రామ్ పునే సుపరంపరాం యో నిత్య విద్యుత పద అంబుజ స్మరణ స్పన్యామో హస్తలితరాడి గుణనయోనే పస్మత్ కురో భగవతో స్పతినే చంద్రో రామానుజ త్రుచరణౌ చరణం ప్రపద్యే మాతా పితా యువతయ తనయా విభూతి సర్వం యజేవ నియమేన మదన్వయానాం ఆద్యస్యనః కులపతేర్వ కులాభిరామం శ్రీమత్ కదంగ్రి యుగడం ప్రణమామి మూర్ధునాన్ భూతం సరస్య మహదాస్వయ భక్తనాథ శ్రీభత్ పితార కులశేఖర యోగివాహాన్ భక్తాన్ శ్రీరేణు పరకాల యతీంద్ర మిశ్రాన్ శ్రీమత్పరాన్ కుచమునిం నిత్యం వసుదేవ సుతం దేవం కంస చాణూర మర్ధనం దేవసీ పరమానందం కృష్ణం వందే జగత్గురుం అదసీ పుట్ప సంకా సంహార నూపుర శోభితం రత్న చంకణ కేయూరం కృష్ణం వందే జగత్గురుం ఉత్ఫుల్ల పద్మ పత్రాక్షం నీల జీవూత సన్నిభం యాదవానాం శిరోరత్నం కృష్ణం వందే జగత్గురుం కుటిలాలక సంయుక్తం పూర్ణ చంద్ర నిభాననం విరకత్ కుండలసదం దేవం కృష్ణం వందే జగత్గురుం శ్రీ వత్సాంకం మహోదస్కం పునమాల విరాజితం శంఖ చక్ర ధరం దేవం కృష్ణం వందే జగద్గురుం మందార జంఖ సంయుక్తం చారుహాదం సుశోభితం పరిహి వింధ్యావ జూడాంగం కృష్ణం వందే జగద్గురుం రుక్మిణీ తేని సంయుక్తం పీతాంబర సుచోభితం అవాప్త తులసీ గంధం కృష్ణం గుందేతి జద్గురుం గోపికానాం కుజద్వంద్వ కుంకుమాం కిత వర్షకం శ్రీనికేతం మనే స్వాతం కృష్ణం వందే జగద్గురుం కృష్ణాష్టకమిదం పుణ్యం ప్రాతరుత్సాయ యత్నదేత్ కోటి జన్మ కృతం పాపం వినస్యతి శ్రీ కృష్ణ పరబ్రహ్మణే నమః వ్యాసం వశిష్టనత్తారం శక్తే పౌత్రం శన్మగం పరాచరాత్మజం బుందే సదాసం తపోనిధిం వ్యాసాయ విష్ణురూపాయ వ్యాసరూపాయ విష్ణవే నమో వై బ్రహ్మనిశయే వాసిష్టాయ నమో నమః యం ప్రవ్రజంత మనుపేత మపేత కృత్యం ద్వైపాయనో విరహ చాతర ఆజుహావ పుత్రీ తన్మయతయా తరవోభినేదుస్తం సర్వభూత హృదయం మునిమానసోస్మి శ్రీ సుఖబ్రహ్మణే నమః కన్యాభరణి సంజాతం వధుల కుల భూషణం శ్రీరంగార్య గురోః పుత్రం షఢగోపమహం భజే అస్మద్ గురుభ్యో నమః

భగవత్ బంధువులారా పరమాత్మ అనుగ్రహాన్ని పొందిన ధ్రువుడు నగరానికి తిరిగి వెళ్ళాడు. తల్లిదండ్రులు, బంధువులు, మిత్రులు, ప్రజలు అందరూ మన భాషలో ఘనమైన స్వాగతం ఇచ్చారు. తోడుకొని వెళ్లారు. అతనికి అన్ని సౌకర్యాలు ఏర్పాటు చేశారు. అలా ఉన్నటువంటి జూడు కొంతకాలానికి యవ్వనాన్ని పొందాడు. పిల్లవాడు పెద్దవాడయ్యారని సంగతి తెలుసుకొని తండ్రి అతన్ని రాజుగా పట్టాభిషేకుడిని చేసి తాను అరణ్యానికి బయలుదేరి వెళ్ళాడు అని చెప్పుకున్నాడు. అంటే ధ్రువ పట్టాభిషేకం. ఆ భాగాన్ని తీసుకున్నాం. ఇప్పుడు ప్రజాపతే దుహితరం శివసుమారస్య వై ధ్రువః ఉపయేమే భ్రమిం నామ తత్సుతౌ కల్పవత్సరౌ. ఈ ధృవుడు శివసుమార ప్రజాపతి పుత్రికైనటువంటి భ్రమి అనేటువంటి అమ్మాయిని వివాహం చేసుకున్నారు. ఆమెకు ఇద్దరు కుమారులు కలిగారు. ఒకరు కల్ప మరి ఒకరు వత్సర. కల్పవత్సరవు. ఇలాగ ఆమె భార్యాయం అంతే కాకుండా దేవుడికి ఇంకొక భార్య ఉంది. ఆమె ఎవరు? సాక్షాత్తు వాయుదేవుని పుత్రిక. పేరు ఇలా వాయు పుత్రిక అయినటువంటి ఇలా అనే పాయ యందు పుత్రం ఉత్కల నామానం యోచిద్రత్నం అది జనత్. ఒక కుమారుడు ఆయన పేరు ఉత్కలహ అని. అలాగే ఇంకొక అమ్మాయి ఉత్తమమైనటువంటి శ్రీరత్నంగా ఉన్నటువంటి ఒక అమ్మాయి అంటే ఒక అమ్మాయి అబ్బాయి కలిగారు ఇక్కడ. అక్కడ ఆమెకేమో ఇద్దరు అబ్బాయిలు కలిగారు. అజీజనత్ ఉత్తమః అకృతోద్వాహ మృగయాయం బలీయస హతః పుణ్యజనయినాద్రౌ తన్మాతాస్య గతింగతా

ఇతని తమ్ముడు ఉన్నాడు ఉత్తముడు. అతనికి వివాహం జరగక ముందే వేటకని బయలుదేరి వెళ్లి తిమారేపోత ప్రాంతాల దాకా వెళ్ళాడు. అక్కడ యక్షుడు అంటే కుబేరుని అనుచరులతోటి ఏదో కలహం కలిగి యుద్ధంలో అతను మరణించాడు. పిల్లవాడు తిరిగి రాలేదు, మరణించాడు లేదా ఏమయ్యాడో తెలుసుకుందామని అతని తల్లి అదే అరణ్యానికి వెళ్ళింది. ఆమె అడవిలో ఆమె కూడా మరణించింది. గమనించండి. కథను వినటం కాదు, కొంచెం సంఘటనలను జాగ్రత్తగా ఆలోచించాలి. యవ్వనము, బలము, అధికారము, అవకాశము ఈ నాలుగు ఉన్ననాడు తనకు యోగ్యము కాని భోగాలను కూడా ఇతరుల యుగతా సొంతం చేసుకొని అనుభవిస్తే జీవిత ప్రారంభం బాగా గడవొచ్చు కానీ అవసాన దశ. కష్టాలు పాలుకుంటాయి. గమనించండి. సునీతి పాపం ఎక్కడో నగరంలోనే ఒక మారుమూల చాలా చిన్న ఇంట్లో తాను గడిపింది సునీతి ధ్రువుని తల్లి. సునీతి ఆ యవ్వన సమయం అంతా కూడా కాలానంతా మహారాజ భోగాలు అనుభవించింది. ఇదే సునీతి చివరి దశలో రాజమాతగా సగరంలో అంతఃపురంలో సగల రాజభోగానుభవంతో కాలం జరిగింది. అదే చురిచి అరణ్యంలో ఏ మృగాలు చురముగాలో ఈ కొన్ని తినేశారు. అంటే తనకు బాధ వస్తే చెప్పుకుందామన్నా వినేవాడు దిక్కులేని అరణ్యములో మరణం అందుచుంది. ఈమెకేమో దేవుడు వైకుంఠానికి వెళుతున్నప్పుడు మా అమ్మగారు ఏరి అంటే అగో ముందర ఉన్నారు అని చెప్పింది. ఇప్పటిదాకా సునీతి ఉత్తమ జీవనాన్ని బ్రతుకును గడిపింది. అదే సురిచి అరణ్యంలో ఇలాంటి బ్రతుకును గడిపింది. ఏం తెలుస్తుంది అవకాశం దొరికినా అవసరం లేని భోగాలను అనుభవిస్తే అవసరం ఉన్నప్పుడు అనుభవించడానికి ఏమీ ఉండవు కదా.

నీళ్లు ఎప్పుడు నదులు నీళ్లు బాగా వస్తున్నాయి మేము బాగా అని ఒక పది డ్రమ్ములు పెట్టుకుపోయి కొట్టుకొని పారబోస్తే మరి నీళ్లు రా అన్నాడు. పట్టుకొని వాడు రమ్ము నిలవ చేసుకుంటే అప్పుడు పారుకుంటాడు. ఆ వస్తున్నాయి వస్తాయి నాకెందుకు బాగా చేస్తాను అని పారపోస్తే ఆ అలా లేని వాడు కొంచెం పట్టుకున్న వాడి దగ్గర నీళ్ళు ఉంటాయి బాగా దాచుకున్న వాడి దగ్గర నీళ్ళు ఉంటాయి. కదా జీవితం అంతే. సుఖం వస్తున్నది కదా అని అవసరం లేని దాన్ని అనుభవించడానికి ప్రయత్నిస్తే అవసరమైన సౌకర్యం అనుభవించే అవకాశం కూడా నీకు సమయంలో దొరకదు. అనే సత్యాన్ని సురుచి జీవితం మనకు తెలుపుతుంది. కుమారుడు పోయాడని అతన్ని వెతుకుదాం అతని వెంట బయలుదేరి అతని కోసం వెతుకినటువంటి వెళ్ళినటువంటి సురుచి అరణ్యంలో ఏ క్రూర మునుగారి చోటో ఏ దావాత్ మీదనో పడి ఆమె మరణించింది. బ్రెడ్ నుంచి కుమారుడిని చూసుకుంది పాపం ప్రేమగా పాపం. తన కుమారుడిని ప్రేమగా చూసుకుంది ధ్రువుడిని అసూయతో చూసుకుంది. ఎవరికీ రాజ్యాధికారం లేదు రాజ్యాధికారమే కాదు కనీసం తండ్రి ఒడిలో కూర్చోవడానికి కూడా వీదు లేదు. అని ఎవరిని తరిమేసిందో అతను సామ్రాట్ అయ్యాడు. ఇక తండ్రి ఒడిలో మాత్రమే కూర్చోగలిగిన వాడు. అంతటి చోట ఆగిపోయాడు వాడికి రాజ్యాధికారం లేకుండా పోయింది. కదా తండ్రి ఒడిలో మాత్రం కూర్చున్నాడు వాడు. సింహాసనం మీద కూర్చోలేకపోయాడు. వీడు తండ్రి ఒడిలో కూర్చోలేదు సింహాసనం మీద కూర్చున్నాడు. రావలసిన దాన్ని అవసరం ఉన్న దాన్ని యోగ్యమైన దాన్ని ఒక పరిధిలో మనం అధికారాన్ని దుర్వినియోగం చేయకుండా అవకాశాన్ని దుర్వినియోగం చేసుకోకుండా మితముగా వాడుకుంటే జీవితమంతా సుఖశాంతులతో ప్రశాంతంగా గడుస్తుంది. దాన్ని అమితంగా వాడాము. అవసరమైనప్పుడు మనకు కావలసింది దొరకదు అనే సత్యాన్ని కూడా మనకు ఈ సురుచి జీవితం చెబుతుంది. పుత్రం ఉత్కళ నామానం యోతిద్రత్నం ఉత్తమస్తకుతోద్వహః చెప్తున్నాడు. దుర్గయాయాం బలీయత హత పుణ్యజనేనా.

ఒక యక్షుడు అతన్ని చంపాడు ఉత్తముడిని, అతని తల్లి అస్యగతింగత ఒక మాట చెప్పాలి కదా, తల్లి కూడా ఆయన దారే పోయింది అంటే ఆమె కూడా మరణించింది. ఎన్నమా ధ్రువః భ్రాతృవధం కృత్వా కోపం అతను ధ్రువుడు ఏం చేశాడు తన తమ్ముడు ఉత్తముడు వెటకు వెళ్ళాడు అక్కడ యక్షుడు చంపారు అతన్ని అనే సంగతి విన్నాడు. నా తమ్ముడిని ఎట్లు చంపారా? ఎంత ధైర్యం వాళ్ళకు? అన్యాయం కదా ఇది. మన సంగతి చూద్దాము అని కోప అమర్శ శుచార్పితః మూడు వచ్చాయి. ఒకటి కోపము, రెండు అసహనము, మూడు దుఃఖము. ఈ మూడు కలగడిచి జైత్రం చందనమాస్తాయ గత పుణ్యజనాలయం తన జైజైవ రథాన్ని ఎక్కి యక్షుల ఆలయం ఉండే నగరం అలకాపురి అంటామే అక్కడికి మహానుభావుడు వెళ్ళాడు. గత్వా ఉదీచీం దిశం రాజ రుద్రానుచర సేవితం దదర్శ స్నోవద్రోణియాం పురీం గుక్ష్యక సంకులాం అక్కడ అలకాపురిని చూచాడు. కరకాపురిని చూసి దగ్భౌ శంఖం బృహద్వాహు ఒక్కసారి తన శంఖ ధ్వని చేశాడు. ఆ శంఖ ధ్వని అన్ని దిక్కులకు ప్రతిధ్వనించినది. దానితో ఆ ధ్వని విన్న వాళ్ళందరూ కూడా ఉపదేవ్యః అత్ర అత్ర సన్పుృషం యక్షుల భార్యలందరూ ఈ శంఖ ధ్వని విని భయపడ్డారు అంటే అంత భయంకరంగా శంఖనాదం ఉందన్నమాట తతో నిష్క్రమ్య బలినః ఉపదేవ మహాపతా వాళ్ళు భయపడ్డారు కానీ అసలు ఏడుస్తున్నారు కదా మహానుభావులు. వాళ్ళు మహాబరువులు కాబట్టి ఈ శంఖధ్వని విని అసహన్ సన్నినాదం. మా నగరం వైపు మా ప్రాంతాలకే ఎవడు రావటానికే భయపడతారో. అలాంటిది వీడు మహానగరం మా ప్రాంతానికి వచ్చి మీం భయపడే జంగ ధ్వని చేస్తాడా జంగ సూతాం అని ఆ శంఖ ధ్వనిని సహించని ఉపదేవతలు అంటారు యక్షులను వాళ్ళంతా అనేకం ఆయుధాలు తీసుకొని లలాట లగ్నైహి ఏకైకం యుగపత్ సర్వానహన్ ఇలా వచ్చిన వారందరినీ ధ్రువుడు ఒక్కొక్కరికి 10, 8, 5, 4 బాణములు కలాటములో, వక్షస్థలంలో, భుజములలో నాచాడు.

అలా నాటినటువంటి బాణముల దెబ్బలకు వారంతా సర్వా ఏవహి తలాత్ర లగ్నైహి తైహి శుభిహి మత్వా నిరస్తమాత్మానం ఆశంసన్ కర్మ తస్య. ఇక మా పని అయిపోయింది. ఇంత బలాగ్యుడు వీడు అబ్బా, ఎంత బాగా కొట్టాడండి, ఎంత బాగా యుద్ధం చేస్తున్నాడండి అని దిరుగుడిని వాళ్ళంతా మెచ్చుకుని వాళ్ళు సంతోషించారు, పొగడారు. ఏపి అలా పొగ వేయడం ఎందుకు గమనించాలి. శత్రువుతో యుద్ధం జరుగుతున్నప్పుడు పొరపాటున శత్రువు బాగా యుద్ధ కౌశలం చూపెడితే దాన్ని చూసిన శత్రువు ఆహా చాలా బాగా చేశావురా యుద్ధం చాలా బాగా కొట్టావురా అని మెచ్చుకుంటే అది మెచ్చుకోవడం కాదు. నా తడాకా చూడు అని అన్నారు. చూపియవ నీ సంగతి ఇది నా సంగతి. బాగా యుద్ధం చేశావు. కానీ నేను మొదలు పెడుతున్నాను చూడు అంటే తన ప్రతాపాన్ని చూపాలనుకున్నప్పుడే ఎదుటి వాని ప్రతాపాన్ని రాజులు పొగుడుతారు. అందుకే యష్టులు కూడా త్రివుణ్ణి బాగా ప్రశంసించి వాళ్ళు పాదత్పరిశమి ఊరగా చరైహి అవిద్యం నిగపతు తోక తొక్కిన తాతులా లేచారు వాళ్ళంతా. బాణాలతో దుర్గుణ్ణి ముంచెత్తారు. పరిఘ, నిస్త్రిమిచ, పాచ, శూల, పరస్పత, శక్తి, వృష్టి ఇలా గుండి ఇలాంటి రకరకాలైనటువంటి ఆయుధాలతోటి. శరములతోటి ఇంచుమించు వర్షించారు. ధ్రువుని మీద ధ్రువుని సారధి మీద వర్షించారు. ఇచ్చంతతత్ ప్రతి కర్మ కర్తుం అయుతాని త్రయోదజ ఔత్తాన పాది తదద క్షత్ర వర్షేన పూరిజ. ఇతను ఒక్కడు ఏదో కొద్దిగా బలం ఉంటే ఉంది వాళ్ళలో అయుతాని త్రయోదశ అంటున్నాడు అయుతం అయుతం అంటే 10,000. 10,000 ఇంటూ 13 అట అంటే లక్షా 30,000 సైన్యం. ఇద్దరు చూశారు. అంతమంది బాణవర్షం కురిపిస్తే దాన్ని సారథతో సహా ఉన్నటువంటి ధ్రువుడు వారందరికీ మళ్ళీ శస్త్ర వర్షంతో సమాధానం చెప్పాడు. ఎలాగయ్యా అంటే ఆసారేణ యథాగిరిహి. ఇంతమంది ఒక్కసారి ఇంత శస్త్ర వర్షం కురిస్తే ఎలా ఉందయ్యా అది అంటే కొండ మీద వాన అలా ఉంది.

వాన బాగా కనపడదు. గమనించండి. ఉదాహరణ బాగా ఇచ్చారు. చాలా బాగా ఆలోచించాలి. వాన వాన కొండ మీది వానలా లేదా వాన కమ్మిన కొండలా? వాన కమ్మిన కొండ లాంటి ఏమర్థము? వర్షం పడితే మీకు కొండ కనిపించదు. కానీ ఎంత వాన పడ్డా కొండకేమి హాని కలగదు. ప్రశాంతంగా ఆ పడి పడి పడి ఆ వాన అలిసిపోయి ఆగిపోవాలి తప్ప కొండకు ఎలాంటి హాని కలగదు. అలాగే ఇన్ని బాణాలు కులిపించినా ధ్రువునికి ఎలాంటి హాని కలగలేదు. అంటే చేతిలో నొప్పి లేచి వాళ్ళే బాణం వేయడం ఆపాలి తప్ప ధ్రువుడు అలాంటి బాణఘాతములతో ఆయన ఘాతములతో ఎలాగ దెబ్బ తినలేదు. ఉపాదృతాః సన్న ఆచారేణ యధాగిరిహి హాహాకారైహి సదైవాసిర్ సిద్ధానాందిభి పస్యతాం హతోయం మానవ సూర్యః యుద్ధాన్ని చూస్తున్న వాళ్ళందరూ దేవతలు, గంధర్వులు ఉన్న పైన ఉంటారు కదా రుషులు. అయ్యో అనవసరంగా యుద్ధాన్ని పోగలుగుతాడు వీడు. పొరపొట్టక వచ్చారో ఏమో. వీళ్ళు ఆయుధాలతోటి శక్తాలతోటి హతోయం మానవః ఈ మనుపుత్రుడు ఉన్నాడే పుత్రుడు. మను మానవుడు కదా మరి ఈ మహానుభావుడు హతః ఎందుకంటే వాళ్లకు పేరు యక్షులకు ఏం పేరు? పుణ్యజనులు అని పేరు పుణ్యజనులు సముద్రంలో మునిగిపోయాడు వీడు వీడి పని అయిపోయింది అని అందరూ బాధపడుతుంటే నద్దస్సు యాసుధానేతు జయశాశిశ్వతో మృదే పురాణ రసస్వస్య నీహారాదివ భాస్కరా మంచును తొలగించుకొని సూర్యుడు వచ్చినట్టుగా అందరి బాణ వర్షాన్ని తొలగించుకొని రథం బయటికి వచ్చేసింది. అంటే సురక్షితంగా ఉన్నాడు వాళ్ళ ఆయుధాల సమాధానం చెప్పగలిగాడు అన్నమాట. ధనుర్విస్ఫూర్జయన్ దివ్యం ద్విషతాముఖేదముద్వహన్ అస్త్రౌగం విధమతు బాణైహి ఘనాదీకమివానిలః మబ్బులను వాయువు చెదరగొట్టినట్టుగా తన ధనువును అల్లి తలసరలా లాగి ధనువును కదిలిస్తూ బాణాలు. వర్షాలు కురిపిస్తూ సైన్యాన్ని చెల్లాచెదురి చేశాడు శివుడు. హస్యతే చాపనిర్ముక్తాః భిత్వా వర్మాని రక్షసాం కాయానవిసో దిగ్మాః

గిరీశాన్ అచనయో యథా పర్వతాల మీద తుడిగులు పడ్డట్టుగా తూడి బాణాలు వాళ్ళ మీద పడి వారందరినీ బాధపడుతున్నాయి. ఇలా రకరకాల బాణములతో. శరములతో ఆయుధములతో కొట్టబడినటువంటి యక్ష సంతతి ఊరిభిహి సంచిగ్యమానానాం శిరోభిచ్చారు కుండలై తలలు తెగిపడుతున్నాయి బాహువులు కాళ్ళు కటిప్రవేశము ఇలా అవయవాలన్నీ చిన్నాభిన్నాలై. హారకేయూర మకుటైహి ఉష్ణీచైశ్చ మహాతనైహి ఆశ్రుతాస్తాః తనభువః రేయుహు వీర మనోహరా యుద్ధానికి వచ్చే యుద్ధానికి ఎలా వచ్చారు వాళ్ళు బాగా మేకప్ చేసుకొని వచ్చారు యుద్ధానికి వచ్చేవాళ్ళు మేకప్ అంటే ఎట్లా అన్ని మెడలో బంగారు ఆభరణాలు, పిరీటాలు, మగల గుండలాలు ఏమిటో ఏమిటో అన్నీ ఆభరణాలు పెట్టుకొని వచ్చారు. అంటే వాళ్ళ భాగం ఏమిటి? ఆ వాళ్ళు మారేశారు. మమ్ములే చేస్తాండ్లే. మా సంపద చూద్దామని అన్నీ అలంకరించుకొని వచ్చారు పాపం. ప్రస్తుతం పరిస్థితి ఏమైంది? ఈ ధ్రువుడు తలకాయలను, కాళ్ళను, చేతులను, నడుమును అలా కొట్టి పారేస్తుంటే అవి తెగిపడి ఆభరణాలన్నీ పరిచారక. బంగారు ఆభరణాలు అన్నీ దుకాణాలు ఆభరణ భూమి అంటున్నారు. ఏమంటాం వాటిని? జ్యువెలర్స్ ఆ జ్యువెలర్స్ ఆ ఆ యుద్ధ భూమి అంతా అలా అయిపోయింది. అన్నీ ఆభరణాలే ఉన్నాయి. వాళ్ళు ఉన్నారు అనుకోండి కానీ వాళ్ళకి అలవాటం లేదు. ఇది మీవంతా ఆ భాగం అదే చెప్తున్నారు చూడండి మనం. హారైహి కేయూర మకుటైహి ఉష్ణీశైస్య మాధనై ఆతృతాస్తారణ భువః రేజుహు వీర మనోహరః మొత్తం అవి పరసబడ్డాయి. రకరకాల ఆభరణాలు అవి ఎలా ఉన్నాయి యుద్ధభూములు అంటే వీర మనోహర వీరుల మనస్సును హరించేలా కనపడుతున్నాయి. హతావశిష్టా ఇతరే ధనాజిరాజు రక్షోగణ క్షత్రియ వర్య సాయకైహి. ధ్రువుని బాణపాతముతో చనిపోయిన వారు చనిపోగా చనిపోగా మీరిన వారు ప్రాయః వివృక్నావయవః విధిధ్రువు మృగేంద్ర విక్రీళిత వ్యూధపాయువా తినవారు కూడా చనిపోలేదు కానీ ఇంచుమించు చనిపోయినంత పని అయింది. ఏమైందంటే వికీర్ణ వికృణ అవయవ చేతిలో కాళ్ళు కళ్ళు చెవ్వు ముక్కో ఏదో అవయవాలన్నీ యుద్ధం దెబ్బ తిన్నాయి. అలాంటి వాళ్ళు పారిపోయారు ఎలాగయ్యా అంటే.

సింహం పరిగెత్తి తిరుగును వస్తే ఎలాగైతే ఏనుగుల గుంపులు పారిపోతాయో ధ్రువుణ్ణి చూసి వారంతా మిగతా వారంతా పారిపోయారు. అపస్యమానః సతతః ఆతతాయినం మహామృతే కంచన మానవోత్తమః పూరిన్ ది దృక్షన్నపి నావిశత్ ద్విషాం నమాయినాం వేద చికీర్చితం జనా కొద్ది క్షణాల్లో యుద్ధరంగం అంతా ఖాళీ. అంటే ఒక్క శత్రువు లేడు. అందరూ పారిపోయారు. ఖాళీగా ఉంది. అంటే ఇంచుమించు దానికి గెలిచినట్టే మనం అనుకుంటాం. ధ్రువుడు ఏం చేశాడు భగవం అంతా ఎవరూ లేరు. ప్రతి క్రియ లేదు, యుద్ధం కూడా ఆగిపోయింది, వాళ్ళంతా పారిపోయారు. మరి ఇప్పుడు తను ఏం చేయాలి? నగరాన్ని తను గెలిచినట్టే కదా, నగరంలోకి వెళ్ళాలి. అందులో కుబేరు నగరం చాలా బాగుంటుంది కదా ధనాధిపతి నగరం బాగుంటుంది. కాబట్టి నగరాన్ని ఒక్కసారి తనికి తీరా చూతాము అనే కోరిక లోపట కలిగిన నగరంలోకి ప్రవేశించలేదు. ఎందుకంటే వాళ్ళు అటే వెళ్లారు ఇటు వెళ్లలేదు ఆ నగరంలోకి వెళ్లారు. కదా మరి అటు వెళ్ళినప్పుడు మనం అక్కడికి పోతే మనకైతే ఏమిటి అందులో శత్రువులు ఉపసంహరించుకున్నారు అంటే ఉత్త కాదు భయపడి ఉంచుకున్నారా కానీ చేరా ఏదైనా భయ చేసి ఉండొచ్చు మళ్ళీ ఏం చేస్తారు శత్రువుల తర్వాతి కృత్యం తెలియకుండా మనం ముందు తెలియగలవాడు సొరవ చూపకూడదు. రజనీ తెలిసిన వాడైతే నగరంలోకి వెళ్ళడు, ప్రవేశించడు. కథ వేడి చూస్తాం వాళ్ళు ఇంకేమన్నా చేస్తారా? వెళ్ళిన వాళ్ళు అలా వెళ్తారా? మరొక సంజ్ఞ తీసుకొని రావచ్చు కదా. ఇంకేమైనా చేయొచ్చు వాళ్ళు. కాబట్టి వాళ్ళ మాయలు తెలియవు కాబట్టి అసలు వాళ్ళు మాయావులు. ఇలాంటి వాళ్ళ మాయ తెలియదు కాబట్టి నగరాన్ని చూడాలనే కోరిక ఉన్నా. ధ్రువుడు నగరంలోకి ప్రవేశించలేదు. విదుర్క్షన్నపి నాభి చతుద్విషాం నమాయినాంబేదు చికీర్చితం జనః ధ్రువుడు మాయావుల చేయదలుచుకున్న పని ఏమిటో తెలియనివాడు కాబట్టి నగరంలోకి ప్రవేశించలేదు. ఇది బ్రువంచిత్తరథః స్వసారధిం యత్తః పరేషాం ప్రతియోగ శంకితః ఇలా.

తన సారథితో అంటున్నాడు చూడు వాళ్ళంతా వెళ్ళిపోయారు కానీ ఏమో అసలే మాయావుడు ఏం చేస్తారో మనం కొంచెం జాగ్రత్తగా ఉండాలి అని సారథితో అంటూ శత్రువులు ఏదైనా ప్రతీకారం చేస్తారేమో. అని శంకిస్తూ ఉంటే సుస్రావ శబ్దం జలఘోర వీరితం జలధేరి వేరితం నభస్వతః దిక్షు రజోన్వ దృశ్యతః అల్లచల్లోలమైన సముద్రం నుండి ఎంతటి భయంకరమైన ధ్వని దిక్కులను తిక్కటిల్ల చేస్తుందో ఒక్కసారి అంత ధ్వని వచ్చేసింది. అంటే వాళ్ళు ప్రతి క్రియ మొదలు పెట్టారన్నమాట. జలధేరివేరితం క్షణేనాచ్చాయితం యోమా ఘనానీకేన సర్వతా చూస్తూ ఉండగానే ఆకాశం అంతా. ధన బాగా మబ్బులు కమ్మేశాయి. విస్పురత్తడితః దిక్షు మెరుపులు ఉరుములు వవురుషు రుజురవుఖాన్ ఏం వర్షము రక్త వర్షం కురుస్తుంది. రక్తము, మలము, దుర్గంధము, బురద, మూత్రము ఇలాంటివన్నీ పైనుంచి కురుస్తున్నాయి. ఇప్పుడు ఏం చేయాలి వాళ్ళు పాపం? అంటే ప్రత్యక్షంగా నిలబడి యుద్ధం చేయలేక భయపడి పారిపోయిన వాళ్ళు మాయా యుద్ధానికి పూనుకున్నారు. ఇలా. అలాగే అదే కాకుండా గదా పరిఘ నిస్త్రించ ముసలాః శాస్మ వర్షినః రాళ్ళు పడుతున్నాయి గదలు పడుతున్నాయి అలాగే రోకళ్ళు ఇతర ఆయుధాలు ఇవన్నీ కురుస్తున్నాయి పాములు కురుస్తున్నాయి పిడుగులు పడుతున్నాయి. తుఫాన్ లాగా భయంకరమైనటువంటి గాలి వీస్తూ ఉంది. అభ్యసావన్ గజామస్తా ఏనుగులు, సింహములు, పెద్దపుళ్ళు, తొడేళ్ళు. ఈ సముద్రం తరంగాల దుబ్బెత్తున లేచి ఉప్పొంగి సముద్రం వచ్చేస్తున్నది. భూమి భీమం ప్లావయన్ సర్వతో భువం అససాద మహాక్రాదః కల్పాంతైవ భూషణః. ప్రళయకాలం ఇప్పుడే వస్తున్నదా ఏమి అన్నట్టుగా సముద్రాలన్నీ ఉప్పొంగి వచ్చాయి. పర్వతాలన్నీ పరిగెత్తుకొని వచ్చాయి. అన్నీ వర్షాలు పడుతున్నాయి. ఆయుధాలు వస్తున్నాయి, మృగాలు వస్తున్నాయి. ఇలా ఏవం విధాని అనేకాని అంటే.

రాక్షసుల మాయ అంటామే ఇలాంటి మాయా యుద్ధం చేయడానికి వీళ్ళంతా సంకల్పించుకొని ప్రయత్నించినప్పుడు ససుజుహో తిగ్మగతయః ఆసుర్యా మాయయా అసురా వీళ్ళంతా అసురులే కాబట్టి ఆ రాక్షస మాయ తోటి కదా ఇసులు అంటే వాళ్ళే. దానివల్ల ధ్రువే ప్రయుక్త ఆ ధూళి మీద ఈ రకరకాల మాయలన్నీ ప్రయోగించి నిజమ్మతస్య మునయః క్షమా చంసను సమాగతః పాపం ధ్రువుడు యుద్ధానికి వచ్చినప్పుడే అందరూ ఋషులు, మునులు, యోగులు చూస్తున్నారు యుద్ధానికి పోయారు ఏం చేస్తాడు ఏమవుతుంది ఏమవుతుంది. చూస్తే ఇది జయ్యదు. వాళ్ళంతా మాయావులు. మాయా యుద్ధం చేసుకో చూడు ఏం చేస్తాడు అలా నిలబడ్డాడు. దాన్ని చూసి ఆ మునురు అంటున్నారు ఔస్తాన పాదే భగవాన్ తవ చాంగ తనువా దేవః క్షీణోతి క్షీణోతు అవనతార్తి హరః. విపక్షాన నాయనా ఒకసారి నువ్వు మీ స్వామిని గుర్తు చేసుకో అన్నారు. కదా ఒకసారి నారాయణాక్షరం ప్రయోగించారనుకోండి అన్ని మాయలు. గంగాల కొట్టుకుపోతాయి. అవి ఆపదలో పోపం తోచలేదు ఆయన. అందుకే పక్క రుషులు ఉండి అందించారు హింట్ అన్నమాట. ప్రయోగించమని లేని చమత్సరం చూడండి పెద్దలు ఏం చేస్తారంటే ఇలా వాడిని చెయ్యని చెప్పరు. ఏం చెప్తున్నారు ఔత్పానపాదే నాయనా సారంగ అనుభవం ఉన్నాడే శ్రీమన్నారాయణుడు. అతను దేవః క్షీణోతు అవనతార్తిహరః విపక్షాః ఆశ్రయించిన వారి బాధను తొలగించే పరమాత్మ నీ శత్రువులను సంవరించుగాక అంటే ఏమర్థం నువ్వు ప్రయోజించు అని అర్థం ఎన్నామధేయ అభిధాయ నిశన్య చార్ధా లోకోంజసాతరతి దుఃఖం దుస్తరమంగ మృత్యుం ఏ మహానుభావుని నామధేయాన్ని మనం పలికినా విన్నా లోకమంతా సులభంగా సంసారాన్ని దాటి మోక్షాన్ని చేరుతుంది. అలాంటి పరమాత్మ నీవు నీ శత్రువులను సంహరించలేడు, సంహరిస్తాడు అని అందించారు మమ్మల్ని. అప్పుడు నిసన్యగదతామేవం ఋషీనాం ధనుషి ధ్రువ. సంతదే అస్త్రము ఉపస్పృశ్య యక్ష నారాయణ నిర్మితం. తనెంబడే ఆచమనం చేసి ధనువు ధనువులో నారాయణాస్త్రాన్ని ఎక్కిపెట్టాడు.

సంధీయమాన యెతస్మిన్ మాయా గుచ్ఛక నిర్మితాః క్షిప్రం వినేసుహు విదురా శ్లేషాః జ్ఞానోదయే యథా చూడు నారాయణాస్త్రం ఎక్కువ పెట్టినంతలోనే అన్ని మాయలు తొలగిపోయాయి. విడిచిపెట్టలేదు ధనుస్సు జడప్రయోగం చేయలేదు ఎక్కువ పెట్టిన మాత్రమే అన్ని పోయాయి ఎలా పోయాయి అని చెప్పి ఆలోచిస్తున్నాడు జ్ఞానం కలిగిన తర్వాత కష్టాలు పోయినట్టు అన్నాడు. శ్లేషాః జ్ఞానోదయే యధా చూడండి ప్రతి విషయాన్ని పారమార్థికంగానే ఆలోచించగలగాలి. అదే స్థిర చిత్తం అండి. ఎలా పోయాయి కథలన్నీ శ్లేషాః జ్ఞానోదయే యధా. జ్ఞానం కలిగినప్పుడు కష్టాలు పోయినట్టు అంటే కష్టాలు పోయాయా? ఉన్నాయా? అవి అట్లనే ఉంటాయి ఎక్కడికి పోవు కానీ అవి కష్టాలుగా అనిపించవు. కదా ఇదంతా శరీరానికి ఆ అంతే అంతే క్లేశ అజ్ఞాని పడండి కదా కష్టము అదే ఉన్నాయి ఏదో జ్వరమో రోగమో మనోజమో అవమానమో. చలి, వేడి ఇలాంటివన్నీ ఉంటాయి కదా మనకు. సగట సగట కష్టాలు. లేక ఏమంటే వర్షం బాగా పడితే కష్టం. వర్షం అసలు పడలేదు కష్టం. చలి బాగా వచ్చింది కష్టం. చలి లేదు కష్టం. అదేంటి డిసెంబర్ వస్తున్నది ఇంకా ఉడికిపోవచ్చు ఇది కష్టమే వాళ్ళకి. తల్లి ఎక్కువ నా కష్టమే. వరద వచ్చినా కష్టమే, నీళ్లు లేకున్నా కష్టమే. న్యాయంగా ఇవన్నీ ఎవరి కష్టాలు? ఆత్మకా శరీరానికా? కదా? కాబట్టి ఆ సంగతి చూస్తే అవి కష్టాలు కావు. అవి అట్నే ఉంటాయి. మనకు కష్టాలు అనిపించవు. అది జ్ఞానం కలిగిన వానికి కష్టాలు తొలగినట్టుగా ధూడు నారాయణ అస్త్రాన్ని సంధించినంతలోనే అవన్నీ తొలగిపోయాయి. సత్య. ధనుషి ప్రయుంజానః సువర్ణ పుంఖాః కలహంస వాససః వినిశ్రుతః ఆవిసుహు విషద్బలం యథా వనం భీమరవాః శిఖండినః ఒక సారే నారాయణ అస్త్రం ఎక్కుపెట్టి వదిలి పెడితే కొన్ని వెయ్యిల లక్షల బాణ పరంపరలు యుద్ధ రంగంలోకి ముందరికి వెళ్ళాయి. యుద్ధ ప్రవేశించాయి అంటున్న వాళ్ళందరినీ.

దోషం చేస్తున్నాయి. ఎలాగయ్యా అని చెప్తున్నాడు మనకు. భీమరవాహ యధావనం భీమరవాహ శిఖండినః. ఆకాశంలో మబ్బులు బాగా పడితే నెముళ్ళు కేకలు వేసుకుంటూ ఎంత వేగంగా అడవిలోకి వెళ్తాయో. ఈ చరములన్నీ అలా ధ్వని చేస్తూ యుద్ధరంగంలోకి ప్రవేశించాయి యధారవా. తై సిగ్మధారైహి ప్రధనేసిలీ ముఖైహి ఇతస్తతః పుణ్యజనాః ఉపద్రుతాః ఆ బాణాల దెబ్బలు తట్టుకోలేక పుణ్యజనందరూ అటు ఇటు పరిగెత్తిపోయారు. తామభ్యదావనుకు పితాః ఉదాయుధాః సువర్ణ మున్నద్భవన ఇవాహయః ఇవి విచిత్రమైన బాణాలు ఇవి. మామూలు బాణాలు అయితే మనం గురి పెట్టి కొడతాం. వాడు తప్పుకుంటే బాణం తగ్గిపోతుంది వాడికి తగలదు. కానీ ఇది ఎవరికి గురి పడితే వాడిని వెంటపడి మరిగిపోతుంది. వాడు అటు పోదు అటు పోదు ఇటు పోతుంది. అది వెళ్ళిపోదు వాడు తప్పించుకుంటే వెంటపడి మరిగిపోతున్నది. ఎలాగంటే ఉన్నద్ధపనాయివాహయః పడగ ఎత్తిన పాములా. బాగా పట్టిన పాము ఏం చేస్తుంది పరిగెత్తుతుంటే నంబడు వస్తుంది. నువ్వు వంకర పోతే వంకర తగ్గకపోతే చక్కగా వస్తుంది. బాణాలు కూడా గురి ప్రకారం వస్తున్నాయి. వాడు తప్పించుకుంటే వెంట పడుతున్నాడు. అంటే ఈ బాణాలను తప్పించుకునే ఛాన్స్ లేదు అన్నమాట. అలా ఉపద్రుతాః సతాన్ పుషత్కైహసిదావతో మృధే నికృత్త బాహోరి శిరోధరోదదాన్ నినాయ లోకం పరమర్క మండలం ప్రజంతి నిర్విద్య యమూర్ధ్వరేతతః వీళ్ళంతా అర్క మండలం, యమ మండలం అంటే యమలోకానికి, సూర్యలోకానికి ఆయా లోకాలకు వీళ్ళు దెబ్బడు తిని వెళ్ళిపోతున్నారు. తాను హన్యమానాన్ అభివీక్ష్య గుచ్యకాన్ అనాగతః చిత్తరధేన పూరిశః. ఇలా ధృవుడు చాలా మందిని చంపేశాడు ఎట్లా? న్యాయంగా వాళ్ళంతా నిరపరాధ వాళ్ళేం చేశారండి? ఒకడు ఒకడు చంపాడు. తన తమ్ముడిని ఎవడో ఒకడు చంపాడని ఆ జాతి మొత్తాన్ని లేకుండా చేస్తానని యుద్ధాయ ధర్మమా అండి? అందుకే నిరపరాధులందరినీ సంహరిస్తుంటే ఔత్తాన పాదిం కృపయా పితామహ.

వీడు ఇంత జ్ఞాని అయి కూడా ఆవేశానికి లోనై పాపం చేస్తున్నారని ఎవరు సోరిస్తారే తాతగారు ఉన్నారే కదా వీడు మనోడు కదా వాడు తాత ఎవరు తాత మనువు. అతను కృపయా పితామహ మనుహు జగాద ఉపగతః సహర్షిభిహి. మళ్ళీ ఒక్కడు చెప్తే వింటాడు దౌడు ఆయన కూడా. అందుకే మరి మెజారిటీ మనం తీసుకుని వచ్చాడు ఎవరి దృష్టిలో. పెద్దగా రామండి. రుషులతో కలిసి మనువు వచ్చి మాట్లాడుతున్నాడు. అరంవత్స అతిరోషేణ తమోద్వారేణ పాప్మననన. కోపం వద్దు అయ్యా. చాలు. ఎందుకంటే ఎలాంటి కోపం? కోపానికి ఒక బిరుదు ఇచ్చాడు తమోద్వారము అని. కోపం అంటే అజ్ఞానానికి ఎంటర్. కదా రెండో పేరు ఏంటి పాపము కోపము అంటే పాపమే. అందుకనే మనం చెప్పుకున్నాం చూడండి కోరికను గెలవచ్చు కానీ కోపాన్ని ఇది పాపానికి మారుపేరు. నరకానికి ద్వారం. ఇలాంటి కోపం వద్దు నాయనా పాపమన యేన పుణ్యజనానేతాను అవధీహి. త్వం అనాగతః ఆ కోపం తోటే నిరపరాధులైన వాళ్ళందరినీ సందర్భ వదులపోదు. ఇక ఆపుకో నాస్పత్ కులోచితం తాత కర్మైతత్ సద్విగర్హితం నీవు చేసిన పని. మన కులంలో పుట్టిన వారు చేయవలసింది కాదు. అంతేకాకుండా సజ్జదులందరూ నిందిస్తారు. వధో యుద్భ దేవానాం ఆరబ్ధ తే అకృతైనతాం తప్పు చేయని ఉపదేవతలను సంహరించవు చూడు ఇది. అందరూ నిందిస్తారు. మనకిది తగిన పని కాదు. నన్ను వేకస్యాపరాదేన ప్రసంగాతు బాహవోహతాః. తప్పు ఒక్కడు చేశాడు. ఆ చిన్న సాకు పెట్టుకొని ఇంతమందిని చంపుతాడు. వాళ్ళకి వాని బిగి చంపోయ్యా కదా అలాంటిది ఒక్కడి తప్పుకు ఇంతమంది సిద్ధించబడ్డ తప్పు నాయనా భ్రాతురు వదాభి తప్పేన త్వయాంగ భ్రాతృ వత్సలా

మరి తప్పు అంటే బాగుండదు కదా, నీ తప్పు కూడా ఏం లేదు అనుకో ఎందుకంటే నీకు తమ్ముడు అంటే ప్రేమ ఎక్కువ. అంటున్నాడు రాత్రి వస్తలా తమ్ముడిని బాగా ప్రేమించే మహానుభావ అలాంటి తమ్ముడిని చంపటం వల్ల కోపించి నువ్వు ఈ పని చేశావు కానీ ఇది యోగ్యమైన పని కాదు. నాయం మార్గోహి సాధువునాం ఋషీకేశానువర్తినాం శ్రీమన్నారాయణుడిని అనుసరించే వాళ్ళు నడిచే దారి ఇది కాదు. ఋషీకేచానువర్తినాం నాయం మార్గః యదత్మానం పరాగృశ్య పశివతు భూత వైశసం ఎందుకంటే శ్రీమన్నారాయణుని భక్తులు. ఈ ఆత్మ వేరు, ఆ ఆత్మ వేరు, పరమాత్మ వేరు, లోకం వేరు అని భిన్న దృష్టి పెట్టరు. అంతా లోకమంతా పరమాత్మమయమే. ప్రతి శరీరంలోనూ అంతరాత్మగా ఉన్నవాడు ఎవరు? పరమాత్మే ఉన్నాడు. పరమాత్మ కంటే భిన్నమైనది ఏదీ లేదు అన్న జ్ఞానం కలిగిన తర్వాత మరి బాణాలతో ఆయుధాలతో ఎవరిని చంపాలి? పరమాత్మ కదా అందుకే ఇది సరి అయింది కాదు నాయనా సర్వభూతాత్మ భావేన భూతావాసం హరింభవాన్. నీవు సకల జగత్తులను కడుపులో దాసుకున్నటువంటి పరమాత్మను తపస్సు చేసి ఆరాధించి సంతోషింపచేశావు. ఆరాధ్య. ఆపదురా సాధ్యం విష్ణోహతత్ పరమం పదం. తపస్సు చేసి పరమాత్మను ప్రత్యక్షం చేసుకొని ఇతరులెవరూ పొందలేనంతటి ఉత్తమ స్థానాన్ని నీవు పొందావురా నాన్న. అలాంటి నీవు ఇలాంటి పని చేయకూడదు. సత్వం హరేః అనుధ్యాతః తత్ పుంసామపి సమ్మతః కథం అవద్యం కృతవాన్ అనుశిక్షన్ సతాంబ్రతం. హరేహే త్వం అనుజ్జాతః తత్భుముతాముపి సంపతః అంటే నిన్ను పరమాత్మ భక్తులు కూడా మెచ్చుకున్నారు. అంటే భాగవతోత్తములకు నీవు స్మరించదగిన వాడవు. నిరంతరము

పరమాత్మ నామస్మరణం తోటే కాలం గడిపే వాళ్ళవు. కాబట్టి కదన్ అవజ్యం కృతవాన్ అనుశిక్షన్ సతాం వ్రతం సజ్జనుల మార్గాన్ని సజ్జనుల వ్రతాన్ని ఆచరించే నీవు ఇలాంటి అవజ్యం కర్మ. నలుగురు నిందించే పని. ఎలా నీవు చేస్తావు? తితిక్షయా కరుణయా మైత్రియాచ అఖిల జంతుషు సమత్వేనచ సర్వాత్మా భగవాను సంప్రసీదతి. పరమాత్మ సంతోషించాలంటే తితిక్షయా కరుణయా. ఓర్పు కావాలి, దయ కావాలి, అలాగే మైత్రి స్నేహము కావాలి. సమర్పణ సర్వాత్మ అన్ని ప్రాణులను సమానంగా చూడగలగాలి. ఇలాంటివి ఉన్నప్పుడే భగవాన్ సంప్రసీదతి. పరమాత్మ సంతోషిస్తాడు. గుర్తుపెట్టుకోవాలి. భగవంతుడు సంతోషించాలంటే ఏం చేయాలి? లక్ష పుష్పాల్ చేయన్నా, కోటి పుష్పాల్ చేయన్నా, పది కోట్ల పుష్పాలా అంటే ఏం లేదు. తితిక్షయ కరుణయ మైత్యాచ అక్షిల జింతి. కొంచెం ఓర్పు, కాస్త దయ, సర్వభూత మైత్రి ఈ మూడు ఉంటే పరమాత్మ తనకు తానుగానే సాక్షాత్కరిస్తాడు. సమత్వేనచ సర్వాత్మ భగవాన్ సంప్రసీదతి. సంప్రసాన్ని భగవతి పురుషః ప్రాకృతైహి గుణైహి విముక్తః జీవ నిర్ముక్తః బ్రహ్మ నిర్వాణ ముచ్చతి ఒక్కసారి పరమాత్మ సంతోషిస్తే ఈ జీవుడికి రకు సముద్రం సత్వా సత్వ గుణాలు తొలగిపోతాయి. తామస తామ ఆహంకారం తమకారం ఉన్నాయే ఇవన్నీ కూడా పూర్తిగా తొలగిపోయి విముక్తః జీవ నిర్ముక్తః బ్రహ్మ నిర్వాణముచ్ఛతి. శరీరాన్ని విడిచి వేయటటువంటి ఆ జీవుడు సాక్షాత్తు. పరమాత్మను చేరుతాడు. పరమాత్మ ఆనందాన్ని పొందుతాడు. భూతైహి పంచబి ఆరబ్ధైహి యోషిత్ పురుష ఏవహి తయోహో వ్యవాయాత్ సంభూతిహి యోషిత్ పురుష యూరిహ కొంచెం. తత్వాన్ని చెప్తున్నారు. పుట్టుక అంటే ఏమిటి? మరణం అంటే ఏమిటి? భూతైహి పంచపిరారద్ధైహి ఐదు భూతములతో ఏర్పడిన రెండు శరీరముల కలయికతో మూడో శరీరం పుడుతుంది. అంతే కదా? విదేశిన అండి పుట్టుక అంటే ఏమిటి సృష్టి అనేది అంటే భూతైహి పంచమిదారబ్దైహి యోషితు పురుష ఏవహి. పంచభూతములతో స్త్రీ అని పురుషుడు అని ఏర్పడతారు. తయో వ్యవాయాత్ సంభూతిహి ఆ స్త్రీ పురుషుల యొక్క

సమాగమం వలన యోచిత్ పురుషయో ఇంకో సంభూతి ఇంకో పురుషుడు పుడతాడు ఇంకో శరీరం పుడుతుంది. పుట్టుక అంటే స్త్రీ పురుషుల సమాధానం కారణము. మరి వారెవరు? ఎవరు స్త్రీ పుడుతుంది అంటే? పాంచభౌతికమైన శరీరముకే ఆ పేరు. మరి ఏది పుట్టినట్టు? పంచభూతానే. ఏది పోయినట్టు? పంచభూతానే. మరి వీని చచ్చాను, వాడు చచ్చాడు ఎక్కడికి? ఏవి నశిస్తాయో అవి నశిస్తాయి. ఏవి నశించవో అవి ఎక్కడ ఉన్నా నశించవు. కాబట్టి తయోహో పురుషయోరిహ ఏవం ప్రవర్తతే సర్గః. ఇదే నాయనా సృష్టి అంటే అలాగే సంయమః అంటే సంహారము స్థితిహి. రక్షణ గుణవ్యతిక రాత రాజన్ మాయయా పరమాత్మనః పరమాత్మ యొక్క మాయ చేత గుణ వైషమ్యం ఏర్పడి నిమిత్త మాత్రం తత్రాతీత్ నిర్గుణ పురుషర్షభః పరమాత్మ ఉన్నాడే అతను నిర్గుణః అంటే నిష్ ప్రకృతి గుణ. గుణాలు లేని వారు కాదు ఏ గుణాలు లేవు? ప్రకృతి గుణాలు లేవు. అంటే సత్వం రజః తమః అనేటువంటి గుణములు లేనువాడు అతనే పురుషోత్తముడు. వ్యక్తావ్యక్తమిదం విశ్వం యత్ర భ్రమతి లోహవత్. ఆ పరమాత్మ యందే వ్యక్త అవ్యక్త అంటే స్థూల సూక్ష్మాత్మకమైనటువంటి ఈ జగత్తు భ్రమతిలోహవతు అయస్కాంతం చుట్టూ ఇనుము తిరిగినట్టుగా పరమాత్మ చుట్టూ లోకాలన్నీ నిరంతరం తిరుగుతుంటాయి. సకల్ విధం భగవాన్ కాలశక్తి గుణప్రవాహేన విభక్త వీర్యః ఈ ప్రకారంగా పరమాత్మ కాలశక్తితో మళ్ళీ సృష్టి చేయాలి అనుకుంటే అతను ఈ గుణప్రవాహంలో ఉండి కూడా కరోతి అకర్తైవ నిహంత్యహంతా చేష్టా విభూమ్నః కలు దుర్విభావ్యః పరమాత్మ సృష్టి చేస్తాడు అదే పరమాత్మ ప్రళయము చేస్తాడు.

కానీ సృష్టి చేస్తున్నప్పుడు కానీ, సృష్టి అయిపోయిన తర్వాత కానీ, ప్రళయం అప్పుడు కానీ, ప్రళయం జరిగిన తర్వాత కానీ ఆ రంగం చూసావా? నిన్నటి ఏమనుకున్నావ్? ఇంత జగత్తును సృష్టించాను. ఎక్కడ ఉందండి? సంహరించాను. మీకు తెలుసా? అని మనలాగా గొప్పరు అస్సలు చెప్పుకోని చెప్పుకోవాలి గొప్పరు ఆయనే. ఎందుకంటే ఆయన గొప్పతనం గుర్తిస్తే ఎవరికీ రాదు. గుర్తించకుంటే ఆయనకేమిటి నష్టం? అందుకే ఆయనే కరోతి అకర్తైవ నేను కర్తను కాదు. ప్రకృతి కర్తి పురుషః పుష్కర ఫలాశవత్ నిర్లేపః ప్రకృతి తాను ఏమి చేయదు చేయలేదు. జనం. అందుకనే పరమాత్మ అన్నీ చేసి అన్నీ చేసిన పరమాత్మ అకర్తైవ ఏమి చేయని వాడిలాగానే ఉంటారు. కరోతి అకర్తైవ దిహంతి అహంతా తాను ఎవరిని చంపుతున్నానని చెప్పడు కానీ అందరినీ చంపేస్తాడు. కాలోస్మి లోకక్షయకుతు ప్రవుత్సః చెప్పలేదా? నేనే కారాన్ని నేనే లోక చేయం చేస్తున్నట్టుగా కనపడతాను. అబ్బే నేనేం చేయను. అంతా నేనే చేసుకుంటాను. నేనేం చేస్తాను? మనము కూడా పరమాత్మతో ఆ మాట అన్నామనుకోండి ఇంక బాలేదు. పరమాత్మ ఏమంటాడు అబ్బే అబ్బే నేనేం చేస్తున్నాను నేనే అంతా వీడే చేసుకుంటున్నాను. అబ్బే నాకేం తెలియదు. మనం కూడా స్వామి నాకేం తెలియదు అంతా నువ్వే చేస్తున్నావు అనండి హాయిగా బాగుపోతారు. అందుకే కర్త కానట్టుగానే చేస్తాడు, సంహర్త కానట్టుగానే మళ్ళీ జగత్తును సంహరింపచేస్తాడు. సేష్టా విభూమ్నః తలు దుర్విభావ్య వదకంటున్నాడు. పరమాత్మ యొక్క లీలలు మన ఆలోచనకు అందవు. ఎందుకయ్యా అంటే సోనంతః అంతకరః కాలః.

అంతకరః అనంతః కాలః అంటున్నారు. ఈ కాలం ఎలాంటిది? ఇదివరకు వచ్చింది శ్లోకం జ్ఞాపకం అనుకుంటా. ఇది దానికి అంతం లేదు కానీ అంతా అంతం చేస్తుంది. జగత్తు మొత్తాన్ని అంతం చేస్తుంది, తనకు మాత్రం అంతం లేదు. అలాగే తాను అనాది లోకం మొత్తానికి ఆది ఏర్పరుస్తుంది. అంటే తనకు పుట్టుక లేదు కొన్ని కోట్ల జీవరాశులను సృష్టి చేస్తుంది. సోనంతః అంతః కరస్కారః అనాదిహి ఆదికృతః తనకు ఆది లేదు కానీ ఎన్ని చేయాలో తాను చేస్తుంది. అవ్యయః తనకు ఎలాంటి హెచ్చు తగ్గులు లేవు. ప్రపంచాన్ని అన్నీ చేస్తుంది. అవ్యయః జనం జనం జనేన జనయన్ మారయన్ మృత్యున అంతకం. యేసుని కాలం ఒక జనముతో ఇంకో జనాన్ని సృష్టి చేస్తుంది. మృత్యువుతో వాడిని వీడిని చంపుతుంది. అంతే కదా? తనకే సంబంధం లేదు. ఎవరు చంపుతున్నారు? కాలమే. ఎవరు సిచ్చు చేస్తున్నారు? కాలమే. అందుకే మనం ఏమంటాం? మరణించిన వాడిని ఏమంటాం మనం? వాడు కాలం చేశాడండి అంటాం. వాడు కాలం చేయడం ఏంటి? అంటే వాడిని కాలం చేసింది. ఏనా పని అయిపోయింది లే బాబు అని వాడిని కాలం చేసింది మనం దాన్ని వాడు కాలం చేశాడండి అంటాం. అంటే ఇది ఎవరు చేసే పని కాదు కాలం చేసే పని. అందుకే జనం జనేన జనయన్ మారయన్ మృత్యునాంతకం నవై స్వపత్వోస్య విపక్ష ఏవవా. అలాంటి కాలానికి కాలరూపి అయిన పరమాత్మకు తనవాడు లేడు శత్రువు లేడు. స్వపక్షోస్య విపక్ష యెవోవా పరస్య మృత్యో విచతః సమం ప్రజాః మన దగ్గరికి వచ్చేటువంటి మృత్యువుకు అందరూ సమానం. వాడు శత్రువు కాబట్టి ముందు చంపుతాను, వాడు మృత్యుడు కాబట్టి నాతో ఉంచుతాను అని వాడు అనుకుంటే మనకైతే ఏమిటండీ? కదా వాడి చేప లేదు అండి. దావమానం అనుధావంత్యనీశా యదా రాజ్యం అనురజాముతి అనిలం భూత సంఘా పరిగెత్తుతున్నటువంటి కాలము వెంట మనమందరము నిస్సహాయులం కాబట్టి అంటే దిక్కులేని వాళ్ళం కాబట్టి

పరిగెత్తుకుంటా. ఎలా? దిక్కులేని వాళ్ళు ఎలా పరిగెత్తుతారు? ఇయ్యో ఉంటుంది కనబడతాడు ఎవడో ఓ మనిషో మృగమో ఇంత అన్నమో ఇంత పప్పు ఏదో కనబడుతుంది ఏదో ఉంది కదా అని అందరూ రూపుతారు అక్కడ. వాడు తల ఇంత పెడితే తీసుకొని తింటారు కొడితే వెళ్ళిపోతారు ఇంకేం చేయలేం. అలాగా అనుధావంతి అనీశాః యథా రాజ రజాంసి అనిరంభూత సంఘా. గాలి బాగా వీస్తుంటే అన్ని ప్రాణుల యొక్క శుల్పములు భాగములు ఉన్నాయే ఇవి ఆ వాయువు వెంట వెళ్తాయి. దుమ్ము ఉంది కదా? దుమ్ము ఏమైతుంది? గాలి వేస్తుంది దుమ్ము గాలిలో పడిపోతుంది. విలోగ పనిలేదు ఆగవు దాని వెంట పోతాం. గాడి వెంట ధూళి పోయినట్టుగా గాడిలో ధూళి కలిసినట్టుగా కాలంలో జీవులందరూ కలిసిపోతారు. అనీశాః యదా రజాంసి అనిలం భూత సంగాః ఆయుశోపచయం జంతోః తదైవ ఉపచయం విభు ఉభాభ్యాం రహిత స్వస్తః దుస్తస్య విరధాతి అసౌ. కొందరు ఏమంటారు అయ్యో వీడు ఆయువు తగ్గిపోయింది అంటారు. మరి కొందరికి వాడు దీర్ఘ మంత్రి అండి వారికి ఆయువు బాగా ఉంది అంటారు. రెండూ లేవు, ఎత్తుట లేదు, తగ్గుట లేదు. ఉపాధ్యాం రహితః న్యాయంగా జీవుడికి రెండూ లేవు. ఆయుష్యం తగ్గటం లేదు, ఆయుష్యం పెరగటం లేదు. స్వత్వః దుస్తస్య విరధాతి అసౌ త్యజిత్ కర్మ వదంతేనం. స్వభావం అపరేవా మరి దీనికి ఎవరయ్యా కారణం అంటే కొందరు కర్మ అంటారు, కొందరు స్వభావం అంటారు, కొందరు కాలం అంటారు, మరికొందరు దైవం అంటారు, ఇంకొందరు ఎవడు చేసుకున్న కర్మ వానిది అంటారు, మరికొందరు కామం. కారణం ఏంటంటే ఇది కోరికే కదా. మనం దేనికి పుడతామండి ఇది మనం చెప్పారు జ్ఞాపకం కదా. కోరికతోటే పుడతాం. కోరిక లేదనుకోండి ఇంకా పుట్టుక ఎక్కడిది? అందుకే దేన్ని కోరకూడదు, ఏది కావాలనుకోకూడదు. ఎందుకంటే పొరపాటున మన ఆయుష్యం పూర్తయ్యేలోపు దాన్ని పొందలేదు అనుకోండి, దానికోసం మళ్ళీ ఇంకో జన్మ. కాబట్టి దేన్ని కోరవద్దు. ఉపామివేత స్వస్తః రెండిటి లేని వాడే స్వస్తుడు. అందుకనే కొందరు కర్మని, కొందరు కాలమని, కొందరు ఒకటని, కొందరు చెప్పుకుంటూ పోతారో అవ్యక్తస్య అప్రమేయస్య నానా శక్తిదయస్యచ నవైచి గీసితం తాత.

కోవేదార్ధం స్వసంభవం అంటే మరి ఎవ్వరికీ తెలియదా? దీని గురించి ఎవ్వరూ తెలుసుకోలేరా అంటే చెప్తున్నాడు ఇది అవ్యక్తము. రెండోది అప్రమేయం అంటే ఇంత అని కొలతకు అందనిది. నానా శక్తి ఉదయస్యచ అనేకమైనటువంటి శక్తిలు పుడతాయి. అలాగే ఇన్ని కోట్లు పుడుతుంటాయి, కోట్లు మసేస్తుంటాయి. ఉదయస్యచ నవైశి శిచితం తాత కోవేదార్ధం స్వరంధం. వాళ్ళను ఏమి చేయాలనుకుంటున్నదో ఎవరికి తెలుసు కదా మనకు ఒక వస్తువుతోటో ఓ వ్యక్తితోటో లేక ఓ సంగతితోటో ఓ సంబంధం ఏర్పడి ఉంటే ఈ ఏర్పడిన సంబంధము ఈనాడు నీకు అనుకూలము అనిపించవచ్చును. ఆనందాన్ని ఇస్తుంది అనుకోవచ్చు. నేను కష్టపడ్డానండి, నేను ప్రయత్నించి నేను సాధించాను, అన్నీ వదులుకున్నాను, నాకు ఇంతకంటే కోరవలసింది అంటూ ఏమీ లేదు అని. తాను బాగా ఇష్టపడి కొన్ని కూర్చుకుంటాడు. న్యాయంగా అలా కూర్చుకున్న వాటి వలన వాడికి ఆనందమే కలుగుతుందా? ఉదాహరణ కావాలా? పాపము ప్రీతి కలిగిస్తారు, సంతానం కలుగుతుంది, సౌఖ్యము కలుగుతుంది. ఎన్నో నాకు వస్తాయి, నాకేం తక్కువ? అని ప్రాణప్రదంగా ప్రేమించి ప్రసరణ మహారాజు కైకమ్మను పెళ్లి చేసుకున్నాడు. ప్రియురాలిగా, ప్రీతిపాత్రురాలిగా సుఖసంతోషాలు అందిస్తుంది అని తెలియజేసుకున్నారు. మరి అదే కైకమ్మ దేనికి కారణం అయింది? దశరథుని మరణానికి కాదు. మనం మంచి అన్నామా చెడన్నామా అని. మనకి ఏం తెలుసు? అంటే ఈనాడు జరిగినటువంటి సంఘటనతో ఇది దీని కోసమే అనటానికి వీలు లేదు.

పరమాత్మ దేనితోని ఏమైనా చేయగలడు. అంటే మనము హితము ప్రియము అనుకున్న దానితో అహితము అప్రియము చేస్తాడు. నన్ను బతిపిస్తుందిరా అనుకున్న దాంతో చంపిస్తాడు. మూగం కరోతి వాచాలం పంగుం లంఘయతే గిరిం. చెప్తాం కదా అందువల్ల ఏమైనా చేస్తాడు కాబట్టి నవ చికిచితం పాతకో వేదాధ స్వసంభవం. అలాంటి పరమాత్మ అలాంటి కాలము ఏమి చేయాలనుకుంటున్నదో కోవేద ఎవరికి తెలుసండి ఎవరు తెలుసుకుంటాడు? న జైతే పుత్రక భ్రాతు హంతారః ధన దానుగా ఎందుకు చెప్తున్నానంటే నాయనా నీ తమ్ముడిని చంపింది వీళ్ళు కాదు. అంతేనా? ఎవరో నీకు నాకు తెలవదు కాలమే చంపింది. అందులో ఈ ఎక్కి కాదు కదా? నువ్వు ఎవరిని చంపావో వాడు చంపారా నీ కొడుకుని నీ తమ్ముడిని ఏది? అందుకే అంటున్నాడు హతే పుత్రగా భ్రాతో హంతారః ధన దానుగాః విసర్గా దానయోస్తాత పుంసః దైవం హి కారణం. మనకో వస్తువు రావాలన్నా, ఒక వస్తువు పోవాలన్నా ఎవరు కారణము? ఎవరు? నేను అనుకుంటాను పొందుతాను, నేను అనుకుంటాను మానుకుంటాను. ఏమీ లేదు. అందుకే తయేవ విశ్వం సృజతి. అతనే వస్తువు ఇప్పిస్తాడు, అతనే వస్తువును మళ్ళీ తీసుకుంటాడు. విసర్గ ఆదానయో చాలా స్పష్టంగా చెప్పాడు పుంసః దైవంకి కారణం. మనం వదులుకోవటం కానీ మనం పొందటం రెండిటికీ కారణం దైవమే మరెవ్వరు కాదు. సయే విశ్వంశతి సయే వావతి హంతి చ జగత్తును పరమాత్మే సృష్టిస్తున్నాడు పరమాత్మే కాపాడుతున్నాడు పరమాత్మే సంహరిస్తున్నాడు అధాపి అనహంకారాత్ నాద్యతే గుణకర్మతి ఇన్ని చేస్తున్న ఆయనే ఒక్కసారైనా నేను జగత్తును సృష్టిస్తున్నానని చెప్పుకో. అదే మనము.

పొద్దున్న లేచినప్పటినుంచి నిద్రపోయేలోపు ఓ లక్ష సార్లు నేను నేను నేను నేను ఇల్లు కట్టాను, నేను వాకిలి కట్టాను, నేను వివాహం చేసుకున్నాను, నేను సంతానం పొందాను, నేను డబ్బు సంపాదించాను, నేను ఇంత దానం చేశాను, జన్మ చేశాను, నేను ఇంతమందిని కాపాడాను. నీరు తప్ప ఇంకో మర మనకు రాదు. కానీ వాస్తవంగా అన్నీ చేస్తున్న పరమాత్మ మాత్రం నేనని అనడు. అహంకారేణ నాద్యతే. పరమాత్మ అహంకారంతో అంటుబడడు. దేనితోటి గుణ కర్మసి. సత్వం, అయెత్తు, తమస్సు ఇలాంటి గుణాలు కానీ. ఆయా కర్మలు కానీ వాటితో స్వామి సంబంధం ఉండదు. ఏచ భూతాని భూతాత్మ భూతేశః భూత భావనః స్వశక్త్యామాయయా యుక్తః సుజతి అస్తి త్యపాతి సాయు పరమాత్మే ఇతనే భూతాత్మ. అంటే అన్ని భూతములలో ఇతను అంతర్యామి. అలాగే భూత ఈశః అన్ని ప్రాణులకి ఇతను నియామకుడు. అలాగే భూత భావనః అన్ని ప్రాణులను సృష్టించేవాడు. సజ్ఞ మాయయా యుక్తః తన మాయ శక్తితో కలిసి సుజతి అత్తిచ పాతిచ సృష్టి చేస్తాడు సంహరిస్తాడు సక్షిస్తాడు. ఇది చేస్తాడు మూడు అన్యాయం చేస్తాడు. స్వశక్త్యావాయయా యుక్తః తమేవ మృత్యుం అమృతం తాత దైవం సర్వాత్మనోపీహి జగత్పరాయ. పరమాత్మకే రెండు పేర్లు ఉన్నాయి. ఒకటి ఆయనే మృత్యువు, ఇంకొకటి ఆయనే అమృతం. అవునండి. బతికించేది ఆయనే, సంహరించేది ఆయనే. బతికించినప్పుడు అమృతం, సంచినప్పుడు విషం. రెండాయన. తమేవ మృత్యుం అమృతం తాత దైవం సర్వాత్మనా ఉపేహి జగత్పరాయణం కాబట్టి నీవు కూడా పరిపూర్ణంగా నీ అన్ని కైంకర్యములు, అన్ని భోగములు, అన్ని దంపదలు తోటి అతని దగ్గరికే వెళ్ళు. అతన్నే శరణు వేడు. తస్మై భయం.

యస్మై బలిన్ విషద్విజః హరంతి గావో యథ వైనతి దామయంత్రితా ప్రజాపతులు కూడా ఆ పరమాత్మకే ఆరాధన చేస్తారు. ఎలాగయ్యా అంటే గావోయ దానతి దామయ మనం చెప్పుకున్నాం యాపు అనుకుంటాను బాగా బలిసినటువంటి కోడెలు ఉంటాయే అవి యజమాని మాట వినవు బాగా మదించి ఉంటాయి కోడి అంటాం కదా బలివర్గ. మదించి ఉండాలి. ఈ మాట వినవలేదు. రమ్మంటే రావు. బండి కానీ, తాడు, నీళ్ళు ఏం చేస్తారు కదా. ఏ వ్యవసాయం పనులకు వినవలేదు. ఏం చేద్దాం? అలాంటి కోడెను మాట వినిపించటానికి ముక్కు తాడు అని వేస్తారు. కుట్టయినా చూచుకొట్టి దాన్ని పుచ్చి తాడు కట్టి పైకి వెళ్తాం. దాంతో ఏమవుతుందంటే అది వినకుంటే ఒకసారి తాడు మీద అన్నారనుకోండి ఆ బాగా కట్టుకోలేక నాయన చెప్పినట్టు విని రా బాబు అన్నందుకు బాగా కొడతావు చెప్పు ఎక్కడ రావాలి అంటారు. ఇలా మూతాడు దాన్ని మూతాడు ముక్కుతాడు అంటారు. ముక్కుతాడుతో కట్టి ఎలా పశువులను తన వశం మనం చేసుకుంటామో పరమాత్మ కూడా మనందరం ఎవరిమే ఆయనకు పశువురమే. అవునండి మడించిన పశువులు కనబడితే ముక్కు తారేస్తాడు అదే కర్మ అదే పాకం అదే కారం. బాగా ఎగురుతున్నాడు చెప్పుకున్నా చూడండి ఓహో మేము అంత బ్రహ్మాండంగా ఉన్నాము ఒక భూకంపం వచ్చింది ఓ ఆ వందో రెండొందలో ఊళ్ళు కొడకపోయాయి. వాళ్ళ గతి ఏంటి? కొంచెం దీర్ఘ గతి ఏంటి? వాళ్ళ మరి అధికారం ఏమైంది? ఇల్లు ఏమైంది? వాకిలి ఏమైంది? సంపద ఏమైంది? ఇగో ముక్కు దార అన్నారు. లేదు ఇలా కాదు సమూలంగా పోవద్దు కాస్త ఉండి నన్ను జ్ఞాపకం చేసుకోవాలి అనుకుంటే ఓ వరద వస్తుంది. అందరూ బాగానే ఉంటారు తిందామంటే ఏముండదు. నీళ్ల మధ్యలోనే ఉంటారు నీళ్లు దొరకవు వాళ్ళు. తాగు నీళ్లు ఉండవు. వరదలో తాగు నీళ్లు ఉండవు. వరద నీళ్లు తాగకూడదు. వేరే నీళ్లు దొరకవు. వరదలో నీళ్లు లేవంటారు చూడండి సమస్య ఏమిటంటే ఇదే స్వామి సృష్టి. నాకన్నీ ఉన్నాయి. ఎంత గొప్పవాడిని మరి తాగు నీళ్లు చూస్తావు నీళ్లలో ఉన్నావు కదా. అది తాగితే బతకవు.

ఇంకా ఎంత అర్ధం తెలుసా? అసలు న్యాయంగా మనం బ్రతికించేది ఏది? నీరే. బ్రతికించే నీరే ఆ నీరు తాగితే చస్తాం. అంటే స్వామి రుడితో బతికిస్తారు రుడితోటే చంపేస్తారు. అన్నంతో బతికిస్తే అన్నంతో చంపేస్తారు. ఒక అన్నం మెతుకు ఏమంటారు పొర మారింది అంటాం. పొరపాటున హక్క కోచనలోకి పోయింది అనుకోండి పోతాడు జమా చేయండి. దేనితో చదివినాడు అంటే ఏం చెప్పాలి? అన్నంతో అని చెప్పాలి, దేనితో పాపుతాడు? అన్నాడు అతను ఏమైనా చేస్తాడు. అందుకే అంటున్నాడు యస్మై భరిం సదు జహా హరంతి ఆ మహానుభావుడికే ప్రజాపతులందరూ ఆరాధన చేస్తారు. అంటే ప్రజాపతులంతా బుద్ధిమంతులు అనుకుంటున్నావా? అబ్బే అదేం లేదు. చేయక తప్పదు. ఎందుకంటే ముక్కుతాడు వేసి లాగి మరి చేయించుకుంటాడు. మర్యాద చేశావు సరే లేదు ముక్కుతాడు లాగుతాడు. అయ్యా అయ్యా దండం అండి చెప్పినా చెప్పండి చెప్పండి ఏం చేయాలి చెప్పండి అంటారు. అదే అంటున్నారు చూడండి. గావో యథా వైనతి దామయంత్రితాః. య పంచవర్షా జననీం త్వం విహాయ మాతస్తపత్ని అవచసా భిన్న మర్మ వనంగతః తపస ప్రత్యయక్షమారాచ్య లేభే మూర్తి పదం త్రిలోక్యాః. ఏమయ్యా నువ్వు పాత చరిత్ర మరిచిపోయావా? ఐదేళ్ల వయస్సులో ఉన్నప్పుడు తల్లిని, తండ్రిని, రాజ్యాన్ని అన్నిటినీ విడిచిపెట్టి పినతల్లి వాడి వేడి మాటలకు హృదయం. భిన్నమైతే అడవికి వెళ్లి తపస్సు చేసి పరమాత్మను ప్రత్యక్షం చేసుకున్నావే తమేనమంగాత్మని ముక్త విగ్రహే వ్యపాశ్రితం నిర్గుణమేక పక్షం అలా పరమాత్మను గూర్చి తపస్సు చేసి ప్రత్యక్షం చేసుకొని మరి వరము పొందినప్పుడు నీకు పరమాత్మ అంటే అర్థమైందా కాలేదా? పోనీ జీవాత్మ అంటే తెలిసిందా లేదా? ముక్త విగ్రహే శరీరానికి ఏమీ ఉండదు. అలాగే ముక్త విద్య విగ్రహం దండర్ధాలు. ఒకటి పిరిరేమని మరి ఒకటి కలహం అని కోపం అని విగ్రహం అంటే కోపం. మరి ద్వేషము వైరము ఇవన్నీ ఏమీ ఉండవు ఎందుకు ఉండవు అంతా పరమాత్మే. విశ్వం విష్ణువు అండి.

కాబట్టి తమేరమంగాత్మని ముక్త విగ్రహే యపాశ్రితం నిర్గుణం ఏకం అక్షరం అంటే నిరాచారము. నిర్గుణము ఏకమాభితీయం బ్రహ్మ ఏనాడు నశించనిది ఆత్మాన మనిపించే నాయనా అలాంటి పరమాత్మను ప్రయత్నించు. అంటే పరమాత్మను పొందటానికి ప్రయత్నించు అతన్ని దర్శించుకో. యత్పిన్ ఇదం భోదమతత్ ప్రతీయతే ఆ పరమాత్మ యందే ఈ జగత్తు ఉన్నట్టు కనబడుతుంది లేనట్టు కనబడుతుంది. అయ్యో ఏముందండి ఏం లేదండి అంతా లేని మాట ఏదో అంతా అబద్ధం అండి మనమే అంటాం అబ్బే ఇవి కాదే కాదు ఉన్నాయి కనబడుతున్నాయి అంటాం. కనబడుతున్నట్టా కనబడనట్టా? రెండు ఉన్నట్టు ఉంటాయి లేనట్టు వాని శరీరంలో అంటే పరమాత్మకి జరి లేదన్న వారు శరీరం కనబడుతుంది. అందులో ఏం లేవు అన్నీ ఉంటాయి. అన్నీ ఉన్నాయి అంటే అబ్బే ఏముంది అన్నీ పోయాయి అంటారు. అందువల్ల ఆత్మాన మనివిచ్చ యత్మిన్నిదం. వేదమసత్ ప్రతీయతే తం ప్రత్యగాత్మని తదా భగవతి అనంత ఆనంద మాత్రే ఉపన్న సమస్త శక్తు అతనే ప్రత్యగాత్మ అంటాం అతనే పరమాత్మ అంటాం అలాంటి వారు భగవంతుడు అనంతుడు అలాంటి వాడు. ఆనందో బ్రహ్మే దివ్య జానాత్ అంటాం కదా అతను ఆనంద మాత్రః పరమాత్మ అంటే ఆనంద స్వరూపుడు ఉపన్న సమస్త శక్తౌ అతనికి సర్వశక్తుడు. కదు పరమాత్మ సర్వ కర్త, సర్వ భర్త, సర్వ హర్త, సర్వ శక్త. కాబట్టి అనంత శిక్ష మహానుభావుడు భక్తిం విధాయ పరమాం శనకైహి అవిద్యా గ్రంథిం వివేచ్ఛతి. అలాంటి పరమాత్మ యందు భక్తి కలిగించుకొని నీవు నీ హృదయానికి ఉన్నటువంటి అవిద్యా గ్రంథి అజ్ఞానం ఉందే దాన్ని త్వరలోనే తొలగించుకోగలవు. మమాహమితి ప్రరూఢం ఏమిటయ్యా గ్రంథి అంటే ఒకటి మమ ఇంకోటి అహం. కదా అహంకారం ఓమకారం. అహంకారం ఓమకారం అనేటువంటి హృదయ గ్రంథిని నీవు భేదించగలవు అలాంటి పరమాత్మ యందు మనస్సు ఉంచి.

అని చెప్పి నాయనా యక్ష సంరోషం భద్రంతి. కోపాన్ని నిగ్రహించుకోవయ్యా. నీకు మేలు జరుగుతుంది. ప్రతీపం శ్రేయసాంపరం శృతేన పూయసా రాజన్ అగదేన యథామయం. ఆ పరమాత్మను పొందితే అహితము ఆపదలన్నీ తొలగిపోతాయి. హితము శ్రేయస్సులు కలుగుతాయి. ఎలా తొలగిపోతాయండి? శృతేన భూయసా రాజన్ శాస్త్రం వేదం. వేద శాస్త్ర పురాణ ఇతిహాసాలను పెద్దల వలన వినటం వలన ఇవన్నీ తొలగిపోతాయి. సంసారము, అవిద్య, అజ్ఞానము, దుఃఖము, కష్టము, బాధలు ఇవేవీ ఉండవు. ఎలా పోతాయండి ఇప్పటిదాకా ఉన్నవి అంటే అగదేన యథా ఆమయం మందుతో రోగం పోయినట్టు. విశ్వాసం ఏం కావాలి? అగదం అంటే మందు, ఆమయం అంటే వ్యాధి. అగదేన యథా ఆమయం. మందుతో వ్యాగిపోయినట్టుగా పరమాత్మ యొక్క ఆరాధనతో ఇవన్నీ తొలగిపోతాయి. ఈయన ఉపసృష్టాత్ పురుషాత్ లోకః ఉద్విజతే పురుషం నపుదస్తద్వశంగచ్చేత్ ఇచ్ఛన్. అభయమాత్మ ఏది వచ్చి మనను చేరితే లోకమంతా గడగడగడా వణుక్కుంటూ భయపడి పారిపోతుందో అలాంటి దాని కోసం మనం ప్రయత్నించకూడదు. అలాంటిది రావాలని కోరుకోకూడదు అంటే అధికారం కావచ్చు, యవ్వనం కావచ్చు, ధనం కావచ్చు, అవివేకం కావచ్చు కదా. కాబట్టి ఏదైనా ఒకటే ఏది వచ్చినట్టయితే మనకు అన్నీ అభద్రాలు అమంగళాలు అవ్వగలుగుతాయో అలాంటి దాన్ని ఏ మానవుడు కోరుకోకూడదు. పురుషః లోక ఉద్విజతే పురుషం న బుధః తద్వశం గచ్ఛేత్. ఇచ్ఛన్ అభయమాత్మనః. నిజంగా తనకు అభయం కావాలనుకుంటే భయాన్ని కలిగించే వాటి జోలికి వెళ్లకూడదు. ఏనం గిరిశ భ్రాతుహు ధనదస్య త్వయా కృతం. నువ్వు ఇంకో అది తప్పని చేశావు. ఏంటంటే శంకరుని మిత్రునికి అవమానం కలిగించాడు. ఓర్కు బేలు అంటే గిరిశ భ్రాతుహు ప్రభాత అంటే సఖ మన మిత్రుడిని ఏమని పిలుస్తున్నాం? ఇప్పుడు మనం అంటే పాములు కూడా ఏమంటున్నారు అన్న అన్న అన్న అంటున్నారు. కదా రెండైతే ఏమర్ధం అన్న.

కాబట్టి అనగానే గిరిశ భ్రాతుహు శంకరునికి మిత్రుడైనటువంటి కుబేరునికి నీవు అవమానం చేశావు, ధిక్కారం చేశావు. యత్తు జగ్నివాన్ పుణ్యజనాన్ భ్రాతృఘ్నాన్ ఇత్యమర్షితః నా తమ్ముణ్ణి చంపారనే అసహనంతో నీవు చాలా మందిని యక్షులను సంహరించావు సంప్రసాదయ వత్సాసు సన్నత్య ప్రశ్రయోక్తివి నాయనా అందుకే నీవు ఇప్పుడు చేతులు జోడించి ఆ కుబేరుని ప్రసన్నుని చేసుకో తం ప్రసాదయ వత్సాసు సన్నత్య ప్రశ్రయోక్తితి నా యావన్ మహతాం తేజః కులం నః అభిభవిష్య ఎందుకంటే ఎందుకయ్యా చేయాలి అంటే గొప్ప వాళ్ళను అవమానిస్తే వారి తేజస్సు మన కులాన్ని వంశాన్ని లేకుండ చేస్తుంది. ఒక వద్ద కాదు మనం ఉన్నా పోయినా మన వంశం ఉండాలి అంటాం కదా మన కులం వర్ధిల్లాలి కాబట్టి అలాంటి కులము ఉద్భవ చేయడానికి కావలసినటువంటి పెద్దల సేవ నీవు చేయవలసింది ఏవం స్వాయంభువః పౌత్రం అనుసాత్య మనుహు ధ్రువము ప్రకారంగా వాయంపువ మనువు తన కుమారుడైనటువంటి ధ్రువుణ్ణి ఓదార్చి జునించు ఆజ్ఞాపించి తేనైవ తేనాభివందితః తాతం ఋషివిని స్వపురం వ్యయవు. ధృవుడు అతగారు అలాగేనండి అన్నాడు అని నమస్కారం చేశారు. ఇలా ధృవుడి చేత నమస్కారం పొందినటువంటి ఈ మహానుభావుడు మళ్ళీ ఋషులందరితో కలిసి స్వపురం వ్యయవు తన నగరానికి తాను. వెళ్ళిపోయాడు. అంటే స్వాయంభువ మనువు వచ్చి ధ్రువుణ్ణి ఓదార్చి నీతిని ఉపదేశించి యుద్ధాన్ని ఆపించి అప్పుడు మళ్ళీ తన లోకానికి తాను వెళ్ళాడు. ఇలా ఇది అంటే ఉంటుంది. భూదేశమంతా అదే. ఇవన్నీ ఏదో కోణంలో కృషిస్తుంది. ఆ భాగం, ఈ భాగం, ముందు భాగం, వెనక భాగం ఎక్కడో కృషిస్తుంది. కాబట్టి పుట్టిగా మృద్రువే స్వపురం యయౌ మైత్రేయౌ తరువాత తరువాత ధ్రువుడు ఏం చేశాడో అది ఇంకా అధ్యాయం పూర్తి అయింది కదా కాబట్టి స్వహా అది ఒక అధ్యాయం అయిపోయింది కాబట్టి ఆ రెండే ఆ ఇది ఇంకేం అయి మంచిది కథ కాబట్టి వేగంగా పోతుంది.

అదే పదార్థ వివంచర్య ఉండదు కదా. అది తత్వం వస్తే కొంచెం ఆగుతాం. తత్వం అంటే మనోలత్వం ఆ ఆ ఆ. ఇప్పుడు ఇలా పేరు ఉన్నది. ఇలాంటి ఈ నేను గురు చెప్తా ఎన్నో భార్య పోయి ఇలా ఉన్నాడు దాన వస్తుంది ఇలాంటి ఎవరికి? ప్రపంచానికి ఇలా అంటే భూమి ప్రపంచానికి కాదు భూమికి పేరు ఇలా అంటే తిరిగేది ఇలాటి ఇలా భ్రమణే ధాతువు ఇయ్యేదాన్ని ఇలా అంటారు. స్వచ్ఛి ప్రజాభ్య పరిపాలయంతాం న్యాయేన మార్గేన మహీం మహీషాః గోబ్రాహ్మణేభ్య శుభమస్తు నిత్యం లోకాత్ సమస్తాః సుఖినో భవంతు అస్మద్ గురుభ్యో నమః

Opening benedictory verses (mangalacharana): 'Ram - who purifies the entire lineage, who has eternal memory of the Lord's lotus feet - may Ramanuja's lotus feet be my refuge.' Continuing: 'Mother, father, youth, children, wealth - all that belongs to my lineage - I bow my head to the beautiful feet of the first among family preceptors (Nammalvar).' Also salutations to Bhaktisara (Thiruppaan Alvar) and the other Alvars and acharyas, concluding with salutations to our teacher lineage.

Dear devotees in Bhagavata, Dhruva, who had received the grace of the Paramatma, returned to the city. His parents, relatives, friends, and people - all gave him a grand welcome in our fashion. They took him along [in procession]. All comforts were arranged for him. That [young] Dhruva, after some time, reached youth. The boy had grown up - that was the sign...

He had a younger brother named Uttama. Before [Dhruva's] marriage [could be arranged], Uttama went out hunting and reached the Himaalayan (Himalayan) regions. There he got into some conflict with a yaksha - a follower of Kubera - and was killed in battle. The boy did not return. His mother [Uttama's mother] went to that same forest to find out whether he had died or what had become of him. She too...

[An analogy:] When there is water flowing well in rivers, if someone fills ten drums and then wastes it - [he regrets when water runs dry]. But if you hold on to it [conserve it], then [the benefit] flows to you. 'Water is coming - why should I care? I'll let it go' - if you waste it, a person who doesn't have any [stored] and the person who conserved a little - the one who conserved has the water [available]. [This analogy applies to spiritual merit/opportunity - conserve it, don't waste it.]

A yaksha killed Uttama, and his mother - 'asyagatimgata' - a word must be said [about her] - the mother also took the same path, meaning she also died. [Verse:] 'Enna maa Dhruva bhraatrivadham kritva kopam' - what did Dhruva do upon hearing that his younger brother Uttama had gone hunting and was killed by a yaksha? 'My brother - how dare they kill him!'...

Struck by those arrows that were planted [in them], all of them [the yakshas] - [verse:] 'sarva eva hi talattha lagnaih taih shubhihi matvaa nirastam atmanam ashamsaan karma tasya' - 'Our task is done [it seems!]' [they thought sarcastically]. 'This one is so powerful - oh my, how well he fights!' - praising his valor, they all fell back, paying tribute to him. But that kind of praise - what does it mean?...

A rain cloud [over a mountain] - it cannot be seen clearly. Notice this carefully - this is a very good illustration. One must think about it carefully: is it like 'rain on a mountain' or 'a mountain covered by rain clouds'? What does 'a mountain covered by rain clouds' mean? When rain falls, you cannot see the mountain. But however much rain falls, the mountain suffers no harm. Calmly, the rain keeps falling - and ultimately the rain itself exhausts and stops - but the mountain is not harmed...

'Girishaan achanayo yatha' - like thunderbolts striking mountains, the arrows struck the [yaksha army] - various types of arrows and weapons. The yaksha hosts thus struck by these sharp-tipped arrows and weapons - 'ooribhih sanchingyamananaam shirobhiccharu kundalaih' - heads were severed and fell, bearing their earrings; arms and legs and limbs were shattered into fragments - 'haara keyura...' - with necklaces and armlets...

Just as when a lion charges and turns back and elephant herds flee - on seeing Dhruva, all the remaining [yakshas] fled. [Verse:] 'Apasyamaanah satatah aatatayinam mahamrite kanchan maanavottamah poorindi drikshan napi navishat dvisham namayinam veda chikirsitam janaa' - in a few moments the battlefield was completely empty - not a single enemy remained. They had all fled...

He [Dhruva] was telling his charioteer: 'They have all gone, but one must be careful - they are illusionists (mayaavins), who knows what they might do. We must be on guard.' [Verse:] 'Susraava shabdam jalaghora veeritam jaladhari veeritam nabhasvata dikshu rajoanvadrishyata' - from the turbulent ocean arose a terrifying sound, and from the directions [all around] appeared [clouds of] dust. [A terrible illusory storm was beginning...]

[The yakshas used] the maya-war (illusory warfare) of demons - that is what is called 'rakshasa maya'. When they all resolved and attempted to use this illusory power - [verse:] 'sasujuho tigmagatayi aasurya maaya aa' - they are all asuras, so with that demonic illusion - 'dhruve prayukta' - they projected it all onto Dhruva's [battlefield]. 'Nija mmatasya munaya kshamaa chansan samagata paapa...' - but the sages who gathered [to witness], freed from sin, praised [Dhruva's steadiness]...

The verse says: 'Sandhiyamana yetasmin maya guchhaka nirmitaah kshippram vinesuhu vidura shleshaa jnaanodaye yatha' - [listen:] as soon as the Narayanaastra (the weapon invoking Narayana) was merely fitted [to the bow] - before it was even released - all the illusions vanished! The bow was not drawn fully, the weapon was not discharged - merely being fitted was sufficient to destroy all the maya. How did they vanish? He [the commentator] contemplates this: just as troubles vanish after the arising of true knowledge (jnana)...

They are causing harm. How? The speaker explains: 'Bhimaravaha yadhavanam bhimaravaha shikhandinah' - when thunderclouds gather heavily in the sky, peacocks cry out and rush rapidly into the forests. Similarly, all these [moving creatures] made noise and entered the battlefield - 'yadharava'. 'Tai stigmadhaaraih pradhane silimukhaih itastatah punyajanah upadrutaah' - the yakshas, struck by those sharp-tipped arrows in all directions...

He is such a knowledgeable person, yet he is being overcome by passion and committing sin - who will advise him? The grandfather is there - he is 'our person' - and who is that grandfather? Manu. 'Kripaya pitamaha Manuh jagaada upagatah saharshibibhih' - Manu came forward with the rishis and spoke out of compassion. [When] one person alone advises, [the addressee] might not listen. That is why he brought [the rishis, the majority voice]. 'Elders, please come'...

Now to call it your fault would not be right [Manu says gently] - 'Think of it this way: it is not entirely your fault either, because you have great love for your younger brother.' He says: 'O great soul who loves his brother dearly as if he were life itself - you did this out of anger at your brother's slaying. But this action is not appropriate. Naayam maargo hi saadhunaam Rishikeshaanuvartinaam' - 'This path is not the path of the good, the followers of Rishikesha (Vishnu).'...

You are one who spends time constantly remembering the name of the Paramatma. Therefore, 'kadan avajyam kritavaan anushishan sataam vratam' - you who observe the vow of the good people (satpurushas) - how did you do such an improper (avajya) deed, a deed that will be condemned by all? 'Titikshaya karunaya maitriryacha akhila jantusu samatvena cha sarvathma Bhagavaan sampraseedati' - the Paramatma is pleased by forbearance, compassion, friendliness toward all beings, and equanimity...

From the union [of matter and consciousness] - 'yochit purushayo' - another person is born, another body is born. Birth means [it occurs due to] the union of male and female [principles]. But who are these? What is born as female? That name belongs only to the five-element (panchabhautika) body. What was born? The five elements. What departed? The five elements. Then 'he died,' 'she died' - where did they go? Those [five elements] - they were already here...

But whether during creation, or after creation is done, or during dissolution, or after dissolution - have you seen that [divine] scene? What do you think [the Lord says]? 'I have created this entire universe.' Where is it? 'I have dissolved it.' Do you know? [He never boasts about it] - unlike us who announce our [trivial] accomplishments. He alone is truly great. Why? Because His greatness is such that...

'Antakarah anantah kaalah' - Time is the destroyer, and yet is itself endless (ananta). A verse was quoted earlier - I think you remember it. Time has no end, but it brings everything else to an end. It brings the entire universe to its end, yet itself has no end. Similarly, it is beginningless (anaadi) - though it gives a beginning (aadi) to the entire universe. That is, it [Kala/Time] itself has no birth, yet it creates billions of living creatures...

Running along. How? Like those who have no refuge - how do those with no refuge run? [They see] someone here - a person or an animal - some food perhaps - and everyone gathers there. [The person] puts out his head [offers a little] and they take it and eat; if he hits them, they leave - there is nothing else they can do. Similarly: 'anudhavanti aneeshaa yatha raja rajamsi anirambhuta sanghaa' - [Wind blows specks of dust helplessly]...

[Verse:] 'Ko vedaartham svasambbavam' - who can know [Time/Kala] fully, including its own origin? Does no one know of it? Can no one understand it? [The answer is:] 'it is avyaktam (unmanifest).' The second [quality]: 'aprameyam' - it is incapable of being measured, beyond measurement. 'Nana shakti udayasya cha' - from it arise countless powers. And thus countless [beings] are born [and die]. 'Udayasya cha navaihi' - about this, O son, 'ko vedaartham svasambbavam' - who can know its own origin?...

The Paramatma can do anything with anything. That is, with what we think is beneficial and pleasant, He can bring about harm and unpleasantness. With what we think will sustain us, He can end us. 'Muukam karoti vaachalam pangum langhayate girim' - we say this [the Lord can make a mute speak and a lame man cross mountains]. Therefore He can do anything. So: 'nava chikitam paatako vedaartham svasambbavam' - such a Paramatma, such a Kala (Time) - what must be done [in relation to them]?...

From the time we wake up in the morning until we go to sleep - perhaps a hundred thousand times: 'I, I, I, I - I built the house, I built the gate, I got married, I had children, I earned money, I donated so much, [I took birth], I protected so many people.' We do not think of anything other than 'I'. But in reality, the one who is truly doing everything...

[Verse:] 'Yasmai balin visadvijah haranti gaavo yatha vaynati damayantrita' - even the Prajapatis worship that Paramatma. How? 'Gaavo yaanati daama yamantrita' - we mentioned a metaphor: there are young well-fed bulls - they do not obey their master. When they are in great vigor - 'bali-varda' (strong bulls) as we call them. In such vigor, they do not listen to any word. 'Come!' - they won't come...

And do you know how much deeper the meaning goes? What truly sustains our life? Water. The very water that sustains us - if we drink [too much or contaminated water], we die. That means - the Lord sustains with water, and with water also destroys. He sustains with food (annam) and also destroys with food. A single grain of rice - one can say 'the layer has shifted.' If [a grain] accidentally enters the wrong passage (trachea), one can die - enter it into [the account]. With anything...

'Tameraa mangaatmani mukta vigrahe yapaashritam nirgunam ekam aksharam' - that [Paramatma] who is free from embodied limitation (mukta vigraha), in whom [the universe] rests (ashrita), who is nirguna (without the three gunas), ekam (one), akshara (imperishable, indestructible), who cannot be destroyed - 'atmanam anipishaye' - seek such a Paramatma, my son. That is, make the effort to attain the Paramatma, to behold Him. 'Yatpin idam bodha matat pratiyate' - in that very Paramatma is this universe seen to exist...

Having said this: 'My son, yaksha samrosham bhadram ti' - 'control your anger, good things will come to you.' [Verse:] 'Pratipam shreyasaam param shrutena pooyasa raajan agadena yathaamayam' - if you attain the Paramatma, all adversity and calamities will be removed. All that is beneficial and auspicious will come. How will [obstacles] be removed? 'Shrutena bhooyasa raajan' - through scripture (shastra), through the Vedas. Through the Vedas, shaastras, Puranas and Itihasas...

Therefore - 'girishaa bhraatuh' - Kubera is a friend of Shiva (girisha). 'You have insulted and dishonored Kubera. And what you did - [verse:] yat tu jagnivaana punyajanaan bhraatrighnaaan iti amarsitah' - in your anger that they killed your brother, you slaughtered many yakshas. 'Samprasaadaya vatsa aasu sannatya prashrayoktivi' - my son, therefore now, with folded hands, with humble words...

[ASR partially unclear - the speaker is discussing the etymology of the word 'Ila/Prithvi.' He explains: 'Ilaa' is the name for the Earth (prithvi/world). Not 'prapancha' in the sense of the universe - but this name for the rotating Earth. 'Ila bhramane dhatu' - from the root 'ila' meaning 'to rotate/spin' - hence the Earth which rotates is called 'Ila.' Also discusses 'tattva' - the philosophical reality - and the compound meaning of terms like 'manolattva.' The deeper teaching here is about the nature of Earth as one of the 24 tattvas in Sankhya philosophy.]