుడు అంటే అసమన్యులు పుత్రులు ఉన్నాడే నాయనా నీవు వెళ్ళి తాత రా తండ్రు రా వాస తెలుసుకొని రా అంటే ఈ మహానుభావుడు వెళ్ళాడు. అందరికీ అభివాదం చేస్తూ, అందరి యాజ్ఞ తీసుకొని, అందరి మనోళ్ళతోటి ప్రశాంతమైనటువంటి సాత్విక భావ సంపూర్ణుడై ఈ మహానుభావుడు పాతాళానికి కూడా వెళ్లి కపిల మహర్షిని కూడా స్తోత్రం చేయాలి.

చేసి అతని అనుమతితోటి గుర్రమును తీసుకున్నారు. ఆ కపిల మహర్షి నాయనా నీ తండ్రుడు ఇక్కడ ఉన్నారు అంటే వీరంతా. ఇలా బూడిజ కుప్పలై ఉన్నారు. గంగా నది చోటి మాత్రమే వీరికి ముక్తి లభిస్తుంది, స్వర్గం సిద్ధిస్తుంది. మామూలు ప్రాపక జనం వీరికి పనికిరాదు. కపిరుని అర్జితోటి బుర్రాన్ని తీసుకొని తాతగారికి అప్పజెప్పాడు. అదే రీతిలో తాతగారికి విషయం కూడా చెప్పాడు ఇలా అయ్యారండి వారంతా. మరి గంగారది జదాన్ని తెప్పించి తప్పని వినిస్తే వారు అందులో మునిగితే వారు కలుస్తారు. సరే మంచి నాయన అన్నారు తప్ప దాని కోసం అంత పెద్దగా ఏం ప్రయత్నం చేయలేదు. ఈ అంశు మంతునికి రాజ్యాన్ని అప్పగించి తాను అది వినియోగిపోయాడు. తరువాత అంశుమంతుడు కూడా తన పుత్రుడైనటువంటి దిలీపుడికి రాజ్యాన్ని అప్పగించి తాను కూడా తపస్సు చేసి ప్రయత్నం చేశాడు కానీ పొందలేకపోయాడు. దిలీపుడి దిలీపుడు కూడా గంగావతరణం కోసం ప్రయత్నించి విఫలమయ్యాడు, అలాంటి దిలీపుడి పుమారుడు ఉన్నాడే ఆయన పేరే భగీరథుడు అంటాం, ఈ భగీరథుడు అనేటువంటి ఈ మహానుభావుడు. పశు చేసి గంగను ప్రసన్నం చేసుకున్నాడు. ఈయన వస్తా అన్నా కానీ అక్కడికి ఇంత వేగంగా నేను వస్తే నన్ను ఎవరు సగించగలరు? నా వేగాన్ని ఈ భూమి సగించగలదా? రెండవది నేను భూమి మీదకి వస్తే పాపాత్ములందరూ నాలో మునిగి తమ పాపాన్ని నాకంటిస్తారు. మరి నాకంటుకున్న పాపాన్ని ఎవరు తొలగిస్తారు? ఈ రెండు చెప్పమని అడిగితే. తనే చెప్పారయ్యా ఈయన బాగా లేదు అమ్మ నీకు దిగురేం లేదు మహానుభావులు సజ్జనులు పరమాత్మ హృదయంలో దాచుకున్నటువంటి మహానుభావులు స్నానం చేసి నీకు అంకిన పాపాన్ని పోగొడుతారు ఇక నిన్ను మహాదేవుడు అంటే శంకరుడు హరిస్తాడు అని చెప్పి శంకరుడు గురించి తపస్సు చేసి అతని ఆమోదము పొంది మళ్ళీ గంగను ప్రార్థిస్తే ఆమె మహా వేగంగా వచ్చింది.

చంచరుడు ఎప్పుడు ఇందులో చెప్పలేదు ఇతర పురాణాల్లో చెప్పారు పద్మపురాణం కానీ రామాయణం కూడా చెప్పాడు. భారతంలోనూ చెప్పాడు. అంత వేగంగా గంగా వస్తూ ఈ చంచరుడు నన్ను చలిస్తాడా? నా వేగం అంటే ఏమిటో ఆయనకి ఏం తెలుసు? అతన్ని కూడా తీసుకొని పాతాళ లోకానికి వెళ్తాను. అని భావనతో మహా వేగంగా వచ్చింది. తస్యవలేపనం జ్ఞాత్వా శంకరో భగవాన్ హరః అని గంగ యొక్క తిరక్షరాన్ని. తెలుసుకున్నటువంటి శంకరుడు తన జటాజూటాన్ని ఒక్కసారి నిదిరించాడు. ఇంత పెద్ద గంగాధార ఆ జటాజూటంలో ఎక్కడో ఒక చిన్న ఆవగుంజ అలా కనపడకుండా పోయింది. ఎక్కడ ఉందో తెలియదు. అయ్యో గంగే ఏమైంది? మళ్ళీ భగీరథులు శంకరుని ప్రార్థిస్తే ఇస్తారు పటు అని సప్త స్రోత స్విని అని మూడు తూర్పునకు మూడు పశ్చిమునకు ఒక ధార భగీరథుని వెంట వచ్చినది. అలా భగీరథుడు తీసుకొని ఆ ఎక్కడైతే బూడిద కుప్పలు ఉన్నాయో అక్కడికి తీసుకొని వెళ్ళారు. ఆ మొత్తం బూడిద కుప్పలను గంగ కడిపేసింది. ఇలా తడిపేయటం వలన వారు పోయారు. శరీరము బూడిద అయితే ఆ బూడిదను తాకితేనే ఆ శరీరం ఉన్నవాళ్ళు మోక్షానికి పోయారు అంటే ఇట్లా రండి మిమ్మల్ని చూడండి. మోక్షానికి పోయారు అంటే శరీరముతో ఉన్నప్పుడు మరి గంగను సేవిస్తే గంగను స్కృతిస్తే గంగలో మునిగినా కానీ గంగను స్తుతించినా గంగను సేవించినా చివరికి గంగ నామాన్ని ఉచ్చరించినా కానీ ఎంతది విశేషమైనటువంటి ఫలితం ఉంటుందో. ఆలోచించండి. ఇందులో పెద్ద ఆశ్చర్యం ఏమీ లేదు. చెప్తారు మహానుభావుడు నస్యేకతు పరమాశ్చర్యం స్వర్ధున్యాయదిహోదితం. ఆకాశ రంగ యొక్క ఈ విశేషం పెద్ద ఆశ్చర్యం ఏమి కాదు. ఏమిటి కారణం అంటే అనంత జననాంభోజ ప్రసూతాయాః భవచ్ఛిత్తా.

పరమాత్మ యొక్క పాద పద్మము నుండి ప్రసవించిన గంగకు ఈ మహిమ గొప్ప పెద్ద వింత అందువల్ల ఇది పెద్ద ఆశ్చర్యం ఏమీ లేదు కాబట్టి శ్రద్ధ తోటి ఈ తోటి గంగను స్మరించిన గంగలో స్నానం చేసిన అన్ని పాపాలు తొలగి పవిత్రుడై పరమాత్మను చెబుతాడు అని చెప్పారు. ఇలాంటి భగేశ్వరుడి నుండి తగినవాడు నాభా అని. అతను సుంధిద్వీపాధిపతి అతని నుండి అయుతాయుతః అతని నుండి ఋతుపర్ణుడే మహానుభావుడు కలిగినాడు. ఈ ఋతుపర్ణుడు నరునికి మిత్రుడు. ఇతను అశ్వమిధ్యామయాత్ నలాతత్వ అక్ష హృదయంత్యాస్మయి. అశ్వ హృదయం నలునికి బాగా తెలుసు. దాన్ని అతని నుండి నేర్చుకొని అతనికి రుతుపర్ణుడు అక్ష హృదయాన్ని ప్రసాదించాడు. ఇలా అతని నుంచి తతః సుధాసః సుధాసః తత్పుత్రః మదయంతి పతిహి ఋతుపర్ణుని కుమారుడే సుధాసుడు. సుధాసుని యొక్క కుమారుడి పేరు మిత్రసహుడు అంటాం. తనకి మరో పేరు కల్మాసపాదులు అంటారు. ఇతని భార్య పేరు మదయంతి. దమయంతి అనుకోకండి మదయంతి. దమయంతి నరుని భార్య. మదయంతి కౌదాసుని భార్య. కల్మాసపాదులు. అంటే ఈ సౌదాసుడికి వశిష్ట మహర్షి శాపం వలన రాక్షసత్వం వచ్చినది అని చెప్తాడు శుకయోగినుడు. అది విన్న పరీక్షిత్తు గురువుగారు ఎందుకు శపించారు? కారణం ఏంటి? అంటే ఈ కల్మాషపాదుడు ఒకసారి సైన్యంతో మంత్రులతో కలిసి వేటకు వెళ్ళి 2 మృగాలలో ఒక మృగాన్ని తన బాణంతో చంపాడు అయితే. అవి వాస్తవంగా మృగములు కావు, ఇద్దరు రాక్షసులు సోదరులు ఒకడు చనిపోయాడు, ఇంకొకడు అదృశ్యమై పారిపోయాడు. వారిపోయిన వాడు తన సోదరుడిని చంపిన వాడిని ఊరికే ఎలా వదులుతామో వాడిని కూడా ఇబ్బంది పాలు చేయాలి అనుకొని అతని ఇంటిలోనే వంట వాళ్ళు చేయబడింది.

చేరి వశిష్ట మహర్షిని ఈ సౌదాసురు భోజనానికి పిలిచిన సమయంలో భోజనంలో నరమాంసాన్ని వండి వండించాడు. అది చూచిన వశిష్టుడు. సౌదాసున్ని శపించాడు, నాకు నరమాంసం కొట్టిస్తావా? నీవు అది తినే రాక్షసుడివే కావలసింది. అంటే అడిగింది నీవే కదయ్యా, నాకు నరమాంసం భోజనం పెట్టి నువ్వు అడిగితేనే నేను వండించాను, నాకేం అవసరం లేదు అంటే నేను గురువుగారిని అవమానిస్తానా, నేను అడిగానా, నేను ఎప్పుడు వచ్చాను? ఒకసారి చూస్తే ఓహో ఇది నీ తప్పు కాదు నా తప్పు కాదు ఇది జరిగినది కొంత వారు ఫలానా వాడు వాడు రాక్షసుడు నీవు చంపిన వారి సోదరుడు. ఏమైనా కానీ నన్ను నిష్కారణంగా శపించావు కాబట్టి నేను కూడా నీకు ప్రతిశాపం ఇస్తాను అని జలమును హస్తంతో తీసుకున్నాడు. దాని భార్య మదయంతి పారించి గురువుగారు గురువుగారు చెప్పించినా మనకది అనుగ్రహమే అవుతుంది మళ్ళీ మనం గురువుగారి మీదకి ధిక్కారము శాపము కృతి శాపము ఇలాంటి వాటిని చేయకూడదు. అని ఎంతగానో ప్రార్థిస్తే లేవే కావచ్చు కానీ మరి చేతిలో నీళ్ళు మంట జలం తీసుకున్నాను ఈ జలం ఏం చేయాలి ఎక్కడ పోవాలి ఎక్కడ పోవాలి చుట్టూ చూస్తే ప్రతి ప్రాంతంలోనూ ఏవో జంతువులు, మృగాలు, పినులు, కీటగాలు పారదుంటూనే ఉంటాయి. ఇవి పోస్తే అవన్నీ భస్మం అయితాయి. ప్రాణి హింస మంచిది కాదు కదా. అన్నీ చూచి వరకి తన పాదాలు చూసుకున్నాడు, అక్కడ ఏం లేవు దాన్ని ఇలా పోసుకున్నాడు. అతని కాళ్ళు ఆ మంతపూత జలానికి పొంగేవి, అదే కల్మషం ఆ కల్మాష పాదులు కల్మషము పాదములో చేరింది కాబట్టి వారు. ఆయన మా శపాదుడు. వాడికే మిత్ర సహుడు అసలు పేరు. ఇది అయిన తర్వాత ఋషి గారి శాపం వల్ల అతను

గురువు గారి శాపం తోటి రాక్షసుడు అయ్యాడు, అయితే గురువు గారు కూడా తొందరపడి శాపం పెట్టారా నాన్న? ఓ 12 సంవత్సరాలు మాత్రమే ఉంటుంది ఇది, తర్వాత మళ్ళీ నీవు వచ్చి నీ రాజ్యాన్ని పరిపాలనింప చేసుకోవచ్చు. ఇతను రాక్షసుడిగా వెళ్ళినప్పుడు అరణ్యాల్లో సంచరిస్తూ ఒక ముని దంపతులు వారు ఏకాంతంలో పరస్పరం భార్యాభర్తలు ఏకాంతంలో ఉన్న సమయంలో ఆ మునిని పట్టుకున్నాడు తిందామని. ఒక భార్య ప్రార్థించింది. మేము సంతానం కోసం ఇలా ప్రవర్తిస్తున్నాం. మా సంతాన భంగం చేయకు. నువ్వు అరుచులవు కాదురా నాన్న, రాజువు. మేము మునులము. నువ్వు విశ్వాసం వాడవు. ఇంత పాపానికి నీవు ఉడిగట్ట వద్దు అని ఎంత చిట్టినా వాడి రాక్షసత్వంలో పూర్వ వైభవం గుర్తుండదు కాబట్టి వాడిని చంపేసి తినేయ్. మేము కలుస్తున్నప్పుడు తిన్నావు కాబట్టి నా భర్తను నీవు కూడా నీ భార్యతో రమించేటప్పుడు నీవు కూడా మలగిస్తావు. అతన్ని శపించింది మునిపత్తి. సరి తరువాత ఒక 12 సంవత్సరాలకు శాపవిమోచనమై ఈ మహానుభావుడు. రాజ్యానికి వచ్చాడు. రాజు అయ్యాడు. రాజు అయిన తరువాత మామూలుగా భార్య మదయంతి ఉంది కదా, భార్య దగ్గరికి వెళ్ళకపోతే ఆమె విషయం మొత్తం తెలుసు కాబట్టి స్వామి దీని శాపము. మీరు ఈ నాటి నుండి స్త్రీలకు దూరంగానే ఉండాలి, ఆరు కాలాలు బతకాలి అనుకుంటే స్త్రీ సుఖాన్ని మీరు వదిలిపెట్టాలి అని. విషయం వివరించింది. మరి ఓంజ ఉద్ధారకుడు కావాలి కదా ఏం చేయాలి అంటే సామాన్యంగా తమకు సంతానం కలిగే అవకాశం లేకుంటే ధర్మశాస్త్రం ఏంటంటే గురువుగారి వల్ల సంతానాన్ని పొందాలి ఈ శాస్త్రం. అందువల్ల వశిష్ట మహర్షిని ప్రార్థించి వశిష్ట మహర్షి వల్ల దమయంతి గర్భవతి అయింది మదయంతి అర్భవతి అయింది.

ఆ మద ఏంటి అలా గర్భములు కొన్ని ఏడు సంవత్సరాలు గర్భాన్ని ధరించి ప్రసరించకపోయేసరికి రాయితో గర్భాన్ని రాతితో కొట్టుకుంది. అలా ప్రసవించినటువంటి సంతానానికి రాతితో కొట్టుకుంది కాబట్టి అష్మకుడు అనేటువంటి పేరు ఆ మహానుభావుడికి వచ్చింది. ఈ అష్టకుడి నుండి కలిగిన కుమారుడు మూలకుడు అంటారు. మూరకుడు అంటే ఇతనికి ఇంకో పేరు నారీ కవచుడు అని పేరు. పరశురాముడు సకల భూమండలాన్ని క్షత్రియం చేయటానికి గండ్రగొండలు తీసుకొని బయలుదేరి వచ్చినప్పుడు. అతని నుండి తనను తాను కాపాడుకోవటానికి అంతఃపుర స్త్రీల మధ్యన దాక్కొని ఉన్నాడు. అతనిలో ప్రతిజ్ఞ ఏమిటి అంటే ఆడవారి రక్షణను కోరిన వాడు కానీ. అప్పుడే వివాహం చేసుకునే వాడు కానీ యజ్ఞంలో కంకణం కట్టుకొని కూర్చున్నటువంటి వాడు కానీ పారిపోతున్న వాడు కానీ ఈ నలుగురిని నేను సంపన్న అని ప్రతిజ్ఞ పరిశ్రమ అందుకోసం మరి వీడికి ఎలా అయినా కానీ చివరి బుద్ధి పుట్టకుండా మొదటి బుద్ధి పుట్టింది. అర్థమైందా? భయంతోనైనా కాస్త భగవంతుని సేవించే బాధ కల్పించారు. యజ్ఞం చేస్తున్నావా అంటే యజ్ఞం చేసి కూర్చోవచ్చు కదా. పరిశ్రామి వచ్చినప్పుడు పురోహితం పెట్టుకొని అది పీకు పోతా అభ్యర్థి ఉద్గాత నలుగురిని పెట్టుకొని కోమం చేస్తూ ఉంటే వాడు చంపడు కదా. ఆ పని చేయొచ్చు కదా. చేయలేదు. ఏం చేశాడు తన చుట్టూ ఉన్నటువంటి అంతపుర స్థిరి ఉంటారే వాడిని చుట్టూ మంచిగా కూర్చున్నాడు వాడిని మంచిగా దాక్కున్నాడు. అందుకే అతనికి నారీ కవచుడు అని పేరు. అంటే ఆడవారిని రక్షణగా చేసుకున్నవాడు. ఇలా పరశురాముడు అందరినీ క్షత్రియులను సంహరిస్తే మళ్ళీ క్షత్రియ వమితం లేకుండా అయినప్పుడు. ఇతని ద్వారా క్షత్రియ వంశం వృద్ధి చెందింది. అందుకే ఈ మహానుభావునికి క్షత్రియ వంశానికి మూలం కాబట్టి ఇతను మూలకుడు అనేటువంటి పేరు కూడా వచ్చింది. ఇతనే నారీ కౌచుడు అంటున్నారు. నిక్షేత్రియ మూలకోభవతు తదచరథా తస్మాత్ ఈ నారీ కౌచుడు నుండి తది తది బుక్కాడు అతని నుండి ఏడావిడహ అతని నుండి విశ్వసహుడు అతని నుండి ఖటువాంగుడు చక్రవర్తి అయ్యాడు ఈ ఖటువాంగుడు స్వర్గంలో దేవతాలకు రాక్తుల వల్ల ఆపద వచ్చినప్పుడు తాను వెళ్లి

అడుగులను సంహరించి వారికి స్వర్గాన్ని ప్రసాగించి ఇంద్రుడు ఏం వరం కావాలి అంటే నాకు వేరే వరాలతో పనిలేదు నాకు ఎంత ఆయుష్యం ఉందో చెప్పండి. అడిగినప్పుడు ఒక ముహూర్త కాలం నీకు ఆయుష్యం ఉంది. అంటే త్వరగా వెళ్తున్నాను. వెంటనే భూలోకానికి వచ్చి. తన రాజ్య భాగాన్ని, తన భాగాన్ని చూసుకొని ఎలాగో తమ దగ్గర లేదు కాబట్టి మనకెందుకని దాన్ని ఆట వొద్దుకొని అన్నీ విడిచిపెట్టి పరమాత్మను శరణు వేడి ఒక ముహూర్త కాలంలోనే మోక్షాన్ని పొందించాలి. భాగవత ప్రారంభంలో శుక్రయోగిందుడు అంటాడు పరిషత్తోటి నీకేమయ్యా మోర్ష నీకు రాకపోయే ఏంటి? హటువాంగుడికి ఒక ముహూర్త కాలం వ్యవధి ఉన్నప్పుడే ఒక ముహూర్త కాలంలోనే వారు మోర్షానికి పోతే నీకు ఏడు రోజులు ఉంది. మోర్ష ఎందుకు రాదు? పోకుండా వస్తుంది అన్నాడు. ఇలాంటి ఈ కట్వాంగుని వలన నస్త్రియా నమహీ రాజ్య నదారాస్యాతి వల్లభా నభాన్ నిర్మతిర్మస్య వధర్మే రమతి పుజ్ల నాపస్య ముత్తమ శ్లోకా ధన్యాత్ కించన వస్త్వహం తన స్వభావాన్ని నాకు తక్కిన వేవి అవసరం లేదు పరమాత్మ కావాలి పరమాత్మ యొక్క సంబంధం కావాలని కోరుకున్నవాడు ఇలా దేవైహి కామవరో దత్తాహ మహ్యంత్రిభువనేశ్వరైహి నవృణేదమహం కామం భూత భావన భావనః వారిచ్చిన వేవి నాకు వద్దని అన్నిటి వదిలిపెట్టి పరమాత్మను ఆశ్రయించి ఇతను మోక్షానికి పొందాడు అన్నాడు. ఇలాంటి కట్వాంగుల నుండి కట్వాంగాత్ దీర్ఘబాహుస్య. కట్వాంగు నుండి దీర్ఘబాహు కుమారుడు, దీర్ఘబాహు నుండి రఘువు కలిగాడు. రఘువు రఘువు నుండి అజమహారాజు, అజమహారాజు నుండి దశరథ మహారాజుకు అడిగాడు ఈ దశరథ మహారాజుకు భగవానేక సాక్షాత్ బ్రహ్మ హరి హరి శ్రీమన్నారాయణుడే దశరథ మహారాజుకు నాలుగు రూపాల్లో కుమారులుగా కలిగారు రామ లక్ష్మణ పరశత్రుఘ్నాః ఇది సౌజ్ఞయా రామ లక్ష్మణ పరత శత్రుఘ్నుల పేరుతోటి నలుగురు కుమారులు కలిగారు. తస్యానుచరితం రాజన్ సులివితత్వదర్శిభి సుతన్ని వర్ణితం భూరి స్వయా సీతాపతేహి ముభూనివ ఆ చరితాన్ని

పత్వజ్ఞానం ఉన్నటువంటి పుష్యులు ఈరోజు బహుశా నీకు చెప్పే ఉంటారు. నీవు దాన్ని విని ఉంటావు. సారాసారు ఒకసారి కాదు చెప్తున్నాడు. భూరిత్వయా సీతాపతే చాలా గొప్పగా. చాలా విస్తరంగా రాముడు చెబుతానని నీవు విని ఉంటావు. అయినా దాన్ని ఇప్పుడు సంగ్రహంగా చెప్తాను. రాముడిలో చమత్సరం ఏమిటంటే శ్రీమద్ రామాయణంలో వాల్మీకి రామచరితంలో ఏ ఏ అంశాలను వివరించలేదో, సంగ్రహించలేదో దాన్ని ఇందులో చూపెట్టాలి. రాముని యొక్క ఏ చరిత్రను, ఏ ఆశయాన్ని, ఏ ఉద్దేశ్యాన్ని వాల్మీకి ప్రకటించలేదో ఆ రామజరిత సారం ఇది. ఏమంటే రామచరిత సారం. అందుకే రాముడు అంటే ఎవరయ్యా? గురువర్ధే త్యక్త రాజ్యః వ్యచర ధనువనం. బాల అయోధ్యాల మీద దాకా వచ్చింది. గురువర్ధే త్యక్త రాజ్యః పెద్దల కోసం తల్లిదండ్రుల కోసం రాజ్యాన్ని వదిలిపెట్టినవాడు త్యాగం చేసినవాడు. పెద్దల కోసం రాజ్యాన్ని త్యాగం చేసి అరణ్యమంతా సంచరించాడు. ఎలా? పద్మపద్యాం. ప్రియాయాహ పాణిస్పర్శ అక్షమాభ్యాం పద్మముల వంటి పరమ సుకుమారమైన పాదములతో అరణ్యమంతా తిరిగాడు. సరిపోలేదు వ్యాసుడికి తృప్తి కలగలేదు. రామచంద్రుని పాదాలను పద్మమున బట్టి సౌకుమారియము అని చెప్తే తృప్తి కలగలేదు. మరి ఎలాంటి పాదాలయ్యా? ప్రియాయాః పానిస్పరిశ అక్షమాభ్యాం. సీతాదేవి కూడా ఆ పాదాలను తాగడానికి భయపడుతుందట, ఎక్కడ చండిపోతాయో అని ప్రియురాలి చేతి స్పర్శను కూడా సహించనంతటి సుకుమారమైన పాదములతో అరణ్యమంతా దిగుతుంది.

ఎవరి కోసం? పెద్దల కోసం. సరిపోయిందా? రాముని యొక్క ఔదాస్యం, ఔన్నత్యం, ఔదార్యం ఇవన్నీ ఒక్క మాటలో ప్రియాయాః పాణిస్పరిశ అక్షమాభ్యాం. ముర్జిత పథ రుజః యో హరీంద్ర అనుజాభ్యాం ముర్జిత పథ రుజః యో హరీంద్ర అనుజాభ్యాం ముక్క ఏంటంటే ఒక తమ్ముడిని వెంట పెట్టుకొని వెళ్ళాడు. ఇంకో ఇద్దరు తమ్ములు దారిలో ఉన్న కష్టాలు తొలగించాడు రాముడు. లక్ష్మణ స్వామి వెంట వచ్చారు. వాడి తమ్ముడు రావణాసురుని తమ్ముడు. వీరిద్దరూ దారిలో ఉన్న బాధ తెలిపించారు. అదే కదా వారి తమ్ముడేమో సుగ్రీవుడు సీత ఎక్కడ ఉందో తెలుసుకొని తెలిపాడు. అక్కడికి బయలుదేరుచుంటే సముద్రాన్ని దాటే మార్గం తెలియకుంటే రావణాశయన తమ్ముడు విభీజనుడు అయ్యా వారిని కట్టాలి. పారతి గతా అంటే సుగ్రీవు సముద్రుని తెరవడం వెళ్ళాలి అని ఆ దారి చెప్పినవాడు విభీషణుడు. అత్యధిక దారి చెప్పినవాడు సుగ్రీవు. ఇలా హరీంద్రానుజాభ్యాం వైరూప్యాదుసూర్పణస్యాః ప్రియవిరహరుషారోపిత భ్రూవిజృంభత్రస్తాబ్ది బద్ధసేతుః ఖలదవదహనః ఓ సదేంద్రః అవతాన్ ఈ శ్లోకం ఇది రామాయణ సంగ్రహం దీని పేరు రామాయణం మొత్తం పారాయణం చేయలేని వాళ్ళు. ఈ శ్లోకాన్ని రోజు పారాయణం చేసుకుంటే మొత్తం రామాయణాన్ని పారాయణం చేసిన ఫలితం లభిస్తుంది. ఏమన్నాడు? వైరూప్యాతు శూర్పణఖ్యాః ప్రియవిరహరుషారోపిత భ్రూవిజృంభ ద్రష్టాబ్దిహి. శూర్పణఖకు ముక్కుచెవులు కోచినందువలన ఆమె కోపించి రావణాసురునికి ఆ వార్త చెబితే

రావణాసురుడు సీతను హరిస్తే ప్రియురాని విరహాన్ని సహించలేక రామచంద్రుడు కోపంతో కాస్త కనుబొమ్మలు ముడి వేస్తే సముద్రుడు వణికాడు. ఏస్తున్నాడు ప్రియ విరహ రుషారోపిత భ్రూ విజృంభ త్రస్తాబ్దిహి ప్రియదాల యొక్క విరహముతో గోపం వచ్చేసింది. కనుబొమ్మలు ముడిచారు. దానికి సముద్రం కాస్త ముడికి మార్గము ఎలా సేతువు కట్టాలో చెప్పింది. బద్ధ సేతుహు కల దవ దాహనః. దుర్మార్గులందరినీ కాల్చి వేసినటువంటి కోసలేంద్రః రామచంద్రుడు నా అవతార నన్ను కాపాడు గత్తా 24,000 శ్లోకాల స్థానం అంతా. ఒక్క స్లోగా ఉంది. ఇది సంగ్రహంగా రామ కథ. ఇప్పుడు దానిలో వేస్తారు. విశ్వామిత్రాత్వరేయ మాలీశాధ్యానిశాచరాః పస్తుతః లక్ష్మణ సేవహతః నైరుతపుంగవాః విశ్వామిత్రుని యజ్ఞంలో ఆ మహానుభావునికి యజ్ఞములు యుగ్నములు కలిగిస్తుంటే రక్షణకు కావాలి అని నజరథ మహారాజును వచ్చి కోరితే వారి వెంట పంపాడు. అలా వెళ్లి యజ్ఞములు పాలు చేస్తున్నటువంటి రాశసులను లక్ష్మణ స్వామి చూస్తుండగా సంహరించాడు. యో లోకవీర సమితౌ తనురైచ ముగ్రం సీతా స్వయంభర గృహే త్రిచతోపనీసం ఆగాయ. ఇందులో మాట. లోకవీర సమితౌ రాజులందరి సభలో శివ ధనస్సును ఎక్కడ ఉన్నది? సీతా స్వయంవర గృహే సీతాదేవి యొక్క స్వయంవర గృహంలో ఉన్నటువంటి శంకరుని ధనస్సును. ఎలా ఉంది ధనస్సు త్రిశతోపనీతం ఈయన ప్రకారం న్యాయంగా వాల్మీకి ప్రకారం 5000 మంది మోసుకొని వచ్చారు దాన్ని. తనువు కాదు, తనువు పెట్టిన బండిని లాగటానికి 25,000 మంది లాగారు అని వాల్మీక్ చెప్తున్నారు. వ్యాస భగవానుడు త్రిశతోపనీతం 300 మందిని తీసుకొచ్చారు అన్నారు.

అంటే అప్పటికి ఇప్పటికి మధ్య చాలా యుగాలు మారిపోయాయి కదా, ఇంకో 2 3 సార్లు వచ్చాడో ఏమో నాకు ఏం తెలుసు రాముడు. అందువల్ల పెద్ద బరువు తగ్గిందో ఏమో 300 మంది తీసుకొని వచ్చారు అంటున్నారు, అలా అవ్వను అన్నట్టు చెప్తున్నాడు ఆ. సభలో జరిగినట్టుగా ఇక్కడ అంతే కదా అక్కడ అక్షరం ఏం జరగలేదు. సభలో జరిగింది కానీ స్వయంవర సభలో కాదు. జరిగింది సభలోనే. స్వభ మండపములోనే జరిగింది. స్వయంవరం ప్రకటించినప్పుడు కాదు. స్వయంవరం దానికి రాజు ఎవరూ రాలేదు. రెండో సారి స్వయంవరం కాదు. స్వయంవరం అంటే ఏంటి? నా ఊరికే స్వయంవరం అండి. సీతమ్మ తనకు నచ్చిన వాడిని వరించే ఛాన్సు లేదు. శివధనుము ఎవడు ఎక్కువ పెడితే వాడు పడతాడు. అదేం కొనేవాడిని అదే. వినేశలు ఒకవేళ కాస్త వ్యాచరణ శాస్త్రంలో ఒకటి రెండు సూత్రాలు ఉన్నాయి కాబట్టి దాన్ని కూడా స్వయంవరం అనొచ్చు. ఎలాగంటే వరహాయత్ర శుల్కం స్వీకృత్య స్వయమాయాతి వరుడు తనంతన తాను వస్తాడు. ఆమెతో వరించబడకుండానే కన్య యొక్క ఇష్టముతో సంబంధం లేకుండా కన్యా శుల్కాన్ని అంటే తండ్రి పెట్టిన కన్యా శుల్కాన్ని సమర్పించి అంటే సిద్ధం చేసి పూర్తి చేసి నేను వరుణ్ణి అని స్వయంగా ముందరికి వస్తాడు. యత్ర వరహ స్వయం అగ్రే ఆయాతి అర్థం చెప్పుకుంటే అది కూడా స్వయంవరం కావచ్చు. ఆ అదంతే ఎందుకనాలి అంటే మరి ఈ మహానుభావుడు సీతా స్వయంవర గృహే అన్నాడు. యాస భగవానుడు స్వయంవర గుహి అన్నాక ఆయన తప్పన్నాడని అంత సాహసం మనకు లేదు కదా అన్నదేం కూడా మనం అందులో ఎన్నో భాగం ఎన్ని కోట్ల కోట్ల కోట్లలో భాగం అతను స్వయంవర అన్నాడంటే అది సత్యమే ఉంటుంది. ఎలా చెప్పుకోవాలి అంటే వరుడు సులుకాన్ని పూర్తి చేసి నేను నీ వరువును అని స్వయంగా వస్తాడు అన్నమాట. తనకు తానుగా వరుడు వచ్చినటువంటి దాన్ని కూడా స్వయంవరం అని చెప్పుకోవచ్చు కాబట్టి అలా చెప్పి. జతోపనీ సంవాదాయ బాలక జరీలై వేక్షుయెత్తి మూడో తల మండి పట్టుకొని ధనస్సును గున్న ఏనుగు చెరుకు గడను విడిచినట్టు విడిచాడు.

ఇది అట్లా అంటే ఇంకేం చెప్పాలో సౌకర్యం ఆదాయ బాలగయైవ ఇష్షుయెత్తిన్. అది కూడా బాలగయ పెద్ద ఏనుగు కాదు. ఏనుగు పిల్ల మనం గున్న ఏనుగు అంటాం చూడండి. ఆ గున్న ఏనుగు చెరుగ్గడను విరిచినట్టుగా ఈ ధనువును బభన్య సజీవుద్వ వికృష్య. బభన్య మధ్యే ఇలా జిత్వా అనురూప గుణశీల వైవంగ రూపాం సీతాభితాం స్త్రీయం ఉరజి అభిలబ్ధమానాం. యాసుడు తన సిద్ధాంతాన్ని తన ప్రబోధాన్ని మార్చుకోడు. పాపం స్వామి కూడా ఎంత ఆమాయకుడండి. తన వర్షస్థానంలో ఎప్పుడూ ఉండే అమ్మాయి కోసమే. అంత పెద్ద ధనస్సుని విడిచి మళ్ళీ ఆమె పెళ్లి చేసుకున్నాడు అని ఇక్కడ ఉన్న ఆమె పురాతి లబ్దమా ఒక తరంలోనే ఉంది కడవే కేని ఉన్నటువంటి లక్ష్మి యొక్క రూపమైన సీతాదేవిని వివాహం చేసుకున్నాడు అని అంటే జిత్వా అనురూప గుణశీల వయో అంగ రూపం గుణము కానీ శీలము కానీ వయస్సు కానీ అన్ని రకాలుగా తనకు అనుగుణమైనటువంటి సీత అనేటువంటి పేరు గలది. ఇంతకీ ఈయన ఎవరమ్మా అంటే శ్రీయం. లక్ష్మీదేవే. తెలుసా ఎక్కడ ఉంటుందో? ఉరసి అభిదంసమానం. ఎప్పుడూ వక్షస్థలంలోనే ఉంటుందండి. నిరంతరం వక్షస్థలంలో ఉన్నటువంటి ఉండేటువంటి లక్ష్మీదేవినే సీత పేరుతో అక్కడికి వస్తే ఆమెను పెరిచాడు, వివాహం చేసుకున్నాడు మన గొప్పాయన. వివాహం చేసుకున్నాడు. మార్గే వ్రజన్ బృగుపతే వెనయత్ ప్రరూఢం అలా దారిలో వెళుతూ పరశురాముడు అడ్డం వస్తే ఇదే పెద్ద అక్కం అన్నాడు. పరశురాముడు దారిలో అడ్డం వచ్చాడు. కళ్యాణ వేదికకు రాలేదు. మిర్చిలకు రాలేదు పరశురాముడు. వివాహం అప్పుడు రాలేదు. వివాహం చేసుకొని బయలుదేరి వెళుతుంటే మార్గంలో వచ్చాడు. అది వాల్మీ పీతా ఇద్దరు అందులో ఎలాంటి మార్పు లేదు. ఆ రీతిలో మార్గంలో బృగ్మతి వస్తే వినయన్ ప్రలూఢం దర్పం బాగా పెరిగిన గర్వాన్ని అపహరించు మహీమకుతయ యత్తి.

రాజబీజం ఇందులో 3 సార్లు రాజులను సబీజముగా రచించిన నచింపజేసినటువంటి పరశురాముని యొక్క గర్భాన్ని గర్వాన్ని హరించాడు యత్సత్యపాశ పరివీత పితుర్ని దేశంతు సత్స్రైనచ్యచాపి ఈ రక జగురుకే సభార్య అని చెప్పాను కదా వ్యాసుడికి మొహమాటం లేదని చెప్పాను జ్ఞాపకం అనుకుంటా. వాల్మీకి సందర్భాల్లో మరి అంత బాగా అట్లా చెప్తే బాగుండదేమో అని. గుడి వేట వేస్తాడు వ్యాసుడికి మొహమానం లేదు కాబట్టి మా ఇక్కడ చెప్తున్నాడు యత్ సత్యపాశ పరివీత పితుర్నిజేచం సత్యపాశముతో కట్టివేయబడిన తండ్రి యొక్క ఆజ్ఞను వాళ్ళు కదా బాగు కదా అంత చిత్త అయిపోయేది. కానీ మరి అతని లోపాన్ని చూపుకుంటే అది కాకడు కాదు. గత ది లోపం ఏంటి అంటే త్రైనస్య. స్త్రీ వ్యామోహం కలవాడు ఆడవారి చేత ఓడింపబడిన తండ్రి గారి యాజ్ఞను పరిపాలించడానికి. ఊరుకోడు ఊరుకోడు వ్యాసుడు ఊరుకోడు ఆ పెట్టేస్తాడు మంచి పుల్ల పెట్టేస్తాడు కాస్త దుర దుర దురాధారం అవుతాడు కాస్త స్త్రీ వ్యామోహంలో పడి స్త్రీకి బానిస అయిన తండ్రి యొక్క మాటను సత్యపాత్యమే సత్యపాశాన్ని కూడా రామునికి రాజ్యం ఇచ్చి సత్యపాశాన్ని నెరవేర్చుకునే అవకాశం ఉంది కానీ తన సరైన. దివ్యామోహంలో పడి స్త్రీ మాతవో తల మర్గ ఉన్న స్త్రీ మాతను తప్పకుండా కాదనలేని స్థితికి వచ్చాడు. ధర్మశాస్త్రం ఏమిటి అంటే వరాలు తానిచ్చాడు ఆమె కోరుకోలేదు. నీవు నాకు సాయం చేశావు కాబట్టి నీకు రెండు ఏం వరాలు కావాలో కోరుకో అని సార్ చెప్పాడు. ఎప్పుడు ఇది? సంతానం కలగక ముందు. ఇచ్చిన వరము 12 ఏళ్ళు దాటితే ఇచ్చిన వాడి ఇష్టం ప్రకారమే వరం అడిగాడు అడిగిన వాడి ఇష్టం ప్రకారమే. సంతానం కలగకముందు ఎప్పుడో వరం ఇచ్చాడు అది జరిగి ఎన్ని ఏళ్ళు అయింది? ఇది మింది వందల ఏళ్ళు అయి ఉంటుంది కదా వేల ఏళ్ళు అయి ఉంటుంది.

వెయ్యి ఏళ్ళు దాటిన తర్వాత వరాలు అసలు వాటి విలువ ఎప్పుడో పోయింది. అయినా మాట తపాలలాలు ఇస్తాము అంటే అప్పుడు తన ఇష్ట ప్రకారం ఇవ్వచ్చు. ఆమె ఇష్ట ప్రకారం కాదు. ఒక్క మాట సరే కానీ నేను చస్తాను అని అడిగి వెళ్ళిపోకుంటే భయపడింది సత్యం పోతా కాదు అయితే చస్తాను అని. అమ్మో ఇంత ఇష్టమైన ప్రజ సచ్చి తాన్లో ఉంటారా? బతకలేదు అందుకే వ్యాసుడు త్రైనత్య. కొన్ని రహస్యాలు కొందరు మహర్షులు దాస్తారు. వ్యాసుడు ఇది దాతలేదు వాల్మీకి దాతలేదు అహల్య పొరపాటు దాతలేదు. అందరూ అహయ్యం అంటారు అబ్బో అబ్బో మహా రమణ రారండి ఆమె ఏం తప్పు ఉంది? వాడేదో మోతం చేస్తే కాదు. స్పష్టంగా వాళ్ళ మీదకి దుర్మేధ దేవరాజ కుతూహలాత్ మతించకార దుర్మేధ దేవరాజ కుతూహలాత్. ఎన్నడూ ఎవరిని పరుషంగా మాట్లాడని వాల్మీకి దేవరాజ కుతూహలాత్ దుర్మేధ అన్నాడు. దుష్ట బుద్ధి గల అహల్య. ఇంద్రుని మీది మోదుతో అతనితో సంభోగానికి మసించటారా కూడింది. ఎందుకంటే ఋషులు అంత ధన్యంలా ఇంకేమి ఇస్తారు లేకుంటే అనండి. అళ్ళలో ఏ తప్పు లేకుంటే శాపం వాడికే ఇచ్చేవాడు, ఇవాళ దుద్దు ఇచ్చేవాడు. శాపం ఇవ్వలేదు. అది కూడా ఆమెను ఎంత పొలైట్ గా, ఎంత ఉద్దాత్తంగా శపించాడు గౌతమ. అదృశ్యా సర్వభూతానాం భస్మచ్చన్నా భవిష్యతి యద్యక్లభూతి. ఇక్కడే ఉంటావు. ఈ నాటి నుంచి ఎవ్వరికీ కనపడవు. అలాగే ఉంటుంది. రాముడు వచ్చేదాకా ఎవరికీ కనబడదు. రామ పాదం తాలిస్తే అందాయి కనబడదు. ఆశ్రమంలో ఉంది ఆమె అన్ని పనులు చేసుకుంటున్న ఏ పాదం లేదు. కానీ ఆశ్రమంలో ఆమె ఉన్నట్టు ఎవరికీ తెలియదు. ఎవరికీ కనపడదు. నివ్వులు గప్పిన నిప్పులా ఉంటావు. అంటే ఇంచుమించు ఇన్ని వేలు ఏళ్ళు తపస్సు చేయమన్నారు. ఎందుకు? మానసిక మలం పోవటం. శరీర మలం స్త్రీకి శరీర మలం పరిసరతో పోతుంది.

ఇది ఒక ఎత్తె దానికి కానీ ఏమని పోవాలి? మానసిక మలం పోవాలి. దానికి అన్ని వేల సంవత్సరాలు తపస్సు చేయాలి. అందుకే వాల్వీకి దుల్మేధ అది ఇక్కడ వ్యాధుడు దజరథుడిని త్రైనత్య అరుణస్వామి అనేసాడు త్రైవుడి మాట ఎందుకు వింటావయ్యా ఆ అనాలంటే యామోహం ఆయనకు వాళ్ళు మొఖ మీద అని చెప్పారు రామ గారు, అలాంటి వాడి మాట ఆజ్ఞ అంటా అంతే. నిజంగా ఇది ఉంటే ఎప్పుడు అడిగేవాడు కదా? అతాభిషేకం రేపు అలాగ ఇవ్వాలనా? ఇది కుట్రా కాదు. ఆ కుట్రకు మన నాన్న కూడా ఒప్పుకున్నాడా? ఎందుకు ఒప్పుకున్నాడు? ఆయనే స్త్రీకి బానిస కాబట్టి. స్త్రీకి బానిస అనే మాట నువ్వు పాటించడం ఏంటి? ఒకడు పాటించాడు. లక్ష నుండి తో అమ్మ రాణించాడు వాళ్ళు మీకు సాయం చెప్పలేదు ఇక్కడ వ్యాసులు అంటున్నారు స్త్రై నత్య ఇలా స్త్రీ నష్ట జాతి అంటున్నాడు అంటే స్త్రీ బానిస అయిన వా అయినా స్త్రీకి బానిస అయినా తండ్రి మాట విన్నాడు. నాకు వాడితోటి ఏం పని మా నాన్నగారు చెప్పాడు నేను వింటాను. మా నాన్నగారు ఇటువంటి వారు ఆలోచించే అవసరం కానీ హక్కు కానీ నాకు లేదు. నాన్నగా నివసించే అంత స్థాయికి నేను ఎదగలేదు ఎదగబోను అని చెప్పాడు నేను అంటా. అందుకే త్రైనస్యచాపి శిరసాయ గృహే సఫాయః రాజ్యం త్రినం ప్రణయినః సుహృతః నివాసం చత్వా. రాజ్యాన్ని, రాజ్య లక్ష్మిని, మిత్రులను, ప్రేమ పాత్రలను చివరికి అంత గొప్ప ఇల్లు అది నివాసం. ఎంత గొప్ప ఇల్లు తెలుసా? పట్టార్జి యొక్క సమయంలో ఆ ఇంటిని సుగ్రీవుడికి ఇచ్చాడు. తన ఇంటిని. అయోధ్యలో రాజాంతపురంలో రాముడు తనకై ఏ కైతాయించినటువంటి ఆ పెద్ద పౌర్ణాన్ని సుగ్రీవాయ ప్రవేశిస్వమని లక్ష్మణ్ చెప్తారు సరసురావాయ సుగ్రీవాయ కి ఊ

అంటే సుగ్రీవుడికి ఎంతటి విలువ గౌరవం ఇచ్చాడు రాముడు ఆ రోజు. వివీషణకి అంత అయ్యేలేవు ఆయనకు ఇచ్చారు అసలు కూడా ఏదో విడిది ఇచ్చి ఉంటాడు కానీ తన ఇల్లు ఇచ్చాడంటే తన నివాసం ఇచ్చాడంటే సుగ్రీవుడికి ఎంత ప్రేమ ఉండొచ్చు. ఏమిటి కారణం అంటే సీత ఫలానా చోట ఉన్నదని తెలిసిన తర్వాత అక్కడికి పోతుంటే సాయం చేసినవాడు విభీషణుడు. అసలు ఆ ప్రేయ చూపినవాడు ఎవరు? సుభీరుడు కాదు. తన ప్రియురాని జాడను చూపినవాడు దానికి సైన్యాన్ని తన ప్రాణాలను పణంగా పెట్టినవాడు మనం చెప్పుకుంటాం రామాయణంలో ఇచ్చాడు మనం. చాలా మందికి కొన్ని ఘట్టాలు. చాలా మందికి తెలియవు రామాయణం చాలా మంది వాళ్ళు రామాయణం చదవదు చదివితే అర్థం కాదు తిరిగించిన వాళ్ళనేమో ఆ భాగాలు వదిలిపెడతారు అది ఎందుకు రాశారో తెలవదు మనకు ముద్రం దాటి అవదలి వడ్డుకు వెళ్లారు. లంక ఏదో త్రికూట శిఖరి అని అంటాం కదా ఆ లంక అక్కడ ఉంది. వీళ్ళెవరు అందరూ సైన్యం అంతా ఉండి చూస్తున్నారు. అందరూ వచ్చారు. సైన్యం కూడా వచ్చేసింది నాయనా దారా సుఖా కారణ నాకు పరిచయం చేయరా సైన్యాన్ని. రౌణాసురుడు తన బాలచనంలో నిలబడి అందరినీ చూస్తున్నాడు. ఉదాహరణలో వీడు వీడు వీడు వీడు అని చెప్తున్నాడు. సుగ్రీవుడు ఊరుకోక ఎవరయ్యా అక్కడ లెవెల్ లేదు అని చెప్పాడు. అయ్యో మా అన్నగారు మీ అన్నగారేనా? నిజం చెప్పు అన్నగారేనా? అన్నగారే అయితే ఉండు. అమాంతంగా అక్కడ బిల్లు కొడుకు. దూకి వాడి కోరికి రక్కి గీరి మల్ల యుద్ధం చేసి తల యంత చంపి ఇక వాడు రాశస మాయ ప్రయోగితంగా మాత్రం వచ్చి ఇక్కడ వెళ్ళాడు. ఇప్పుడు రాముడు. సైవం విధాని కార్యాన్ని కొడితే ఇలాంటి సాహసం బంధు వీరులు చేయరయ్యా. నాకు చెప్పకుండా అలా వెళ్తారు. పొరపాటన ఏమైనా అయ్యుంటే నీకు కీతనాకి నిగును. వై కించిత్ సమాపన్నే కింకార్యం కీతయామయా. నీకేమే అబదతితో నాకేం పని అయ్యా? మన తెలుగు వాషీ హిం కార్యం కీతయామి దీంతో నాకేం పని? అంటే తవ భార్యాపహస్తారం దృష్ట్వా కదం సహే అన్నాడు సుగ్రీవుడు.

నీ భార్యని హరించేవాడు ఎదురుగా ఉంటే చూసుకుంటూ కూర్చుంటాడు ఆయన చేతులు మూసుకొని. ఎలా అవుకుంటానయ్యా నేను? అంటే అది మైత్రి అని. వాడు ఉన్నాడు అంటే వాడు నన్ను తీసేస్తాడు. అడిగేసాడు. అన్ని రకాల సుగ్రీవుడు విభీషణకి అంటే చాలా పాళ్ళు రాముడికి ఇష్టం. అందుకే అతనికి ఇచ్చాడు తన దస్త్రాన్ని, అలాంటి దిధులో మీకు చెప్తూ అలాంటి రాజ్యం శ్రీయం ప్రణయినః సుహృదః నివాసం అని వచ్చింది మనకి ప్రత్యేక వచ్చిన తన ఇంటిని కూడా. చెత్వాయయౌ వనం అసూనివ ముక్త సంఘః ప్రాణాలలో తిన్నట్టు అది వదిలేయడట. అన్ని సంగతులు ఇది పెట్టి దక్షః ఎలాగు ముక్త సంఘః అసూనివ అది అర్థం అది. అసంగ కాదు ముక్త సంగః హసూనివా అంటే సంసారం యందు కోరిక లేనివాడు ప్రాణాలను విడిచినట్టు పట్టించుకోరు కదా త్వరగా పోతేనే బాగా అంటాడు. సంసారం అంతా ఉన్నవారైతే కష్టంగా చూస్తారు ప్రాణాన్ని. సౌధానం లేనివాడు ఎప్పుడు పోతాం రా రభూత్య ప్రతీక్షంతే ముత్యం ప్రియపి వర్త మీ అంటారే అలా ఉంటుంది. అంటే ఏ మాత్రం ఆసక్తి లేకుండాగా నీటిని గుచ్చిపెట్టి రక్ష సొత్తు వ్యకృత రూపం. అశుద్ధ బుద్ధి పాప బుద్ధి అయినటువంటి రాకసుని చెల్లెలుకు వైరూప్యాన్ని కలిగించాడు. ఎవరికి? సూర్పణకకు కలిగించి తస్యాహ ఖర త్రిశిర దూటణ ముఖ్య బంధున్. అనే బంధువులు సరుడు, దూరనుడు, శిశురుడు ఇలాంటి వారందరినీ సంభరించి జగ్నేశ శత్రం అపారణీయ కోదండ పాని పానిహి అటమాన గువాస కుచ్ఛ్రం. పోదండపాణియై తన అతిహదమైనటువంటి పరాక్రమం తోటి 14000 మందిని సంహరించి అరణ్యంలో నివాసం చేశాడు. శ్రీ సాగదాసవన దీప్య కృత్యయేన కృత్తం విలోక్య దృపతి దశకన్హరేన. శిత యొక్క సౌందర్యాన్ని సూర్పునక వర్ణించింది. ఆమె ఏం చెప్పింది రావణాసుడు దగ్గరికి వెళ్ళి? ఇలా ఎవరు చేశారో అడిగేదాకా ఛాన్స్ ఇయ్యలేవా రావణాసుడు? నువ్వేం రాజువయ్యా. నీ రాజ్యంలో ఏం జరుగుతుందో తెలుసుకోలేని వాడు రాదేనా? దండకారణ్యాన్ని నీ స్వాధీనంలో ఉంచుకోవటానికి అక్కడ నీవు క్యాంప్ బిజి క్యాంప్ అంటాం కదా సంధావరం అంటారు దాంట్లో అలా నీ క్యాంప్ పెట్టావు కడగృష్ణాదుల.

వాళ్ళు చచ్చారా బతికారా తెలుసా ఇంకేమైనా? 14,000 మందిని ఒక్కడు చంపాడయ్యా, అది ఒక్క ధనుతోటి ఒక్కడు ఎంత ముహూర్తం తన కాలంలో. అంటే 48, 24. మూత ఉంటే 48 కదా. అందులో సగం 24. ఎన్నయ్యాయి? 72. 72 నిమిషాలలో 14,000 మందిని చంపారు. తెచ్చుకోకుంటే నువ్వే అంటావు నువ్వు. రేపు ఇక్కడికి వచ్చి ఈ లంకర పాలు తిన్నా నువ్వు ఇంకేం తెలుస్తుంది. ఇలాంటి నిందా వాక్యాలన్నీ చెప్తే వాళ్ళెవడు మనకి అంత వరగ ఎక్కడిది ఒక్కడేనా సాయం ఉన్నాడా? అసలు అలాంటి వాడు నీకెందుకు మానిపించాడు? నువ్వు ఎందుకు వెళ్ళావు అక్కడికి? నువ్వు ఇటు నుంచి వచ్చావు. అంటే నీ దగ్గరికే వచ్చి నిన్ను విని పని చేశాడా? నువ్వు అక్కడికి వెళ్ళావు. నువ్వే వెళ్ళి ఉంటే అక్కడికి నువ్వు ఎందుకు వెళ్ళావు? ఇప్పుడు ఈ ప్రజ తన గొంతు కొడుతుంది చూడు కదా. నేను దండకాలని మొత్తం సంచరిస్తాను. నువ్వు చెప్పావు కదా మన రాజ్యం అంతా మన దగ్గరే ఉండాలి. ఇతరులు మన రాజ్యాన్ని ఆశ్రమించుకోకూడదు. కొత్త వారు ఎవరైనా వచ్చి దండకారణ్య ప్రాంతంలో ఉంటున్నారని రోజు వీడు జోగం చెప్పావు కదా. అలాగే వెళ్ళాను. అలాగే విడిచి ఒక రోజు ముగ్గురు కనపడ్డారు. ఇందులో వాడు ఉన్నాడు ఎవరో రాముడు అట. అవన్నీ మనకెందుకు లేవు కానీ ఆ మార వద్దకు పోయింది. అవన్నీ మనకెందుకు కానీ అతనికి భార్య ఉంది చూడు. ఈ సౌందర్య రాకయ్య. అసలు అలాంటి ఆమె నీకు భార్య కాదా? నీ లాంటి వాడికి భార్య కాదగిన స్త్రీ ఆయన ఎవరికో భార్య కాబట్టి నేను ఎట్లా తగిస్తాను? ఆమెను తెచ్చి నీకు భార్యను చేతామని ముందరికి అడుగు చేస్తే ఇక్కడ ఈ చెయ్యి అన్నాను. కథ అంతా మాట్లాడాలి నేను చెప్పమంటావయ్యా. అందుకే ప్రధానంగా ఆ మాదే చెప్పాడు వ్యాస. రాక్షసుని చెల్లెల్లు వైరూప్యం చేసినందువల్ల పెరిగిన పగతో వచ్చిన రాక్షసులను సంహరించాడు అన్నాడు. లేకుంటే వారికి ఈయన విరోధం ఏముంది? వాళ్ళంతలా వాళ్ళు ఉంటారు, ఈయనంతలా ఈయన ఉంటారు కదా నాది కానీ ఇంటికి వెళ్ళిపోతారు. మూలేం ఎవరు? తూర్పణకే. ఆ ఒక్క పూట తూర్పణకే రాకుంటే మన చెవటికి ఇంకో ఏడాది అయిపోతుంది, అయోధ్యకు వెళ్తా అలా అయిపోతుంది.

భగవంతుని సంకల్పంతో సూపుడు అక్కడికి రాకుంటే రామాయణం సున్నా. అందుకే వాల్మీషి రాక్షసీ కాచి దాజగామ యదురుచ్చయామ. అది చేయాలి. కాచి దాజగామయదుక్షయ. భగవత్ సంకల్పంతో రావణాసురుని చెందెదు రాక్షసి ఆ పంచవడికి వచ్చినది. ఎందుకు రావాలి ఆ పక్క ఎందుకు పోవచ్చు కదా. ఎవరు పంపారు దుర్పణ గారు? రాముడే పంపాడు. రాముడే అంటే స్వామి. అలాగే అక్కడ అయోధ్య ఖండలో జ్ఞాతి జాతి యతో జాత కైకేయాస్తు సరోచిత ప్రాసాదం చంద్ర సంకాచం ఆరు రోహ యదువిచ్చేయ. ఆనాడు మందర బాల్కనీకి ఎక్కలేదనుకోండి తెల్లారి బిడ్డ అభిషేకం అయిపోతుంది రామవేనం ఎండ్. బరదులు లేదు ఒక దండకారణి ఏం లేదు సమస్య లేదు. అందుకే మందర దైవ సంకల్పంతో మెక్కెక్కి బాలగదిలో పోయింది. ఇంత కొంప ముగింది అందుకే. ఒకసారి చూసేసింది ఏమో ఉత్సవాలు జరుగుతున్నాయి పౌతుల జయింత ముందర ఓ రంగులు ఆర్భటాలు మన భాషలో ఏమంటాం కదా పటాకులా? పటాకులు పెంచుతున్నాయి, తోరణాలు కడుతున్నారు, ముగ్గులు వేస్తున్నారు, ముత్యాలు తగులుతున్నారు, కానుకలు ఇస్తున్నారు. ఇంత గొడవంతా ఏమి ఏమైతుంది అక్కడ అంటే, అయ్యో పిచ్చిదా నాకు తెలవదా నీకు? రేపు రాముడి పట్టాభిషేకం అని చెప్పింది పతన్న సాక్షి. సాబ్ చేయక మా రేపు రాముడిది మాకు తెలియకుండానే అవుతుందా అలాగా అని పైకి వెళ్తున్నాడు. కాబట్టి ఎక్కడ పరమాత్మ సంకల్పం తోటి పని కావాలో సరిగ్గా ఆరాంధన పురోనే వాల్మీకి యదుర్ఛా శబ్దాన్ని వాడాడు. అందుకే ఈ మనకి ఈ వ్యాకుడు కూడా సీతా కదాసవన దీపిత వృచ్చయేన స్పృష్టం విలోక్య సూర్పు రక విదల యొక్క సౌందర్యాన్ని ఆమె యొక్క సౌకుమార్యాదులను వర్ణించినందువల్ల హృదయంలో కామాగ్ని తగిలి స్పృష్టం విలోక్య దిపతే గత్యకంథల యెడ జరిగిన అద్భుత అయిన ఒక మారీచుణ్ణి పంపాడు అవునా సురుడు అలాంటి మారీచుణ్ణి రాముడు ఒక బాణంతో చంపాడు యథాకముగ్రః రక్షోధమేన వృకవత్ ఎలాగంటే ఎలా చంపాడు

రుద్రాళ వ్యాసుడు యెద కం ఉగ్రహ ఎవరు కం కం అంటే దక్ష ప్రజాపతిని ఉగ్రహ అంటే రుద్రుడు. దక్ష ప్రజాపతిని రుద్రుడు చంపినట్టుగా మారీచుడిని రాముడు సంభవించాడు అంటే తాగే కొట్టేసాడు అన్నమాట అంతే. లక్షోధమేన వృక్కవత్ అది ఎలా కుట్రో ఇది ఎలా కుట్రో అని అర్థం చూడు న్యాయం కోపం లేదు అనవసరంగా తన భార్య జోలికి వస్తే కోపం వచ్చింది శ్రీదేవి వెళ్ళింది. ఉప్మానం ఉత్తగా వాడరు. దక్ష ప్రజాపతి వహకు కారణం ఏమిటి? రుద్రుని భార్య. అపకారం భార్యకే జరిగింది, ఇక్కడ లేడీ ఉండడానికి కారణం ఏంటి? అపకారం భార్యకి జరగబోతుంది, భార్య భార్యకు జరిగే అపరాధం కోసమే వాడు చచ్చాడు వీడు చచ్చాడు. కరె నీడికి సామ్యం బామ్మ కోరిక ఉండొద్దు ఏం పోదు ఇక సతీదేవి విడిగేటప్పుడు రామ్మ కూర్చో ఒక్క మాట చాలు అందుకే మనకు పెద్దలు మర్యాద గంగ వమత్యం అందుకే ఇస్తారు రా అంటాను. నువ్వు ప్రేమ లేకున్నా సరే. అయ్యా నమస్కారం అంటున్నాడు కూర్చోండి చాలు. చాలా రోజులు ఓడిపోవు గంటన్నర ఏమని రామన్నాడు కుటుంబం చేయదండి ఎవరో మంచి వాడిని ఇస్తారు ఏదో ట్రిబ్యూషన్ పెడుతారు అబ్బా మంచి వాడేనండి ఏంటి పో. ఆ ఒక్క మాట అనలేదు వీడికి ఎంత పొగారు రా ఇవాళ. పద్దన వెళ్ళిపోతారు, సతీదేవి వస్తే యజ్ఞానికి అమ్మ రా కూర్చో తారు, తారు నువ్వు మాట్లాడకి ఇబ్బంది లేదు, సతీదేవి అంటే వాడు చూసుకుంటారు, ఇంత కదా మంత్రులు, సామంత్రులు, సేనాపతులు, చెల్లెలు ఉన్నారు, తల్లి ఉంది. ఒకసారి తట్టుడు రామ్మ అని ఒక్క మాట అని ఉంటే తట్టిన మర్యాద అంతా భార్య పిల్లలు చేసుకుంటారు యజ్ఞం జరుగుతుంది హాయిగా వెళ్ళిపోతారు సమస్య లేదు. ఆ ఒక్క మర అనలేకపోయారు. ఆమె మీద కోపం రుజ్జుని మీద మరి ఆమె ఎవరు? ఆమె తన కూతురు కాదు కదా వారి భార్య తన పితరువు భార్యని ఎట పరికరిస్తాను అన్నాడు పితరువు భార్యని ఎవరు చేశాడు?

ఆమె ఎందుకు చేశావ్? నీవు కన్యాదానం చేసి, నీవే పెళ్లి చేసి, నీవే భార్యగా చెప్పి ఆమె నీ బిడ్డే కదా? శత్రుభాషి యజ్ఞానికి ఎందుకు వచ్చింది? మా నాన్న మరి భర్త అంటే మరి గత పీలుడు మరి వచ్చి. అలాంటి కన్నభూతుడు రామ్మని ఒక్క మాట అంటే ఎంత బాగుండేది. లేదు అప్పుడు ఆమె చమత్సారం ఏమిటంటే ఏ దృష్టితో వాడు చూశారో తాను కూడా ఆ దృష్టితో మాట్లాడింది. సతీ చేత అంతగా జరుగులేదు. ఆ కూతురు అన్న లేక పెద్ద వ్యక్తి. ఆయన భార్యవు కాబట్టి మాట్లాడను. ఎప్పుడైతే ఆయన భార్యగా చూశాడో మరి నేను నాన్న ఎందుకు రాను నేను? నీవు మా వారిని అవమానించావు కాబట్టి నేను ఇక్కడ ఉండను అని. అల్లుడిని అల్లుడిని అని శంకరుని అవ్వమని పుట్టగత్తులు ఉంటాయా లోకంలో? మరి పేరే చూడయ్యా మంగళకరుడు, అలాంటి వాడు లేకుండా యజ్ఞం మంగళప్రదం అవుతుందా? భార్యను అవమానించినందువలనే వారు చచ్చాడు. భార్యకు అపకారం చేత కలిపితే విడు చచ్చాడు. ఈ పోలికను బట్టి కం ఉగ్రః. దక్ష ప్రజాపతిని రుద్రుడు సంహరించినట్టుగా మారీచుడిని రామచంద్రుడు బాణంతో సంహరించాడు. రక్షోధమేన వృకవతు విపినే సమక్షం వైదేహ రాజ దుహితా దుహితరి. అపయాపితాయం తొడేలు లాగా అంటున్నాడు. తొడేలు మేకను పట్టుకాలంటే ఏం చేస్తుంది? దారి కాచి తారును ఎక్కడో దాక్కొని నమ్మకం కలిగించి అమాంతం ఎడబడుతుంది. అలాగే రావణాసురుడు కూడా సన్యాసి వేష వేసుకొని భిచ్చుకుండని ఆమెను నమ్మించి ఆమెను అపహరించాడు. భ్రాతావని గుణవతి ప్రియా వ్యుక్త స్త్రీ సంఘినాం గతిమితి హృదయాంచకారా. అలా భార్య అపహరించబడితే ఆమె కోసం రాముడు తమ్ముడితో కలిసి ఎంత విలపించారండి ఎన్ని కష్టాలు పడ్డాలని.

చెప్పు చెప్పు గుడ్డ గుడ్డ గురాయి రాయి ఇది నది నదికి ఇది నీటికి పొద పొదకు చెప్పు చెప్పు చెప్పు ఎక్కడైనా ఉందా ఇక్కడ ఎక్కడైనా రావు ఉన్నా మీ దగ్గర ఉందా మీ దగ్గర ఉందా మీ దగ్గర ఉందా చెప్పండి చెప్పండి అని అశోక కురవక చంపక కోకుడా ఎన్ని చెట్లు అడిగారు పాపం బిల్వ ఇన్ని అడిగాడు రాముడు, గుట్టలని అడిగాడు, నదులని అడిగాడు, నీడని అడిగాడు. దేవుడేమో భగవంతుడేమో అలా ఎంచాడా? ఆయన ఎంచింది ఆయన కోసం కాదు. ఆడవారి మీద ప్రేమ ఉన్నవాళ్ళు ఏడుస్తారని చెప్పడానికి. స్త్రీ సంగినాం గతిం ఇతి ప్రదయాంచత. ఆడవారి మీద వ్యామమ ఉన్నవాళ్ళ గతి నాయితుంది చెప్పడానికి ఏడ్చారు. రామయ్య ఏమో ఒకటి ఇవ్వడానికి చూడండి యాజుడికి మొహమారం లేదు కుండ బద్దలు కొట్టినట్టు చెప్తారు. రామయ్య ఏమో ఏంటంటే మనల్ని హెచ్చరించడానికి ఆడవారి మీద ఆడవారి మీద పిచ్చి ఉన్న వాళ్ళకి ఇది. దేవుడైనా ఇలాగే అడవాలి. ఒక్కసారి ఆహా నువ్వు నా ప్రియురాలవు అంటే ఆ వ్యాధి నుండి చెప్తా మనకు పన్నుపురాణంలో. స్త్రీని అంటే భార్య కానీ మరొకరు కానీ ఏం చేయ నీవు నాకు ప్రియురాలవు అన్న మాట పెదవి నుంచి వచ్చినప్పుడు మాత్రమే ఆనందం ఉండదు. ఏ ఉత్తర స్నేహం ఏం చేయలేదు కదా. కొంత వీడియో ఇస్తారు ఆమె లేక కొంత ఆమె ఉండి కొస్తా ఆమె లేక అంటే కొంత ఆమె తీసుకుని కొంత వీడియో ఇస్తారు. ఏమవుతది? ఏమైతే ఏమి ఆడవారితో స్నేహం చేసి అది చెప్పదు రా బాబు అని మనందరికీ చెప్పడానికి రమ్ముడు అలా ఏడించాడు ఆమె ఏడిపించేందుకు? గటిమితి ప్రథయాంత్యకారా దద్ధవాత్మకృత్య హతకృత్య మహాన్ కబంధం సంఖ్యం విసఖ్యం విధాయ కపిభిహి రైతాగటింతైహి ఇలా తన దుష్కృత్యంతో కబంధులైనటువంటి కబంధుడిని కాల్చి పారేసి సుగ్రీవునితో స్నేహం చేసి వానరులతోటి సీతా మార్గాన్ని తెలుసుకొని బుద్ధి బుద్ధార్థం వారినిహతే ప్రవగేంద్ర సైన్యైహి వేరామగాత్ తమనుజే అజభావ అస్తితా అజభవాస్తితాంతిహి బ్రహ్మ రుద్రేంద్రాల చేత పూజింపబడిన పాదపద్మములు గల రామచంద్రుడు ఏం చేశాడు?

సుగ్రీవుడికి రాజ్యమిచ్చి సుగ్రీవుడి సైన్యం అంతా లంకమంతా విడికి లంకలో ప్రార్థన ఉందని చెప్పితే అక్కడికి వేలామగా సరోగేంద్ర సైన్యై వేలామగా సముద్ర ఒడ్డునకు సిద్ధి యమునకు పాలన సైన్యంతో కలిసి వెళ్ళాడు వేలామగాత్ యద్రోష విభ్రమిత వృత్త కటాక్ష పాద సంభ్రాంత నక్రమకరః భయగీర్ణ ఘోషః అతనికి మహా ప్రేమ రాముని చెప్పాలంటే అందుకే అంటున్నాడు యద్రోష విభ్రమ వివృత్త కటాక్ష పాద సంభ్రాంత రామచంద్రుడు మొదలు మర్యాదగా శరణు వేడినాడు. మూడు రోజులు వాళ్ళేం వినిపించుకోలేదు. అసలు చెప్తాడు పద్మపురాణంలో. అంత పెద్దవాడు శరణు వేడితే మర్యాదగా రావచ్చు కదా. బాణం వేసేదాకా ఎందుకు రాలేదు? యా నేను మర్చిపోయాను ఎందుకురా అంటే లోకం మొత్తంలో నేను ఒక్కడిని ఉత్తముడైన మామ గురా కుమార ఎందుకంటే మామలంతా అల్లుడు కాడు పట్టుకుంటారో ఒక్క నారుడే నా కాడు పట్టుకుంటాడు చాలా గొప్పోడిని కదా అదే పట్టుకొని అని ఊరుకున్నాను ఇట్లా మూస నాకేం చేస్తున్నావ్ అని అడుగుతున్నావ్. అల్లుడు వచ్చాడండి అతను చూడడంతో ఉప్పొంగి అండి నేను. అపకారం చేయాలని కాదు అందులో దానే పెడుతున్నాడు. ఇంకేం కావాలి. అనుకున్నాను కొంప ఉంచాడు మహాన్ గావుడు అంటాడు. అలా మూడు రోజులు శరణు వీడిన రాతుంటే రాముడు ఈ శరణు శాపమానయ సౌమిత్రే శరాం శాతీ యోపమాన్ సముద్రం శోషయిత్యామి పద్మ్యామ్ యాంతు ప్లవంగమా కోపమొచ్చ రాయిస్తాడు. ధను బానాలు తీసుకొని రా సముద్రాన్ని ఇంకింప చేస్తాను వాళ్ళందరూ నడుచుకుంటూ పోండి సముద్రం లేదు వాళ్ళది లేదు పద. ఏంటి ఇది ఏంటి ఇది. బాగా మురిస్తే కదా అంతే ఏం లేదు రమ్మ దొర్లేదు ఏం లేదు. అబ్బాయి తీసుకొని వచ్చాడు. అందుకే రోజంతో కొంచెం కనుగొమ్మ ముడి వేస్తేనే వాడు కాదు సంభ్రాంత నక్ర మకరః. సముద్రం లోపల ఉన్న ముసళ్ళు తిమింగిలాలు వాడి మాడిపోయాయి. అలాంటి మహానుభావుడు భయగీర్ణ ఘోష భయంతో కూడా కాస్త ఎక్కువ చేసి సింధువు శిరసి అరసనం పరుష్య రూపీ పాదారవింద ఉపగమ్య ఆ భాష ఈ సముద్రుడు పురమాల నవెన్ని కొని వచ్చి అతనికి అర్పించి అతనితో నత్వాం వయం జడతీయః అనువిదాము భూమన్ మహానుభావా మీం జడ మందబుద్ధురము మాకు నీ ప్రతాపం.

ఎలా తెలుస్తుంది కూటస్తం ఆదిపురుషం జగతామదీచమ్ యు పరమాత్మవు జగన్నాథుడవు కూటస్తుడవు ఆదిపురుషవు యత్తత్వతః అసురగణాః తయతః ప్రజేశాః మన్యోత్య భూతపతయః సభవాన్ గుణేశః దేవతలు సత్వం తోటి, రజస్సు తోటి ప్రజాపతులు, తమస్సు నుంచి భూరిపతయా భూత భూతాలన్నీ కూడా తమస్సు తోని పుడతాయి. భవాన్ గుణేశః కామం ప్రయాభిజహి ఇశ్రవతః. నాయనా వెళ్ళు నేను వార నియాస్పర చేస్తానని. అయ్యో వెళ్ళు పవనాసురుని చంపు త్రైలోక్య రావణ వివాప్నహి వీర పత్రి నీ భార్యను నీకు పొందు పత్రిహి సేతుం నాలో సేతువును బంధించవయ్యా అయ్యో ఎందుకు? ఏ ఇశో వితత్యే నీ కీర్తి పెరగడానికి ఎందుకు అలా నువ్వు పోవచ్చు సందరాన్ని సైన్యం కూడా పోతుంది పెద్ద సందరం లెక్క కాదు వాళ్ళకి కానీ సామాన్య మానవుడు లాగానే అన్ని మర్యాదలు పాటించిన మహానుభావులని తీర్చి నేను కూడా ఆగుతాను. అలాంటి కీర్తి వ్యాపించడానికి సేతువును కట్టి గాయంతి దిగ్విజయ యముపేత్య భూపాః సేతు బంధం ఒకటి రావణ విజయం రెండు ఈ రెండు విజయ గాథలను అందరూ గానం చేస్తారు. అందులో పద్వోదదౌ రఘుపతి వివిధాద్రి కూటైహి సేతుం కపీంద్ర కరకాంపిత బూరుహాన్వైహి వానరుల చేతుల చేత తీసుకొచ్చి చెట్లు బుట్టలు ఇలాంటి వాటితోటి సేతువును కట్టి సుగ్రీవ నీల హన్వత్క్రౌంఖైహి అనేకైహి లంకాం విభీషణ దృశ్య ఆ విషదు అగ్ర దగ్ధాం విషదగ్ర దగ్ధాం అది ముందే కారిపోయిన లంకను విభీషణుడితో కరిచి చేరాడు అంటున్నారు. సుందరంగా అయిపోయింది. ఒక ఆగ్రా దగ్ సా సుందరంగా అయిపోయింది. ఎందుకు పోతావ్ రామాయణం పుట్టుకుంటేనే కాదనదు ముందరి తాగలదు. ఓ పేరు గుండెనే ఓ పేరు బిడ్డ కాదు. ఏ భాగం పోవద్దు ఏం చేద్దాం అని అగ్రదగ్ధ అంటే సుందరంగా లేకు. అరమంతుడు వెళ్ళాడు చూశాడు మాట్లాడాడు కాచాడు వచ్చాడు అన్నమాట. ఇలా అంటే ఋషులు అలా మాట్లాడుతారు ఒక మాట ఇలా అగ్రదగ్ధం సా వానరేంద్ర పరుద్ధ విహార కోసతి ద్వార గోపుర. తదేవర దీప జంకా నిర్భద్యమాన విజ్ఞ ద్విజ హేతు కుంభ సుంఘాతకా గజ కులైహి.

శ్రీ నీవ పూర్ణ ఏనుగుల గుంపుతో సరస్సు అల్లకల్లోలమైనట్టుగా వాళ్ళ సైన్యంతో లంక గోపురములు అట్టాలకములు అలాగే గుహాలు అంతఃపురాలు ద్వార గోపుర ఆ వలభి వితంక నిర్భద్యమా రుజనధ్వజ హేమ కుంభ శృంగాటక అన్ని గోపురాలు అన్ని భవనాలు అన్ని ప్రాకారాలు సరోవరాలు తోటలు ఇవన్నీ కూడా నిర్భద్యమానం. భంగం చేయబడ్డాయి. ఎలాగైతే గజపుల ఈ రక్షిని ఏనుగుల గుంపుతో సరస్సు అల్ల కల్లోలమైనట్టు లంక అల్ల కల్లోలమైపోయింది. రక్షపతిహి సర్వలోక్య నికుంభ కుంభ దుమ్ర దున్ముఖ సురాంత కదాంత కాళి అని ఒక లోక వాళ్ళందరి పేరు వచ్చింది. ఆ వారు కదా అది చూసి రావణాసురుడు నికుంభ కుంభ ధూమ్రాక్ష దుర్ముఖ సురాంత అంటే దేవాంతకుడు అలాగే నరాంతకుడు అలాగే పుత్ర పుత్రం ప్రహస్తమతికాయ వికంపనాదిర్ సర్వానుగాన్ సమహినోత్ అథ కుంభకర్ణం ఆ దాన్ని పంపాడు కాకుండా చివరికి రహస్తుడు అయిన తర్వాత తా తా ముడి అంటే తాను వీడే అనుకోండి మా వారితో చెప్పలేదు ఇలా తాను రాముడి చేత ఓడిపోయిన తరువాతే ఇక నా వల్ల కాదురా బాబు అని కుంభగణ నుండి ఎక్కారు. ముంబకానుడి ఏ జరిగింది అది జరిగింది అన్నారు. చెప్పారు అందరూ. సవర వచ్చేసరికి ఎవరో నాడు ఎవరో ఉద్యోగి కూడా ఎవరో ఒకరు ఉన్నారు మకరాక్షరి ఎవరో ఒకరు ఉన్నారు. ముబ్బి ఉన్నారు అంతే అన్నారు. ఎంత గొప్పోళ్ళు రా మీరు లంక మొత్తంలో ఇప్పుడు ఎవరూ లేకుండా చేశారు కదా, స్త్రీ బాల వృద్ధావశేషి సామం ఇప్పుడు లంకలో ఎవరు ఉన్నారు అంటే స్త్రీలు బాలులు వృద్ధులు ముగ్గురు ఉన్నారు ఎవరూ లేకుండా చేశారు. నా నా సుడు స్త్రీ నుందషి సుబారులు టైం లేదా ఎందుకు స్త్రీ అంటే దాక్కున్నాడు నువ్వు. కొమ్మటి పారిపోయాడు నువ్వు. రాముడు బతుకు పోరా అంటే పోయి సమాజంగా పోయి దాక్కున్నాడు చూడు నన్ను దేవి ఎవరే నువ్వు స్త్రీ.

ఇంత జరుగుతున్నా చెప్పకుండా సలా ఏ గుణం ఉన్నాడే ఇంద్రజిత్తు వారు బాలుడు. పిల్లలు అంతే తెలియదు. మరి ఇద్దరు అవుతుంటే పడుకున్నారు ముసలోళ్ళు అగనే ఊరుతున్నారు. లంకలో ముగ్గురే ఉన్నారు స్త్రీ బాల ఊరుతుంది. అది వ్యాఖ్యానం రావణ ఇంద్ర కుంభకర్ణ అంటాడు. గోవిందరాజే ఎవరయ్యా శ్రీబాబు రావణ కుంభకర్ణ. ఇంత బతుకు బతికి రావణాసురుడు గుమ్మగాడులతో ఆడదానం అనిపించుకున్నాడు. నువ్వేం పోవాలి మనం అన్నం కదా నువ్వేం పోవాలి అంటారు కదా ఆ మాట అంటాడు. అది అంటేనే కోపం వచ్చింది రావణాసురునికి. అయితే చెయ్యి లేకుంటే పో నేనే పోతాను అన్నాడు. తమ్ముడు వల్లే అయిపోయాను. గతంతు నాను సోచింతి గతంతు గతమిరివరి. జరిగిందని గురించి మళ్ళీ ఎందుకు ఆలోచిస్తారు జరిగింది జరిగిందయ్యా. తప్పో ఒప్పో తెలుసో తెలియదో ఆ బహవా ఏమో ఏదో చెప్పాను. దా కొడుకుని కూర్చుని మళ్ళీ అయిపోయాను. నా నమే నీకు ఏమన్నా ప్రేమ, రుగాగం, భక్తి ఉంటే విద్దానికి పో. లేదు నేనే పోతాను. అమ్మ ఆవిడకి కోపం వచ్చేసింది అనుకోని మళ్ళా మహారాజా అలా అంటాడు. బంధువు కాదు నేను ఎవరి ధర్మాన్ని చెప్పాను. నేను బతుకున్నంతవరకు నువ్వు విచ్చా విచ్చా పోవట్లేదు నా పని. నన్ను చంపితే నేను కొట్టేది రాముడు. నువ్వు నేను వెళ్తున్నాను నన్ను చూస్తేనే సత్తా రావాలి అని ఎక్కడ చెప్పాలి పో. కాబట్టి ఇలాంటి వారందరినీ అవలీలగా సంహరించినటువంటి మహానుభావుడు అరువానుగా సమహినోదత కుంభకర్ణం తాం వ్యాకుతాన కృతనాం అశిశూల శాప ప్రాకర్తి శక్తి శరతోమర కడ్గ దుర్గాం సుగ్వీవ లక్ష్మణ మరుత్సుత గంధమాద నీలాంగ దత్త పనతాదిభిహి అన్వితః అగాత్. తాత సైన్యం యొక్క పేర్లు కొద్దిగా చెప్పాడు. వానరుల్లో సుగ్రీవ, లక్ష్మణ, మరుత్సుత అంటే హనుమంతుడు, గంధమాద, నీల, అంగద. వృక్ష అంటే లాంబవంతుడు పనతాదిభిహి అన్వితః వీరందరితో కలిసి ఇతను యుద్ధానికి వెళ్ళాడు తేనీ కపాః రఘుపతి అలచిత్య సర్వే ద్వంద్వం మరూథః ఇభ పత్తి రథాశ్వ యోధై అశ్వబలం గజబలం రథబలం ఫలాతిబలం. నాలుగు బలాలతోటి రాక్షసులు దండెత్తి వచ్చారు. యజ్ఞుహు ద్రుమై గిరిగదేషుభి అంగదాధ్యా సీతాభిమర్ష హతమంగర రావణేశా.

రాక్షసులు శక్తి సూలాన్ని స్వీమించారు ఏదో ఆయుధాలు తీసుకొని వచ్చారు. వీడు ఏమన్నా చెబుతున్నావ్ అనుకో తగిన అంటే చెట్లు పుట్టలు. అది ఇష్టం వీడు మొదలు పెట్టి వాడు వాడు గారు చెప్తారు మనకు హనుమంతుడు పాపం నా నా నా అంట కూడా ఉన్నాడు. నా అంట కూడా అంటే కొడుకే రావణేశ్వరుడి కొడుకే అక్షయ కుమాని కంటే అన్న. చాలా మహాబల వాడు. వాడు గుర్రం పెట్టుకొని వచ్చాడు వాడు. ఇదిలో ఒక కరుగ ఉంది. వాడు చూసే రమ్మ దొరుకుతాడు అంత భయంకరమైన కరుగ. నా నా అభిభవ్య చదివించాను. ఎవడికి దొరకడు ఎవడు పని ఎవడు చంపలేడు అది బాగిపోతున్నాడు. హనుమంతుడు అమా వచ్చి వచ్చే దినము చెప్పాడు నీకు అర్థం కాదు చూద్దాం అని. వాడు కత్తితో కొడితే ఎందుకు అర్థం కాదు అంటే కత్తితో కొడుతున్నాడు ఎట్లా ఏం లేదు. సరే అక్కడే కాదు లేవరు రా నన్ను కొట్టే పోతే అక్కడ ఒక దినము రా అంటాడు హనుమంతుడు. దాని వాడి గుడ్డ కనపడుతుంది. వాడు వాడి గుడ్డ మొత్తం నేరే కనిపించాడు ఇంకేముంది నీకు నా లంట కూడా పోయాడురా అని. దేవా అంట కూడా వస్తే వాడిని తట్టి ఉంచుకొని తలకాయ కొచ్చిపోతాడు. ఎడ తంపేవురా అంటే ఆయన మారే ఇచ్చాడు అన్నాడు. చంపమని వారే ఆయన ఇచ్చాడు నేను ఏం చేయాలి అని చెప్పాడు బాబు అంటాడు. బాబు అంటాడు ఎవరా ఎడ తంపేవురా వాడు బాగా అబ్బే ఏం చేయలేదండి వారే ఆయన ఇచ్చాడు చంపమని. రండి మాకు అలవాటే ఇది వీళ్ళందరూ ఆ పేరు తెచ్చుకోను వాళ్ళు. నేను లక్క లాగా నిప్పి మళ్ళీ నిప్పించి కారుతాం అన్నారు ఇప్పుడు రా నిప్పి ఇక్కడ నా దగ్గర కారుతాం అన్నారు. కదా. ఇప్పుడు ఎవరి చేత నా అమ్మ దానికి తోక వాడే పెట్టారు. అప్పుడు వస్తే నిప్పించి కాలం అన్నారు లాంటి వాళ్ళు ఇప్పుడు ఇసురు కట్టి ఇస్తాం పో అన్నారు ఎందుకు పోవాలండి అని. రాముడు ఒకటే నవ్వు ఇప్పుడు బాగున్నాడు రా చూస్తే ఇలా అంటే బాగుంటాడు. అంటే అంత అవలీలగా మనతోటి ప్రశ్నే లేదు ఇలాంటి వారందరి చేత. సుర్గీవ లక్ష్మణ మరుస్తుత గంధమాద నీలాంగ దత్తప ఫనసాదివి అనీసః అగాత్కేని కపా రఘుపత విపత్య సర్వే ద్వంద్వం వరూదం ఇభ పత్తి రథాస్వ యోధైహి చతురంగ బలాలతో వారంతా ద్వంద్వ యుద్ధం చేశారు. ఎవరు వాళ్ళంతా అంటే రావణాసురుడి సైన్యం. ఎలాంటి రావణాసురుడి సైన్యము? అమంగరుడైన రావణాసురుడి సైన్యం. అమంగరుడా? ఎందుకయ్యా? అంటే పరభార్యను హరించడం వల్ల అమంగరుడైన రావణాసురుడి సైన్యం.

అంటే సగం చచ్చిన వాళ్ళు పూర్తి చచ్చారు అన్నమాట. సీతను దొంగతనం చేశాడు, వాళ్ళు సగం చచ్చారు. అదే అంటుంది సీతమ్మ ధార చౌర్యం త్వయా కృతం మల్లా వీరుడు అంటావేందిరా నువ్వు. దొంగతనం చేశావు. దొంగతనం చేశావు అంటేనే మా రామరాడు భయపడ్డాడు అయిపోయింది. ఇక నువ్వు చూడడం ఏంటి? చూడడానికి ఏం చేయాలి ఎదురుగా రావాలి మా వారు పక్కన ఉన్నప్పుడు రావొద్దు ఇది. యుద్ధం చేసి మా రామలస్వాని ఇద్దరిని ఓడించి దాన్ని చూసేకపోతే అప్పుడు ఆ నువ్వు వీరు ఒప్పుకునేవాడివి. మహావీరులమేమో అందరికీ గొప్పలు చెప్పుకున్నావు తొందర తనం చేశావు. వీరుడా దొండవు తొందరకు మరియ ఏంటి ఇంకా. కాబట్టి దొంగతనం చేయాలంటేనే నేను రాముడిని చంపలేనని ఒప్పుకున్నట్టు అయింది ఇదే తెలిసి సగం నువ్వే చడిచావు ఇంకా వేరే ఏం చెప్పాలి అందుకే దారాపి మరిచ హతమంగళ రావణేశాలు పర భార్యను హరించడం వల్ల అన్ని శుభాలు తొలగిపోయాయి. శుభాలన్నీ తొలగిన రావణాకురుని సైన్యాన్ని. తలం చెప్పిన వాళ్ళు ఉన్నారన్నమాట. పెద్ద కష్టమే లేదు వారే సంపుకున్నారు అందరితో ఆయన్ని మిగిలిన పనికాత వీళ్ళు పూర్తి చేశారన్నమాట. హతమంగర రావణేశాన్ రక్షపతిహి స్వబల నక్షమష్టి భవేశ్య వృత్త ఆరుత్యయానకం హదాబ్జదార రామం స్పష్టం దనే యువతి మాతల్లో పని దేవి వ్రాజమాన ఆహనతో విజితైహి క్షురప్రైహి చివరికి ఎట్లో గసపడితే రావణాసురుడు పదం తీసుకొని సైన్యులతో యుద్ధానికి వచ్చాడు మరణాన్ని దగ్గర లేదు వాడు అక్కడ ఉన్నారు వధం మీద ఉన్నవాడితో కింద ఉన్నవాడు యుద్ధం చేయటం ధర్మం కాదు. వారికి ఆ ధర్మం తెలియదు. న్యాయం వధం చేయటం అవునా? యుద్ధం చేసినప్పుడు వధం ఇచ్చి న్యాయం రామని చెప్పాలి. అంత ఔదాత్యం మన దగ్గర లేదు. అందుకే ఇంద్రుడు తన రథ అని పంపిడు. మా తల్లికి అయినా నువ్వు వెళ్ళు కాలేజ్ దిద్ది రామ చెద్దు అని అరుష్ట దేవుడు అని అవుతుంది. ఇందురితో ఇవ్వబడిన రథాన్ని తీసుకొని అధిరోగించి రాముడు వారితోటి పౌరాసనంతోటి యుద్ధం చేశాడు. విభ్రాజమాన మహానైతైత్సుర ప్రయీ రామస్తమాహ పురుషాద పురీజ జన్న కాంతాసమష్టమసతాపపుతాస్.

సబత్తి కుక్కలాగా దొంగతనంగా ఎవరు లేనప్పుడు ఒంటిగా తీసుకొని వస్తావురా. నువ్వే వీరుడవురా బాబు. అందుకే ఏం పిలిచాడు రాముడు పురుషాద పురీష అన్నాడు. అంటే నీచ రాక్షస. ఇది కొంచెం మర్యాదగా మారేది మర్యాదగా మారేది అనమా అది కాదు పురుషాద అంటే రాక్షసులు పురీష అంటే మలము అని రాక్షసుల మలము అని అంటారు ఆ మలాన్ని పురీషము అంటాం అంటే అంతా అసఖ్యాన్ని కలిగించేవాడా పురుషాద పురీషయన్నః కాంతా సమష్టం అసతాపవృతా శ్వవతతే నీవు దగ్గర అయినప్పుడు భర్త దగ్గర లేనప్పుడు భార్యను అంటే యజమాని ఇంట్లో లేనప్పుడు వస్తూ ఎవరు తీసుకొస్తారు తల్లో పడిపోయి కుక్కల్లాత్తకు కదా నీవు కూడా కుక్కలాగా దొంగతనంగా యజమాని లేనప్పుడు నా భార్యను తీసుకొని వచ్చావు. ఎందువల్ల త్యక్త త్రపత్య సిగ్గు విడిచి ఫలమధ్య జుగుప్సితస్య యక్ష్యామి కా ఇవా కర్తుహు అరంధ్య వీర్యః ఇలాంటి పనికి ఇప్పుడు నేను ఫలం ఇవ్వడానికి వచ్చాను. నువ్వు మాత్రం ఇస్తావా ఫలాన్ని? చేసిన పనికి ఫలం ఇచ్చేది ఎవరు న్యాయంగా? కాలం ఇస్తుంది. కదా? మనం మంచి చేసినా చెడు చేసినా ఎవరు ఇస్తారు? కారం బాలేదు అంటే ఏమర్థం? మనము అప్పుడెప్పుడో చేసిన బదలు ఇప్పుడు ఇస్తుంది. కానీ అంటే దానికి మొత్తం నోటు ఉంటుంది. పాసుపు దాని దగ్గర ఉంటుంది అన్నమాట. ఆ ఇప్పుడు ఏది రావాలి అది కారం ఇవ్వాలి. అలంగవీర్యః కార్యః కాలః. ఎవరి చేత ఓడింపరాని ఓడింపలేని కాలము ఎలాగైతే కర్త యొక్క కర్మఫలాన్ని ఇవ్వటానికి సరిపోతుందో నేను కూడా నీ కర్మఫలాన్ని ఇవ్వడానికి అలా వచ్చాను.

అంటే నేనే కాలోహం అని చెప్తాడు. కాలోహం ఇట్లా గీతలు కాబట్టి నేను కాలోహం చేయడానికి ఇలా చేసి ఏవం క్షిపం ధనుటి సంధిత ముత్తదద్య బాణం తవజ్ర వివ తదు హృదయం నివ్య ఇలా చెప్పి ప్రతిజ్ఞ చేసి అతని భజనలో సత్రాన్ని వదిలేయడు అది హృదయాన్ని వేలించి శ్వాసకు వమన్ తచముఖైహి నవదత్ విమానాతః వేడిజర్వతీయనే సుకృతివరస్తి. వారంతో కొట్టబడి 20, 10 కదా, 10 నోళ్ల నుండి రక్తాన్ని వమనం చేసుకుంటూ కింద పడిపోయాడు. అతని మీద ప్రేమ ఉన్న వాళ్ళందరూ. ఆహా అని ఆహా తరం చేశారు జనే సుకృతీవ రిక్తః దరిద్రుడు. దరిద్రుడు పుణ్యములు తీసుకుంటే అతని పుణ్యాన్ని గుర్తించి భక్తులు ఎలా ఆక్రోశిస్తారో ఉన్నాయా? వీడు శ్రీమంతుడు అంటే పాపి. పాపిని పాపి బంధువులు అయ్యో అయ్యో అన్నారు. పుణ్యాత్ముని పుణ్యాత్ముని బంధువులు అన్నట్టుగా అది ఉపమాని. పుణ్యాత్ముని బంధువులు అంటే వాళ్ళు దరిద్రుడే. దాని సుకృతి పుణ్యాత్ముడు. పుణ్యాత్ముడు కాబట్టే దరిద్రుడు అవుతాడు. నేను చెప్పుకున్నా కదా విధి నవమి చెప్పుకున్నా. దరిద్రుడైనా సరే పుణ్యాత్ముడు కాబట్టి అతని చుట్టూ అతని వారు ఎలా ఉంటారో. ఇప్పుడు పాపి అయినా సరే నాకు డబ్బులు ఇస్తారురా అంటావు నంబరాదు అని చాలా మంది రావణ సున్ని వెంట అని చెప్పమంటాం కదా అలా తిరుగుతున్నారు తిరిగారట అలా సుకృతి వదక్తి రిక్తః తతో నిష్కర్ణే లంకాయాయ రుధాన్య సలకృతః వందోదర్యాత్మం తస్మిం రుదత్యః ఉపాద్రవన్ ఇలా రావణాసురుడు మరణించిన తరువాత ఆ విషయాన్ని దూతలు మహావేగంగా పరిగెత్తుకొని వెళ్లి మందోదరికి చెప్పారు. స్వాన్ స్వాన్ బంధున్ పరిస్వజ్య లక్ష్మణేషు విదర్చితాన్ స్వదుహు సుస్వరం దీనాం ఘ్రంత్య ఆత్మానమాత్మనా

రావణాసురుడే కాదు ఆ యుద్ధంలో సారం చనిపోయి ఉంటారు కదా యుద్ధం అయిపోయింది కాబట్టి వాళ్ళు వెళ్ళిపోయారు యుద్ధం ఎక్కడ ఇక రావణాసురుడు వదిలిపడి చన్లేదు ఇక యుద్ధం ఆగిపోయింది కాబట్టి అందరూ అప్పుడు వచ్చారు ధరణంగా ఎందుకు స్వాను స్వాను బంధువున్ తమ తమ వారిని ఎత్తుకొని మనం తీసుకొని పోవద్దు యుద్ధ కాలంలో మరణిస్తే యుద్ధంలో మరణించిన వారికి ఆశవస్యం ఉండదు. ఐదు రోజులు ఉండాలి అది వాళ్ళు ఉంటే ఒళ్ళు జంగేస్తారు పిల్లలు బంధువు లేరు. యుద్ధే మృతస్య నాశ ఉజం నా దగ్ధస్య అంటారు. తనకు తాను ఒళ్ళు కొందరు ఒళ్ళు కాల్చుకుంటారు కదా చనిపోలేరు. తనకు తాను కాల్చుకుని దచ్చే వారికి ఆ ఉజం లేదు. అది కూడా అది కూడా కాదు కర్మ చేయకూడదు. ఆత్మహత్య చేసుకున్న వారిని కర్మ చేయకూడదు అని చెప్పారు. అంటే అర్ధము సాపం ఇంకోటి లేదు వారి గమ చెప్పి పాపం అది శాస్త్రం. కూడా పాపం ఆ అర్ధము చంపే వారిని పాపం అదే ఉంది. అవసరం లేదు కదా? శోక్షం ఆ శోక్షం లేదు. యుద్ధంలో జరిగిపోతే ఆ శోక్షం లేదు. అందువల్ల. కాబట్టి మందోదరి అసమం స్వాను స్వాను బంధువుల పరిశ్రమి వారి వారి బంధువుల వారు తీసుకొని అలా లక్ష్మణేషుభిదర్చితాన్ రావణాసురుని బంధువులందరూ అటు ఉండు అంటాడు. రావణాసురుడిని రావణాసురు దైన్యంతో పంపుకున్నారు. ఇది నీ భారం అది నాకు. ఇబ్బంది కాదు అతికాయ ఎవరు చంపారు చెప్పండి. ఇంతే చెప్తాను. అలాగే మన వాళ్ళు ఎవరు ఆ మగరాక్షుడు. దేవాంతరం విరంగదారే రావణాసురుని బంధువులు అంటే రక్షరులు అంటారు. రావణాసురుడు ఆ వర్గం ఫస్ట్ గా అడిగినంత రాముడు సెకండ్ గా అడిగినంత రక్షరులు. లక్ష్మణేషు విరర్జితా అంటున్నారు. లక్ష్మణ స్వామి బాణములతో చనిపోయిన బంధువులందరిని. బంధువులు చనిపోయారు. అలా రుజుహు సుస్వరం దీనాం గ్రంత్యః ఆత్మాన తన తాము అరిచేస్తో కొట్టుకుంటూ వస్తు స్థలాన్ని వరుహా హతాస్మ వయం నాగా. లోక రావణ రావణ కమ్యాయ చరణములం కాతద్విహీన పరాద్భుత రావణ అయ్యో నాయనా ఏమంటున్నాడు లోక రావణ లోకాన్ని మొత్తంగా ఇప్పించిన వాడు వాడు

అందుకే వాడి పేరు రావణ అనే పేరు వాడు. అదే పేరు చెప్పి పేరు నాకు మాత్రం ఏం లేదు బిరుదు వచ్చింది కదా ఓ రావణ చెప్తున్నాడు. ఏమో. మేము చనిపోయాం నువ్వు కాదు. ఇప్పుడు నువ్వు చచ్చావంటే మనం దిక్కే అవ్వదు. మేము కానీ అనాథలు కానీ ఎవరి శరణు వేడాలి గమ్యా శరణం లంకా త్వద్విహీనా పరాద్బితా ఇతరుల చేత ఆశ ఉండు అనేటువంటి లంకా నగరం. నీవు లేనప్పుడు ఎవరిని శరణు వేడాలి నైవం వేద మహాభాగ భవాన్ కామకు సంకత నీవు ఎంత కామకుడవురా ఇంత అవుతుంది అనుకున్నావా రాత్రి మనం తీసుకొని వచ్చి అశోక వందనం తిరిగి కూర్చోబెట్టి అమేయం ఈమె రాత్రి ఎందుకు లంకకు వచ్చేసింది ఇక ఇంకో రకాలు అంటావ్. పోరాడు రాలేదు. వచ్చేవాడు దేవతలు. వాన మీద అంటే హల వానే వస్తాడు. ఈతనా తీస్తే చాలా జంతువు వేశాడు. దాని పరిచయం ఎవరికి ఎవరికి అందుకే అంటారు కమ్యాయాత్ నైవం వేయ మహా భార్గవ భవాన్ కామవచనం కదా ఈ విషయం తెలుసుకోలేకపోయావు కామ తత్వలో ఈ విషయాన్ని తెలుసుకోలేకపోయావు తేజోనుభావం సీతాయా యేన నీతః దచామి మా నీవు ఎంతటి కాముకుడవో తెలుసుకోలేకపోయావు. పోనీ అది తెలుసుకోకున్నా తేజోనుభావం సీతాయా. సీతమ్మ యొక్క పాతివ్రత్య ప్రభావమైనా తెలుసుకున్నావా? ఏవో మానవు సారియేనయ్యా. ఆయనకి వద్దు వచ్చే ఏంటి పరకరా. ప్రతిసారి ఇంద్రుడిని జయించాను ఇంద్రుడిని జయించాను నాకెవరు అడ్డం అండి చూడడానికి తెలుస్తాడు. ఇంద్రుడు నీకు గొప్ప. స్వామికి ఎందుకు తినకూడదు. ఎక్కడి వాళ్ళు? ఎంత చిన్న వాళ్ళు? అవును శ్యామ నొప్పి పోతాడు. అలాంటి వాడిని జన్మ జయించాను రాముడు రాముడిని రాముడిని ఎడ లేనా? రాముడు ఇంకా నా బాణం చూడలేదు అందుకు యుద్ధానికి వస్తున్నాడు. ఒకడు బాగా అంటాడు మాయ వాళ్ళు. ఇలా అతను అనుకుంటాడయ్యా. సరిపోలేదు. రావణాసుడికి ఇంకా బాణ వేస్తే ఎవ్వరు అందుకు ఇంత పని చేయాలని రాముడు అనుకోవచ్చు కదా. ఇది ఒక పోయింది అది ఒక పోయింది కదా.

వీరుడైనవాడు సాటి వీరునిలోని వీరత్వాన్ని గుర్తించగలడు. గుర్తించి గౌరవిస్తే లెక్క లేదు దేవి చేస్తే అంత లేదు. ఈ విధిలో నైవం వేద మహాభాగ పుత్తయితా విధవాలంక వయంచ పుల్వందనాది మమ్ములను విధవాలు చేసావు లంకను పతిరేడు కాబట్టి. దహ అయిపోయింది దేహః కృతోన్నం వృద్ధరాణాం ఆత్మా నరకహేతవే. ఈ శరీరాన్ని ఏం చేశారు? రావణాసురుడు మరి చనిపోయిన తర్వాత దహనం చేశారు అది వివరం కనుక్కోండి కానీ దహనం చేసే లోపే శరీరంలోని సాలాపాగాలను ఆయా పశురు మృగాలు తినేశాయి అంటారు, అందుకే చెప్తున్నారు దేహః కృతోన్నం వృద్ధరానాం గద్దలకు ఆహారం చేయబడింది ఆత్మ నరక హేతది అలా చనిపోయిన వాడికి అంత్యక్రియలు కాకముందు అంత్యక్రియలు లేకుండా. పశులు పశువులు వాసి తింటే అలాంటి వాడికి అంటే పశులు వసులు తినగా మిగిలిన శరీరము గల ఆత్మకు నడకం తప్పదు. అందుకే మన సంస్కారం చేసే అదే కారణం. అంత్య సంస్కారం చేస్తేనే వాడు ఉత్తమ వ్యక్తికి వెళ్తాడు. అది లేదు. అందుకే దేహ హృదయతో ఉన్న వృద్ధరా మా ఆత్మ నరక ఏకవే నిన్నేమో నరక నుడుచుకున్నావ్. నీవు శరీరాన్ని ఏదో గద్దలకి ఏదో ఇచ్చావు ఇది పరిస్థితి అని చెప్తున్నాడు. ఇలా శ్రీ సుఖ ఉవాచ స్వానాం విభీషణ శ్రీక్రే కోసలేంద్ర అనుమోదితః ఈ రీతిలో రాముని ఆజ్ఞ తీసుకొని విభీషణుడు. తన వారు తన వారు ఎవరెవరు చనిపోయారో వారందరికీ సర్పణాధుడు శ్రాద్ధాలు చేశాడు. ఎవరి ఆజ్ఞతోటి? రాముని ఆజ్ఞతోటి. మళ్ళీ నాయనం ఎందుకయ్యా అంటారా? ఎవరు రాజులంటకు? రాముడు అంటే గురే కాదు. చిత్తు రాజ్యంలోకి వెళ్లి ఆక్రమించిన తర్వాత వీడే రాదు కదా. అందుకే చెప్తున్నాడు అనజ ధదో నిసంగా శత్రుఘ్న సీతా తీర్థక మండలం అవిప్రదంగద సద్గం భయమం జన్మాక్షరీ నృపా ఇది కూడా మనకు ఇదేనా అయింది. హలో హలో హలో హలో టతో దదర్చ భగవాన్ అశోగ వనికాశ్రమే క్షామాం స్వవిరహ వ్యాధిం సుజుపారం మూల త్రొము స్వామిరా రావణ సంహారం జరిగిన తర్వాత స్వామిని రామచంద్రుడు సీతమ్మను చూశాడు. రామః ప్రియతమాం భార్యాం దీనాం వీక్ష అన్వకంపత ఆప్రసందర్శనాప్రాద వికాస దూరన్ ముఖ పంకజాత్ ఆరోప్య ఆరోప్యే యానం ప్రాకృధ్యాం హనుమర్జుతః ఇలా.

రావణ సంహారం అయిన తర్వాత సీతమ్మను తీసుకొని రమ్మని చెప్తే హనుమంతుడు విలిపిగిన హనుమంతుడు అందరి కడగాలను ఆ లదిలోకి తో పెట్టుకొని తీసుకొని వచ్చారు. ఇలా అందరి వెంకట వచనం అందువంటి సీతమ్మను అనుబద్ధ వివీధనాయ భగవాన్ దత్వా రథో గణేశతాం లంకామాయుష్య కల్పాంతం యయౌ. చీరణ వ్రతః పురీం తరువాత విభీషణుడికి లంకా రాజ్యాన్ని ఇచ్చి రాక్షస ఆధిపత్యాన్ని కూడా ఇచ్చేసి లంకాం ఆయుష్ట కల్పాంతం చేయౌ చీరణ వ్రతః పురీం ఇలా కల్పాంతం వరకు ఉండేటువంటి ఆయుష్యాన్ని ఇచ్చాడు ఎవరికి? విభీషణ విభీషణ అండి. అశ్వత్థామ, వరిహి, వ్యాసః, హనుమాంశ్చ, విభీషణః, రూపః, పరశురామశ్చ, సప్తయ్యే. చిరంజీవి ఎంత చిరంజీవి అంటే కలపాంత స్థాయి పొద్దున్నే లేచి వీడు తల్లుపు ఈ లోకం తల్లుపు అన్నాడు ఎందుకంటే కొన్నాడు నువ్వు కూడా చిరంజీవి అవుతావేమో అని మాట్లాడటం వల్ల ఈ విధిలో ఈ మహానుభావ విభీషణకి కల్పాంత స్థాయి కల్పాంతం వరనుంచి ప్రేయం వరకు ప్రేయం అంటే చిన్న ప్రేయం పెద్ద ప్రేయం. మా కల్ప మంటమే ఆ కల్ప అంత వరకు నీ ఆయుష్యం నీవు ఉంటుంది సంచా రాజ్యం నీకు ఉంటుంది అని చెప్పి రోజుమా ఆ తీర్ణ వ్రతః పురీం లంకా ఆయుష్య కల్పాంత ఏవు తీర్ణ వ్రతః పురీం అవకీర్యమానః పుసుమైహి లోకపాలా కృతైహి పడి ఉపగీయమాన జరితః చితదృత్యా విదుర్ముదాత్ ఇంద్రుడు అందరూ కూడా ఈ రామచంద్రుడు అయోధ్యానంగరానికి వస్తుంటే పూలు సల్లారు అలాగే కుసుమైహి లోకపాలైహి లోకపాలకులు బ్రహ్మాదులు కూడా అతని మీద పుష్పాలు సల్లారు ఉపగీయమాన చరితః అని చేస్తున్నంత వీళ్ళు గానం చేస్తూ ఉన్నారు ఉపగీయమాన చరితః చిత దుర్చాది విరుముద గోమూత్ర యావకం కృత్వా దాతరం వల్కలాంబరం ఇదే మనకి ఇవ్వదలుచుకున్నాం అని చెప్పాం జ్ఞాపకం అనుకుంటా రామచంద్రుడు.

ఆ నాయుడుని చంపి భరద్వాజ ఆశ్రమానికి వచ్చి అయ్యా వెళ్ళొస్తాము అనేటి భరద్వాజ నాయన ఒక్క పూట ఉండు విందు చేస్తాను మా విందు భుజించి వెళ్ళమని చెప్పాడు. భరతుడు వచ్చినప్పుడు భరతుడికి మొత్తం విందు చేసాడు. ఐవాయోధ్యాంగమిష్యామః నగమిష్యామ సంగటాన్. స్వస్తి రాఘవ యోగస్తు ఉచితమే అలాగే రామ సదా సుఖం చెప్తాడు కుశలం భరత శాస్తు రామ శాస్తు సదా సుఖం భరత్ బాబు ఇచ్చినటువంటి విందు భోజనాన్ని పూజించిన సైనికులు మేము అయోత్యకు పోము అడవికి పోము ఇద్దరే ఉంటాం వాళ్ళ అపరుణ్ణి విడగొండము అంత పెద్ద హిందు బిందువు ఇచ్చారు. ఒక్కొక్క సైనికుడిని సేవించడానికి ఐదుగురు, ఏడుగురు, ఎనిమిది మంది అప్సర క్షత్రియులు. మీరు అందరూ ధైర్యంగా కూర్చుంటారు భోజనం చేయడానికి. వడ్డించవలసిన పనిలేదు. బఫ్ఫే అప్పుడే ఉన్నట్టు. కానీ ఈ బఫ్ఫే కాదు నిలబడి అందరూ కూర్చున్నారు అనుకోండి. బఫ్ఫే అంటే ఏమిటంటే ప్రతి లైను పక్కన కాలువలు. మధ్యాహ్నం పాయసం కర్దమా ఒక కాలువ పాయసం కాలువ ఒకటి పప్పు కాలువ ఒకటి సాంబార్ కాలువ ఒకటి రసం కాలువ మొత్తం ముంచుకోవాలి పోసుకోవాలి తినించాలి. నీ ఇష్టం సుత్తి కాబట్టి అదురు మునుగడిపోయి దూక అని ఆరా చేయండి ఇక పాటేముంది అని కుల్యాన్ అసలు కుల్యాన్ అన్నాడు కారు ఏమి కాదు ప్రతి లైన్ కు కారు వడ్డించనవసరం లేదు బాధ లేదు ఆరా చేస్తే ఏం చేస్తారండి ఒక్క ఏడు మంది ఏడు గురు ఐదు గురు అక్షరసలు బట్టలు కడిగి వస్త్రాలు వేసి స్నానం పోసి కొళ్ళు నలుగు నలుగు అయి అంటాం కదా నలుగు పెట్టి స్నానం పోయించి ఆభరణాలు చదివింపచేసి వస్త్రాలు చదివింపచేసి భోజనాలు పెట్టించి తాంబూలం అందించి. అందుకే మనకు రామాయణం వాల్మీకి నమస్కారంగా భారతుడికి అంత సన్మానం చేశారు, రాముడు ఏమి చేయలేదు సందు మూలాకి పంపించారు. సీతారామ లక్ష్మణులు వస్తే అది పండ్లు గడ్డలు ఎట్టి తెప్పిపోయాను. అది రాముడు మీరు ఎక్కడ ఉండాలి అని చెప్పండి అంటే చిత్తగూడముని పోమన్నారు.

మరి ఇక్కడ ఉండమన్నాడు మరి అక్కడ అంటే అయ్యో అని నాకు దొరుకుతాయా వద్దు దగ్గర మరి ఇది దగ్గర ఇది ఇక్కడ ఉంటే అందరూ రోజు వస్తుంటే మనం ఏం పాగ ఏం చేస్తాం సరే అక్కడికి పో అదే భరద్వాజుడు భరతుడిని పిలిచి అదే భరద్వాదుడు ఇప్పుడు మళ్ళీ రాముడికి విందు చేశాడు. అయోధ్యకు వెళ్తున్నప్పుడు విందు చేశాడు, వస్తున్నప్పుడు చేయలేదు. రాజ ధర్మం ఉంది. ఋషుడు రాజుకు విందు చేయాలంటే వాడు రాజైతేనే చేయాలి. రాజ్యభ్రక్షుడికి చేయకూడదు. సైన్యం లేని వారికి చేయకూడదు. ముగ్గురే వచ్చారు. దాంట్లో ఎందుకు ముందుకు పోమన్నారు. అదే భరతుడు సైన్యం తీసుకోవచ్చు సైన్యం కాబట్టి ఇప్పుడు రాముడు సైన్యం కొట్టే వచ్చాడు ఒక సైన్యం రెండు సైన్యాలు వానల సైన్యం దాకదల సైన్యం కదా అందుకు తత్తని పోసిన తిప్పి విందు ఎప్పుడైనా చెప్పా అనుకుంటా విందు ఎప్పుడైనా కానీ పద్మపురాణంలో చెప్తాడు. రామాయణంలో చెప్పలేదు. రామాయణంలో విందు వింద అన్నాడు విందు పోయి అని చెప్పాడు అలా చెప్పలేదు మనకు హనుమంతుడిని పంపినట్టు చెప్తాడు రామాయణంలో. భరతుడు ఎలా ఉన్నాడో చూద్దా. ఎలా ఉన్నాడో అంటే 14 ఏళ్ళు పాలించాడు కదా. ఇప్పుడు రాముడు వస్తే అయ్యో నా రాజ్యం పోతుంది మళ్ళీ అన్నయ్యకు రాజ్యం ఇయ్యాలనా అని అనుకుంటున్నాడా? సంతోషంగా ఇద్దాం రాజ్యమే వరదుడికి కోరిక ఉంటే మాత్రం అతన్ని పాలించుకొని అరివింద అంటాను హనుమానుడికి అనుకోని రాను. హనుమంతుడు వెళ్ళిపోయిన తర్వాత విందు పోయిన పాటి చెప్పారు భగవాను గారు. వాడు త్వరగా వస్తాడు అనుకున్నాడు. వాల్మీకి ప్రకారం అలా వచ్చినట్టు చెప్పలేం వాల్మీకి వీళ్లే వెళ్ళారు. ప్రమణ అక్కడే ఉండి వరుదుని తో అన్ని మార్కలే ఎప్పుడు విమానం వస్తుంది ఆ విమానం వస్తుంది విమానం వస్తుంది విమానం వస్తుంది అంటే అందరూ వచ్చి ఆ నది వరకు వచ్చి చూశారు అదే విమానం కనపడలేదు. వరుదునికి ఒళ్ళు మండి కాపీ చిత్త వృత్తి నదే ఇదే అన్నాడు నేను కోసేదని మీరు చేసుకున్నారా అట్లా వద్ద వద్ద కొడుతున్నారు చెప్పమన్నారు. పేజీ చెప్తావు వచ్చి అంటే పోస్ట్ చేస్తారు. పోస్ట్ చేస్తే చెప్పేవా నిజంగా చెప్పేవా వస్తున్నాడా? అది అక్కడ కాదు. ఇక్కడ కాదా గోమూత్ర యావకం శృత్వా అంటారు. భరద్వాజ చెప్తాడు రాముడికి. భరతుడు నువ్వు అంటే ప్రాణం ఇస్తున్నాడు.

ఏం కోరుతున్నారో, రాజ్యం మీదో, రాజ్య భోగాల మీదో ఆశ పుడుతుందో ఏమో, శరీరానికి సుఖం కావాలని, భోగం కావాలని, సంతోషం కావాలని కోరిక పుడుతుందో ఏమో అని. ఓ చారెడు బియ్యపు బిందెలను గోమూత్రంలో ఉడిపించుకొని తింటున్నాడు అన్నాడు. గోమూత్రంలో వండిన అన్న తింటున్నాడు. కదా అన్నాడు. తినలేం అంటే చాలా తక్కువ తిందాం. అదే నాలుగు కూర వేరు సాంబార్ రసం పెడితే ఇంకో రెండు ముద్దలు లాగేస్తాం. బాగా తిన్నాం అప్పుడు నిద్ర వస్తుంది. నిద్ర వస్తుందంటే కింద పడి ఏం పోవు కదా మెత్తగా ఉండాలి నిద్ర వస్తుంది. ఇక వరుసగా లైన్ అంతా ఉంది కదా ఆ లైన్ అంతా వస్తుంది. కాబట్టి ఆహారాన్ని కంట్రోల్ చేయాలి అంటారు, కంట్రోల్ ఎలా కంట్రోల్? గోమూత్రంలో వండిన దాన్ని తింటున్నారు గోమూత్ర యావకం. అందులోనేమో రామయ్య అనేమో పంక దిగ్ధస్తు జటిలః భరతస్త్వాం నిరీక్షతే అన్నాడు. భరతుడు బురదలో కొట్టుకో తిరుగుతున్నాడయ్యా, బురదనే కొట్టుకోబోతున్నాడు. ఏం బురద? నీ కోసం ఏడ్చి ఏడ్చి ఏడ్చి కారిన కన్నీటి బురదలో పడి ఉన్నాడు అని. అర్థం ఒకటి. అయితే ఇక్కడ అక్కడ మనకు కొన్ని రహస్యాలు చెప్పలేదు. పాత్మంలో చెప్తారు. పాత్మ రామే సక్క చూడండి అధ్యాయం అర్థం కాదు. 50,000 రూపాయల రూపాయలకి పోయే రూపాయలకి పెట్టినా ఇబ్బంది ఏం లేదు. అంతే పెట్టిన అనుకోని నాకే రూపాయలకి పెట్టేద్దాం. హనుమంతుడు భరతుడి దగ్గరికి వెళ్లి తను కొని వస్తాడు విషయం తెలుసుకొని మరి రాముడు చెప్పాలి కదా మేము బయలుదేరే లోపు రావయ్యా అన్నాడు రాముడు మరి రాము వాడిని ఆజ్ఞ పాటించాలి కదా అప్పుడు ఇప్పటిదాకా సెల్ ఫోన్ ఉంటేనేమో భర్తలు బాగున్నారు రావయ్యా అని చెప్పేవాడు ఏం లేదయ్యా మరి ఆయనే రావయ్యా వచ్చేసాడు హర్మన్ వచ్చేసరికి అందరూ కూర్చొని భోజనం చేస్తున్నారు. నో వేకెన్సీ అంటాం కదా. ఆ రైన్ సైన్యం ఆ రైన్యం రాక సైన్యం కొచ్చే ఉంటుందండి. ఆ అంతా నిడిగిపోయింది. కూర్చోడానికి స్థలమే లేదు.

ఎక్కడ తింటాడు రాముడు చూడు. ఎవరో ఉండి నాయనా సెకండ్ బ్యాచింగ్ చేయాలి ఆగు అన్నాడు. మరి అంటే ఇంకేం చేస్తాం. రాముడు చూశాడు. హనుమంతుడు సెకండ్ బ్యాచింగ్ ఎవరో ఒప్పుకుంటాడు. రారా ఇంత రా అన్నాడు. అటు కూర్చోరా. తనకు ఆధ్యాయం ఉంది వేసుకొని నాటి రాములు కూర్చున్నారు ఇది ఎందుకు కూర్చున్నారు కూర్చున్నారు ఆధ్యాయం మధ్యకు తీరాడు దేవి పెట్టి గీత గీతి అది నీకు ఇది నాకు తినేది అని ఇదే సర్వస్వభూతః పరిశ్వంగః అంటే ఇది అని అన్నాడు. కౌగలించ కాదు పరిశ్వంగ పరివేచనం పరివేచనం పరివేచనం అంటాం చూడండి. ఇది పరిష్వంగం అంటే భోజన భోజనార్థ భాగ ప్రధానం పరిష్వంగః అని వ్యాఖ్యానం చేసింది. రాముడు గీత గీసినప్పటి నుంచే అరిటాకుకు మధ్యన గీత ఏర్పడింది. రెండవది ఇప్పటికి శ్రోత్రియులు కానీ తెలిసిన వారు ఎవరైనా కానీ అరిటాకుకు ఎదురు భాగంలో కూరగాయలు, చట్నీలు వద్దుంచుకోరు. అది కపి భాగం. ఆ భాగం కోతిది. అక్కడ పెట్టాలంటే మనం అయిపోతాం. సాంప్రదాయం కపిభాగం అని అవతల భాగాన్ని ఇవన్నీ ముందు భాగంలో వడ్డిస్తారు కానీ గీతకారు వడ్డించాలి అలా వడ్డించిన దాన్ని తినకూడదు అంటారు. ఇది భరద్వాజ అని ఇందులోనే చాలా మందికి తెలియదు రా రామాయణం చదువుతారా అది చదువుతారు కానీ ఈ రహస్యం కవి భాగం అని కానీ అది ఎట్లా ఏంటి కానీ తెలియదు. అందరం వచ్చింది కాబట్టి ఎలా నరుగు ఎలాగో రామ నాయమం పెట్టి ఒక రోజు ఆ రోజులో చాలు కదా మనం ఎంత రేపు పోవాలన్నా రాముడు పోనీయడు పట్టేస్తాడు ఈ రీతిలో మనకు ఆత్మసందర్శనాకి రాజ దేన రామ ప్రియతమాం గోమూత్ర యావకం ఎక్కడి పోయింది గోమూత్ర యావకం రామ ప్రియతమాం గోమూత్ర యావకం దృత్వా భర్తలంబరం మహాకారుణిపో తప్పి చిటిలం తండ్రి శయం భూమి మీద పడుకుంటున్నాడు జటాధారి అయ్యాడు గోమూత్ర యావకంతో ఉన్నాడు అనేటువంటి భరతుని వాక్తను విన్నాను.

రాముడు పరితపించి తనకు తాను పరితపించి బాధపడ్డాడు. రాములోచనం అని భరతలు కూడా తెలుసుకొని పౌర అమాత్య పురోహితైహి పాదుకే జరసింధ్యేశ్య రామం ప్రత్యుజ్యతః రాముడు ఇచ్చిన పాదాలను పాదుకాలం శిరస్సున పెట్టుకొని ఎదురు రాముడికి ఎదురు వేగాడు నంది గ్రామాత్ స్వతి విరాత్ గీత వాదిత్రని స్వరైహి బ్రహ్మ గోషేన జముహు పటర్భిహి బ్రహ్మ వాదిభి స్వర్ణ స్వర్ణ కచ్ఛ పతాకావి హేమై చిత్రధ్వజీ రథై సరస్వీ రుక్మతన్నానై బటై పురవ అంటే అనేకమైనటువంటి రాజలాంచనాలతో సైమిక మర్యాద క్షేత్రములు చామరములు మంగళవాన్యములు గుర్రములు ఏనుగులు రథములు ఇలాంటి వాటన్నిటితో కలిసి పణ్యాన్ నుత్యావ చానిత్య పాదయోహ యమదల్ ప్రేమున రక్లిన్న హృదయే క్షణః శరీరం కులకించింది కనులు ఆనంద భాష్పాలతోటి తడిచిపోయాడు ఆ కన్నీరుతో హృదయం తడిచిపోయింది లక్కిన్న హృదయ ఇంక్షర హృదయము తడిచింది చూపులు తడిచే కన్నులు తడిచే అలా రాముడి పాదాల మీద పడి కన్నటువంటి భరతుడిని దేవంతో రవచింద్రుడు తీసుకున్నాడు, దగ్గరికి ఆరంజనం చేసుకొని ఆశీర్వాద దౌర్భ్రాంచ స్నాపయన్ నేత్రదేహి జలైహి రాముడు కూడా భరతునికి స్నానం చేయించాడు. కరుణ విగ్రహం అంటారా నేత్రజైహి జలైహి కన్నీటి తోటి అతనికి స్నానం చేయించి రామః లక్ష్మణ సీతాభ్యాం విప్రేచ్యః యయృత తమాః తేభ్య స్వయం నమః చక్రే సీతాలక్ష్మణుడితో కలిసి అక్కడ ఉన్నటువంటి యోగ్యులైనటువంటి బ్రాహ్మణోత్తములకు నమస్కారం చేసి ప్రజల మీద తాను నమస్కరించబడి దులువంత ఉత్తరాసంగాన్ పతిం దీక్షతి రాగతం ఉత్తరా కోసరామాజేహి తిరంతా నిరుదురుముగా ఉత్తర ఉత్తర కోసర ప్రజలంతా కూడా మాలాలు వచ్చాడు, మాలాలు వచ్చాడు, ఆనందంతోటి పూలు, తేలాలు, సుగంధ ద్రవ్యాలు ఇవన్నీ మీద చల్లారు అలా పరిదుజ్జినటువంటి. తను మళ్ళీ తీసుకొని చామర వెలువ తోటి విభీషణ విభీషణ సుధీవంతులతో కలిసి తనుర్నిశంగా చత్రుఘ్నః సీతా తీర్థ జమండలం అవిబ్రధన్యదః సద్గం హైమంచ అంటే రామ పట్టాభిషేకాన్ని ఇంత మించి వర్ణిస్తున్నాడు.

కానీ ఎలా ఉంటాడు రాముడు అంటే విభేషణ చతుర్జీవ చతత్ చత్రం మరుత్సుతః హనుమంతుడు తెల్లని గొడుగు పట్టుకున్నాడు ధనుహు నిశంగ చతుర్ఘ్నః ధనువు అమ్రపదను చతుర్ఘ్నుడు సీత తీర్థ కమండలుం ఆ జలాన్ని సీతమ్మ తీసుకుంది అవిప్రదంగదహ ఖడ్గం అంగజుడు ఖడ్గాన్ని హైమం చర్మ అష్టరాన నృప అలాగే డాల అంట ధత్తి డాల అని అవి వాళ్ళు తీసుకున్నారు పుష్పకష్టా అంగతస్త్రిభి స్తుయమానస్య వందిభి పురుగ విమానంలో కూర్చున్నటువంటి రాముడు అందరి స్తోత్రాలను వింటూ వీరేయ భగవాన్ రాజన్ గ్రహైహి చంద్రైవోదితాః గ్రహార్భవునటువంటి చంద్రుడిలాగా ప్రకాశించాడు. ఇలా సోదరులందరూ అభినందిస్తుంటే సోత్సవాం ప్రావిశేతు పురి మహా ఉత్సవంతో రాముడు. అయోధ్య నగరాన్ని ప్రవేశించారు. ప్రవిత్య రాజభవనం గురుపత్నీహి సమాసరం రాజభవనానికి వెళ్లి గురువుల భార్యలను తన తండ్రులను గురువులను మిత్రులను చిన్నవారిని, పెద్దవారిని, పెద్దవారిని పూజించి చిన్నవారి చేత పూజలను పొందారు. ప్రత్య పూజయతు వైదేశీ లక్ష్మణ శైవ యదావతు సముపేయతు. లక్ష్మణుడు సీత కూడా యోధ్యావాసులు అంతః స్వస్థితిలో అత్తగా అత్తగాళ్ళకు నమస్కారం చేశారు. చిన్న వారి నమస్కారాలు పొందినారు. వాళ్ళు కూడా ఇలా పుత్రాన్ స్వమాతల స్థాసు ప్రాణాం స్వన్వైవోస్థితాః. పోయిన ప్రాణాలు తిరిగి మళ్ళీ వస్తే ఎంత ఆనందం ఉంటుందో తన పిల్లలు తిరిగి వచ్చినందుకు వాళ్ళందరూ కూడా అంతటి సంతోషాన్ని పొందినారు ఆరోగ్యానికి. అభ్యసింఛ ఎంత బాగా పైపోయి ఒడిలో కూర్చోబెట్టుకొని కన్నీరుతోటి వారిని తడుపుతూ స్నానం చేయి జటా విమ్ముత్య విలువదు అప్పుడు రాముడు తాను ఆనాడు నంది గ్రామంలో కడుక్కున్నటువంటి జటలను కాస్త విడిచి కులవృద్ధైస్తమం గురువు అభ్యసించత యసైవేంద్రం చతుస్సింధు జలాదిభిహి ఇంద్రుణ్ణి వసవో వాతో విధా అన్నాడు కదా వాల్మీకి దాన్నేం వదిలిపెట్టలేదు యా కూడా అదే ఉదాహరణ తీసుకున్నాడు. ఎలాగైతే వసువులు ఇంద్రుడిని అభిషేకం చేస్తారో అలా వశిష్టాదులు రాముడిని సముద్ర నాలుగు సముద్ర జలం తోటి అభిషేకం చేశారు జలాదివి ఏవ బుధశిర స్నానా సువాస స్వద్విరంకుతః స్వదంకుతహి సువాసోవి వ్రాత్రివియేయు. ఈ యోగ కోవిలా శిరస్నానము చేసి మంచి వస్త్రాలు, మంచి ఆభరణాలు, మంచి అలంకారాలు, కుక్కమాలలు ఇవన్నీ తీసుకొని ఇవన్నీ పరిగి ధరించి తమ్ములతో అందరితో కలిసి

అగ్రగీరాతనం శాస్త్ర ప్రణత్య ప్రసాదితః ఇలా తన సింహాత్మాన్ భరతుడు నమస్కారం అయ్యా మీ సింహాత్మాన్ మీరు అధిష్టించండి అని ప్రశ్ని అడిగి నమస్కారం చేసి అప్పుడు తన సింహాత్మాన్ నిశ్చయం తీసుకున్నాడు ప్రజాత ధర్మ జనతాః వర్ణాశ్రమ గుణానిమితా ప్రజలు కూడా రాముని యొక్క రాజ్యంలో ప్రజలందరూ ఎవరికి వారు తమకు తాముగానే తమ ధర్మాన్ని ఆకరించారు. రామత్యార్ఘే మనస్వినః నాభ్యహింసన్ పరస్పరం అంటారు వాల్మీకి. రాముని రాజ్యంలో ప్రజలు ఒక్కరు కొట్లాడుకోలేదు. అంటే ఏం చేతి పెట్టుకోలేదు. ఎందుకోసం? రాముడి కోసం. మేము కలగించుకుంటే రాముడు బాధపడతారు. అయ్యో మా ప్రజలు కొట్టారని అన్నారు. అయ్యో రాముడు ఏడుస్తారో ఏమో అనుకుంటారు కూడా. రాముడు బాధపడతారని పరస్పరం ఒకరినొకరు దూషించుకోలేదు, కలవించుకోలేదు. రాముడి మీద ప్రజలకు అంతటి అనురాగం ఉన్న మాట దాన్నే అంటారు రామరాజ్యం. రామరాజ్యం అంటే రాముడి సల్పాంగాన్ని కాదు రాముడిని ప్రజలు ఎంత బాగా చూసుకున్నారు రాజ్యం అంటే ప్రజలే. యుగో పితృవత్ రామః మేదిదే పితరం రాముడు కూడా తండ్రి లాగా పరిపాహించాడు. ప్రజలు కూడా రాముడిని తండ్రిగానే భావించారు. త్రేతాయాం వర్తమానాయం కాడః కృతతమో అభవత్. గొప్పదనం ఏమిటంటే ఇది త్రేతాయుగమైన రాముని పాదములో కృతయుగంగా ఉంది. అంటే ధర్మము నాలుగు పాదాలతో నడిచింది అన్నమాట. కృతసమోభవతు రామే రాజేన ధర్మజ్ఞే సర్వభూత సుఖావహే వనాని నద్యః గిరయః వర్కాని ద్వీపసింధవః సర్వే కామదుధాః ఆ వివరాలు చేసుకుంటే అరణ్యాలు కానీ, నదులు కానీ, పర్వతాలు కానీ, దీపాలు, సముద్రాలు అన్నీ అడిగిన వాటిని అడిగినట్టు వెంటనే ఇచ్చేవి. అరణ్యాలు మా ఫలానా పళ్ళు కావాలి అంటే మన కాపలో కొన్నట్టుగానే వివరం చేసుకోవచ్చు అన్నమాట. చెట్టు దగ్గర పోయి మాకు మాది మాది కూడా కావాలి మాకు మళ్ళీ ఇచ్చేస్తాం. చెట్టు ఎక్కడ కొనుక్కోవడం అన్నీ ఎండే చంపడం అన్నీ కామదుగా అడిగిన వాటిని ఇస్తాయి పర్వతాలు ఇస్తాయి నదులు ఇస్తాయి సముద్రాలు ఇస్తాయి అందుకే నాది వ్యాధి జరాద్రాని దుఃఖ శోక భయ శ్రమ మానసిక చింత కానీ వ్యాధులు, ముసలితనము, అలసత, దుఃఖము, శోకము, భయము అలాగే వాడిపోవడము, మృత్యువు. ఏవి అనిశ్చతా మృత్యువు నా ఆయుష్యం పూర్తి కాకుండా మృత్యువు కూడా అంటే అకాల మృత్యువు లేదు అన్నమాట. నాది రామే రాజన్య దోషయే.

ఏకపత్ని వ్రత సరా రాజరి చరిత స్తుతి ధర్మం దిభ్యుమై దియం శిక్షయన్ స్వయమాశ్రయతి మహాన్భావుడు ఏకపత్ని వ్రతాన్ని తీసుకొని గృహత ధర్మాన్ని ఎలా ఆచరించాలో తాను స్వయంగా ఆచరించి అందరికీ నేర్పాడు శిక్షయతు. శిక్షయన్ స్వయమాచరత్ ప్రజలకు నేర్పుతూ తాను ఆచరించారు. ప్రేముణ అనువృత్యా శీలేన ప్రక్రియావన తాపతి ధీయా క్రియా చ పావజ్ఞా భర్తు స్తీతా అహరతు మనః. ఈ తమ కూడా భర్త యొక్క మనస్సును హరించేసిందట. ఎలాగంటే ప్రేమతోటి, అనుర్జల దళం తోటి, శీలం తోటి, వినయంతో వంగి ధ్యీయా ప్రియా. బుద్ధి తోటి సిగ్గు తోటి అప్పుడప్పుడు బుద్ధి బలం ఉపయోగించాలి కదా ఇలా బుద్ధి బలం తోటి సిగ్గు బలం తోటి భావజ్ఞ భర్త యొక్క భావాన్ని తెలుసుకున్న సీతమ్మ ఆహరతు మనః భర్త యొక్క మనస్సును హరించినా అంటే వాళ్ళు అత్త వివేఖన్ తర్వాత సీతారాములు అన్యోన్యంగా ఉన్నారు అన్నమాట. ఇలా భగవానాత్మనాత్మానం రామ ఉత్తమ కల్పకై సరోభేయమయం దైవం ఈజే ఆచార్యవాన్ మకై రామచంద్రుడు అనేకమైనటువంటి. యజ్ఞములు చేశాడు. ఎలా ఆచార్యవాన్ అంటే గురువుగారితోటి అన్నమాట. వశిష్ట మహర్షితోటి యజ్ఞములు ఆచరించాడు. హోత్తే విచంప్రాచిన్ బ్రహ్మనేజ శ్రీనామ్ ప్రభుహు యజ్ఞం చేస్తే. రాజు యజ్ఞం చేస్తే తన రాజ్యం మొత్తాన్ని యజ్ఞం చేసిన వాళ్ళకి ఇవ్వాలి. కోతకు, ఉద్వ్యాతకు, అర్భరియు ఉన్నారు కదా బ్రహ్మ నలుగురికి ఇవ్వాలి. కథ వికాసం కానీ కోస్తే యధాత్ దిశం ప్రాచీం కోతకు తూర్పు దిక్కును. బ్రహ్మనే దక్షిణాం దిక్షం బ్రహ్మకు దక్షిణాదిక్కును అద్వార్యవే ప్రతి చింత్యా ప్రతి దిక్కును పశ్చిమాన అద్వార్యకు ఉదీచిను సామగాయ ఉద్గీతకు ఉదిరించే దిక్కు నుంచి ఆచార్యులు చేతాం ముగిలిన దాన్ని గురువు గారికి ఇచ్చేశారు యావతి భూతదంతర మన యుగం కృష్ణం బ్రాహ్మణుల ఒకటి నిస్పుహః వాళ్లకే చూపించారంటే ఆశలేని బ్రాహ్మణుడు యజమాని భూమి కడిగాలి అని. ఆశన వారు కాదు. అందుకే నిష్పకారం. ఆశలేని బ్రాహ్మణుడే సకర భూమండలాన్ని పరిపాలించదగినవాడు. వాడే యజమాని భూమికి అని ఆ వంతు ఇచ్చాడు.

ఇత్యయం తద అలంకార వాసోభ్యం అవచేపితః అప్పుడు అతనికి ఏమున్నాయి రాముని విశిష్టత కోర్చే ఒట్టి మీద బట్టలు ఉన్నాయి ఒట్టి మీద ఉన్న ఆభరణాలు ఉన్నాయి అది తప్ప ఏ నివాసం దానం ఇయ్యాలి వినియోగి అదే ఇలా సర్వత్వం ఇత్యేస్తే కదా ఇత్యయం దదలంకార వైదేకీ సౌమాంగల్య అవ శ్రీజీత వైదీతమ్మ కూడా ఒక మాంగల్యం మాత్రను విరుచుకొని తగ్గినవన్నీ ఆమె కూడా దానం చేసింది యవసేటిక తేదు బ్రహ్మ బ్రహ్మణ్య దేవస్య వాత్సల్యం వీక్షిత సంస్తుతం. బ్రాహ్మణుల మీద ఇంత ప్రీతి ఉన్నటువంటి బ్రాహ్మణ భక్తిని రాముని యొక్క భక్తి ఉన్నటువంటి వారంతా కూడా ప్రీతాః ప్రీతి చెంది క్రీణద్యః వాత్సల్యంతోటి కలిసిపోయి నమస్కారం మళ్ళీ భూమిని వారికే ఇచ్చి అయ్యా భూమి వాకెందుకయ్యా నీ పరిపాటిస్తాను అది నీ పని. మా పేరు పైపాన గారు శాంతి గుణ మాకెందుకు అది కూడా నాలా వద్దు అన్నారు పేరుకు ఏదో నాలుగు ఈయన తీసుకుంటాడు ఇదంతా మాకెందుకు అని మొత్తం పుట్టింది మళ్ళీ. కారు దారికే పలిత్య ప్రత్యత్వ అంటున్నారు చూడండి అప్రత్తంన త్వయా చిన్ను భగవన్ భువనేశ్వర ఎన్ను అంతర్ హృదయం నిశ్య తమో హంసి స్వరోచిశా అప్రత్తమ్ నహా త్వయా కిర్ను భగవన్ గువనేశ్వరా, అసలు నీవు మాకు ఏమి ఇవ్వలేదయ్యా, అన్నీ ఇచ్చావు మళ్ళీ ఎందుకు ఇస్తున్నావు? ఏమి ఇచ్చావంటే మోర్చం ఇచ్చింది నువ్వే కదా, జ్ఞానం ఇచ్చింది నువ్వే కదా, నీవే మా హృదయంలో ప్రవేశించి మా అజ్ఞానాన్నంతా పోగొడుతున్నావు. ఎంత గొప్ప ఉపకారం చేస్తున్నావు యోన్ నమో బ్రహ్మణే దేవాయ రామాయ కుంటమేశసే ఉత్తమ శ్లోక దుర్యాయ న్యస్త దండార్పితాంత్రయే తెలుసునా ఇది మంత్రం. మట్టిపేనా మీకు మనం చదువుకుంటాం శ్లోకానికి చాలా ఇది మంత్రం. రాము యొక్క మంత్రం నమో బ్రహ్మణ్య దేవాయ అందునేమో గో బ్రాహ్మణ హితాయచ జగత్ హితాయ కృష్ణాయ గోవిందాయ నమో నమో అనేటువంటిది కృష్ణ మంత్రం.

ఇది నమో బ్రహ్మణ్య దేవాయ రామాయ అకుంఠమేదసే ఉత్తమ శ్లోక దుర్యాయ నేత్ర దండార్పితాంద్రయే. ఈ మంత్రం బ్రహ్మణ్య దేవుడు అంటే బ్రాహ్మణుల యందు ఎక్కువ బ్రతికేటప్పుడు పరమాత్మ ఇతను అలాగే రామాయ అకుంఠమేదసే. ఎప్పుడు మొక్క పోని బుద్ధిబలం అంటే పొరపాటు చేయని వాడు అన్నమాట. అకుంటమేజతే ఉత్తమ శ్లోక దుర్యాయ. మహానుభావుల చేత గానం చేయబడే వారందరిలో మొదటి వారు. నేస్త దండ అర్పితాంజలే దండమును వదిలిపెట్టాడు. ఎవ్వరికీ చిన్న చిన్న అందరూ వచ్చి కాళ్ళు పడుతున్నారు చూడండి ఎందుకు. ఇలా ధర్మబద్ధంగా పరిపాలిస్తున్నాడు కదాచి లోక జిజ్ఞాసువు గూఢః రాత్రియమరక్షితః ఈ మహానుభావుడు. లోకం తన గురించి ఏమనుకుంటున్నదో తెలుసుకోవాలని రాత్రిపూట తానే మారువేషం తోటి చరణ్ వాచసున్నోదు రామః భార్యా ముద్దిశ్య కశ్యతి లోకమంతా నగరమంతా తిరుగుతూ తన భార్య గురించి ఎవడో మాట్లాడినటువంటి మాటలను స్వయంగా విన్నాడు. నాహం విభర్మిత్వాం దుష్టాం అసతీం పరవేత్మగాం స్త్రీలోభి విభ్రియాతు సీతాం రామః నాహం భజే పునః ఇతరుల ఇంటిలో ఉన్నటువంటి దుష్టాలైన నిన్ను నేను మళ్ళీ స్వీకరించను. కావాలంటే శ్రీ మీద వ్యామొహం ఉన్నటువంటి రాముడు కావాలంటే. పరగృహంలో ఉన్న సీతను భరిస్తే భరించాడేమో కానీ నేను అలా నిన్ను భరించను. అన్న మాట స్వయంగా రాముడే తన జోరు ద్వారా విని ఈ లోకాత్ బహుముఖాత్ దురారాధ్యాత్ సంవిధః ఎంత జాగ్రత్తగా ఉన్నా లోకాన్ని మనం చక్కగా ఆరాధించదారమట. ఆరాధించడానికి శత్యము కాని లోకము నుండి ఇలాంటి మాటను పత్యాపీఠేన సాధ్యత్త ప్రాప్త ప్రాచేత శాస్త్రము. లోకాభ్యానికి భయపడి రాముడు సీతమ్మను విడిచిపెట్టాడు అరణ్యంలో. ఆమె వాల్మీకి ఆశ్రమానికి చేరింది. అక్కడ వాల్మీకి ఆశ్రమంలో వాల్మీకి చేత పోషించబడుతూ

పూజ లవ అనేటువంటి కవల పిల్లలను ప్రసవించింది. అంగదః చిత్రకేతుశ్చ లక్ష్మణస్యాత్మజౌ స్మృత్వం అలాగే లక్ష్మణ స్వామి కూడా ఇద్దరు కుమారులు కలిగారు. ఒక కుమారుని పేరు అంగదుడు, రెండో వాడి పేరు చిత్రకేతువు. తక్షః పుష్కళః ఇత్యాస్తాం భరతస్య మహీపతి భరతుని పుత్రుని పేర్లు తక్ష పుష్కళ అలాగే శత్రుఘ్నునికి సుబాహువు శృతసేనస్య ఈ ఇద్దరు శత్రుఘ్నుని యొక్క కుమారులు. గంధర్వాన్ కోటితః జగ్నే పరతః విజయే విజయేతి శ్యాం. ఓ సందర్భంలో గంధర్వులు మదించి ప్రజలను బాధ పెడుతున్నారన్న వార్త విని రామచంద్రుడు భరతుడిని వెళ్లి వాళ్ళ బలాన్ని అడిచి వాళ్ళను సంహరించి ఆ భాగాన్ని స్వాధీనం చేసుకుని రాముడు ఆజ్ఞ ఇస్తే వెళ్లి కొన్ని వేల మంది గంధర్వులను కీటిక కోటి కొన్ని కోట్ల మంది అంటున్నారు మనకు ఈ గాథ అంతా. విష్ణు ధర్మోత్తరంలో 162 అధ్యాయాలతో చెప్పారు. భరతుడు గంధర్వుల దగ్గరికి దండయాత్రకు వెళ్ళటం, యుద్ధం చేయటం, ఆ యుద్ధం పేరుతో సైన్యం ఎలా ఉంటుంది, సైన్యం ఏవేవి భాగాలు ఉంటాయి, రాజు ఎలాంటి సైన్యంతో యుద్ధం చేయాలి, యుద్ధం చేసే ముందు ఏమేం చేయాలి. ఒక ఆ డెబ్బై అంటే ఏ కే కే బలకుని చేయి ప్రియా ఇది మొత్తం అద్భుతంగా ఉంటుంది అది ఆనందం ఇది నాలుగు పురాణాలు చూస్తే ఒక్కొక్క దాంట్లో ఉన్న దానికి కలుపుకుంటే ఆనందం బాగా కలుగుతుంది. అది ఈ ప్రకారంగా కోటి మందిని చంపి ఆ దిక్కును జయించాడు తదియన్ ధనమాదియ్య సర్వం రాజ్ఞే నివేదిక అంతా తీసుకొచ్చి రాజుగారికి రామచైతుడుకి అర్పించాడు అలాగే శత్రుఘ్నుడు మధుపుత్రుడైనటువంటి లవణాసురుడిని సంహరించి మధువనంలో మధురా నగరాన్ని నిర్మించుకొని అక్కడ రాజధానిగా చేసుకొని అతను రాజ్యం పరిపాలించాడు. మునౌ నిక్షిప్య తనయౌ సీతా భర్త్రా వివాసిత ధ్యాయం శ్రీ రామచరణౌ వివరం ప్రవివేచః తర్వాత రాముడు వాల్మీకి వలన విని అలా ఉండి ఇందునేమో యాదుడు ఏం చెప్తున్నాడు మునవు నిక్షిప్య తనయు సీతా భర్త్ర వివాసిత రామచంద్రుడు బైద చితమ్మ తన పుత్రులను వాల్మీకి అర్పించి రాముని చరణాలను ధ్యానం చేస్తూ

పాతాళానికి వెడిపోయింది అంటున్నాడు రాముడిది మాట ముందు లేకుండా సంగ్రహం అన్నమాట ఇలా వెళ్ళిపోయింది కతృత్వా భగవాన్ రామః రుంధన్నపి ధీయా శుచః పరం తస్య గుణా ఉత్సాం ఉత్సాం నా తే క్రోత్ క్రోత్ మీశ్వరః ఈ వార్త వాల్మీకి ద్వారా విని రాముడు ఎంత దుఃఖం గుబికి వస్తున్నా రాజుగా పరిపాలన ధర్మంగా ఎరువకుండా మనస్సులోని హృదయంలోనే బాధను అరికట్టుకొని ఉన్నాడు. స్త్రీ ప్రసంగః ఏతాదృశః స్త్రీ పుం ప్రసంగః ఏతాదృశః ఇలా విలపించారు అంటే ఎందుకయ్యా అంటే ఆడ మగ పెళ్లి సంసారం అంటే చివరికి మిగిలేది ఏంటి? ఇలాంటి ఏడిపే అని చెప్పడానికి ఆయన చేరించాడు. స్త్రీ పుం ప్రసంగః ఏతాదృతం సర్వత్ర త్రాసమావా అంతట భయము దుఃఖము తప్ప అందులో సంతోషం అనే మాటే ఉండదు. అపీసురానాం సిబుతగ్రామ్యస్తి భోజనతా భగవంతులకే తప్పకుంటే సామాన్య మానవుడు సౌద్యునానికి చెప్పాలనా అయ్యా అని మనకు చెప్పడానికి రాముడు ఇంత గడబడడు. శ్రీ గురుల యొక్క ప్రసంగము తెచ్చే ఆపదను దుఃఖాన్ని పరమాత్మ మనకు బోధించారు. తత ఊర్ధ్వం బ్రహ్మచర్యం ధారయన్ అజిహోత్ ప్రభుహు అప్పటినుంచి. బ్రహ్మచర్యం ధరించి రాముడు ఎన్నో యజ్ఞములను చేశాడు. త్రయోదశాబ్ద సాహస్రం అగ్నిహోత్రం ఒక అంగుళం ఇంకో రెండు వేలను పెంచాడు దాసుడు. 13000 సంవత్సరాలు వాల్మీకి ఏమో 11 అన్నాడు. ఇది ఇంకో కల్పనలో మనం చేస్తాం. మరో కల్పాంతరంలో రాముడు 13000 సంవత్సరములు రాజ్య పాలన చేశాడు. స్మరతామృతి విజ్ఞత్య విజ్ఞం దండక కంటకైహి సువాద పల్లవం రామ. ఆత్మజ్యోతిహి అఘాత్ తతః తరువాత దండకారంగ్యంలో తిరిగినప్పుడు తన కాలికి కుచ్చుకున్న ముళ్ళను తన భక్తుల హృదయాలలో కుచ్చేసి తాను ఒరిగొట్టడానికి పోయాడు. అంటే భక్తులందరినీ కాస్త బాధ పెట్టి తాను పోయి ముందరికి వెళ్ళాడు అంటే వాళ్ళని తీసుకొని వెళ్ళాడు. ఎలా పని చేశారంటే ముదయానికి ముద్దులు గుచ్చాడు. అలాంటి వారు కాదే అంటే తప్పు ఆయనదేం లేదు వీళ్లే కాళ్ళు కొడుతున్నారు.

ఓకే నేను కూడా అండి. స్వామి పాదాల మీద భగవంతుని పాదాలను స్మరించారు, గట్టిగా పట్టుకున్నారు. పట్టుకుంటే ఏమున్నాయి కాడకు? అప్పుడు దీని ముళ్ళన్నీ ఉన్నాయి, అవన్నీ పుచ్చుకున్నాయి. ఈ అజ్ఞానం చూడండి స్మరతా మృతి విన్యత్య విద్ధం దండక కంటకై స్వపాద పల్లవం రామ ఆత్మజ్యోతి అగా స్వామి. తన దివ్య స్వరూపాన్ని తాను చేరాడు. హేదమ్యసః రఘుపతేః సురయాచ్యయాత్త లీనాసనోః అధిక సామ్య ముక్త ధామ్నాః రస్వోవదో జలని బంధనమస్త్ర పూగైహి కింత శత్రు హననే అపయత్ సహాయాః. అంత పెద్ద సముద్రాన్ని వారసి కట్టిన వారు అలాగే రక్శ్వవధ రావణాసురుడిని చంపిన వారు. చిన్న చిన్న ఆయుధాలతోటి అంత పెద్ద కుంభగణుడిని చంపినవాడు. ఇవన్నీ చేసిన వారికి నిజంగా పుతూరు సాయం చేయటానంటే అలాగని. ఇలాంటి మహానుభావుడికి వానల సాయం కావాలా? ఇది కేవలం మనకు తన వాత్సల్యాన్ని చూపటానికి చేసినటువంటి మేదమ్యచః రఘుపతే సురయాక్షయా ఆస్తలీలా తనో ఈ పెద్ద కీర్తి అంటున్నాడు. వానల సహాయంతో రావణాసురుని చంపాడు అంటే ఆ పని ఇందనాకి ఇచ్చేయండి. ఎందుకంటే దేవతలు ప్రార్థిస్తే మానవ శరీరాన్ని ధరించి స్వయంగా వచ్చి సముద్రం మీద వారది కట్టి రావణ కుంభకర్ణ ఇంద్రాజులందరినీ సంభరించినటువంటి రాముడికి వానర్ల సహాయం అవసరమా? అందుకే అంటున్నాడు. యచో యత్యామలం సువదస్త యశోతునాపి గాయంతి అగఘ్నం రుషయహాదిగివేంద్ర పట్టం తం నాకపాల వసుపాల శరీలత గుష్టపాదాంబుజం రఘుపతిం శరణం ప్రతగ్యే, ఇప్పటికీ రాముని యొక్క కీర్తి ప్రతి రాజుల కభలలో నేను కాదు ప్రతి ఇంటిలో.

ప్రతి క్షేత్రంలో, ప్రతి ఋషుల ఆశ్రమంలో, ప్రతి లోకంలో ఇప్పటికీ రాముని కీర్తి గానము చేయబడుతూనే ఉంది. గాయంతి అగజ్నం ఎందుకంటే అది పాపాన్ని హరించేది కాబట్టి ఋషులు కూడా చేసుకుంటున్నారు. అలాంటి వాడు నాగపాల వసుపాల కిరీట దుష్ట పాదాంబుజం. నాగపాలుడు అంటే ఇంద్రుడు, పశుపాలుడు అంటే కుబేరుడు. ధనాతితి కదా. ఈయన ఇంద్ర కుబేర రాజ తీరదముల చేత అలంకరించబడినటువంటి పాదాములు పాదాంబుజములు కల. రామచంద్రుడి మేము శరణు వేడుతున్నాము. తయై స్పృష్టాభి దృష్టో వా సంవిష్టో అనుగుతోభి వా కోసరాశ్యై స్థానం యత్ర గచ్ఛంతి యోగినః. రాముణ్ణి ముట్టుకున్నవారు, రాముడు ముట్టుకున్నవారు, రాముడి చేత చూడబడినవారు, రాముణ్ణి చూచినవారు, రాముని వెంట ఉన్నవారు, రాముడు వెంట నడిచినవారు. ఇలాంటి కోసల దేశ వాసులందరూ అన్ని ప్రాణులు ఆయన వెంట వైకుంఠానికి వెళ్ళాయి. కోతరాస్తే స్థానం యత్ర గచ్యంతి యోగినః యోగులు వెళ్ళారు చూడండి వైకుంఠం వైకుంఠానికి వారంతా వెళ్ళారు పురుషాః రామచరితం కమనైహి ఉపదారయన్ ఆ సమస్య పరో రాజన్ కర్మబంధైహి విముచ్యతే కాబట్టి తాను ఆచరించినటువంటి అన్ని రకముల కర్మ బంధములు పోవాలంటే ప్రతివాడు రామచరిసాన్ని వినాలి. అది వింటే అన్ని కర్మ బంధాలు పోతాయి. రాజు అంటున్నారు సగంత భగవాను రామః భ్రాత్రూణ్వా స్వయమాత్మనః తస్మినివా తే అన్వవర్తంత ప్రజా పౌరాస్తే ఈశ్వరే ఏమండీ ఎక్కడా లేదు. ఎవరూ చెప్పగా వినలేదు. లోకంలో ఇతరులు ఎవరు అన్న అంటే తమ్ముడికి పడదు తమ్ముడు అంటే అన్నకు పడదు. తండ్రి అంటే కొడుకు కొడుకు అంటే తండ్రికి తల్లి కొడుకులకు ఇలా మిత్రులకు ఇలా ఎవ్వరికీ పడదు. మరి అదేమిటి రాముడి విషయంలో. తమ్ములు ప్రేమే, తండ్రి ప్రేమే, తల్లులు ప్రేమే, భార్య ప్రేమే, ప్రజలు ప్రేమే. కదా? ఎక్కడ చూసినా ప్రేమే. ఎలాగండి? ఇలా అందరూ ఏకముఖంగా రాముడిని ఎందుకు ప్రేమించారు? ఎలా ప్రేమించారు? చంద్రాజం రాముడు అంటే అందరికీ ఎందుకు కలిగింది? రాముడికి కూడా ఎందుకు కలిగింది అంటే అధాది చతు దిగ్విజయే ప్రజా పౌరాస్య ఈశ్వరే తస్మిన్ భాంత్య ఎన్నో వర్సంత అంటే దిగ్విజయే భ్రాత్రోం శ్రీ భువనేశ్వరః

ఆత్మానంద రసేను స్వానాం కురీమైక్షత సానుగః ఆశిష్ట మార్గాం గద్యోదైహి కరెనాంబరసీకరైహి స్వామినం ప్రాప్తమారోక్య మత్తాం మత్తాం వాసుతరామివ ప్రసాద గోపుర దిక్కు జయం దీని గురించి ముందు చెప్తున్నాను కదా కథలు చెప్పాలి కదా మరి రామచంద్రుడు రాజ్యమును స్వీకరించిన తరువాత అన్ని దిక్కులు గెలవాలి కాబట్టి తమ్ములను ఆయా దిక్కులకు పంపారు. వారు వెళ్లి అందరినీ గెలిచి అన్నీ తీసుకొని వచ్చారు. మా రాజుగారి తమ్ముళ్ళు తిరిగి వచ్చారు అని వస్తున్న సంగతి తెలిసి ఊరు మొత్తం చక్కగా సుగంధ ద్రవ్యాలతో తల్లి. ముత్యాలతో ముగ్గుడు వేసి రతనాల వజ్రాల ఏమంటాం స్పటికం అంటాం అలాంటి వాటితోటి తోరణాలు కట్టి అలంకారాలు చేసి వస్తున్న వారి మీద పుట్పములు, పేలములు అని ఉంటాయి కదా ఇలాంటివన్నీ కూడా తల్లి చక్కని స్వామినం ప్రాప్తమాలోక్య మత్తాం వాసు తదామివ ప్రసాద గోపుర సభ చైత్య దేవ గురువాదిచో విన్యస్వర్వము కలజైహి తతాశి కృత్య మండితాం. బంగారు చెంబులతోటి, పతాకములతోటి, తోరణములతోటి అలంకరించి పూగైహి సమృత్తై మంచి పోకలు అరటి అరటి ధర్మములతోటి కట్టేసి చక్కని వస్త్రాలు ఆదర్శై అంశికై ఈ దారిలో ప్రతి స్తంభానికి ఒక్కొక్క పెద్ద అద్దం పెట్టారు. అంటే ఇప్పుడు మన భాషలో టీవీలు పెడతాం కదా, ఏంటి టీవీలు అవి? ఆ క్లోజ్ లు పెట్టారు. అలా మొత్తం పెద్ద మీటింగ్ సభ ఉందంటే పెద్ద టీవీ పెడితే అక్కడ చూసుకోవచ్చు. అలాగే వీళ్ళు ఆ రోజుల్లో వీళ్ళకి ఇవే టీవీలు ప్రతి స్తంభానికి అడ్డం పెట్టారు. ఎందుకంటే రాముడు ఎక్కడ కనపడతాడు అక్కడ కనపడతాడు. డైరెక్ట్ గా రాముని చూడలేకున్నా అద్దంలో చూస్తున్నాం మనం. ఇలా అన్ని అద్దాలతోటి, తోరణాలతోటి, మర్గతములతోటి కృత కౌతుక తోరణం తముపేయం తత్ర తత్ర పౌరాః అరహణ పానయా ప్రజలందరూ కూడా. కానుకలవి తీసుకొని వచ్చారు ఆశిషా యజు దేవా ప్రాహిమాం ప్రాక్తయో ధృతాం మహానుభావా ఈ భూమిని నీవే కాపాడాలి ఇంతకుముందు నీవే ఈ భూమిని సముద్రంలో ఉంటే

యుద్ధరించావు. ఆయన దాచుకున్నా కూడా ఆగలేదు నువ్వే తెలుసయ్యా మా మీద ఆశయం అంటున్నారు. ఇలా తత ప్రజాహ వీక్ష్య పతిం చిరాగతం విరుక్షయో సృష్ట గుహాః స్త్రీయో నరాః ఆరుశ్య హర్మాణి అరవిందలోచన వసుప్త నేత్రాః కుసుమైహి అవాతిరన్. స్త్రీలు, పురుషులు, బాలులు అందరూ పూలతోటి స్వామిని చల్లారు. ఇలా సౌరుహం యుష్టము సైహి పూర్వరాజభిహి అనంతాహిలలోకాఢ్యం అనర్భ్యోరుపరిచ్ఛదం. ఇలా తన అంతఃపురానికి చేరాడు స్వామి విద్రుమ ఉదుంబర ద్వారైహి వైదుర్య స్తంభ పంక్తిభి స్థరైహి మారకతైహి స్వచ్ఛైహి భాత స్ఫటిక కీర్తిభి అక్కడి గోడలు. గదులు అది అలంకారాలు ధూపాలు దీపములు ముత్యములు సుగంధ ద్రవ్యములు అలాగే స్త్రీ పురుషులు అలంకారాలు చేసి శక్తాంవరాలు పట్టుకొని తస్మింత భగవాన్ రామ స్నిగ్ధయా ప్రియయా ఇష్టయా దేవే స్వారామ ధీరాణాం వృషభాః సీతయా కిల భుబుజేతే ధాకారం కామాన్ ధర్మం ధర్మం పీడయన్ సీతమ్మతో కలిసి అప్పుడు బాగా ఉన్నాడు, అప్పుడు ఇప్పుడు ఎప్పుడైనా కానీ ధర్మమునకు భంగము రాని విధంగానే అతను అన్ని రకముల భోగములను అనుభవించాడు. రాముడిని ఎందుకు ఇంతమంది ఇలా ప్రేమిస్తున్నారయ్యా అంటే రాముడు ధర్మమునకు భంగము రాకుండా భోగాలను అనుభవించాడు కాబట్టి అందరూ ప్రేమించండి. ధర్మాన్ని ఎక్కడో పక్కకు పెట్టేసి తమకు భోగాలు కావాలి అన్నారు. భోగ కాంట్లైన రాజులు తన వారికి ప్రజలకు వేరే భోగాలను అందించాడు అంటే తనకే కావాలి వాళ్ళకే అందించాడు. కానీ రాముడు ధర్మ విరుద్ధము కాని భోగాంగు అని చెప్పారు కాబట్టి ప్రజల భోగా ప్రజలకు ఉన్నాయి. బంధువులై బంధువులకు ఉన్నాయి. భార్యకి భార్యకు అలాగే తల్లులు మా బంధువులు అందరూ చేస్తే ప్రజలై ప్రజలు. ఎవరి భోగాలు ఎవరి హక్కు ఎవరి ఆస్తి ఎవరి సంపద. ఎవరి ప్రీతి వారికి కొరత లేకుండా చేశాడు కాబట్టి రాముడిని అందరూ ప్రేమించారు. మనను అందరూ ప్రేమించాలంటే భోగానుభవం ఉండాలి కానీ ధర్మానికి భంగము కాని భోగానుభవం ఉండాలి. ఇది అసలు కారణమని రాముడి యొక్క భోగానిభవంలోని కారణాన్ని చెప్పారు. ఇలా బహున్ నృణాం అభిధ్యాత హంతి పల్లవ పల్లవ ఇలా మనకు మొత్తం.

13000 సంవత్సరాలు రాజ్య పరిపాలన చేశాడు అని ఏకాదశోచ్చాయన ధర్మ బంధం కాకుండా ధర్మ బంధం కాకుండా అంటే భోగం అంటే ఒక భార్యనా మరి గంధం పూసుకున్నా చాలు. సుగంధాన్ని తీసుకుని ఎవరో ఉంటారు పురోహితుడు ఉంటాడు గంధం వాడికి వేయాలి ముందు ఏ తాను కూర్చుంటే చాలు. పురోహితుడు అక్కడ కూర్చుని నిలబడ్డాడు తొందరగా వచ్చి ఆ మాయం కూర్చుంటే చాలు ధన బ్రహ్మణ్యం. మన చేతిలో పుష్పం ఉన్నప్పుడు పెద్దలు కనబడితే అది వారికి ఇవ్వకుండా తాను వాసన చూస్తే రవరవ నరకం వస్తుందను. ఒక పండి అంటే పండి పండి లేదు. హారాలు ముత్యాలు కాదు. ఒక రెండు బూడి చేతిలో ఉంటే పెద్దలు కనబడితే అయ్యా. ఎలా వారు మరి నీకు ఇస్తారు తీసుకో. వారి ఇచ్చే వాసన చూడు. వారి ముందర వారి ఇవ్వకుండా వారు చూసుకున్నా గాని వాసన చూడమని అన్నాడు. అది చెప్పాను కదా అది మహా ధర్మ దుఃఖం కాబట్టి గురు అతిక్రమణం అందులో భోగ దుశ్చితోటి చెప్పుదాం అది రామాసనం ప్రతికల్పంలో మళ్ళా వచ్చిందనే చెప్పు వస్తుంది వేరే వస్తుంది దావత అనే తరంలో వస్తుంది. మళ్ళీ కుర్రా వస్తాడు, మళ్ళీ రాముడు వస్తాడు, అన్నీ వస్తాయి. ఇదే వస్తారా మళ్ళీ రా వస్తాడు. విష్ణు పురాణంలో స్పష్టంగా చెప్పాడు ఏ రుతువు వస్తే మళ్ళీ ఆ పువ్వులు వచ్చినట్టు ఏ యుగం వస్తే ఆ పువ్వులు వస్తాదంట. యధార్జు పుష్పాది పదో రోజులు మలే పోలు వస్తాయి ఇంకే రోజులు చామతి పోలు వస్తాయి అంటే అవే పోలు వస్తాయి మలే అవే రావాలంటే అర్జున్ అవే వస్తాది గోపు రావు అలాగే ఆ రోజు వస్తే మలే వస్తారు ఈ రోజు వస్తారు ఆ దేవుడు వస్తాడు వస్తనే స్వస్తి ప్రజాభ్య పరిపాలయంతాం న్యాయేన వాక్యేన మహీం మహీశాః ఓం బ్రాహ్మణేభ్యస్తు భవస్తు నిత్యం లోకాస్తమస్తాః సుఖినో భవంతు అస్మదు గురుభ్యో నమః

నీ అగ్రైటి ఏంటి?

Opening invocation: Mangalacharanam - salutations to the divine guru lineage and to the Lord. We continue the ninth Skanda of Srimad Bhagavatam. Today we hear of Parashurama and the solar dynasty lineage leading to Ramachandra.

Salutations to all the acharyas. O devotees - yesterday we heard of Ambarisha and Mucukunda. Now from the Ikshvaku lineage we move to other branches. The stories of great kings and their devotion to the Lord continue.

Bhagiratha comes in the Ikshvaku line after Sagara. He was the one who brought the Ganga from heaven to earth to purify the ashes of Sagara's sixty thousand sons. His tapas was extraordinary - he stood on one foot for thousands of years.

Brahma was pleased and granted Bhagiratha's wish - "let Ganga descend." But the force of Ganga's descent would destroy the earth. So Bhagiratha then performed tapas for Shiva - "Shiva prana dhari" - requesting Shiva to hold the Ganga in his matted locks. Shiva agreed.

The Ganga descended, was caught in Shiva's locks, emerged gently, and followed Bhagiratha's chariot - "ratham anvadhavan." Bhagiratha led the Ganga across the land to the ocean and thence to the nether world - to the ashes. All sixty thousand were purified and reached heaven.

"Bhagiratha prayatnam" - the expression we use today for extraordinary effort - comes from this story. If a task seems impossible but one persists with great effort without giving up - that is "Bhagiratha prayatnam." A proverb born from this great devotee.

From Bhagiratha - many generations down - comes Raghu. The dynasty is called "Raghu vamsha" from his name. Raghu was known for such extraordinary generosity in giving away wealth that he had literally nothing left - yet he gave even that to the rishis who came.

Raghu's son was Aja - and Aja's son was Dasharatha. Dasharatha is famous as the father of Lord Rama. He had three wives - Kaushalya, Kaikeyi, and Sumitra. He performed the Putrakameshti yajna for sons. From that yajna - the divine payasam emerged.

From the payasam - four sons were born. Kaushalya got Rama, Kaikeyi got Bharata, and Sumitra got two sons - Lakshmana and Shatrughna. The Lord Himself - Shriman Narayana - descended as Rama, the eldest son, born to Kaushalya.

But before we reach Rama - the Bhagavata inserts an important story: Parashurama. He belongs to the Bhrigu lineage - a brahmana warrior - "brahmarshi." He came in the lineage of Jamadagni Maharshi. His story overlaps with the solar dynasty through his encounters with Kartavirya Arjuna.

Kartavirya Arjuna - also called Sahasrabahu - was the most powerful king of his time. He had a thousand arms granted by Dattatreya. He was the greatest warrior on earth. He conquered all directions - "digvijaya" - and ruled justly for a long time.

But pride corrupted him. One day he came to the ashram of Jamadagni Maharshi. Jamadagni had a divine cow - Kamadhenu - who could provide anything desired. Sahasrabahu saw the cow and coveted it. He took the cow by force despite the protests of Jamadagni and Parashurama.

Parashurama was furious. He pursued Sahasrabahu and in single combat, cut off all his thousand arms - "sahasra bahu chhedanam" - and killed him. The sons of Sahasrabahu, seeking revenge, came to the ashram when Parashurama was away and killed Jamadagni.

Renuka - Jamadagni's wife and Parashurama's mother - lamented, striking her chest twenty-one times. When Parashurama returned and saw his father killed, he vowed - "I will destroy the kshatriya race twenty-one times over - once for each blow of her grief."

Parashurama kept his vow. He went around the entire earth twenty-one times - "ekavisham kritvah" - and destroyed the kshatriya race each time, filling five lakes with their blood. These are the "Syamantapanchaka" lakes - visible even today as the Kurukshetra region.

Why did this happen? The Bhagavata explains - the kshatriyas had become excessively arrogant and oppressive. They were terrorizing brahmanas and common people. Parashurama was an instrument of cosmic correction - "dharma samsthapana" - restoring the balance.

But Parashurama is also an avatara of Vishnu - "amsha avatara." He is listed among the dashavatara in some traditions. He is the avatara for destroying corrupt kshatriya power. After completing his mission he went to the Mahendra mountain - "mahendra giri" - and continues his tapas there even now.

Parashurama also appears in the Ramayana - at Rama's wedding, when Rama broke Shiva's bow, Parashurama arrived in a fury to challenge Rama. But when he tested his Vaishnava bow against Rama, he recognized Rama as Vishnu Himself - a greater avatara superseding him - and bowed in reverence.

This meeting of two avataras - Parashurama and Rama - is deeply symbolic. The age of warrior-brahmanas correcting kshatriya excess is over. Now the age of the divine king Rama - the ideal of dharma - has arrived. Parashurama surrenders his power to Rama.

Now the Bhagavata describes Lord Ramachandra directly - "ramo dvadasha varshah" - Rama at twelve years was fully grown in appearance and power. He accompanied Vishvamitra to protect the yajna. In that journey he killed Tataka, then Subahu, then defeated Maricha.

At Mithila - Janaka's kingdom - the Sita Svayamvara was held. The condition: whoever lifts and strings Shiva's bow wins Sita. Great kings and heroes failed. Rama not only lifted it - he strung it and then broke it. The sound of the breaking shook the three worlds.

"Sita Rama kalyanam" - the wedding of Sita and Rama. Then - Dasharatha's plan to coronate Rama was disrupted by Kaikeyi's two boons - exile for fourteen years and the kingdom for Bharata. Rama accepted without the slightest complaint or regret - "prasannatma."

Lakshmana accompanied Rama - "anuja" - the younger brother who could not bear to be separated. Sita accompanied as the devoted wife - "pativrata" - who said "where you go, I go." All three went to the forest in the garments of ascetics.

In the forest - Surpanakha came, was rejected, Khara and Dushana were killed - fourteen thousand demons were slain by Rama alone. Then the golden deer episode - Maricha's disguise - which separated Sita from Rama. Ravana came and abducted Sita.

Jatayu - the great eagle - tried to stop Ravana. "Jatayu pranashandayam" - Jatayu fought with every ounce of his strength, his wings, his beak, his talons - until Ravana cut off his wings. Jatayu fell, but he had seen Sita and knew which direction Ravana went. He waited to tell Rama.

Rama's grief at the loss of Sita - "shoka santapta" - was the grief of a human being in separation from his beloved. This was part of the avatara leela - to show the full range of human experience. The Lord took human form and experienced human emotions fully.

Jatayu told Rama the direction and then died. Rama performed the last rites for Jatayu - "pitar iva" - like a father. He gave Jatayu the same obsequies a son performs for a father. "Jatayu Moksha" - the bird attained liberation through the touch of Rama's hands.

Then Shabari - the tribal woman devotee who had waited decades for Rama's darshana. She offered him the berries she had tasted to check for sweetness. Rama ate them with delight - "bhakti yuktam" - accepting what was offered with love, regardless of the rules that might otherwise prohibit it.

Shabari showed the nine paths of bhakti to Rama - "nava vidha bhakti" - and then attained liberation in front of Rama. The untouchable tribal woman, through pure devotion, attained what great sages sought for lifetimes. Bhakti transcends all social barriers.

Hanuman and Sugriva - the alliance at Rishyamuka mountain. Rama killed Vali and established Sugriva as king. Then the search for Sita - the vanaras sent in all directions. Hanuman leaped across the ocean - "sagara langhana" - to Lanka.

Hanuman found Sita in the Ashoka grove - "ashoka vanam" - seated under the Simshupa tree, surrounded by demonesses, thin from grief, but unwavering in her devotion to Rama. Hanuman gave her Rama's ring as identification and brought her message back to Rama.

The bridge over the ocean - "setu bandhana" - the vanaras built a bridge with floating rocks inscribed with Rama's name. The army crossed. Lanka was attacked. The great war began. Every major demon warrior fell - Kumbhakarna, Meghanada (Indrajit), and finally Ravana himself.

Ravana's death - Rama used the Brahmastra given by Agastya - "agastya prayuktam" - an arrow representing the wind in its feathers, fire in its tip, Mt. Meru and Mandara as its weight, and the entire universe in its form. That arrow pierced Ravana's chest and returned to the quiver.

Vibhishana performed the last rites for Ravana. Sita was brought. The fire test - "agni pariksha" - where Sita entered fire to prove her purity. Agni himself led her out, declaring her pure. The period of exile was complete. Rama returned to Ayodhya.

Rama's coronation - "Rama pattabhishekam" - Rama became king of Ayodhya. Under Rama's rule - "Rama rajya" - there was perfect dharma, no untimely death, no disease, no floods or droughts. All beings were happy. This is the ideal of good governance - "Rama Rajya."

The Bhagavata summarizes Rama's story briefly - "sanksheptah" - because the full story is in the Ramayana of Valmiki. The Bhagavata's purpose is to show Rama as an avatara of Vishnu - not to retell the entire Ramayana but to place it in the context of Vishnu's avataras.

The speaker draws a beautiful comparison - just as the Ramayana covers the story in full detail with poetry and emotion, the Bhagavata covers it in essence, focusing on the bhakti angle. Two different perspectives on the same divine story - both are valid and complementary.

After Rama - his twin sons Lava and Kusha inherited the kingdom. "Lavo Kushashcha" - Lava ruled the western portion, Kusha ruled the eastern portion. Their descendants continued the solar dynasty for many generations before the lineage eventually merged into the broader narrative.

The question arises - why does Bhagavata tell genealogies at all? Because every great avatar was born in a specific lineage - and the qualities of those lineages prepared the ground for that birth. Understanding the ancestors helps understand the avatar. The past leads to the present divine manifestation.

Just as we understand a river by knowing its source - the Ganga from the Himalayas - so we understand the Lord's avatara by knowing the lineage from which He chose to be born. He chose the noblest, the most righteous lineages. That itself is a teaching.

Now Shuka transitions - "iti suryavamsha ukta" - thus the solar dynasty has been described. Now we proceed to the lunar dynasty - "chandra vamsha" - which leads eventually to Krishna. The lunar dynasty begins with Atri Maharshi and Chandra (the Moon).

Atri performed tapas and Chandra was born as his son. Brahma gave Chandra the lordship of plants, herbs, stars, and brahmanas - "Oshadhipatitam" - lord of herbs. Chandra became the great luminary. But Chandra was arrogant - "chandra darpam."

Chandra abducted Tara - the wife of Brihaspati (the guru of the gods). Despite everyone asking him to return her, Chandra refused. A great war broke out - "tara maya yuddha" - the war over Tara. Eventually Brahma intervened and Tara was returned. From this union was born Budha - Mercury.

From Budha and Ila (Sudyumna) was born Pururavas. The story of Pururavas and Urvashi is one of the most celebrated romantic stories in the Bhagavata. It also carries the deep philosophical teaching about the nature of worldly love and its ultimate insufficiency.

Pururavas saw the celestial nymph Urvashi and fell deeply in love. Urvashi agreed to stay with him under two conditions - her two pet rams must never be separated from her, and she must never see him unclothed except during lovemaking.

The Gandharvas wanted Urvashi back. They stole her rams in the dead of night. She cried out - Pururavas leaped up without clothes to chase them - at that moment the Gandharvas sent a lightning flash - and Urvashi saw him. Both conditions were violated. She had to leave.

Pururavas was devastated - wandering in grief. His lament - "O Urvashi, I will die without you" - is one of the most poignant passages in the Bhagavata. He wandered until Urvashi appeared once more and gave him gentle but firm counsel.

Urvashi said - "O king, men and women are not capable of true friendship. The heart of a woman is like that of a jackal - "shrigalahridi" - it cannot hold steady. Do not grieve for me. Worship the Lord with the fire I give you, and you will be freed from this sorrow."

This advice from Urvashi carries the teaching - worldly love, however intense, is ultimately incomplete and transient. The only love that fully satisfies is love for the Lord. Pururavas took the fire, performed tapas, and eventually attained liberation. The story of desire and transcendence.

The contemporary parallel the speaker draws - people in modern times pursue relationships and when they end, they are devastated. The teaching is not that relationships are wrong - but that clinging to them as the ultimate source of happiness leads to suffering. The Lord alone is the ultimate fulfillment.

From Pururavas came Ayu - and from Ayu came Nahusha and his descendants including Yayati. The Yayati story is one of the most powerful stories about desire, old age, and wisdom. We will hear it in detail tomorrow.

The Bhagavata - "srimad bhagavata purane mahapurane" - this great Purana - even a single shloka heard with devotion and attention - "ekam shlokam api ya shrinoti" - gives punya that cannot be measured. Such is the glory of this text.

The speaker urges all devotees to listen regularly - "nityam shravana" - daily listening to the Bhagavata creates a steady inner transformation. The Sanskrit shlokas cleanse the mind. The stories fill the heart with devotion. The philosophy illuminates the intellect. All three together - this is the Bhagavata's gift. "Svasti prajabhya paripalayantam." Salutations to all the acharyas.

Closing prayers and benedictions. May the Lord's grace be upon all devotees. May all beings be happy and free from suffering. May dharma prevail in all corners of the world. "Loka samastah sukhinobhavantu" - may all worlds be happy. "Gobrahmanebhyo shubhamastu nityam" - may there always be auspiciousness for cows and brahmanas. Salutations.

Final salutations and mangalacharanam. The speaker thanks all who listened today and invites them to come again tomorrow for the continuation of the lunar dynasty stories - the Yayati episode and then onward toward Krishna's birth.

A brief reflection on the greatness of these stories - each story in the Bhagavata is complete in itself and also part of a larger whole. Like beads on a string - each bead is beautiful alone, but the whole necklace is the Bhagavata. The string that holds them all is devotion to Vishnu.